I SA/Bd 182/24
WyrokWSA w Bydgoszczy2024-04-09
Skład orzekający: Jarosław Szulc, Halina Adamczewska-Wasilewicz, Tomasz Wójcik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy sposób rozliczania wpłat na indywidualny rachunek składkowy, zgodnie z którym środki są zaliczane na poczet najstarszych należności, nawet jeśli płatnik uważa, że opłacił bieżące składki, może stanowić podstawę do wniesienia zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej z powodu braku wymagalności obowiązku?Ratio decidendi
Sąd uznał, że sposób rozliczania wpłat na indywidualny rachunek składkowy, zgodnie z którym środki są zaliczane na poczet najstarszych należności, jest zgodny z obowiązującymi przepisami rozporządzenia Rady Ministrów. W związku z tym, nawet jeśli płatnik uważa, że opłacił bieżące składki, a wpłaty zostały zaliczone na starsze zaległości, nie stanowi to podstawy do zarzutu braku wymagalności obowiązku w postępowaniu egzekucyjnym, gdyż jest to zgodne z prawem. Skoro sposób rozliczenia wynika z przepisów, nie można go kwestionować w ramach zarzutu egzekucyjnego.Stan faktyczny
Skarżący wniósł zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, kwestionując sposób rozliczania wpłat na indywidualny rachunek składkowy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Twierdził, że opłacił bieżące składki na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień i wrzesień 2023 roku, jednak ZUS zaliczył jego wpłaty na poczet starszych zaległości z 2015 roku, co doprowadziło do powstania zadłużenia za bieżący okres i wszczęcia egzekucji. Skarżący uważał przepisy dotyczące rozliczania składek za wadliwe i krzywdzące. ZUS oddalił zarzut, wyjaśniając, że sposób rozliczenia wynika z przepisów i nie można go kwestionować.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jarosław Szulc (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Halina Adamczewska-Wasilewicz Sędzia WSA Tomasz Wójcik po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 9 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi G. K. na postanowienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 5 stycznia 2024 r. nr 040000.71.2023-RED-64 w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji oddala skargę
Inne w dniu [...] listopada 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy numer [...], obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień, wrzesień 2023 roku. Należności z tytułu składek na podstawie zawiadomienia o zajęciu z [...] listopada 2023 r. zostały objęte egzekucją z wierzytelności z tytułu nadpłaty lub zwrotu podatku.
Pismem z [...] grudnia 2023 r. G. K. (skarżący) wniósł zarzut
w sprawie egzekucji administracyjnej, podnosząc brak wymagalności obowiązku określony w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.), dalej jako "u.p.e.a." Skarżący podniósł, że należności objęte postępowaniem egzekucyjnym opłacił we właściwym terminie i w wymaganej wysokości. Natomiast sposób rozliczania wpłat w pierwszej kolejności na pokrycie należności o najwcześniejszym terminie płatności, nie zaś należności bieżących, prowadzi do powstania spirali zadłużenia. Zdaniem skarżącego, przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Inne (Dz.U. z 2022 r. poz. 1771 ze zm.), dalej jako "rozporządzenie", w tym zakresie są wadliwe. Ponadto skarżący zaznaczył, że nie jest zainteresowany rozłożeniem na raty spłaty zadłużenia na zasadach, na jakich takiej ulgi udziela ZUS, ponieważ zasady te są nadmiernie opresyjne i nieuczciwe.
Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2024 r. Inne oddalił zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułu wykonawczego z [...] listopada 2023 r. numer [...]. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że wymagalność obowiązku administracyjnego to taka cecha, która zezwala wierzycielowi domagać się od zobowiązanego jego wykonania, a w razie odmowy zastosować przymus egzekucyjny. Organ zauważył, że należy rozróżnić wymagalność obowiązku wynikającego z mocy samego prawa oraz obowiązku skonkretyzowanego w drodze indywidualnych aktów administracyjnych (decyzji). Obowiązek wynikający z decyzji staje się wymagalny, jeżeli decyzja, którą został nałożony, stała się ostateczna i nie doszło do wstrzymania jej wykonania (z wyjątkiem przypadku, gdy decyzja określać będzie termin wykonania) albo jeżeli decyzja, którą został nałożony, wprawdzie nie jest ostateczna, ale nadano jej rygor natychmiastowej wykonalności lub jest natychmiast wykonalna z mocy prawa. Obowiązek wynikający wprost z przepisu prawa staje się natomiast wymagalny, jeżeli zobowiązany znajdzie się w warunkach i okolicznościach określonych w przepisie prawa powszechnie obowiązującego, z którymi to przepis wiąże powstanie obowiązku (pod warunkiem, że przepis nie określa terminu wykonania).
Organ wskazał, że obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu podlegają między innymi osoby prowadzące działalność pozarolniczą. Osoby te są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne, co wynika z art. 87 ust. 1 w związku z art. 84 ust. 1 oraz art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2022 r. poz. 2561 ze zm.), dalej jako "ustawa o świadczeniach". Skarżący był zatem zobowiązany przesłać deklarację rozliczeniową i opłacić składki za dany miesiąc w terminie przewidzianym dla składek na ubezpieczenie społeczne, tj. nie później niż do 20-ego dnia następnego miesiąca zgodnie z art. 47 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1230 ze zm.), dalej jako "u.s.u.s.". Obowiązek w zakresie składek powstaje z mocy prawa, a rolą płatnika, co do zasady jest prawidłowe ustalenie składek i ich opłacenie w ustawowym terminie. Organ wyjaśnił, że skarżący dokonał samowymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień, wrzesień 2023 roku, co znalazło wyraz w złożonych przez niego deklaracjach rozliczeniowych ZUS DRA (odpowiednio [...] sierpnia 2023 r., [...] września 2023 r., [...] października 2023 r.). Termin płatności składek przypadał na [...] sierpnia 2023 r., [...] września 2023 r. oraz [...] października 2023 r. i w tych dniach indywidualny rachunek składkowy skarżącego został uznany kwotą po [...] zł.
ZUS zauważył, że od 1 stycznia 2018 r. zmieniły się zasady opłacania składek. Od tego dnia płatnik składek wszelkie wpłaty dokonuje na indywidualny rachunek składkowy jednym poleceniem przelewu lub jedną wpłatą gotówkową. Płatnik nie ma przy tym wpływu, na jakie należności zostaną rozliczone środki. Nie ma znaczenia, czy płatnik poda we wpłacie dane takie jak, np. fundusz, okres rozliczeniowy, których wpłata ma dotyczyć, czy też nie. Tylko do 31 grudnia 2017 r. wpłaty rozliczane były zgodnie z ich oznaczeniem, a dopiero ewentualne nadwyżki proporcjonalnie na pokrycie zaległych składek oraz odsetek za zwłokę, w stosunku w jakim w dniu wpłaty pozostawała kwota zaległości z tytułu składek do kwoty odsetek za zwłokę. Aktualnie, co do zasady każda wpłata jest proporcjonalnie dzielona na wszystkie rodzaje opłacanych składek, na podstawie ich udziału w ostatniej deklaracji rozliczeniowej. Podzielona wpłata w pierwszej kolejności zostaje rozliczona poczet najstarszych należności (§ 7 ust. 1 pkt 1 oraz § 12 rozporządzenia Rady Ministrów). Od 1 stycznia 2018 r. zasadą jest, że niezależnie od woli płatnika, wpłata rozliczana jest najpierw na pokrycie najstarszych należności. Płatnik nie może dowolnie wybierać, które należności chce opłacić.
Organ stwierdził, że skarżący nie może czynić zarzutu w zakresie sposobu rozliczenia wpłaty, gdyż sposób rozliczenia wynikał wyłącznie z obowiązujących przepisów. Zakład ani jego organy nie są władne do zmiany rozporządzenia Rady Ministrów. W każdym przypadku, w którym wpłata płatnika będzie niższa niż całkowite zadłużenie na jego koncie, wpłata taka zostanie rozliczona począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności. Organ wyjaśnił, że taka informacja podana została w treści upomnienia. Wpłaty skarżącego rozliczono na najstarsze składki na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń, luty i marzec 2015 roku i należne odsetki za zwłokę. Składki na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień, wrzesień 2023 r. pozostały zatem nieopłacone. Z dniem następującym po terminie płatności powstała wymagalna należność i organ był uprawniony do jej dochodzenia w drodze egzekucji.
Organ wyjaśnił, że brak wymagalności obowiązku z innej przyczyny niż odroczenie terminu wykonania obowiązku lub rozłożenie na raty spłaty należności pieniężnej i wygaśnięcie obowiązku w całości lub w części, to dwie odrębne z podstaw zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej (odpowiednio art. 33 § 2 pkt 6 lit. c oraz art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Nawet gdyby skarżący prawidłowo powołał podstawę zarzutu, a więc wygaśnięcie obowiązku w całości (wskutek zapłaty), to i tak zarzut taki zostałby oddalony. Organ stwierdził, że skonkretyzowany w drodze samowymiaru obowiązek
z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień, wrzesień 2023 roku nie wygasł na chwilę wszczęcia egzekucji. [...], nie jest rolą wierzyciela uzupełnianie lub modyfikowanie podstaw zarzutu sformułowanych przez zobowiązanego. Wierzyciel jest związany jednoznacznie wskazaną przez zobowiązanego podstawą, chociażby powołane przez zobowiązanego okoliczności odpowiadały innej z podstaw.
Końcowo ZUS podkreślił, że w ramach zarzutu nie mieści się rozpatrywanie kwestii związanych z subiektywnym przekonaniem skarżącego o wadliwości przepisów w zakresie rozliczania składek, czy zasad przyznawania ulgi w spłacie należności z tytułu składek, a także zasadności obowiązku ponoszenia przez zobowiązanego kosztów egzekucyjnych. Tylko od woli skarżącego zależy, czy wystąpi z wnioskiem o rozłożenie na raty spłaty należności z tytułu składek, tak aby uniknąć ponoszenia dalszych kosztów egzekucyjnych.
W skardze do tut. Sądu skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Skarżący zarzucił, że przyjęty przez organ sposób rozliczania składek jest dla niego wysoce krzywdzący i niesprawiedliwy. Zdaniem skarżącego spór dotyczy niesprawiedliwych, jego zdaniem, zasad rozliczania składek bieżących, które to zasady określa rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru zobowiązany jest Inne. W ocenie skarżącego, podjęte zajęcia egzekucyjne nie prowadzą do zaspokojenia wierzyciela a jedynie generują dodatkowe zadłużenie. Tym samym nakręca się spirala zadłużenia, która może prowadzić do braku możliwości spłaty tak powiększonego długu. Takie postępowanie, zdaniem strony, podważa zaufanie do organów Państwa. Skarżący nadmienił, że obecnie ZUS dokonuje comiesięcznych potrąceń z jego emerytury w kwocie około [...] zł. Skarżący jest przeciwny zawarciu układu ratalnego w formie proponowanej przez ZUS, ponieważ w jego ocenie jest on dla niego niekorzystny i nieuczciwy.
W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Rozpoznanie niniejszej sprawy nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."). Na podstawie tego przepisu, sąd może rozpoznać sprawę w trybie uproszczonym, gdy przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W kontrolowanej sprawie zaistniała przesłanka do rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Przedmiot skargi kwalifikował sprawę do kategorii, o jakich mowa w art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest niezależne od woli stron (por. wyrok NSA z dnia 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17). Natomiast zgodnie z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Stosownie do art. 3 § 2 pkt 3 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie. Z p.p.s.a. wynika, że zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 p.p.s.a.). W razie zaś stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, sąd oddala skargę w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia w świetle wskazanych wyżej przepisów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Skarga dotyczy postanowienia Inne Oddział w B. w przedmiocie oddalenia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej.
Organ ten, w dniu [...] listopada 2023 r. wystawił tytuł wykonawczy obejmujący składki na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień i wrzesień 2023 r. W pierwszej więc kolejności, wspomnieć trzeba o materialnoprawnych podstawach dochodzonego obowiązku, tj. przepisach ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych.
Jak wynika z art. 32 u.s.u.s., do składek na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela przy tym wyrażany w literaturze przedmiotu pogląd, że "użyte w komentowanym artykule określenie "pobór składek" powinno być rozumiane jako "ogół czynności, które organ rentowy może i ma obowiązek podjąć w celu doprowadzenia do zapłaty składek przez zobowiązanego" (wyrok SN z 20.03.2009 r., II UK 304/08, LEX nr 707884), co doprecyzowano w wyroku SN z 7.05.2013 r., I UK 642/12, OSNP 2014/2, poz. 31, przez wskazanie, że mowa o wszystkich czynnościach zmierzających do wyegzekwowania składek" (P. Dobrowolski [w:] Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, red. K. Antonów, Warszawa 2024, art. 32).
Podlegające obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu osoby prowadzące działalność pozarolniczą są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Zgodnie z art. 46 ust. 1 u.s.u.s. płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy. Jak wynika z art. 47 ust. 1 pkt 4 u.s.u.s. płatnik składek, prowadzący tak jak skarżący działalność pozarolniczą, przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, nie później niż do 20 dnia następnego miesiąca.
Z art. 87 ust. 1 ustawy o świadczeniach wynika natomiast, że osoby i jednostki organizacyjne, o których mowa w art. 80 ust. 2, art. 84, art. 85 i art. 86, są obowiązane, bez uprzedniego wezwania, opłacić i rozliczyć składki na ubezpieczenie zdrowotne za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianych dla składek na ubezpieczenie społeczne. Na podstawie art. 31 u.s.u.s. w związku z art. 51 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (obecnie Dz.U. z 2023 r., poz. 2383 ze zm., dalej "O.p.") mającym odpowiednie zastosowanie do należności z tytułu składek - należnością z tytułu składek jest składka niezapłacona w terminie płatności. Zgodnie z art. 23 u.s.u.s., od nieopłaconych w terminie składek należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w O.p. z wyłączeniem art. 56a. Na podstawie art. 31 u.s.u.s. w zw. z art. 59 § 1 pkt 1 O.p. należności z tytułu składek wygasają wskutek zapłaty ich w całości lub w części. Zgodnie z art. 93 ust. 1 ustawy o świadczeniach składki na ubezpieczenie zdrowotne oraz należności z tytułu odsetek za zwłokę nieopłacone w terminie podlegają ściągnięciu na zasadach określonych w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z tą ustawą, nieopłacone w terminie składki na ubezpieczenie zdrowotne i odsetki za zwłokę podlegają potrąceniu ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wypłacanych przez ZUS lub ściągnięciu w trybie przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji lub egzekucji sądowej (art. 24 ust. 2 w zw. z art. 32 u.s.u.s.).
W dalszej kolejności, jak stanowi art. 26 § 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Organ egzekucyjny lub egzekutor, przystępując do czynności egzekucyjnych, doręcza zobowiązanemu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony (art. 32 u.p.e.a.). Zgodnie z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Zarzut określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.). W myśl art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4 u.p.e.a.,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 u.p.e.a.,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Wymienione w art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawy zarzutów stanowią katalog zamknięty. Zobowiązany może więc wnieść zarzuty tylko z przyczyn enumeratywnie wyszczególnionych w tym przepisie. Wskazanie innych przyczyn nie uprawnia organu egzekucyjnego do rozpatrywania zarzutów. Zarzuty są sformalizowanym środkiem prawnym, a podniesione w nich okoliczności zakreślają granice sprawy rozpoznawanej przez organ egzekucyjny.
W niniejszej sprawie skarżący podniósł zarzut braku wymagalności obowiązku
i przywołał podstawę prawną określoną w art. 33 § 2 pkt 6 lit. c u.p.e.a. Wskazał, że objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] składki na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień, wrzesień 2023 r. opłacił we właściwym terminie i w wymaganej wysokości (każdą w kwocie [...]zł). Zakwestionował przy tym sposób rozliczania wpłat podnosząc, że przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2017r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Inne są wadliwe.
W okolicznościach wskazywanych przez skarżącego i mając na uwadze treść art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. podniesiony zarzut w istocie dotyczył wygaśnięcia obowiązku. Wprawdzie argumentacja organu koncentruje się na wykazaniu niezasadności zarzutu braku wymagalności obowiązku, jednak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wierzyciel wprost stwierdził, że "Skonkretyzowany w drodze samowymiaru obowiązek z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za lipiec, sierpień, wrzesień 2023 roku nie wygasł na chwilę wszczęcia egzekucji". W istocie, poddał również merytorycznej ocenie kwestię wygaśnięcia obowiązku. Organ ustosunkował się także do wpłat dokonanych przez skarżącego i przedstawił sposób oraz podstawy prawne ich rozliczenia. Te zaś wynikają z wydanego w oparciu o art. 49 u.s.u.s. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawie rozliczenia składek, do których poboru obowiązany jest Inne. Z treści § 12 ust. 4 rozporządzenia wprost wynika, że kwota wpłaty w części przypadającej na ubezpieczenie zdrowotne podlega zaliczeniu na należności z tego tytułu, począwszy od należności o najwcześniejszym terminie płatności.
W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wskazano, że poszczególne wpłaty skarżącego na rachunek składkowy zostały przez organ rozliczone w całości w następujący sposób:
- wpłata z dnia [...] sierpnia 2023 r. w kwocie [...]zł – na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne za styczeń i luty 2015 r. – na należność główną i odsetki za zwłokę,
- wpłata z dnia [...] września 2023 r. w kwocie [...]zł – na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne za luty 2015 r. – na należność główną i odsetki za zwłokę,
- wpłata z dnia [...] października 2023 r. w kwocie [...]zł – na poczet składek na ubezpieczenie zdrowotne za luty i marzec 2015 r. – na należność główną i odsetki za zwłokę.
Podkreślić należy, że skarżący nie kwestionuje istnienia zaległości z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące styczeń, luty i marzec 2015 r. Skoro więc wpłaty z [...] sierpnia 2023 r., [...] września 2023 r. oraz z [...] października 2023 r. nie obejmowały wszystkich wymagalnych z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne należności, konieczne było odpowiednie ich rozliczenie, zgodnie z przywołanym wcześniej § 12 ust. 4 rozporządzenia. Na skutek rozliczenia w całości wpłat skarżącego na poczet najstarszych zaległości zaewidencjonowanych na koncie płatnika, składki na ubezpieczenie zdrowotne wynikające z deklaracji ZUS DRA za miesiące od lipca do września 2023 r. stały się zaległościami. To z kolei spowodowało, że koniecznym było podjęcie kroków zmierzających do wyegzekwowania wykonania przez zobowiązanego wskazanych obowiązków – wystawienie i doręczenie upomnienia, a w dalszej kolejności – wszczęcie postępowania egzekucyjnego.
W zaistniałej sytuacji ZUS zgodnie z prawem zaliczył wpłaty skarżącego na niezapłacone wcześniej składki zdrowotne. Odnosząc się natomiast do argumentacji skargi wskazującej na krzywdzący i niesprawiedliwy sposób rozliczania wpłat, polegający na pokryciu w pierwszej kolejności należności o najwcześniejszym terminie płatności, nie zaś należności bieżących, należy stwierdzić, że podane w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki uzasadniające wniesienie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej tworzą katalog zamknięty. Z tego wynika, że podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13).
Reasumując, prawidłowo organ administracji uznał, że podniesiony przez skarżącego zarzut nie zasługuje na uwzględnienie, a Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Z tych względów, Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
H. Adamczewska-Wasilewicz J. Szulc T. wójcik
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło