III SA/Lu 752/20
WyrokWSA w Lublinie2020-12-18
Skład orzekający: Jadwiga Pastusiak, Andrzej Niezgoda, Iwona Tchórzewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kierowca wykonujący odpłatny przewóz osób za pomocą aplikacji mobilnej, nieposiadający statusu przedsiębiorcy, podlega karze pieniężnej za brak orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy?Ratio decidendi
Kierowca wykonujący odpłatny przewóz osób za pomocą aplikacji mobilnej, nawet jeśli nie posiada statusu przedsiębiorcy, jest osobą osobiście wykonującą przewóz drogowy w rozumieniu ustawy o transporcie drogowym. W związku z tym podlega on wymogom posiadania orzeczeń lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwwskazań do pracy na stanowisku kierowcy. Niespełnienie tego obowiązku uzasadnia nałożenie kary pieniężnej.Stan faktyczny
Skarżący został ukarany karą pieniężną za wykonywanie przewozu drogowego bez posiadania wymaganych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Kontrola drogowa wykazała, że skarżący przewoził pasażerkę za pomocą aplikacji mobilnej, pobierając za to opłatę. Skarżący kwestionował swoją odpowiedzialność, twierdząc, że nie wykonywał działalności gospodarczej ani transportu drogowego we własnym imieniu, a także że nie posiadał statusu przedsiębiorcy. Organy administracji oraz sąd uznały, że skarżący wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny we własnym imieniu i na swoją rzecz, co obligowało go do posiadania wymaganych orzeczeń.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak Sędziowie: WSA Andrzej Niezgoda WSA Iwona Tchórzewska (sprawozdawca) po rozpoznaniu w Wydziale III w dniu 18 grudnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. D. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę.
Zaskarżoną decyzją nr [...] z dnia [...] lipca 2020 r. Inspektor Transportu Drogowego, po rozpatrzeniu odwołania wniesionego przez D. D., utrzymał w mocy decyzję M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego nr [...] z dnia [...] marca 2020 r., nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Decyzja została wydana w następującym stanie sprawy.
W dniu [...] lipca 2019 r. w W. funkcjonariusze Policji przeprowadzili kontrolę drogową samochodu osobowego marki ". o numerze rejestracyjnym [...] Kontrolowanym pojazdem kierował D. D., który wykonywał przewóz pasażerki z ul. [...] na ul. [...] w W.. Przejazd zamówiono za pomocą aplikacji B.. Opłata za przejazd wyniosła [...] zł i została pobrana z konta pasażerki. Kierowca okazał do kontroli dowód osobisty i prawo jazdy. Natomiast nie okazał do kontroli orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy oraz orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy.
Przebieg i wyniki kontroli zostały udokumentowane protokołem kontroli nr [...].
W oparciu o powyższe ustalenia decyzją z dnia [...] marca 2020 r. M. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego na podstawie art. 92a ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 z późn. zm., dalej powoływanej także jako "u.t.d.") nałożył na D. D. karę pieniężną w wysokości [...] zł za naruszenia określone w:
- l.p. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, to jest za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ([...] zł);
- lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, to jest za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy ([...] zł).
D. D. wniósł odwołanie od powyższej decyzji.
Utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji Inspektor Transportu Drogowego ustalił, że w dniu [...] lipca 2019 r. D. D. wykonywał we własnym imieniu i na swoją rzecz krajowy transport drogowy – przewóz osób. Skarżący pojazdem marki [...] o numerze rejestracyjnym [...] przewoził zarobkowo pasażerkę na trasie z ul. [...] na ul. [...] w W.. Pasażerka zamówiła usługę przewozu za pomocą aplikacji B.. Po dojechaniu do miejsca docelowego przy pomocy aplikacji B. została pobrana opłata w wysokości [...] zł. Pasażerka nie otrzymała paragonu. W toku kontroli kierujący okazał tylko dowód osobisty i prawo jazdy, natomiast nie okazał do kontroli zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji na przewóz osób wydanych na jego rzecz oraz orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy i orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Także w toku postępowania ani skarżący, ani jego pełnomocnik nie przedstawili organowi pierwszej instancji wymaganych orzeczeń. Skoro skarżący korzystając z aplikacji B. przy nawiązywaniu kontaktu z klientem realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób oraz uzyskiwał wynagrodzenie za przewóz, to wykonywał usługi w zakresie transportu drogowego we własnym imieniu i na swoją rzecz. Jednocześnie okoliczność, że podmiot wykonujący przewóz realizuje go osobiście, w żaden sposób nie wyłącza obowiązku posiadania przez ten podmiot stosownych uprawnień. Wobec tego skarżący, jako osoba, o której mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., był zobowiązany do posiadania dokumentów wymaganych przepisami art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 w związku z art. 39m u.t.d., to jest orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego potwierdzających brak przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Bezspornie skarżący nie posiadał w dniu kontroli wyżej wymienionych orzeczeń.
W konsekwencji organ odwoławczy uznał, że skarżący ponosi odpowiedzialność za popełnienie naruszeń z lp. 4.2. i l.p. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym, co w świetle art. 92a ust. 2 i 8 u.t.d. uzasadniało nałożenie kary pieniężnej w wysokości [...] zł.
Odnosząc się do zarzutów podniesionych w odwołaniu organ podkreślił, że strona faktycznie wykonywała działalność odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 u.t.d. i nie ma znaczenia w sprawie brak posiadania przez skarżącego statusu przedsiębiorcy. Przewóz wykonywany w dniu kontroli stanowił transport drogowy w rozumieniu przepisów ustawy o transporcie drogowym. Jednocześnie był to przewóz okazjonalny, który nie spełniał ustawowych wymogów. Skoro zaś czynności podejmowane przez skarżącego mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, to skarżący był obowiązany do legitymowania się orzeczeniem lekarskim i psychologicznym. W art. 39m u.t.d. przewidziano wprost, że wymagania przewidziane w art. 39a-39l stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy. Celem badań lekarskich jest stwierdzenie istnienia lub braku przeciwskazań zdrowotnych, natomiast celem badań psychologicznych jest stwierdzenie istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracyn a stanowisku kierowcy. Nawet z "Ogólnych warunków dla kierowców", jakie przewiduje aplikacja B. wynika, że to na kierowcy spoczywa obowiązek dysponowania odpowiednimi dokumentami w chwili kontroli. Kierowca wykonujący przewóz osób w oparciu o aplikację na inteligentny telefon realizuje w swoim imieniu i na swoją rzecz usługę przewozową i to on jest zobowiązany do dysponowania w czasie kontroli stosownymi uprawnieniami pozwalającymi na wykonanie usługi transportowej zgodnie z przepisami prawa, w tym legitymowania się ważnymi badaniami lekarskimi i psychologicznymi.
W ocenie organu odwoławczego w sprawie nie zostało wykazane zaistnienie przesłanek, które dawałyby możliwość zastosowania art. 92c u.t.d., gdyż do stwierdzonych naruszeń doszło na skutek braku odpowiedniego działania po stronie skarżącego.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie D. D. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji, zarzucając:
1) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2020 r., poz. 256 z późn. zm., dalej powoływanej jako "k.p.a."), poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich, jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, braku zweryfikowania przez organ czy skarżący posiadał status przedsiębiorcy w chwili przeprowadzania kontroli;
2) naruszenie art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechanie ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich, jak ustalenie czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 92a ust 1, art. 92a ust 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.2. załącznika nr 4 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d., w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wymienionym orzeczeniem;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest art. 92a ust 1, art. 92a ust 6 u.t.d. w zw. z lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy, polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości [...] zł za wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, w sytuacji w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym, w związku z czym skarżący nie był obowiązany do legitymowania się wymienionym orzeczeniem;
5) naruszenie przepisów postępowania, art. 92a ust. 10 u.t.d., polegające na wymierzeniu skarżącemu kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4, podczas gdy za ten sam czyn będący przedmiotem kontroli skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości [...] zł, zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...];
6) art. 8 k.p.a., poprzez procedowanie w sposób przeczący zasadzie pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zaskarżona decyzja oraz utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji nie są dotknięte uchybieniami, które w świetle przepisów ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 z późn. zm., dalej powoływanej jako "p.p.s.a.") uzasadniałyby ich uchylenie, bądź stwierdzenie nieważności.
Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2019 r. poz. 2140, z późn. zm.). Wymieniona ustawa przewiduje odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, kierowców, osób zarządzających transportem i innych osób wykonujących czynności związane z przewozem drogowym (art. 1 ust. 2 pkt 2 u.t.d.).
Zgodnie z art. 39a ust. 1 u.t.d., przedsiębiorca lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy może zatrudnić kierowcę m.in., jeżeli osoba ta nie ma przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 3) i nie ma przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy (pkt 4). Stosownie do art. 39j ust. 1 i art. 39k ust. 1 u.t.d., kierowca wykonujący przewóz drogowy podlega badaniom lekarskim i badaniom psychologicznym przeprowadzanym w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwskazań do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zgodnie natomiast z art. 39m u.t.d. wymagania, o których mowa w art. 39a-39l, a zatem także wymogi braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, stosuje się odpowiednio do przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.
Na mocy art. 92a ust. 2 u.t.d. zarządzający transportem, osoba, o której mowa w art. 7c, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 200 zł do 2.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w ust. 2, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia oraz wagę naruszeń wskazane w załączniku I do rozporządzenia Komisji (UE) 2016/403 określa załącznik nr 4 do ustawy (art. 92a ust. 8 u.t.d.). Stosownie do lp. 4.2. załącznika nr 4 do u.t.d. wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie [...]zł. Wykonywanie przewozu drogowego przez kierowcę, który nie posiada orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy także skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie [...]zł (lp. 4.3. załącznika nr 4 do u.t.d.).
W sprawie pozostaje poza sporem, że skarżący w dniu [...] lipca 2019 r. przewoził pojazdem marki [...] o wskazanym wyżej numerze rejestracyjnym pasażerkę z ul. [...] na ul. [...] w W.. W wyniku przeprowadzonej w tym dniu kontroli przedmiotowego pojazdu stwierdzono, że kierujący pojazdem nie posiada ważnych na dzień kontroli orzeczeń – lekarskiego i psychologicznego o braku przeciwskazań zdrowotnych i psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Bezsprzecznie skarżący ani w czasie kontroli, ani w toku postępowania administracyjnego nie przedstawił wymaganych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego.
W odwołaniu oraz w skardze skarżący nie kwestionował ustalenia przez organy braku wymienionych orzeczeń. Spór sprowadza się do oceny, czy po stronie skarżącego zaistniały okoliczności uniemożliwiające wszczęcie lub prowadzenie postępowania administracyjnego. Skarżący twierdzi bowiem, że w dacie kontroli nie miał statusu przedsiębiorcy, a podjęte przez niego czynności nie były dokonywane we własnym imieniu skarżącego i nie miały cech prowadzenia działalności gospodarczej, a tym bardziej cech wykonywania transportu drogowego. Nie był zatem obowiązany do posiadania orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań zdrowotnych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy, ani do posiadania orzeczenia psychologicznego o braku przeciwskazań psychologicznych do wykonywania pracy na stanowisku kierowcy. Zdaniem skarżącego, nawet jeśli uznać, że wykonywał przewóz drogowy, to podmiotem na rzecz którego transport był wykonywany, była firma T. L., która jest odpowiedzialna za ewentualne naruszenia.
W ocenie Sądu, organy prawidłowo ustaliły, że skarżący w dniu [...] lipca 2019 r. wykonywał we własnym imieniu przewóz okazjonalny osób, mieszczący się w pojęciu krajowego transportu drogowego. Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d., krajowy transport drogowy to podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Zgodnie z regulacją art. 4 pkt 11 u.t.d., przewóz okazjonalny, to przewóz osób który nie stanowi przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego.
W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 u.t.d., jest nieprecyzyjna i nie określa co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące "przewóz okazjonalny" przez przepisy prawa wspólnotowego, tj. rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającym rozporządzenie (WE) Nr 561/2006 (Dz.U.UE.L2009.300.8.). Zgodnie z § 2 pkt 4 tego rozporządzenia, za usługi okazjonalne uznaje się usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika. W orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako odnoszący się do określonej okazji, okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej. W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 września 2007 r., I OSK 1361/06 Lex nr 384423).
Zestawienie definicji "przewozu okazjonalnego" wywiedzionej na podstawie powołanych wyżej przepisów z dokonanymi w sprawie ustaleniami faktycznymi pozwala na uznanie, że skarżący w dniu [...] lipca 2019 r. wykonywał odpłatny przewóz okazjonalny osób, bez jednoczesnego dopełnienia wszystkich wymagań określonych przepisami prawa. Ustalony w tym zakresie przez organy stan faktyczny nie budzi zdaniem Sądu wątpliwości. Z protokołu kontroli z dnia [...] lipca 2019 r. jednoznacznie wynika, że w tym dniu skarżący wykonywał odpłatny przewóz pasażerki, którą przewoził z ul. [...] na ul. [...] w W.. Pasażerka zamówiła kurs za pomocą aplikacji B.. Aby zamówić kurs, musiała zarejestrować swoje dane i dane swojej karty kredytowej oraz zaakceptować regulamin aplikacji. Opłata za przewóz została pobrana z karty kredytowej pasażerki. Nie przy tym ma znaczenia okoliczność, że skarżący nie otrzymał wynagrodzenia bezpośrednio od pasażerki. Skarżący bowiem, korzystając z aplikacji B., miał uzyskać wynagrodzenie za wykonany przewóz osób. Dla przyjęcia odpłatności przewozu nie ma znaczenia, w jaki sposób następuje dalsze rozliczenie po pobraniu należności z karty kredytowej pasażera, w szczególności jaki podmiot dokonuje rozliczenia i przekazania należności wykonawcy przewozu. Korzystanie z aplikacji B. wiąże się z wynagrodzeniem za przewóz, czego skarżący nie kwestionuje.
Stanowisko organów w tej kwestii znajduje potwierdzenie w utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych, odwołującym się do dokonanej przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r. (C- 34/15) analizie charakteru usługi pośrednictwa poprzez platformę informatyczną, jaką jest również aplikacja B.. Mianowicie odpłatne umożliwianie nawiązywania kontaktów, poprzez aplikację na inteligentny telefon, między właścicielami pojazdów niebędącymi zawodowymi kierowcami, a osobami chcącymi przebyć trasę miejską, należy uznać za usługę nierozerwalnie związaną z usługą przewozową, a tym samym za usługę wchodzącą w zakres "usług w dziedzinie transportu" w rozumieniu art. 58 ust. 1 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej. Usługa pośrednictwa w przekazywaniu zleceń przewozowych złożonych za pomocą aplikacji mobilnych na wzór wykorzystanej przez skarżącego w sprawie niniejszej, polega także na selekcjonowaniu właścicieli pojazdów niebędących zawodowymi kierowcami, którym określone przedsiębiorstwo dostarcza aplikację, bez której, po pierwsze, kierowcy ci nie świadczyliby usług przewozowych, a po drugie, osoby chcące przebyć trasę miejską nie miałyby dostępu do usług owych kierowców. Co więcej, Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej zauważył, że platforma mobilna wywiera decydujący wpływ na warunki, na jakich kierowcy ci świadczą usługi. Okazuje się w szczególności, że administrator określa - za pomocą aplikacji - przynajmniej maksymalną cenę danego przewozu, przedsiębiorstwo to pobiera tę cenę od klienta, a następnie przekazuje jej część właścicielowi pojazdu niebędącemu zawodowym kierowcą (tak Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 20 grudnia 2017 r. w sprawie C-434/15, LEX nr 2431422 oraz np. wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych: w Gdańsku z dnia 17 października 2019 r., III SA/Gd 501/19 i w Białymstoku z dnia 12 grudnia 2019 r., II SA/Bk 716/19 oraz z dnia 25 czerwca 2020 r., II SA/Bk 151/20).
Zatem korzystając z aplikacji B. przy nawiązywaniu kontaktu z klientem, skarżący realizował zamówione za jej pośrednictwem zlecenie na przewóz osób. Korzystając z aplikacji B. skarżący uzyskał także wynagrodzenie za wykonany przewóz osób. Tym samym uznać należy, że skarżący wykonywał usługi odpowiadające pojęciu transportu drogowego, jak również, że wykonywał te usługi we własnym imieniu i na swoją rzecz.
Nie zachodzą podstawy do uznania, że skarżący wykonywał przewóz w imieniu i na rzecz i innego podmiotu. Nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącego, że przewóz osób wykonywał w imieniu podmiotu trzeciego – T. .
Sądowi wiadomym jest z urzędu, że w toku postępowania prowadzonego przez M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w sprawie naruszeń wymienionych w załączniku nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, stwierdzonych w dniu [...] lipca 2019 r. w trakcie tej samej kontroli objętej protokołem nr [...], D. D. w piśmie z dnia [...] października 2019 r. podniósł, że winę za wszelkie uchybienia stwierdzone w trakcie kontroli drogowej ponosi pracodawca, to jest T. . Skarżący wskazał, że w dniu [...] lipca 2019 r. zawarł umowę współpracy i świadczenia usług z T. , a następnie umowę użyczenia pojazdu. Na podstawie tych umów skarżący miał świadczyć usługi polegające na przewozie osób przy użyciu aplikacji U. . Oferta pracy została zamieszczona na portalu pracuj.pl. Skarżący podkreślił, że to pracodawca powinien wymagać od niego złożenia wszelkich niezbędnych do wykonywania pracy dokumentów.
Wyjaśnienia oraz złożone przez skarżącego na ich poparcie dokumenty zostały poddane ocenie przez M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego, a następnie przez Inspektor Transportu Drogowego, który decyzją z dnia [...] maja 2020 r., nr [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...], nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości [...] zł za stwierdzone w czasie kontroli w dniu [...] lipca 2019 r. naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym wymienione w załączniku nr 3 do tej ustawy. Skarga wniesiona przez D. D. na opisaną decyzję Inspektor Transportu Drogowego była rozpoznawana w sprawie o sygnaturze akt [...] równolegle ze sprawą niniejszą. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokami z dnia [...] grudnia 2020 r. oddalił skargi w obu sprawach.
Jak wyjaśniono w uzasadnieniu wyroku wydanego w sprawie [...], nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, że kontrolowany przewóz nie był przez skarżącego wykonywany w imieniu własnym, ale w imieniu podmiotu trzeciego – firmy T. L., w związku z czym D. D. nie powinien być stroną postępowania administracyjnego. Organy trafnie uznały, że stanowisko skarżącego w tej kwestii nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonych dowodach, w tym w dokumentach złożonych przez skarżącego wraz z pismem z dnia [...] października 2019 r. Przedłożona przez skarżącego umowa współpracy i świadczenia usług z firmą T. L.. nie jest podpisana przez wymienione w niej strony, w tym przez skarżącego. Nie ma zatem nawet charakteru dokumentu prywatnego, który zgodnie z art. 245 k.p.c. stanowi wyłącznie dowód tego, że osoby, które go podpisały, złożyły oświadczenie zawarte w dokumencie. Przedstawiony dokument może być oceniany jedynie jako projekt umowy. Zauważyć przy tym należy, że w jego treści zastrzeżono, iż zleceniodawca, którym według wypełnionego nagłówka miał być D. D., prowadzi działalność i działania opisane w pkt 1 preambuły w imieniu własnym i na własne ryzyko. Jednocześnie z powołanej preambuły wynika, że T. L. jako zleceniobiorca miał prowadzić między innymi odpłatną działalność polegającą na oferowaniu przewoźnikom dostępu do oprogramowania pod nazwą U., które miało służyć zleceniodawcy do odbierania zleceń i przyjmowania płatności za zlecenia przez niego wykonane, a także działalność polegającą na pośredniczeniu przy przekazywaniu należnego zleceniodawcy wynagrodzenia od właściciela aplikacji U.. Zatem także wynikające z przedstawionego projektu umowy zasady współpracy nie mogłyby być uznane za świadczące o wykonywaniu przez skarżącego przewozu osób w imieniu i na rzecz podmiotu wymienionego jako druga strona umowy, niepodpisanej przy tym przez żadną ze stron. Także na przedstawionym przez skarżącego dokumencie oznaczonym jako umowa użyczenia, a dotyczącym użyczenia samochodu osobowego przez T. Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w W., brak podpisów stron umowy. Wymaga przy tym podkreślenia, że przedmiot umowy nie został sprecyzowany. Z umowy wynika bowiem jedynie, że dotyczy ona samochodu osobowego, bez jednoczesnego określenia marki, modelu, czy też numeru rejestracyjnego. W świetle treści umowy, dotyczyła ona wyłącznie najmu bliżej nieokreślonego pojazdu, a nie wykonywania na rzecz innego podmiotu także czynności składających się na odpłatny przewóz pasażerów. W umowie brak postanowień pozwalających na uznanie, że to nie skarżący był podmiotem wykonującym skontrolowany przewóz.
W konsekwencji materiał dowodowy sprawy uprawniał do stwierdzenia, że w dniu kontroli drogowej skarżący wykonywał przewóz osób nie tylko osobiście, ale i w imieniu własnym. Powyższej oceny nie może podważyć odmienne przekonanie skarżącego, który powoływał się na oferowanie mu przez podmiot trzeci zatrudnienia w formie umowy o pracę.
Nie ma podstaw do odmiennej oceny w niniejszej sprawie, dotyczącej naruszeń stwierdzonych w czasie tej samej kontroli drogowej.
Skoro zaś skarżący wykonywał przewóz okazjonalny w rozumieniu art. 4 pkt 11 u.t.d. we własnym imieniu, tym samym ponosi odpowiedzialność za brak ważnego w dniu kontroli orzeczenia lekarskiego oraz orzeczenia psychologicznego, wymaganych – zgodnie z art. 39j ust. 1 oraz art. 39k ust. 1 w zw. z art. 39m u.t.d. – zarówno od kierowcy zatrudnionego przez przedsiębiorcę lub inny podmiot wykonujący przewóz drogowy, jak również od przedsiębiorcy lub innej osoby osobiście wykonującej przewóz drogowy.
Zasadnie organ nałożył karę pieniężną przewidzianą w ustawie o transporcie drogowym, bowiem skarżący wykonywał przewóz bez ważnych badań lekarskiego oraz psychologicznego. Nie jest zatem uzasadniony zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego, tj. art. 92a ust. 1 i art. 92 ust. 6 w związku z lp. 4.2. i lp. 4.3. załącznika nr 4 do tej ustawy. Podstawę nałożenia kary w niniejszej sprawie stanowiły bowiem przepisy art. 92a ust. 2 i ust. 8 ustawy o transporcie drogowym.
Podkreślić należy, że odpowiedzialność za popełnienie naruszeń wynikająca z art. 92a ust. 1 i 2 u.t.d. ma charakter obiektywny, jest niezależna od winy czy też stopnia zagrożenia wobec osób trzecich, a do jej powstania wystarczy stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym. Skarżący jako podmiot wykonujący w dniu kontroli przewóz okazjonalny osób, był zobowiązany do przestrzegania przepisów o transporcie drogowym i posiadania odpowiednich dokumentów.
Bez znaczenia dla odpowiedzialności skarżącego za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego jest okoliczność, że nie prowadził on zarejestrowanej działalności gospodarczej. Wykonywanie transportu drogowego stanowi rodzaj działalności gospodarczej reglamentowanej, a w Rozdziale 2 ustawy o transporcie drogowym określono "Zasady podejmowania i wykonywania transportu drogowego", z których wynika, że wykonywanie tego transportu w określonych w przepisach zakresach wymaga zezwolenia lub licencji. Podkreślenia jednak wymaga, że według powszechnie akceptowanego w orzecznictwie stanowiska sankcjom stanowiącym konsekwencję naruszeń obowiązujących norm podlega wykonywanie transportu drogowego również w sytuacji, gdy dany podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi działalności gospodarczej (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 kwietnia 2019 r., sygn. akt II GSK 701/17). Chodzi o faktyczne wykonywanie działalności odpowiadającej definicji transportu drogowego wynikającej z art. 4 u.t.d.
W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kar przewidzianych w lp. 4.2. oraz lp. 4.3. załącznika nr 4 do ustawy.
Nie zasługuje na podzielenie zarzut naruszenia art. 92a ust. 10 u.t.d. przez wymierzenie skarżącemu kary pieniężnej w oparciu o załącznik nr 4, podczas gdy za ten sam czyn, będący przedmiotem kontroli, skarżącemu wymierzono karę pieniężną w wysokości [...] zł, zgodnie z decyzją z dnia [...] listopada 2019 r. nr [...]
W związku z przytoczonym zarzutem wskazać należy, że ostatnio wymieniona decyzja dotyczyła nałożenia na skarżącego na podstawie art. 92a ust. 1 u.t.d. kary pieniężnej w wysokości [...] zł za naruszenia określone w:
- lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji ([...] zł);
- lp. 2.10 załącznika do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozów okazjonalnych w krajowym transporcie drogowym pojazdem przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą z naruszeniem zakazu lub zakazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 ustawy o transporcie drogowym ([...] zł);
- lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym, to jest wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy ([...] zł).
Na podstawie art. 92a ust. 3 u.t.d. wysokość nałożonej kary pieniężnej ograniczono do kwoty [...]zł.
Zgodnie z art. 92a ust. 7 u.t.d., wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 1, wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia, określa załącznik nr 3 do tej ustawy. Zgodnie zaś z art. 92a ust. 8 u.t.d. wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego, o których mowa w art. 92a ust. 2 u.t.d., a także wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 4 do tej ustawy. Ukaranie strony karą administracyjną za naruszenia określone w załączniku nr 4 nie wyklucza możliwości wszczęcia wobec tej samej strony postępowania w przedmiocie innych naruszeń stwierdzonych podczas jednej kontroli, określonych w innym załączniku do ustawy. Pomimo zatem, że określone naruszenia, odnoszące się do załącznika nr 3 oraz załącznika nr 4 zostają ujawnione podczas jednej kontroli, to zupełnie odmienna jest podstawa prawna decyzji.
W ocenie Sądu organ prawidłowo stwierdził brak podstaw do zastosowania w okolicznościach niniejszej sprawy art. 92a ust. 10 u.t.d. Zgodnie z powołanym przepisem jeżeli czyn będący naruszeniem, o którym mowa w załączniku nr 3 do ustawy, stanowi jednocześnie naruszenie, o którym mowa w załączniku nr 4 do ustawy, w przypadku podmiotu wykonującego przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem będącego jednocześnie osobą, o której mowa w ust. 2, nakłada się wyłącznie karę pieniężną, o której mowa w ust. 1.
Stwierdzone w niniejszej sprawie naruszenia z załącznika nr 4 do ustawy o transporcie drogowym nie są jednak tożsame ze stwierdzonymi w toku tej samej kontroli naruszeniami z lp. 1.1., lp. 2.10 oraz lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy, które stały się podstawą nałożenia na D. D. kary pieniężnej w wysokości [...] zł na mocy decyzji nr [...] M. Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] listopada 2019 r., utrzymanej w mocy decyzją nr [...] Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] maja 2020 r.
W przypadku skarżącego naruszenia wymienione w załączniku nr 3 nie pochłaniają naruszeń wymienionych w załączniku nr 4, zatem naruszenie z jednego załącznika nie stanowi w tym konkretnym przypadku jednocześnie naruszenia z drugiego załącznika. Zdaniem Sądu przepis art. 92a ust. 10 u.t.d. dotyczy sytuacji, gdy jeden czyn stanowi jednocześnie naruszenie z załącznika nr 3 i nr 4, co należy rozumieć w ten sposób, że jeden czyn wypełniałby jednocześnie znamiona naruszeń z dwóch załączników. Dla przykładu brak licencji stwierdzony podczas kontroli – lp. 1.1 załącznika nr 3 oraz nieokazanie i niewyposażenie kierowcy w licencję podczas tej samej kontroli –lp. 1.1 załącznika nr 4. W takiej sytuacji art. 92a ust. 10 u.t.d. stałby na przeszkodzie nałożeniu kary za brak licencji oraz za jej nieokazanie, bowiem brak licencji pochłania drugie naruszenie. Jest to więc sytuacja, gdy jeden czyn "stanowi jednocześnie naruszenie" z dwóch załączników w rozumieniu art. 92a ust. 10 u.t.d.. Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w sprawie niniejszej oraz w sprawie, w której skarżącego ukarano karą [...] zł. W ostatnio wymienionej sprawie skarga została także oddalona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2020 r., sygn. akt [...].
W konsekwencji w okolicznościach niniejszej sprawy wymierzenie skarżącemu kary w wysokości [...] zł było zatem uzasadnione i zgodne z prawem.
Trafna jest także ocena organu o braku podstaw do zastosowania w sprawie art. 92c ust. 1 u.t.d., bowiem żadna z przesłanek wskazanych w tym przepisie nie wystąpiła w niniejszej sprawie. Nie ma podstaw aby przyjąć, że skarżący nie miał wpływu na powstanie naruszenia, skoro to on sam, osobiście prowadził skontrolowany pojazd, którym odpłatnie przewoził pasażerkę, nie posiadając przy tym wymaganych orzeczeń lekarskiego i psychologicznego. Brak wiedzy co do wymogów wynikających z ustawy o transporcie drogowym oraz nieuzasadnione przekonanie skarżącego o braku jego odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia nie mogą być uznane za okoliczności, o których mowa w art. 92c ust. 1 u.t.d.
Sąd działając z urzędu nie dopatrzył się również innych naruszeń prawa, w szczególności mającego wpływ na wynik sprawy naruszenia przepisów postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a.
W sytuacji zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości [...] zł za naruszenia przepisów ustawy o transporcie drogowym, zachodziły podstawy do zastosowania przez organ drugiej instancji przepisu art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i utrzymania w mocy decyzji organu pierwszej instancji.
Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.
Z przytoczonych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 z poźn. zm.). Zgodnie z tym przepisem przewodniczący może zarządzić przeprowadzenie posiedzenia niejawnego, jeżeli uzna rozpoznanie sprawy za konieczne, a przeprowadzenie wymaganej przez ustawę rozprawy mogłoby wywołać nadmierne zagrożenie dla zdrowia osób w niej uczestniczących i nie można przeprowadzić jej na odległość z jednoczesnym bezpośrednim przekazem obrazu i dźwięku. Na posiedzeniu niejawnym w tych sprawach sąd orzeka w składzie trzech sędziów. W będącej przedmiotem kontroli sądowej sprawie Przewodniczący Wydziału zarządzeniem z dnia [...] grudnia 2020 r. skierował sprawę do rozpoznania na posiedzeniu niejawnym.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło