III SA/Wr 428/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankowska - Szostak, Sędziowie Sędzia WSA Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Kamila Paszowska - Wojnar, Protokolant Z-ca Kierownika Sekretariatu Wydziału III Monika Tarasiewicz, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe A. Sp. j. z siedzibą w M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 września 2023 r. nr BP.501.479.2022.0993.DL1.463842 w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 12 października 2021 r., nr WI.8140.8215.2021.I0010.20; II. umarza postępowanie administracyjne; III. zasądza od Głównego Inspektora Transportu Drogowego na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł (sto) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną decyzją z 20 września 2023 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: organ odwoławczy, GITD), po rozpatrzeniu odwołania Przedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego A. sp. j. z siedzibą w M. (dalej: Spółka, skarżąca, strona) od decyzji Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: organ I instancji, WITD) z 12 października 2022 r. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 1.550 zł. Jako podstawę prawną decyzji organ odwoławczy wskazał art. 138 § 1 pkt 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r., poz. 775, dalej: k.p.a.), art. 4 pkt 22 lit. b, h, art. 92a ust. 2, art. 92b, art. 92c ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 2201, dalej: u.t.d.), lp. 5.5, lp. 5.7, lp. 5.11, lp. 6.3.11 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 6, art. 7, art. 8 ust. 1-3 Rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego zmieniającego rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 i (WE) 2135/98, jak również uchylającego rozporządzenie Rady (EWG) nr 3820/85 (Dz. Urz. UE L 102 z 11.04.2006), art. 33 ust. 1, ust. 3, art. 34 ust. 3 i ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/1985 w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (tj. Dz. U. UE L 2014 60.1 ze zm.), art. 1, art. 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/1054 z dnia 15 lipca 2020 r. zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 w odniesieniu do minimalnych wymogów dotyczących maksymalnego dziennego i tygodniowego czasu prowadzenia pojazdu, minimalnych przerw oraz dziennego i tygodniowego okresu odpoczynku oraz zmieniające rozporządzenie (UE) nr 165/2014 w odniesieniu do określania położenia za pomocą tachografów. Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz z akt administracyjnych sprawy, w dniu 27 sierpnia 2021 r. miała miejsce kontrola w siedzibie Spółki, której ustalenia zostały zawarte w protokole z dnia 20 września 2021 r. Organ I instancji w dniu 12 października 2021 r. wydał decyzję nakładającą na Spółkę karę pieniężną w wysokości 1.950 zł. Po rozpatrzeniu odwołania strony GITD decyzją z 20 września 2023 r. uchylił zaskarżoną decyzję WITD w całości i nałożył karę pieniężną w wysokości 1.550 zł tytułem popełnienia naruszeń stypizowanych w l.p. 5.5, l.p. 5.7 , l.p. 5.11 oraz l.p. 6.3.11 załącznika nr 3 do u.t.d. Nadto - w ocenie organu odwoławczego - strona nie przedstawiła żadnych dowodów na potwierdzenie okoliczności, które umożliwiałyby zastosowanie art. 92c u.t.d. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka wniosła skargę do Sądu, w której zarzuciła naruszenie art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. poprzez wydanie decyzji o nałożeniu kary pomimo upływu 2 lat od dnia ujawnienia naruszenia. Mając to na uwadze wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Stosownie do art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm., dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) p.p.s.a.). Z art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Po rozpoznaniu sprawy w wyżej przedstawionych granicach Sąd doszedł do przekonania, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana z istotnym naruszeniem przepisu prawa materialnego. Zgodnie z art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Do zrealizowania przesłanki określonej w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. konieczne jest ustalenie daty ujawnienia naruszenia oraz stwierdzenie upływu od tego dnia 2 lat. Początkiem biegu tego terminu jest więc moment ujawnienia naruszenia przepisów u.t.d. Organ ma "ujawnić naruszenie", czyli stwierdzić je w formalnym, ujawnianym "na zewnątrz" dokumencie, czyli na gruncie u.t.d. w protokole kontroli, gdzie opisuje się czyn pod względem przedmiotowym i podmiotowym. Moment ujawnienia protokołu kontroli jest więc chwilą początku biegu terminu 2 lat. Terminem końcowym biegu przedawnienia regulowanego art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. jest wydanie decyzji ostatecznej w sprawie. Wydanie orzeczenia w pierwszej instancji nie jest zatem wystarczające dla zachowania terminu o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. W orzecznictwie wskazuje się, że wprawdzie ustawodawca w treści wskazanego przepisu nie posługuje się pojęciem "wydania decyzji", ale nie można poprzestać jedynie na literalnym sensie tego przepisu. W orzecznictwie podkreśla się także, że postępowanie administracyjne kończy decyzja organu odwoławczego, jako decyzja ostateczna. O wejściu decyzji do obrotu prawnego decyduje data jej doręczenia przez organ, stosownie do art. 110 k.p.a. W myśl tego przepisu, organ administracji publicznej, który wydał decyzję, jest nią związany od chwili jej doręczenia lub ogłoszenia, o ile kodeks nie stanowi inaczej. Podstawa do umorzenia postępowania określona w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. może zatem powstać nie tylko na etapie postępowania przed organem pierwszej instancji, ale jeżeli zostało wniesione odwołanie od decyzji wydanej w pierwszej instancji, także na etapie postępowania przed organem odwoławczym, do chwili gdy zostanie doręczona decyzja ostateczna. Aby przedawnienie nie nastąpiło, termin przedawnienia - w tym wypadku 2 lat - powinien być zachowany zarówno w momencie wydania decyzji, tj. podania jej do wiadomości jej adresatowi, jak i doręczenia decyzji. Wówczas wywiera ona przecież skutki prawne, a od tej chwili są nią związani zarówno organ, jak jej adresat, czy adresaci. Decyzja formalnie sporządzona ale niedoręczona nie załatwia sprawy, bo nie wiąże ani organu ani strony (por. wyroki NSA z 19 czerwca 2018 r.: II GSK 3587/17 oraz II GSK 2348/16; z 26 listopada 2019 r., II GSK 3011/17, wyroki: WSA w Lublinie z 10 października 2019 r., III SA/Lu 168/19, WSA w Rzeszowie z 11 maja 2023 r., II SA/Rz 186/23, WSA we Wrocławiu z 20 lutego 2024 r., III SA/Wr 201/23). W rozpoznawanej sprawie do ujawnienia naruszenia doszło w dokumencie protokołu kontroli z 20 września 2021 r. Konsekwentnie, dwuletni termin, o którym mowa w art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., upłynął zatem 20 września 2023 r. Z kolei zaskarżona ostateczna decyzja GITD wydana została w dniu 20 września 2023 r., niemniej doręczona została dopiero 3 października 2023 r., a więc po upływie ww. ustawowego dwuletniego terminu. Skoro z akt sprawy, zestawiając datę ujawnienia naruszenia oraz wydania decyzji ustalającej karę wynika, że upłynął 2-letni termin przedawnienia zanim decyzja ta została stronie doręczona i wywarła swoje skutki prawne, to doszło w takim razie do naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d. w stopniu mającym wpływ na wynik tej sprawy. W ocenie Sądu stanowi to powód do jej uchylenia, jako decyzji wadliwej i naruszającej prawo materialne, w stopniu skutkującym jej eliminację z obrotu prawnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., a w konsekwencji, wobec treści art. 135 p.p.s.a., także i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji (pkt I sentencji wyroku). Mając na uwadze, że w świetle art. 92c ust. 1 pkt 3 u.t.d., po upływie 2 lat od chwili ujawnienia naruszenia ustawy postępowanie administracyjne nie może się toczyć, obligowało to Sąd do orzeczenia o umorzeniu postępowania administracyjnego w przedmiocie nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. o czym Sąd orzekł w punkcie II sentencji wyroku. O kosztach postępowania Sąd orzekł, na podstawie art. 200 p.p.s.a. jak w punkcie III sentencji wyroku. Na koszty postępowania złożyła się kwota wpisu od skargi.