I SA/Wa 2400/23
WyrokWSA w Warszawie2024-06-06
Skład orzekający: Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Elżbieta Lenart, Łukasz Trochym
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba, która okresowo przebywa w nieruchomości wykorzystywanej rekreacyjnie i nie posiada tam stałego centrum życiowego, może ubiegać się o dodatek elektryczny, jeśli główne źródło ogrzewania tej nieruchomości jest zasilane energią elektryczną?Ratio decidendi
Dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym, które jest zasilane energią elektryczną jako główne źródło ogrzewania. Kluczowe jest jednak, aby wnioskodawca faktycznie zamieszkiwał i gospodarował w miejscu, w którym zgłoszono źródło ciepła. Okresowe przebywanie w nieruchomości o charakterze letniskowym lub rekreacyjnym, bez koncentracji tam centrum życiowego, nie spełnia przesłanki prowadzenia gospodarstwa domowego w rozumieniu przepisów ustawy o dodatku elektrycznym oraz Kodeksu cywilnego.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o dodatek elektryczny, wskazując jako główne źródło ogrzewania ogrzewanie elektryczne w nieruchomości położonej w K. Organy administracji odmówiły przyznania dodatku, uznając, że skarżąca nie zamieszkuje na stałe pod wskazanym adresem, a jedynie okresowo, co potwierdziły m.in. deklaracja opłaty za wywóz odpadów (ryczałtowa dla nieruchomości rekreacyjnej) oraz ustalenia dotyczące braku stałego centrum życiowego skarżącej w tej miejscowości. Skarżąca wniosła skargę do sądu, zarzucając naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz, Sędziowie sędzia WSA Elżbieta Lenart (spr.), sędzia WSA Łukasz Trochym, Protokolant referent stażysta Magdalena Biadoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 czerwca 2024 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia 2 października 2023 r. nr SKO.4000-1679/2023 w przedmiocie dodatku elektrycznego oddala skargę.
Przedmiotem skargi M. P. (zwanej dalej "Skarżącą") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach (dalej jako "Kolegium") z 2 października 2023 r. nr SKO.4000-1679/2023, utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 21 lutego 2023 r. nr [...] , którą odmówiono przyznania Skarżącej dodatku elektrycznego.
Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie sprawy.
Wnioskiem z 21 stycznia 2023 r. (data wpływu) Skarżąca wystąpiła do Wójta Gminy K. o wypłatę dodatku elektrycznego dla gospodarstwa domowego znajdującego się pod adresem [...] . Oświadczyła, że pod wskazanym adresem prowadzi dwuosobowe gospodarstwo domowe wraz z K. P. . Jako główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego wskazała ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Wobec zużycia energii elektrycznej wynoszącego mniej niż 5 MWh wnioskowała o dodatek w kwocie 1.000 zł.
Po rozpoznaniu wniosku Wójt Gminy K. decyzją nr [...] lutego 2023 r. odmówił przyznania Skarżącej dodatku elektrycznego.
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że Skarżąca nie zamieszkuje na stałe na terenie podległym działaniu Wójta Gminy K. i tym samym nie może uzyskać prawa do dodatku elektrycznego. Powyższe ustalenie dokonał na podstawie czynności weryfikacyjnych wniosku Skarżącej. Skorzystał z rejestru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi złożonej dla nieruchomości położonej pod adresem [...] . Następnie wyjaśnił okoliczności (opłata letniskowa - ryczałt), w których dopuszczalne jest złożenie takiej deklaracji dla domów letniskowych lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy zawierał:
- deklarację M. i K. P. z 31 marca 2022 r., z której wynika główne źródło ogrzewania nieruchomości pod adresem [...] (ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny) z funkcją Ogrzewanie (c.o.) i Ciepła woda (c.w.u.). Dane adresowe deklarujących zostały wskazane w odmiennej lokalizacji niż adres zgłoszony w deklaracji źródła ciepła (tj. wskazano ul. [...] ),
- notatkę służbową z 24 stycznia 2023 r., z której wynika próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego ze Skarżącą, w nieruchomości pod adresem [...] , która okazała się wówczas zamknięta,
- dokument z 24 stycznia 2023 r. oznaczony jako "weryfikacja wewnętrzna - wniosek o: dodatek elektryczny, w którym oznaczono w punkcie 5 deklarację dotyczącą wywozu odpadów jako "ryczałt (opłata letniskowa)".
Od powyższej decyzji pismem z 12 lipca 2023 r. Skarżąca wniosła odwołanie. Wskazała w nim zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego, mający wpływ na wynik sprawy, poprzez niewłaściwe zastosowanie normy prawnej zawartej w art. 27 ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2127), dalej jako "u.d.e." lub "ustawa z dnia 7 października 2022 r.".
Powołując przesłanki, od spełnienia których zależy przyznanie wnioskowanego dodatku wskazała, że skoro wraz z mężem wspólnie zamieszkuje i gospodaruje, to tym samym spełnia przesłankę prowadzenia gospodarowania domowego z art. 27 ust.3 pkt 2 u.d.e. Przy czym przepis ten nie odnosi się do miejsca zamieszkania oraz okresu zamieszkania w danym miejscu zamieszkania. Odnosi się jedynie do osoby fizycznej - odbiorcy końcowego - mającego zawartą umowę o dostawę energii elektrycznej z operatorem energetycznym, służącej na potrzeby własne. Ustawodawca, jak wynika z przepisów ustawy, uznał, że nie jest istotne miejsce zamieszkania odbiorcy energii elektrycznej, w rozumieniu art. 25 kodeksu cywilnego, a istotnym jest fakt, gdzie jest przez osobę fizyczną prowadzone gospodarstwo domowe. Wyjaśniła także, że gospodarstwo domowe (wraz z mężem) prowadzi w budynku mieszkalnym w [...] (stanowiącym też gospodarstwo rolne) w okresie od marca/kwietnia do października/listopada. Dodała, że informacja adresowa, zawarta w treści deklaracji dotyczącej źródła ogrzewania, nie ma żadnego znaczenia z punktu widzenia przepisów powołanej wyżej ustawy z dnia 7 października 2022 r. Skierowała również zarzut wobec organu prowadzącego postępowanie w pierwszej instancji, że nie została jej przyznana możliwość wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego.
Pismem z 31 sierpnia 2023 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach wezwało Skarżącą do przedstawienia kopii umowy zawartej z przedsiębiorstwem energetycznym na dostawę energii elektrycznej lub kopii faktury za ostatni okres wystawionej przez przedsiębiorstwo energetyczne dla budynku mieszkalnego zlokalizowanego pod adresem [...] .
Przy piśmie z 25 września 2023 r. Skarżąca przesłała kopie faktur VAT wystawionych przez PGE Obrót S.A. na dane: "M. i K.P. " - na adres punkt odbioru: "[...] ", adres do korespondencji: "K. P. , ul. [...] - za energię elektryczną i usługi dystrybucji dotyczące okresów: od 17 marca 2022 r. do 19 września 2022 r. oraz od
19 września 2022 r. do 17 marca 2023 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Siedlcach decyzją z 2 października 2023 r., nr SKO.4000-1679/2023, utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K.
z 21 lutego 2023 r. nr [...] .
Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie, przedstawiło stan faktyczny sprawy ustalony na podstawie zebranego materiału dowodowego. Następnie powołało przepisy ustawy z 7 października 2022 r., mające zastosowanie w ustalonym stanie faktycznym.
Podniosło, że kwestię sporną pomiędzy organem I instancji a stroną odwołującą stanowi to, czy faktycznie ma miejsce zamieszkiwanie i prowadzenie przez odwołującą wieloosobowego gospodarstwa domowego pod adresem [...] .
Kolegium uznało, że ze stanu akt sprawy przedłożonych przez organ I instancji oraz wyjaśnień strony zawartych w odwołaniu - można wyprowadzić wniosek, iż faktycznie odwołująca wraz z członkiem swojego gospodarstwa domowego nie zamieszkuje i nie prowadzi gospodarstwa domowego pod przedmiotowym adresem, dla którego zostało zgłoszone i wpisane do CEEB źródło ciepła - w rozumieniu art. 27 ust. 1 i ust. 3 pkt 2 ustawy z dnia 7 października 2022 r.
Powołując się na deklarację do CEEB dotyczącą źródeł ciepła i spalania, zgłoszonych pod adresem [...] , a złożoną na formularzu A - dla budynku mieszkalnego - budynku jednorodzinnego stwierdziło, że zainstalowane źródło ciepła stanowi ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny. Wniosek o dodatek elektryczny zawierał oświadczenie Skarżącej, że zamieszkuje i prowadzi wieloosobowe gospodarstwo domowe, składające się z dwóch osób, tj. Skarżącej wraz z K. P. . Adres do korespondencji zawarty we wniosku został wskazany w W. przy ulicy [...] .
W dalszej części uzasadnienia Kolegium podniosło, że dokonało weryfikacji wniosku - korzystając z rejestru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o której mowa w art. 6m ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r., poz. 1469).
Dla nieruchomości pod adresem: [...] , została złożona deklaracja dotycząca ryczałtowej opłaty za wywóz odpadów. Zgodnie z Załącznikiem nr 1 do Uchwały Nr [...] Rady Gminy K. z dnia 11 lutego 2020 r. w Części G pkt 45 - roczna ryczałtowa stawka opłaty z tego tytułu jest wnoszona od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Oznacza to, że składając deklarację właściciel nieruchomości sam określa stawkę w zależności od charakteru danej nieruchomości.
Następnie stwierdziło, że 24.01.2023 r. podjęta została próba przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w deklarowanym miejscu zamieszkania odwołującej tj. [...] . W tym dniu pracownik Urzędu Gminy K. nie zastał M. P. pod przedmiotowym adresem, a budynek był zamknięty trwale. W wyniku rozmowy przeprowadzonej z mieszkańcem wsi [...] ustalił, że nie zamieszkuje ona na stałe na terenie gminy K. , pojawia się sporadycznie, zwłaszcza w okresie zimowym.
Kolegium podkreśliło że dla ustalenia prowadzenia gospodarstwa domowego, pomocniczo należy zastosować przepisy ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2023 r. poz. 1610 ze zm.) - w szczególności art. 25 (Miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu) i art 28 (Można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania).
Wobec tego Kolegium uznało, że przebywanie przez Skarżącą pod adresem [...] ma charakter okresowy tzw. letniskowy i rekreacyjny i nie zakwalifikowało tej lokalizacji jako miejsca jej zamieszkania. Stwierdziło, że stałe i faktyczne miejsce zamieszkania gospodarstwa domowego odwołującej znajduje się pod adresem w W., gdzie kierowania korespondencja jest odbierana - zgodnie z wolą odwołującej i jej męża. Świadczą o tym też dane z Bazy CEEB; faktury VAT za dostawę energii i korespondencja wysyłana przez organ I instancji oraz Kolegium na adres: ul. [...] , a także wnoszona opłata ryczałtowa za gospodarowanie odpadami komunalnymi zgodnie z deklaracją dla nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Podniosło, iż niedopuszczalna jest sytuacja, że osoba deklarująca we wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego prowadzenie wieloosobowego gospodarstwa pod danym adresem faktycznie pod nim nie zamieszkuje. Okoliczność, że do domu pod adresem [...] odwołująca wraz z mężem przyjeżdża i przebywa w okresie marzec/kwiecień - październik/listopad nie świadczy o tym, iż prowadzone jest pod tym adresem wieloosobowe gospodarstwo domowe wiążące się z faktycznym tam zamieszkiwaniem. Pobyty okresowe (nawet dłuższe czasowo o charakterze letniskowym) nie mogą być kwalifikowane, jako zamieszkiwanie. Faktyczne główne centrum i aktywność życiowa odwołującej i jej członka gospodarstwa domowego nie dotyczy miejscowości [...] .
O prawie do dodatku elektrycznego nie może też decydować tylko i wyłącznie przesłanka posiadania tytułu prawnego do nieruchomości (budynku/lokalu), dla którego dokonano zgłoszenia do CEEB źródła ciepła i spalania paliw oraz wywiązywanie się z obowiązku podatkowego z tego tytułu (podatek od nieruchomości), czy też charakter budynku, nawet wskazywany jako całoroczny.
Wskutek tak poczynionych ustaleń - przyjmując również ustalenia organu pierwszej instancji, Kolegium utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 21 lutego 2023 r.
Skargę od powyżej wskazanej decyzji Kolegium wywiodła skarżąca.
Zaskarżonej decyzji zarzuciła:
Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:
1. art. 7a ustawy Kodeks postępowania administracyjnego tj. zasady rozstrzygania wątpliwości prawnych na korzyść strony, polegającej na wykazywaniu braku istnienia przesłanki w postaci "miejsca zamieszkania" podczas gdy takiej przesłanki ustawodawca nie wskazał w przepisie art. 27 ust. 1 i 3 ustawy z dnia 7 października 2022 r.,
2. art. 27 ustawy z dnia 7 października 2022 r. polegającą na błędnej jego wykładni, tj. na przyjęciu, że znajdujące się w tym przepisie pojęcie "gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 3 pkt 13 b ustawy prawo energetyczne" obejmuje swym zakresem gospodarstwo domowe jako miejsce, podczas gdy ww. przepis wskazuje na osoby/rodzinę wspólnie zaspokajające potrzeby życiowe, w tym korzystające z energii elektrycznej wyłącznie na własne potrzeby (a nie potrzeby związane np. z działalnością),
3. art. 27 ustawy z dnia 7 października 2022 r. polegającą na błędnej jego wykładni, tj. na przyjęciu, że znajdujące się w tym przepisie pojęcie "gospodarstwa domowego w rozumieniu art. 3 pkt 13 b ustawy prawo energetyczne" obejmuje swym zakresem wyłącznie gospodarstwo domowe ściśle związane ze stałym miejscem zamieszkania, podczas gdy ww. przepis nie odnosi się do miejsca zamieszkania, tylko do prowadzenia gospodarstwa domowego, które nie musi mieć stałego miejsca i może ulegać przeniesieniu,
Naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
4. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., polegające na niewyczerpującym zebraniu i rozpatrzeniu całego materiału dowodowego i niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w tym niewyjaśnienie, czy faktycznie pod adresem [...] nie jest prowadzone gospodarstwo domowe przez Skarżącą,
5. naruszenie art. 7 i art. 77 (Skarżąca nie wskazała aktu prawnego, którego przepisy zostały naruszone – natomiast sam zamysł zarzutu wskazuje na ustawę Kodeks postępowania administracyjnego), polegające na nie zebraniu materiału dowodowego do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w postaci wezwania Skarżącej do złożenia wyjaśnień, tylko przeprowadzeniem wywiadu środowiskowego w dniu
24 stycznia 2023 r. w deklarowanym miejscu prowadzenia gospodarstwa domowego tj. w okresie który nie powinien być podstawą wnioskowania w niniejszej sprawie oraz wnioskowaniu z adresu do korespondencji,
6. naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. polegające na zebraniu i rozpatrzeniu materiału dowodowego do wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, który nie powinien być podstawą wnioskowania w niniejszej sprawie tj. posłużenie się deklaracją o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Skarżąca uzasadniła swoje zarzuty, wnosząc następnie o uwzględnienie skargi
i unieważnienie decyzji w całości a na wypadek uznania, że nie ma podstaw do stwierdzenia nieważności decyzji, wniosła o jej uchylenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę Kolegium powtórzyło okoliczności podniesione
w uzasadnieniu zaskarżonego rozstrzygnięcia, wobec czego - nie znajdując podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji - wniosło o oddalenie skargi jako bezzasadnej.
Podczas rozprawy sądowej w dniu 27 czerwca 2024 r. stawiła się Skarżąca
i odpowiadając na pytania Sądu oświadczyła, że rozlicza się w Urzędzie Skarbowym właściwym dla miejsca zameldowania w W.. Nie korzysta z opieki lekarza pierwszego kontaktu, gdyż korzysta z abonamentu w prywatnej spółce świadczącej usługi z zakresu opieki zdrowotnej. Z usług korzysta na terenie całego kraju -
w W., K., S.. W K. spółka ta nie posiada swojego oddziału. Poza tym nie należy do organizacji społecznych lub lokalnych. Wyrażając swoją opinię w przedmiocie niechlujnego sformułowania przez ustawodawcę art. 27 ustawy z dnia 7 października 2022 r. Skarżąca oświadczyła, że kwotę uzyskaną
z dodatku elektrycznego zamierza przeznaczyć na cele charytatywne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492) w związku z art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 p.p.s.a., sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a do lit. c p.p.s.a. kontrola ta sprawowana jest w zakresie oceny zgodności zaskarżonych do sądu aktów administracyjnych z obowiązującymi przepisami prawa materialnego jak i przepisów proceduralnych. W przypadku bezzasadności skargi, sąd skargę oddala na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych kryteriów Sąd uznał, że skarga jest niezasadna, albowiem zaskarżona decyzja oraz poprzedzająca ją decyzja organu
I instancji nie naruszają prawa.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Siedlcach z 2 października 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy K. z 21 lutego 2023 r. - którą odmówiono przyznania Skarżącej dodatku elektrycznego.
Podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowią przepisy ustawy z dnia 7 października 2022 r. o szczególnych rozwiązaniach służących ochronie odbiorców energii elektrycznej w 2023 r. w związku z sytuacją na rynku energii elektrycznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 2127), dalej jako "u.d.e." lub "ustawa z dnia 7 października 2022 r.".
Zgodnie z art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r. dodatek elektryczny przysługuje odbiorcy energii elektrycznej w gospodarstwie domowym w rozumieniu art. 3 pkt 13 b ustawy Prawo energetyczne, w przypadku, gdy główne źródło ogrzewania gospodarstwa domowego jest zasilane energią elektryczną, i źródło to zostało zgłoszone lub wpisane do centralnej ewidencji emisyjności budynków (CEEB), o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (Dz.U. z 2022 r., poz. 438 ze zm.) do dnia 11 sierpnia 2022 r., albo po tym dniu - w przypadku głównych źródeł ogrzewania zgłoszonych lub wpisanych po raz pierwszy do centralnej ewidencji emisyjności budynków, o których mowa w art. 27g ust. 1 tej ustawy.
Przy czym przez odbiorcę energii elektrycznej w rozumieniu ww. art. 3 pkt 13 b ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1762 ze zm.) rozumie się odbiorcę paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła w gospodarstwie domowym - odbiorcę końcowego dokonującego zakupu paliw gazowych, energii elektrycznej lub ciepła wyłącznie w celu ich zużycia w gospodarstwie domowym.
Z kolei przez gospodarstwo domowe, o którym mowa w art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r., rozumie się: 1) osobę fizyczną samotnie zamieszkującą i gospodarującą (gospodarstwo domowe jednoosobowe) albo 2) osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Wniosek o wypłatę dodatku elektrycznego składa się w gminie właściwej ze względu na miejsce zamieszkania osoby składającej ten wniosek (art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r.).
Właściwy do rozpoznania wniosku organ dokonuje weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego, w szczególności w zakresie zgłoszenia lub wpisania głównego źródła ogrzewania w centralnej ewidencji emisyjności budynków, o której mowa w art. 27a ust. 1 ustawy z 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków (art. 32 ust. 1 u.d.e.). Natomiast jeżeli podczas weryfikacji wniosku o wypłatę dodatku elektrycznego wystąpią wątpliwości dotyczące gospodarstwa domowego organ właściwy do rozpoznania wniosku może przeprowadzić wywiad środowiskowy, który ma na celu ustalenie faktycznego stanu danego gospodarstwa domowego zgodnie z art. 27 ust. 3 odpowiednio pkt 1 i 2 tej ustawy.
Zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje na to, że źródłem ogrzewania, objętego wnioskiem Skarżącej o dodatek elektryczny pod adresem [...] ; 08-108 K. , jest ogrzewanie elektryczne/bojler elektryczny z funkcją Ogrzewanie (c.o.) i Ciepła woda (c.w.u.). Deklaracja do CEEB została złożona w terminie. Skarżąca przedstawiła również kopie faktur za energię elektryczną i usługi dystrybucji dotyczące okresów od 17 marca 2022 r. do 19 września 2022 r. oraz od 19 września 2022 r. do 17 marca 2023 r. na adres punktu odbioru pod adresem ujętym we wniosku o przyznanie dodatku elektrycznego.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy zaś kwestii legalności odmowy przyznania Skarżącej wnioskowanego dodatku elektrycznego - z uwagi na niespełnienie przesłanki związanej z prowadzeniem gospodarstwa domowego w lokalizacji wskazanej we wniosku o przyznanie tego dodatku.
Ustalenia zatem wymaga, czy definicję miejsca zamieszkania o którym stanowi art. 25 Kodeksu cywilnego – czyli w przypadku osoby fizycznej miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu - można stosować zamiennie, pomocniczo do definicji gospodarstwa domowego o którym stanowi art. 27 ust. 1 ustawy z dnia 7 października 2022 r., czy też nie istnieje możliwość odpowiedniego zastosowania pierwszego z wymienionych pojęć w przypadku rozstrzygania
w przedmiocie dodatku elektrycznego. Przy czym zaznaczenia wymaga fakt, iż zgodnie z art. 34 ust. 3 ustawy z dnia 7 października 2022 r. w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 4 tej ustawy, dotyczącym Dodatku elektrycznego, stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Odnośnie ujęcia definicji miejsca zamieszkania w postępowaniu administracyjnym, choć w zupełnie odmiennych okolicznościach, wypowiedział się Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 13 października 2020 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I OSK 3003/18. Sąd ten wskazał, że: "Kodeks postępowania administracyjnego nie definiuje pojęcia "mieszkania" i w tej kwestii należy odwołać się do przepisów Kodeksu cywilnego, w którym ustawodawca posłużył się pojęciem miejsca zamieszkania, które należy potraktować jako synonim użytego w k.p.a. "mieszkania", gdyż zamieszkiwać można wyłącznie w mieszkaniu (lokalu mieszkalnym). O zamiarze stałego pobytu można mówić wówczas, gdy występują okoliczności pozwalające przeciętnemu obserwatorowi na wyciągnięcie wniosku, że określona miejscowość jest głównym ośrodkiem działalności danej dorosłej osoby fizycznej,
w której koncentrują się jej czynności życiowe, i to bez względu na adres jej zameldowania. Wyrażenie zamiaru stałego pobytu nie wymaga złożenia oświadczenia woli. Wystarczy więc, że zamiar taki wynika z zachowania danej osoby, a mianowicie koncentracji aktywności życiowej w określonej miejscowości.".
Stanowiskiem na które należy się też powołać, a które Sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, jest to przedstawione przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z 6 września 2023 r. w sprawie prowadzonej pod sygn. akt I OW 111/23. Zostało powołane tam stwierdzenie, że skoro ustawa z dnia 7 października 2022 r. nie definiuje pojęcia "miejsca zamieszkania", to rodzi to konieczność odwołania się do definicji ogólnej tego terminu zawartej w art. 25 Kodeksu cywilnego – zgodnie z którą przez miejsce zamieszkania osoby fizycznej należy rozumieć miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Jak ujęto to już wcześniej, art. 27 ust. 3 ustawy z dnia 7 października 2022 r. definiuje gospodarstwo domowe jako osobę fizyczną oraz osoby z nią spokrewnione lub niespokrewnione pozostające w faktycznym związku, wspólnie z nią zamieszkujące i gospodarujące (gospodarstwo domowe wieloosobowe).
Tym samym przy wydawaniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej, trafnie uznano za zasadne posłużenie się pomocniczo definicją miejsca zamieszkania ustanowioną w Kodeksie cywilnym - w stosunku do definicji gospodarstwa domowego ujętej w ustawie z dnia 7 października 2022 r. Przy czym należy dodać, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania - o czym stanowi art. 28 Kodeksu cywilnego.
W rozpoznawanej sprawie kwestią decydującą o odmowie przyznania Skarżącej dodatku elektrycznego, była uznana przez organy obu instancji okoliczność niezamieszkiwania przez nią w miejscu wskazanym we wniosku, w którym znajduje się zgłoszone źródło ogrzewania.
Przechodząc zatem już bezpośrednio do oceny spełnienia przesłanki dotyczącej gospodarstwa domowego (zamieszkiwania, jak i gospodarowania w określonym miejscu) przez Skarżącą - należy wyjaśnić, że organy obu instancji prawidłowo uznały, iż wniosek z 21 stycznia 2023 r. o przyznanie dodatku elektrycznego nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd uznał, że wydanie przez organy obu instancji decyzji nastąpiło na podstawie stanu faktycznego ustalonego w sposób dokładny i wyczerpujący. Materiał dowodowy został zgromadzony w sposób respektujący naczelną zasadę postępowania administracyjnego, jaką jest zasada prawdy obiektywnej wyrażona w art. 7 k.p.a., realizowana w postępowaniu przez art. 77 § 1 oraz art. 80 k.p.a. Stosownie do powołanych przepisów organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, aby następnie ocenić na podstawie jego całokształtu, czy dana okoliczność została udowodniona.
Zatem powołany w skardze zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a. nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pragnie zauważyć, że w toku postępowania administracyjnego, tak organ pierwszej instancji, a zwłaszcza organ drugiej instancji, wszechstronnie oceniły możliwość uznania adresu [...] jako lokalizacji gospodarstwa domowego Skarżącej. Wskazane miejsce zamieszkiwania i gospodarowania przez Skarżącą zostało poddane weryfikacji przy uwzględnieniu miernika odnoszącego się do definicji miejsca zamieszkania - co zostało wykazane powyżej jako właściwa i prawidłowa praktyka.
Organy słusznie uwzględniły treść art. 25 Kodeksu cywilnego - zgodnie z którym miejscem zamieszkania osoby fizycznej jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. O wypełnieniu przesłanek tej normy prawnej świadczą dwie okoliczności - zewnętrzna, czyli faktyczne przebywanie, oraz wewnętrzna, czyli zamiar stałego pobytu. Ustalenie zamiaru powinno nastąpić w oparciu o kryteria zobiektywizowane, świadczące o woli, ale też o możliwości skoncentrowania swoich spraw w danej miejscowości. Stałe zamieszkiwanie generalnie powiązane jest z tzw. centrum życiowym danej osoby, tj. miejscem gdzie koncentrują się jej sprawy życiowe Pojęcie miejsca zamieszkania, przyjęte w art. 25 Kodeksu cywilnego jest więc konstrukcją prawną, na którą składają się dwa elementy: fizyczne przebywanie w danej miejscowości (corpus) i zamiar, wola stałego pobytu (animus). Oba te elementy muszą występować łącznie. Także według Słownika Języka Polskiego PWN "zamieszkiwać", "mieszkać" oznacza "zajmować jakieś pomieszczenie i traktować je jako główne miejsce swojego pobytu".
Zatem zamieszkiwanie stanowi rodzaj pobytu osoby, cechujący się zaspokajaniem codziennych potrzeb życiowych tej osoby w mieszkaniu faktycznie zajmowanym, stanowiącym jej centrum życia domowego w danym okresie, a w szczególności nocowania, stołowania się i wypoczynku (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 19 września 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 501/23).
W związku z tym należało wyjaśnić wszelkie okoliczności wskazujące na miejscowość [...] - jako ewentualne centrum spraw życiowych Skarżącej. Mogą do nich należeć takie okoliczności jak: przynależność do lokalnych organizacji lub udział w lokalnych aktywnościach i wszelkiego rodzaju inicjatywach, wskazanie urzędu skarbowego, w którym Skarżąca rozlicza swoje zeznania podatkowe, wskazanie gdzie znajduje się lekarz pierwszego kontaktu Skarżącej - vide wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 12 lutego 2024 r. sygn. akt III SA/Kr1418/23.
Mając na względzie zasady ekonomiki procesowej, Sąd podczas rozprawy w dniu 27 czerwca 2024 r. zapytał Skarżącą o te kwestie. Skarżąca oświadczyła, że rozlicza się w Urzędzie Skarbowym właściwym dla miejsca zameldowania w Warszawie. Nie korzysta z opieki lekarza pierwszego kontaktu, gdyż korzysta z abonamentu w prywatnej spółce świadczącej usługi z zakresu opieki zdrowotnej, z usług korzysta na terenie całego kraju - w Warszawie, Krakowie, Siedlcach, w K. spółka ta nie posiada swojego oddziału. Dodała, że nie należy do organizacji społecznych lub lokalnych.
Z tych oświadczeń Skarżącej ewidentnie wynika, że centrum jej spraw życiowych nie znajduje się w miejscowości [...] .
Ponadto istotnym z punktu widzenia ustalania centrum życiowego, wbrew stanowisku Skarżącej, jest również podawany adres do korespondencji. W okolicznościach niniejszej sprawy wskazuje on bowiem na pewien schemat, dotyczący niejako przekierowania korespondencji na adres wskazany w W., pomimo wskazywania równocześnie adresu w S. , jako tego, pod którym Skarżąca zamieszkuje i gospodaruje. Skarżąca nie przedstawiła żadnych okoliczności przemawiających za odmiennym wnioskowaniem, ograniczając się głównie do oceny argumentacji przedstawionej w zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej. Organ dokonuje bowiem czynności celem weryfikacji złożonego wniosku - przy czym sama weryfikacja obejmuje stan faktyczny, nie zaś hipotetyczne okoliczności kierowania poczty do skrytek pocztowych czy poste restante.
Należy przy tym podkreślić, odnosząc się do przeprowadzonej przez organy czynności zmierzającej do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, iż w sprawie Skarżącej nie został przeprowadzony wywiad środowiskowy. Jak wynika to bowiem z treści "notatki służbowej" sporządzonej 24 stycznia 2023 r. - nie doszło do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Jedyne ustalenia dokonane podczas tej czynności - to wynikające z rozmowy z mieszkanką wsi [...] . Tym samym samo ustalenie na podstawie przeprowadzonej rozmowy z mieszkanką wsi, zważając na nieskuteczną próbę przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, jest niewystarczające do ustalenia, czy Skarżąca faktycznie zamieszkuje na stałe na terenie gminy K. .
Natomiast zupełnie odmiennie ma się sytuacja z ustaleniami dokonanymi na podstawie rejestru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi - o którym stanowi art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2023 r. poz. 1469). Zgodnie z tym przepisem deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy.
W toku postępowania ustalono, że dla nieruchomości znajdującej się pod adresem [...] , została złożona deklaracja dotycząca ryczałtowej opłaty za wywóz odpadów. Przy czym okoliczność ta nie była kwestionowana przez Skarżącą. Natomiast zgodnie z załącznikiem nr 1 do Uchwały Nr [...] wydanej przez Radę Gminy K. w dniu 11 lutego 2020 r. w części G pkt 45 ustalono, że roczna ryczałtowa stawka opłaty z tego tytułu jest wnoszona od nieruchomości, na której znajduje się domek letniskowy lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe.
Zatem to sama Skarżąca określiła charakter nieruchomości - co wiążę się też z rodzajem pobytu na niej. Jednakże pobyty okresowe (nawet dłuższe czasowo o charakterze letniskowym) nie mogą być kwalifikowane, jako zamieszkiwanie.
Podsumowując należy stwierdzić, że wynikiem wszechstronnie dokonanych ustaleń jest prawidłowe uznanie nieruchomości znajdującej się pod adresem [...] - jako niemieszczącej się w granicach definicji gospodarstwa domowego Skarżącej w myśl przepisu art. 27 ust. 1 u.d.e. Słusznie zatem organy obu instancji uznały, że faktyczne główne centrum i aktywność życiowa Skarżącej i członka jej gospodarstwa domowego nie dotyczy miejscowości [...] .
Tym samym zasadna była odmowa przyznania jej dodatku elektrycznego.
Analiza akt sprawy i ocena podniesionych przez Skarżącą zarzutów prowadzą do przekonania, że brak jest podstaw do podważenia legalności zaskarżonej decyzji i wskazują na bezzasadność skargi. Organy orzekające w sprawie wnikliwie rozpatrzyły stan faktyczny sprawy (art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a.), szczegółowo wyjaśniły motywy, jakimi kierowały się przy rozstrzyganiu tej sprawy oraz uzasadniły swoje orzeczenie (art. 107 § 1 i § 3 k.p.a.).
Zatem, skoro zaskarżona decyzja Kolegium oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji nie naruszają obowiązujących w dacie ich podjęcia przepisów prawa procesowego i materialnego w stopniu uzasadniającym ich wzruszenie, a żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie - to Sąd zobligowany był skargę oddalić.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło