I OSK 1666/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Marian Wolanin (spr.) Sędzia del. WSA Jakub Zieliński po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J. E. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z 28 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 439/22 w sprawie ze skargi J. E. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z 23 maja 2022 r., nr SKO 4103/264/2022 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego 1) uchyla zaskarżony wyrok; 2) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta W. z 5 kwietnia 2022 r., nr MOPS.DŚ.4322/10082/ŚP/2021; 3) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. na rzecz J. E. kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wyrokiem z 28 marca 2023 r., sygn. akt IV SA/Wr 439/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu (dalej: Sąd I instancji, WSA) oddalił skargę J. E. (dalej: skarżący, skarżący kasacyjnie) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. (dalej: SKO, Kolegium, organ II instancji/odwoławczy) z 23 maja 2022 r., nr SKO 4103/264/2022 (dalej: zaskarżona decyzja), w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrok ten zapadł na podstawie następującego stanu faktycznego i prawnego. Decyzją z 5 kwietnia 2022 r., nr MOPS.DŚ.4322/10082/ŚP/2021, Prezydent Miasta W. (dalej: organ I instancji) odmówił skarżącemu przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką. Decyzję tę uzasadniono – po pierwsze – niespełnieniem przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy z 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2022 r. poz. 615; dalej: uśr), dotyczącej daty powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki. Po drugie – brakiem związku między rezygnacją wnioskodawcy z aktywności zawodowej a niepełnosprawnością matki, ponieważ orzeczenie o niepełnosprawności zostało wydane w 2016 r., a strona ostatni raz wykonywała pracę zarobkową w 2011 r. Po trzecie – w ocenie organu I instancji, ze zgromadzonych dokumentów wynika, że wnioskodawca sprawuje opiekę nad matką w sposób prawidłowy, jednak nie wykluczający możliwości podjęcia przez niego jakiejkolwiek pracy ze względu na to, że opieka ta zajmuje około 5-6 godzin, a czynności wykonywane przez stronę są czynnościami życia codziennego, które powinny być wykonywane pomimo zatrudnienia, a nie zamiast tym bardziej, że strona zamieszkuje wraz z matką. SKO zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podzielając zasadnicze ustalenia i motywy jej podjęcia, z wyjątkiem stanowiska w zakresie interpretacji art. 17 ust. 1b uśr, ponieważ zdaniem Kolegium, w świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2014 r., sygn. akt K 38/13, data powstania niepełnosprawności u osoby wymagającej opieki nie może być przeszkodą w uzyskaniu świadczenia pielęgnacyjnego. Wyrokiem z 28 marca 2023 r. WSA oddalił skargę na decyzję organu odwoławczego uznając, że skarżącemu świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, gdyż nie spełnia on warunków z art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, ponieważ - jak słusznie uznały orzekające organy w sprawie - odmowę przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego uzasadnia brak bezpośredniego związku przyczynowego między niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia, a sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. Prawidłowo oceniono, że w sprawie brak jest podstaw do przyjęcia, że skarżący nie podejmuje zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy, w związku z koniecznością opieki nad matką. Zdaniem Sądu I instancji, w skarżonej decyzji zasadnie uznano, że skarżący nie wykazał rezygnacji z aktywności zawodowej w związku z opieką nad matką, a nadto, trafnie również przyjęto, że sam wymiar opieki, jakiej wymaga matka skarżącego, nie jest na tyle angażujący, aby wykluczał podjęcie przez skarżącego zatrudnienia. WSA stwierdził, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że skarżący sprawuje opiekę nad niepełnosprawną matką, posiadającą orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2016 r. - zaliczona do znacznego stopnia niepełnosprawności - upośledzenie narządu ruchu. Niekwestionowana w sprawie jest niepełnosprawność matki skarżącego oraz konieczność stałej pomocy innej osoby, w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Sąd ten podzielił stanowisko Kolegium, że samo wydanie orzeczenia o niepełnosprawności w stopniu znacznym nie jest jednoznaczne z koniecznością sprawowania nad osobą, której orzeczenie dotyczy, opieki w takim rozmiarze, że opiekun zmuszony jest każdorazowo do rezygnacji z pracy lub do jej niepodejmowania. Zdaniem WSA, analiza akt sprawy potwierdza, że większość czynności, jakie wykonuje strona przy niepełnosprawnej matce, nie wymaga całodobowej opieki bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności strony (przygotowywanie posiłków, podawanie leków, sprzątanie, pomoc przy myciu i ubieraniu, pranie, prasowanie, robienie zakupów, realizacja recept, umawianie na wizyty lekarskie). Sąd podziela stanowisko organów orzekających, że matka skarżącego ma problemy w poruszaniu się, niemniej jednak problemy te nie powodują całkowitego unieruchomienia, a jedynie ograniczenia w samodzielnym poruszaniu się. Z tych względów samodzielność matki skarżącego jest ograniczona, co jednak nie przekreśla możliwości podjęcia przez skarżącego zatrudnienia, chociażby w niepełnym wymiarze czasu pracy. W skardze kasacyjnej powyższemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr poprzez jego niewłaściwe zastosowanie skutkujące uznaniem, iż zakres sprawowanej przez skarżącą opieki nie uniemożliwia jej podjęcia zatrudnienia oraz że między rezygnacją lub niepodejmowaniem przez skarżącą zatrudnienia nie występuje zawiązek przyczynowy. Podniesiono także zarzut naruszenia prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie w sprawie, tj.: art. 135 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 259; dalej: ppsa) poprzez niewzięcie pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie, czego skutkiem było niesłuszne oddalenie skargi na podstawie art. 151 ppsa oraz uznanie, iż zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa; art. 151 ppsa poprzez niesłuszne oddalenie skargi podczas gdy zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem art. 7 i 77 § 1 i 80 kpa, bowiem organ odwoławczy orzekł jednoznacznie sprzecznie z zebranym materiałem dowodowym oceniając go zupełnie dowolnie, czym naruszyły zasadę swobodnej oceny dowodów zdecydowanie wykraczając poza granice tej swobody. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej przedstawiono argumentację, mającą przemawiać za uchyleniem zaskarżonego wyroku i rozpoznaniem skargi, ewentualnie za uchyleniem zaskarżonego wyroku i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Zgodnie z art. 183 § 1 ppsa, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Oznacza to związanie tego Sądu przytoczonymi w skardze podstawami, określonymi w art. 174 ppsa. Wobec niestwierdzenia ziszczenia się przesłanek nieważności postępowania, poddano ocenie wyrok Sądu I instancji, pod kątem zarzutów sformułowanych w skardze kasacyjnej. W myśl art. 17 ust. 1 uśr – w brzmieniu tego przepisu aktualnym w dacie orzekania przez organy administracji publicznej - świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Istota sporu sprowadza się w sprawie do oceny istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy rezygnacją przez skarżącego z zatrudnienia (jego niepodejmowaniem), a koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką. Sąd I instancji podzielił stanowisko SKO, iż skarżący nie wykazał rezygnacji z aktywności zawodowej w związku z opieką nad matką, a wymiar opieki, jakiej wymaga matka skarżącego, nie jest na tyle angażujący, aby wykluczał podjęcie przez skarżącego zatrudnienia. Odnośnie do pierwszej kwestii Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że okoliczności rezygnacji z zatrudnienia lub jego niepodejmowania oraz brak możliwości jego podjęcia z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną należy oceniać na moment rozpoznawania wniosku o przyznanie pomocy w formie świadczenia pielęgnacyjnego. Irrelewantne jest zatem, czy wnioskodawca zrezygnował z pracy zarobkowej lub jej nie podejmował wcześniej z innych przyczyn, o ile w dacie wystąpienia z wnioskiem o świadczenie pielęgnacyjne istniała rzeczywista konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, uniemożliwiająca stronie podjęcie/wykonywanie zatrudnienia. Zatem w rozpoznawanej sprawie dzień 2 lutego 2016 r., od którego datuje się stopień niepełnosprawności podopiecznej, jest miarodajny dla oceny możliwości pojęcia pracy zarobkowej przez skarżącego. To bowiem od tej daty niezbędne jest udzielanie matce skarżącego wsparcia w codziennej egzystencji. Wobec tego, wbrew stanowisku Sądu I instancji i organów administracji, bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy pozostaje kwestia niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia przed ww. datą. Przewidziany w art. 17 ust. 1 uśr brak aktywności zawodowej wnioskodawcy (tj. rezygnacja lub niepodejmowanie zatrudnienia, bądź innej pracy zarobkowej przez opiekuna) – stanowiący warunek skutecznego ubiegania się o prawo do świadczenia pielęgnacyjnego - musi być spowodowany w sposób bezpośredni i ścisły koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, zaś wymiar tej opieki ma obiektywnie wymuszać rezygnację z dotychczasowego zatrudnienia lub wykluczać możliwość jego podjęcia przez opiekuna. W sprawie o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego konieczne jest zatem ustalenie, czy zakres sprawowanej opieki pozwala na stwierdzenie istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną opieką, a niemożliwością pogodzenia jej z pracą zarobkową. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że w komentowanym przepisie ustawodawca nie zawęził charakteru sprawowanej opieki, w szczególności nie wprowadził wymogu, aby opieka ta musiała być wykonywana nieustannie przez 24 godziny na dobę. Nie wskazał nawet na obowiązek zamieszkiwania opiekuna wraz z podopiecznym. W świetle przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, dla uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie jest też konieczne, by opieka była sprawowana całkowicie w sposób samodzielny, bez możliwości skorzystania w tym zakresie z pomocy innych osób, czy instytucji. Kluczowy jest bowiem wymiar opieki sprawowanej przez osobę wnioskującą o przyznanie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Przyjmuje się, że cel i istota tego świadczenia wskazują na konieczność sprawowania opieki stałej, ustawicznej, długotrwałej nad osobą niepełnosprawną, a więc opieki sprawowanej codziennie, a gdy wymaga tego stan zdrowia podopiecznego – także pozostawania opiekuna w stałej gotowości do niesienia pomocy. Zasadne jest uwzględnienie w zakresie sprawowanej opieki również okoliczności pozostawania opiekuna do dyspozycji podopiecznego. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez organy administracji obu instancji, zaakceptowanemu przez Sąd I instancji, spod pojęcia sprawowania opieki nie można wykluczyć czynności związanych z prowadzeniem gospodarstwa domowego (przygotowywanie posiłków, robienie zakupów, sprzątanie, pranie, prasownie, dokonywanie opłat etc.). W uzasadnieniu wyroku z 29 maja 2024 r., sygn. akt I OSK 1661/23, Naczelny Sąd Administracyjny trafnie zauważył, że w odniesieniu do sytuacji opiekunów osób niepełnosprawnych szczególnego rozważenia wymaga charakter wykonywanych przez nie czynności opiekuńczych – nawet tych związanych z przygotowaniem posiłku, utrzymaniem czystości w mieszkaniu, podaniem leków, etc. To właśnie czynności dnia codziennego, konieczne do wykonania w każdym gospodarstwie domowym w połączeniu z działaniami stricte obsługowymi wobec niepełnosprawnego członka rodziny, stają się naturalnie bardziej czasochłonne i absorbujące, w związku z czym mogą wypełnić opiekunowi cały dzień. Należy zatem przyjąć, że sprawowanie opieki w rozumieniu art. 17 ust. 1 uśr obejmuje nie tylko wykonywanie czynności związanych z bezpośrednią pielęgnacją i troską o osobę niepełnosprawną, lecz także codziennych czynności życiowych, którym osoba ta nie jest w stanie sprostać ze względu na swoją kondycję zdrowotną. Te ostatnie są bowiem niezbędne dla prawidłowego funkcjonowania osoby niepełnosprawnej, niewątpliwie stanowią wsparcie w jej codziennej egzystencji, a więc wpisują się w zakres prawidłowo sprawowanej opieki. Z akt niniejszej sprawy wynika, że matka skarżącego jest osobą w zaawansowanym wieku (rocznik 1936), legitymującą się orzeczeniem z 2016 r. o znacznym stopniu niepełnosprawności związanej z dysfunkcją narządu ruchu. W orzeczeniu tym stwierdzono, że w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji wymaga ona stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Z informacji lekarza specjalisty onkologa z [...] kwietnia 2022 r. wynika, że matka skarżącego przeszła leczenie onkologiczne, pozostaje pod kontrolą i wymaga opieki osób drugich. Z protokołu przesłuchania osoby wymagającej opieki z 25 marca 2022 r. wynika, że choruje ona na RZS, jest po mastektomii związanej z chorobą nowotworową, ma problem z nietrzymaniem moczu. Matka skarżącego zeznała, że syn jest z nią cały czas i może liczyć na jego pomoc, która jest jej niezbędna, ponieważ sama nie daje rady w samodzielnym wykonywaniu codziennych czynności. We wnioskach (ustaleniach) z tego przesłuchania pracownik socjalny stwierdził, że skarżący opiekuje się matką na co dzień, ponieważ wymaga tego jej stan zdrowia, nie jest w stanie samodzielnie funkcjonować. W ramach pomocy udzielanej matce w codziennym funkcjonowaniu skarżący wykonuje następujące czynności (niektóre kilka razy dziennie, a niektóre stosownie do potrzeb): kąpiel, obcinanie paznokci, strzyżenie włosów, mycie protez, mycie zębów, moczenie nóg, prowadzenie do toalety, podmywanie, wymiana pielucho-majtek, przygotowanie ubrań, ubieranie, ćwiczenia fizyczne np. rozruszanie stawów, mierzenie ciśnienia, podawanie leków, układanie do snu, czuwanie podczas snu, masaże, oklepywanie, przygotowanie i podawanie posiłków, sprzątanie, pranie, prasowanie, wizyty lekarskie, opłacanie rachunków, robienie zakupów, realizacja recept, załatwianie spraw urzędowych, przygotowanie i przynoszenie opału, palenie w piecu, odśnieżanie. Z wywiadu środowiskowego wynika, że skarżący ze względu na niepełnosprawność, jak i ogólny stan zdrowia matki opiekują się nią na co dzień, ponieważ porusza się ona przy pomocy osób drugich lub lasek, nie opuszcza praktycznie mieszkania, wymaga pomocy w czynnościach samoobsługowych tj. mycie, kładzenie – wstawanie, ubieranie się, ze względu na ograniczenia nie jest w stanie samodzielnie przygotować sobie posiłku ani zrobić zakupów, nie sprząta mieszkania, nie pierze, nie prasuje. Nie czyta z powodu problemów ze wzrokiem i skupieniem, zrozumieniem tekstu. Opieka ta zajmuje skarżącemu około 5-6 godzin dziennie przy czym czynności te są rozłożone w czasie na cały dzień. Pracownik socjalny przeprowadzający wywiad stwierdził, że skarżący prawidłowo sprawuje opiekę nad matką. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, zebrane w sprawie dowody wskazują, że - wbrew stanowisku organów administracji oraz Sądu I instancji - brak aktywności zawodowej skarżącego ubiegającego się o świadczenie pielęgnacyjne, jest spowodowany koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny. Sytuacja zawodowa strony pozostaje w bezpośrednim związku z zakresem opieki, jaką sprawuje nad matką, uwarunkowanym stanem jej zdrowia i poziomem samodzielności. Nietrafne jest stanowisko organów administracji obu instancji, zaaprobowane przez WSA, o braku podstaw do uznania wykonywanych przez skarżącego codziennych czynności w gospodarstwie domowym za pozostające w bezpośrednim związku ze sprawowaniem opieki nad niepełnosprawną matką. W wywiadzie środowiskowym wskazano, że opieka nad matką zajmuje stronie około 5-6 godzin dziennie przy czym czynności te są rozłożone w czasie na cały dzień. Oznacza to, że jakkolwiek wykonywanie czynności opiekuńczych zajmuje stronie średnio tyle godzin, to jednak z uwagi na ich charakter i uwarunkowanie aktualną potrzebą podjęcia (jak choćby pomoc w dojściu do toalety i załatwieniu potrzeb fizjologicznych), są one rozłożone w czasie w ciągu całej doby, co niewątpliwie uniemożliwia opiekunowi podjęcie zatrudnienia. Uszło uwadze organów administracji i Sądu I instancji, że zakres pomocy, jakiej w tym konkretnym przypadku wymaga osoba niepełnosprawna, obejmuje nie tylko pomoc faktycznie udzielaną, ale i pozostawanie w stałej gotowości do jej niesienia. Konieczność pozostawania skarżącego do dyspozycji podopiecznej uzasadniona jest w szczególności potrzebą zapewnienia jej asysty przy poruszaniu się, czynnościach fizjologicznych. Brak takiej asysty niewątpliwie może doprowadzić do upadków, kontuzji zagrażających zdrowiu podopiecznej, która jest osobą w zaawansowanym wieku. Nie znajduje zatem oparcia w zgromadzonych dowodach stwierdzenie WSA, że matka skarżącego nie wymaga całodobowej opieki bądź nawet stałej w ciągu dnia obecności strony. Opieka skarżącego daje matce poczucie bezpieczeństwa. Skarżący musi zatem przy niej czuwać, i nawet jeśli nie przez cały czas wykonuje czynności opiekuńcze, to pozostaje w gotowości, by je wykonywać. Z powyższych względów, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpatrywanej sprawie ziścił się warunek w postaci istnienia związku przyczynowo – skutkowego pomiędzy sprawowaną przez skarżącego opieką nad niepełnosprawną w znacznym stopniu matką, a niepodejmowaniem przez niego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Zasadny jest zatem zarzut kasacyjny naruszenia przez Sąd I instancji art. 17 ust. 1 pkt 4 uśr, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie oraz zarzut naruszenia art. 151 ppsa, gdyż zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, skoro zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie został wyczerpująco rozpatrzony i prawidłowo oceniony przez SKO. Nieskuteczny jest natomiast zarzut naruszenia art. 135 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Zatem przepis ten jest nieadekwatny do uchybienia wskazanego przez autora skargi kasacyjnej, mającego polegać na niewzięciu pod uwagę całości materiału dowodowego w sprawie. Nadto, art. 135 ppsa stanowi o uprawnieniu adresowanym przez ustawodawcę do sądu administracyjnego, a nie do wnoszącego skargę na określony akt lub czynność organu administracji publicznej. Określa on zakres orzekania sądu I instancji w przypadku stwierdzenia, że organ naruszył prawo. Wobec tego przepis ten nie znajdzie zastosowania w sytuacji oddalenia skargi na podstawie art. 151 ppsa. Ponownie rozpoznając sprawę właściwy organ administracji uwzględni powyżej przedstawioną ocenę prawną w kontekście okoliczności niepodejmowania przez skarżącego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej i zakresu opieki sprawowanej nad niepełnosprawną matką. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 188 w zw. z art. 193 i art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ppsa, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 ppsa (480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu przed Sądem I instancji) oraz na podstawie art. 203 pkt 1 w zw. art. 205 § 2 ppsa (240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym).