I OSK 1977/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca: sędzia NSA Elżbieta Kremer Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Joanna Skiba (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 października 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej H.F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 260/24 w sprawie ze skargi H.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 18 lipca 2024 r. sygn. akt II SA/Bk 260/24, oddalił skargę H.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia [...] marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła H.F. zaskarżając wyrok w całości. Orzeczeniu zarzuciła przepisów prawa materialnego: 1) naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 07.07.2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) w zw. z art. 24 ust 2 ustawy z dnia 28.11.2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r. poz. 2220 z zm.), poprzez ich błędną wykładnię, polegającą na stwierdzeniu, iż w niniejszej sprawie - w której Skarżąca złożyła prawidłowy i kompletny wniosek o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31.12.2023 r. - świadczenie nie powinno zostać ustalone gdyż od dnia 01.01.2024 r. nie znajdują zastosowania w sprawie przepisy regulujące prawo do tego świadczenia z przed wejścia w życie w/w ustawy o świadczeniu wspierającym. Wskazując na powyższy zarzut skarżąca kasacyjnie wniosła o: 1. Uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie wniesionej w sprawie skargi, alternatywnie zaś przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie (powinno być w Białymstoku – uwaga Sądu); 2. Zasądzenie na rzecz Skarżącej kosztów postępowania administracyjnego w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy. Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę tylko nieważność postępowania. Zgodnie z kolei z art. 182 § 2 ustawy p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje skargę kasacyjną na posiedzeniu niejawnym, gdy strona, która ją wniosła, zrzekła się rozprawy, a pozostałe strony, w terminie czternastu dni od dnia doręczenia skargi kasacyjnej, nie zażądały przeprowadzenia rozprawy. Taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie, albowiem pełnomocnik skarżącej kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zażądała jej przeprowadzenia. Dlatego też rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. W niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie zarzuciła kwestionowanemu rozstrzygnięciu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego naruszenie prawa materialnego tj. art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (u.ś.w.) w zw. z art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca listopada 20023 r. o świadczeniach rodzinnych (u.ś.r.) przez ich błędną wykładnię , polegająca na stwierdzeniu, że w niniejszej sprawie świadczenie pielęgnacyjne nie powinno zostać ustalone na rzecz skarżącej. W tym miejscu pożądane jest przypomnienie najistotniejszych elementów stanu faktycznego sprawy. Skarżąca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła w dniu 1 września 2023r., ale dopiero w dniu 25 stycznia 2024 r. złożyła do organu decyzję Prezesa KRUS z dnia 15 stycznia 2024 r. o wstrzymaniu na jej wniosek wypłaty emerytury rolniczej od dnia 1 lutego 2024 r. W tych okolicznościach Kolegium uznało, że wbrew przekonaniu strony skarżącej, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r. Powyższe stanowisko zostało zaakceptowane przez Sąd Wojewódzki, który jednocześnie wskazał, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym strona przedstawi organowi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Należy bowiem uznać, iż dopiero wówczas wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r. Uwzględniając zatem okoliczności faktyczne sprawy w nawiązaniu do regulacji art. 63 ust.1 u.ś.w., wbrew oczekiwaniom skarżącej, w niniejszej sprawie nie będą miały zastosowania przepisy dotychczasowe, albowiem na dzień 31 grudnia 2023r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego skarżącej nie powstało, gdyż nie zostały spełnione wszystkie warunki do jego przyznania. Powyższe stanowisko należy uznać za zasadne z następujących powodów. Zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od dnia 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a u.ś.w., art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał następujące brzmienie: świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zmiana, jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji ww. przepisu względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę pomocy, służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. W powyższym zakresie należy również zwrócić uwagę na art. 63 ust. 1 u.ś.w., zgodnie z którym w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 (tj. w u.ś.r. - przypisek Sądu) w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Z przytoczonej wyżej regulacji wynika zatem, że warunkiem stosowania przepisów u.ś.r. w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej u.ś.w. jest ustalenie, że prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego powstało do 31 grudnia 2023 r. A contrario, przepisy dotychczas regulujące przesłanki przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego (tj. przepisy u.ś.r.) nie znajdą zastosowania w przypadku, gdy na dzień 31 grudnia 2023 r. prawo wnioskodawcy do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało. Naczelny Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, że w sprawach dotyczących świadczenia pielęgnacyjnego zwrot "prawo powstało" należy w kontekście omawianego art. 63 ust. 1 u.ś.w. rozumieć w ten sposób, że do dnia 31 grudnia 2023r. spełnione zostały wszystkie ustawowe przesłanki do przyznania takiego świadczenia. Zatem regulacja zawarta w powołanym art. 63 ust. 1 umożliwia przyznanie świadczenia na dotychczasowych zasadach tylko tym osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek o przyznanie świadczenia, spełniały wszystkie warunki do przyznania wnioskowanego świadczenia, ale organy nie zdążyły go rozpoznać do dnia 31 grudnia 2023 r. Regulacja ta nie będzie zaś mogła mieć zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023 r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich ustawowych warunków wynikających z art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych w brzmieniu sprzed nowelizacji. Użyte przez ustawodawcę sformułowanie "W sprawach o świadczenie(...), do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023r. nie jest bowiem tożsame z często w takich przypadkach stosowanym sformułowaniem "w sprawach wszczętych, a niezakończonych do dnia...". Powyższe oznacza to, że samo złożenie wniosku przed dniem zmiany stanu prawnego, nie jest w przypadku spraw o świadczenie pielęgnacyjne warunkiem wystarczającym, aby sprawa mogła być po dniu 31 grudnia 2023 r. rozpatrywana przez właściwy organ z uwzględnieniem wcześniej obowiązujących przepisów prawa. Konieczne jest bowiem, aby do tego dnia spełnione zostały wszystkie warunki do przyznania tego świadczenia, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca. Reasumując, przeprowadzona przez Sąd odwoławczy kontrola instancyjna zaskarżonego wyroku prowadzi do wniosku, że wskazany w skardze zarzut naruszenia art. 61 ust. 1 u.ś.w. należy uznać za nieuzasadniony. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw, co skutkowało jej oddaleniem na podstawie art. 184 p.p.s.a. Uzasadnienie wyroku zostało sporządzone zgodnie z treścią art. 193 zd. drugie p.p.s.a.