II SA/Bk 260/24
WyrokWSA w Białymstoku2024-07-18
Skład orzekający: Elżbieta Trykoszko, Anna Bartłomiejczuk, Elżbieta Lemańska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, o które wnioskowano przed 31 grudnia 2023 r., powinno być rozpatrywane na podstawie przepisów dotychczasowych, jeśli wszystkie przesłanki do jego przyznania nie zostały spełnione przed tą datą, w szczególności z powodu pobierania emerytury?Ratio decidendi
Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się na podstawie przepisów obowiązujących w dacie wydania decyzji, jeśli wniosek został złożony po 31 grudnia 2023 r., lub jeśli przed tą datą nie zostały spełnione wszystkie przesłanki do jego przyznania. W przypadku, gdy wnioskodawca pobierał emeryturę do 1 lutego 2024 r., a decyzja o przyznaniu świadczenia pielęgnacyjnego została wydana po 31 grudnia 2023 r., stosuje się nowe przepisy, które wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz osoby sprawującej opiekę nad pełnoletnią osobą niepełnosprawną.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 1 września 2023 r. z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, wskazując na wiek powstania niepełnosprawności męża oraz fakt pobierania przez skarżącą emerytury rolniczej. Po uchyleniu pierwszej decyzji przez SKO i ponownym postępowaniu, skarżąca uzyskała decyzję o zawieszeniu emerytury od 1 lutego 2024 r. Wójt Gminy Brańsk ponownie odmówił przyznania świadczenia, a SKO utrzymało tę decyzję w mocy, argumentując, że wniosek został złożony przed 31 grudnia 2023 r., ale wszystkie przesłanki do przyznania świadczenia nie zostały spełnione przed tą datą, a ponadto od 1 stycznia 2024 r. obowiązują nowe przepisy, które wykluczają przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz opiekuna pełnoletniej osoby niepełnosprawnej.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Elżbieta Trykoszko, Sędziowie asesor sądowy WSA Anna Bartłomiejczuk (spr.), sędzia WSA Elżbieta Lemańska, po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 18 lipca 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi H.F. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 marca 2024 r. nr 406.341/E-20/26/24 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę.
U podstaw zaskarżonego do tut. sądu rozstrzygnięcia legły następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu 1 września 2023 r. H. F.(dalej: "Skarżąca") wystąpiła do Wójta Gminy Brańsk o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawnym mężem – W. F., dołączając do wniosku orzeczenie zaliczające męża do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności oraz decyzję KRUS o przyznaniu Skarżącej emerytury rolniczej.
Wójt Gminy Brańsk decyzją z dnia 5 października 2023 r. orzekł o odmowie przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego. W uzasadnieniu decyzji wskazał na dwie przyczyny odmowy przyznania świadczenia: fakt, że niepełnosprawność męża Skarżącej powstała po 25 roku życia, co pozostaje w sprzeczności z literalnym brzmieniem art. 17 ust.1 b ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2023r., poz. 390, dalej w skrócie: "u.ś.r.") oraz okoliczność, że Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury z KRUS, co stanowi negatywną przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ I instancji stwierdził jednocześnie, że zawieszenie prawa do emerytury nie jest równoznaczne z utratą prawa do tego świadczenia, stąd też organ nie znalazł podstaw do zobowiązywania Skarżącej do zawieszenia prawa do emerytury.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył pełnomocnik Skarżącej wskazując na rzeczywiście sprawowaną opiekę oraz orzecznictwo sądowe umożliwiające w przypadku zawieszenia prawa do emerytury – przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 29 listopada 2023 r. nr 406.1453/E-20/XIX/23 uchyliło decyzję organu pierwszej instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpoznania stwierdzając, że pomimo, że Skarżąca spełniła niemalże wszystkie przesłanki do przyznania jej świadczenia pielęgnacyjnego, to fakt pobierania przez nią emerytury z KRUS, zgodnie z art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy ostatecznie uniemożliwia nabycie świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie jednak z orzecznictwem sądowo-administracyjnym stronie należało umożliwić wybór jednego ze świadczeń: świadczenia pielęgnacyjnego lub emerytury. Warunkiem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przez osobę uprawnioną do emerytury rolniczej jest uprzednia rezygnacja przez nią z pobierania emerytury rolniczej i przedstawienie decyzji o zawieszeniu tego świadczenia. Z podanych względów Kolegium zobowiązało organ I instancji do wezwania strony do zdecydowania, czy zawiesza prawo do emerytury (wskazując na konieczność uzyskania decyzji organu KRUS o wstrzymaniu emerytury), czy też nie rezygnuje ze świadczenia emerytalnego, co będzie uzasadniało odmowę przyznania jej wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ I instancji w dniu 14 grudnia 2023r. poinformował Skarżącą o zaleceniach zawartych w decyzji SKO, tj. o możliwości zawieszenia prawa do emerytury i konieczności przedłożenia na tą okoliczność stosownej decyzji KRUS.
Pismem z dnia 22 stycznia 2024r. pełnomocnik Skarżącej poinformował organ o wydaniu przez Prezesa KRUS decyzji z dnia 15 stycznia 2024 r. zawieszającej od dnia 1 lutego 2024r. wypłatę emerytury przysługującej Skarżącej, którą to decyzję dołączył do ww. pisma.
W tych okolicznościach Wójt Gminy Brańsk decyzją z dnia 6 lutego 2024 r. nr GOPS.5223.15.1.2023.2024 ponownie odmówił Skarżącej przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, wskazując identyczne przesłanki co w pierwszej wydanej w sprawie decyzji - wiek osoby niepełnosprawnej w chwili powstania niepełnosprawności oraz przysługujące Skarżącej uprawnienie do emerytury rolniczej (pomimo jej zawieszenia).
Od tej decyzji odwołanie wniosła Skarżąca zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez: (a) błędne zastosowanie normy wyrażonej w art. 17 ust. 1 b pkt 1 i 2 u.ś.r. bez uwzględnienia okoliczności, iż na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K 38/13 doszło do uznania niekonstytucyjności części wskazanej normy prawnej w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki, a przez to naruszenie art. 7 oraz art. 190 ust. 1 Konstytucji RP oraz (b) naruszenie art. 17 ust.5 pkt 1 u.ś.r. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe przyjęcie, że fakt wstrzymania wypłaty emerytury jest jednoznaczny z pobieraniem przez Skarżącą emerytury i tym samym pozbawia ją prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Wskazując na powyższe zarzuty pełnomocnik strony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Białymstoku decyzją z dnia 22 marca 2024 r. nr 406.341/E-20/26/24 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy w pierwszej kolejności przytoczył obowiązujące od 1 stycznia 2024r. brzmienie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, podkreślając, że od 1 stycznia 2024r. świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje osobom sprawującym opiekę nad niepełnosprawnymi w stopniu znacznym członkami rodzinny powyżej 18 roku życia, a nowe warunki w przyznawaniu świadczenia pielęgnacyjnego dotyczą osób składających wnioski po 1 stycznia 2024r. Dalej SKO wyjaśniło, że osoby, które nabyły lub nabędą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego za okres przed wejściem w życie ustawy zachowują do nich prawo na zasadzie ochrony praw nabytych na podstawie przepisów przejściowych, o ile osoba z niepełnosprawnościami, nad którą jest sprawowana opieka, nie wybierze własnego świadczenia wspierającego.
Kolegium podkreśliło jednocześnie, że w sytuacji, gdy wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego złożony zostanie po dniu 31 grudnia 2023 r. prawo do tego świadczenia należy ustalić na podstawie nowych przepisów, które obowiązują od 1 stycznia 2024r., także wówczas, gdy do wniosku zostanie dołączone orzeczenie o niepełnosprawności wydane przed ww. datą. Nawiązując zaś do stanu faktycznego sprawy Kolegium przypomniało, że Skarżąca wniosek o świadczenie pielęgnacyjne złożyła w dniu 1 września 2023 r., ale dopiero w dniu 25 stycznia 2024 r. złożyła do organu decyzję Prezesa KRUS z dnia 15 stycznia 2024 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury rolniczej na jej wniosek od dnia 1 lutego 2024 r. W tych okolicznościach, wbrew przekonaniu strony skarżącej, prawo do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., albowiem organy nie wydały w tym czasie decyzji o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed końcem roku 2023. Przed tą datą nie zostały również spełnione wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do tego świadczenia. Strona była bowiem uprawniona do emerytury, które to uprawnienie zostało na jej wniosek zawieszone dopiero z dniem 1 lutego 2024 r. Natomiast zgodnie z art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, czyli w sprawach wymagających rezygnacji z emerytury od miesiąca, w którym strona przedstawi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. W analizowanej sprawie złożenie do organu I instancji decyzji Prezesa KRUS z dnia 15 stycznia 2024 r. o wstrzymaniu wypłaty emerytury rolniczej od dnia 1 lutego 2024 r. skutkowało tym, że dopiero z tym dniem ziściła się kolejna przesłanka nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
W rezultacie zaistniałego stanu faktycznego i prawnego sprawy do zaskarżonej decyzji miały zastosowanie przepisy obowiązujące od dnia 1 stycznia 2024 r. Analizując zaś nowy zakres przesłanek prawa do świadczenia pielęgnacyjnego Kolegium stwierdziło, że Skarżąca spełnia następujące przesłanki: 1) jest żoną osoby, która wymaga opieki, więc ciąży na niej obowiązek alimentacyjny; 2) mąż Skarżącej ma ustalony znaczny stopień niepełnosprawności od dnia 12 sierpnia 2022 r.; a 3) zakres opieki sprawowanej przez Skarżącą ustalony w wywiadzie środowiskowym wskazuje, że pomaga mu w codziennych czynnościach. Jednakże przepis art. 17 ust. 1 u.ś.r. w nowym brzmieniu wymaga dodatkowo, aby sprawowanie opieki dotyczyło osoby w wieku do ukończenia 18 roku życia, co w niniejszej sprawie niewątpliwie nie zachodzi. W konsekwencji Kolegium doszło do wniosku, że Skarżąca się nie spełnia przesłanek do nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Na powyższą decyzję skargę do tut. Sądu złożyła Skarżąca zarzucając jej naruszenie art. 63 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz.U. z 2023 r. poz. 1429 ze zm.) w zw. z art. 24 ust 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych poprzez ich nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, iż niniejsza sprawa w której Skarżąca złożyła prawidłowy i kompletny wniosek o ustalenie jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przed dniem 31 grudnia 2023 r. - świadczenie nie powinno zostać ustalone gdyż od dnia 1 stycznia 2024 r. nie znajdują zastosowania w sprawie przepisy regulujące prawo do tego świadczenia z przed wejścia w życie w/w ustawy o świadczeniu wspierającym. Na tej podstawie pełnomocnik Skarżącej wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i zobowiązanie organów I i II instancji do przyjęcia oceny prawnej i wskazań co do dalszego postępowania wyrażonych w orzeczeniu sądu wydanym w niniejszej sprawie.
W ocenie autora skargi zaskarżona decyzja jest wadliwa, a organ całkowicie zaniechał wykładni systemowej i celowościowej powołanych przepisów. Wyjaśnił, że organ umknęło, że zgodnie z treścią przepisu art. 24 ust 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Tym samym wydając decyzję w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego, organ potwierdza jego przysługiwanie – powstanie uprawnienia - od chwili wniesienia wniosku "o ustalenie prawa do tego świadczenia". Końcowo pełnomocnik Skarżącej podkreślił, że wydana decyzja jest głęboko krzywdząca, a interpretacja przepisów nie tylko sprzeczna z ich prawidłową wykładnią systemową i celowościową, ale wręcz pozbawiająca uprawnionych możliwości otrzymania świadczenia za okres, w którym wedle ówcześnie obowiązujących przepisów świadczenie to im się należało. Ponadto, na co też zwrócił uwagę autor skargi, z uwagi na wskazania organów Skarżąca zawiesiła wypłatę emerytury i obecnie pozostaje bez środków do życia.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniosło o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Dokonując bowiem oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, działając w granicach sprawy, nie będąc przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej w skrócie "p.p.s.a."), Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie dopatrzył się w działaniu organów orzekających w sprawie nieprawidłowości, które uzasadniałyby wyeliminowanie zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego. Przy czym, uwzględniając charakter podniesionych w skardze zarzutów, dodatkowego podkreślenia wymaga, że sąd administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję bada ją wyłącznie pod względem zgodności z prawem – legalności, a nie celowości, czy też słuszności.
Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 22 marca 2024 r. utrzymującą w mocy decyzję Wójta Gminy Brańsk w przedmiocie odmowy przyznania Skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawnym – mężem.
Bezspornym w sprawie jest, że objęte skargą decyzje organów obu instancji zostały wydane po dniu 31 grudnia 2023r. tj. w okresie, gdy obowiązywało już zmienione brzmienie przepisu art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wykluczające możliwość przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu konieczności opieki nad niepełnosprawną w stopniu znacznym osobą bliską pełnoletnią. Zmiana zasad przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego została wprowadzona ustawą z dnia 7 lipca 2023r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023r., poz. 1429). Przepisem art. 43 pkt 4 ww. ustawy zostało zmienione brzmienie art. 17 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W przepisie przejściowym – art. 63 ust.1 ustawy o świadczeniu wspierającym, ustawodawca stwierdził, że w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do 31 grudnia 2023r., stosuje się przepisy dotychczasowe. Przepis przejściowy uzależnia zatem jednoznacznie zastosowanie przepisów dotychczasowych od powstania prawa, a nie jego stwierdzenia w deklaratywnej decyzji. O powstaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego przesądza zaistnienie wymaganych przez prawo przesłanek w chwili złożenia wniosku, a deklaratywna decyzja jedynie potwierdza albo wyklucza ich istnienie (vide: wyrok WSA w Poznaniu z 17 kwietnia 2024r. sygn. akt IV SA/Po 190/24, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, dalej: "CBOSA"). Wobec tak sformułowanych przez ustawodawcę przepisów przejściowych uznać należało, że o możliwości przyznania Skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego przesądzić miało spełnienie przesłanek wynikających z art. 17 u.ś.r. na dzień złożenia wniosku stosownie do art. 24 ust. 2 z uwzględnieniem ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych, ponieważ wniosek został złożony do 31 grudnia 2023 r.
W sprawie nie jest kwestionowane to, że mąż Skarżącej legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności oraz że wymaga stałej i długotrwałej opieki i pomocy w codziennym funkcjonowaniu, którą zapewnia jego żona, czyli Skarżąca. Poza sporem pozostaje również, iż Skarżąca ma ustalone prawo do emerytury rolniczej z KRUS, której wypłata - decyzją Prezesa KRUS z dnia 15 stycznia 2024 r. – została na jej wniosek zawieszona od dnia 1 lutego 2024r. Istotne jest również, że w dacie wszczęcia postępowania o przyznanie wnioskowanego świadczenia Skarżąca (reprezentowana począwszy od etapu postępowania pierwszoinstancyjnego przez profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego) miała świadomość, że okoliczność ta może stanowić przeszkodę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego albowiem już we wniosku wyraziła gotowość do zawieszenia emerytury rolniczej, a "po przedłożeniu ww. decyzji o zwieszeniu prawa do emerytury rolniczej zawnioskowała o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego (...)".
W orzecznictwie sądów administracyjnych jednolicie jest przyjmowane, że prawidłowa wykładnia przepisu art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych przemawia za umożliwieniem osobie uprawnionej dokonania wyboru jednego ze świadczeń: pielęgnacyjnego lub emerytalno- rentowego. Z kolei wyboru tego świadczenia wnioskodawca może dokonać poprzez złożenie do organu emerytalnego wniosku o zawieszenie prawa do emerytury na podstawie art. 103 ust. 3 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Emerytura jest prawem niezbywalnym, jednak uznać należy, że zawieszenie tego prawa eliminuje negatywną przesłankę z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. (posiadania prawa do emerytury), która w tym wypadku wiązana być musi nie z samym tylko prawem do emerytury, lecz z realizacją tego prawa w postaci wypłaty świadczenia (vide: wyroki NSA z 2 marca 2022r. sygn. akt I OSK 1623/21, z 24 sierpnia 2023r. sygn. akt I OSK 1665/22 i z 18 października 2023r. sygn. akt I OSK 1864/22, CBOSA).
W tym miejscu przypomnieć należy, że stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r. prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednocześnie jednak obowiązuje przepis art. 134 ust. 2 pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS zgodnie z którym wstrzymanie wypłaty świadczeń następuje poczynając od miesiąca w którym została wydana decyzja o wstrzymaniu wypłaty w przypadkach, o których mowa w ust. 1 pkt 1-4, albo od następnego miesiąca, jeżeli wcześniejsze wstrzymanie wypłaty nie było możliwe. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że zawieszenie emerytury następuje od miesiąca w którym została wydana decyzja o zawieszeniu prawa do tego świadczenia (albo w miesiącu następującym po nim), wobec czego nie jest możliwe zawieszenie emerytury z mocą wsteczną.
W konsekwencji, nie powinno budzić wątpliwości, że prawo do świadczenia pielęgnacyjnego ustala się począwszy od miesiąca, w którym strona przedstawi organowi decyzję o wstrzymaniu wypłaty emerytury. Należy bowiem uznać, iż dopiero wówczas wpłynął do organu wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, o którym mowa w art. 24 ust. 2 u.ś.r. (por. wyroki NSA z: 22 września 2022 r., sygn. akt I OSK 2312/21; 19 maja 2021 r., sygn. akt I OSK 209/21; 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1590/21; 29 czerwca 2022 r., sygn. akt I OSK 1586/21; CBOSA). Skoro zatem nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i emerytury, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia (por. wyrok NSA z 28 lipca 2023 r., sygn. akt I OSK 1482/22, CBOSA).
Uwzględniając zatem okoliczności faktyczne sprawy w nawiązaniu do przywołanej wyżej regulacji art. 63 ust.1 ustawy o świadczeniu wspierającym, należy stwierdzić, że wbrew oczekiwaniom pełnomocnika Skarżącej, w niniejszej sprawie nie będą miały zastosowania przepisy dotychczasowe, albowiem na dzień 31 grudnia 2023r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej nie powstało, gdyż nie zostały spełnione wszystkie warunki do jego przyznania. Niesporne jest bowiem, że w ww. dacie Skarżąca pobierała świadczenie emerytalne z KRUS, które zostało jej zawieszone dopiero z dniem 1 lutego 2024r. Skoro zaś nie ma prawnej możliwości zawieszenia emerytury z mocą wsteczną, stąd uwzględniając datę orzekania przez organ I instancji (6 lutego 2024r.) i przez organ odwoławczy (22 marca 2024 r.), zawieszenie prawa do emerytury z dniem 1 lutego 2024r., oznaczać musiało zastosowanie w stanie faktycznym sprawy ustawy o świadczeniu wspierającym, a tym samym brak prawnej możliwości przyznania stronie świadczenia pielęgnacyjnego na mocy ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Jak prawidłowo zatem stwierdziło Kolegium w zaskarżonej decyzji o powstaniu prawa do świadczenia można mówić jedynie w takim wypadku, gdy osoba ubiegająca się o jego przyznanie przed dniem 31 grudnia 2023r. spełniła wszystkie wymagane przepisami ustawy o świadczeniach rodzinnych warunki, a organ nie zdążył przed tą datą wydać decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne. W ocenie Sądu, rozwiązanie to umożliwia przyznanie świadczenia osobom, które przed zmianą przepisów złożyły kompletny wniosek, ale organy nie zdążyły go rozpoznać do dnia 31 grudnia 2023 r. Regulacja ta nie będzie natomiast miała zastosowania w takich sprawach, w których przyznanie świadczenia przed dniem 31 grudnia 2023r. było niemożliwe z uwagi na niespełnienie przez wnioskodawcę wszystkich warunków i taka sytuacja zachodzi właśnie w niniejszej sprawie.
W konsekwencji, zgodnie z przywołaną powyżej regulacją z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, przepisy art. 17 u.ś.r. w brzmieniu dotychczasowym nie mogły mieć zastosowania do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie albowiem, jak już zaakcentowano wyżej, do dnia 31 grudnia 2023r. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego Skarżącej nie powstało, gdyż nie została wyeliminowana przesłanka negatywna. Pomimo zaś ewidentnej opieszałości organu I instancji co do prawidłowego pouczenia strony o prawie do zawieszenia emerytury celem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego należy zgodzić się z organem odwoławczym, że uchybienie to pozostaje bez wpływu na końcowe rozstrzygnięcie. Skoro Skarżąca wniosła o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 1 września 2023r., to wnioskowane świadczenie nie mogło być jej przyznane, ponieważ – jak wskazano powyżej – nie można zawiesić emerytury z mocą wsteczną, zaś pobieranie emerytury w ww. okresie stanowiło przesłankę negatywną dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Powołane wyżej okoliczności sprawy wskazują zatem jednoznacznie, że prawo Skarżącej do świadczenia pielęgnacyjnego nie powstało do końca 2023r., a w tej sytuacji organy obu instancji wydając w sprawie decyzje już po 31 grudnia 2023r. nie mogły potwierdzić, że Skarżąca spełniała przesłanki do uzyskania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na starych zasadach z uwagi na negatywną przesłankę do nabycia tego prawa opisaną art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Organ odwoławczy prawidłowo też dostrzegł, że w związku ze zmianą przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, aktualnie świadczenie pielęgnacyjne Skarżącej nie przysługuje bez względu na to, że zawiesiła ona prawo do emerytury. Zgodnie bowiem z art. 17 ust. 1 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym w dacie wydawania zaskarżonej decyzji przez organy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje wskazanym w tym przepisie osobom, o ile sprawują one opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18 roku życia legitymującą się odpowiednim orzeczeniem o niepełnosprawności. Zawieszenie emerytury po dniu 1 stycznia 2024 r. rodzi zatem wyłącznie ten skutek, że może pozbawić stronę środków do życia, na którą to okoliczność zwrócił uwagę autor skargi, bowiem od tej daty strona nie może już nabyć prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym, ale pełnoletnim członkiem rodziny (małżonkiem).
W związku zatem z tym, że podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę Sąd, na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a., orzekł o oddaleniu skargi.
Rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 2 p.p.s.a., który to przepis pozwala na rozpoznanie sprawy we wskazanym trybie, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. W niniejszej sprawie taki wniosek zawarty został w samej skardze, a organ nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło