VIII SA/Wa 38/23
WyrokWSA w Warszawie2023-07-06
Skład orzekający: Marek Wroczyński, Leszek Kobylski, Justyna Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, stosując środek egzekucyjny, który nie był zbyt uciążliwy dla zobowiązanego?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ egzekucyjny prawidłowo dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, stosując się do przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęcie zostało przeprowadzone zgodnie z art. 80 upea, a środek egzekucyjny nie był zbyt uciążliwy, ponieważ nie wyegzekwowano z niego żadnych kwot, a zobowiązany nie wskazał mniej uciążliwego środka. W związku z tym skarga na czynność egzekucyjną została oddalona.Stan faktyczny
Skarżący wniósł skargę na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego. Organ egzekucyjny oddalił skargę, uznając czynność za prawidłową i środek egzekucyjny za nieuciążliwy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego. Skarżący podnosił, że postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone, kwestionował wysokość zadłużenia oraz wskazywał na pogorszenie swojej sytuacji finansowej i zdrowotnej w związku z pandemią COVID-19. Sąd administracyjny rozpoznał skargę na postanowienie organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur (sprawozdawca), po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 6 lipca 2023 r. sprawy ze skargi J. B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w W. z 21 października 2022 r. nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną oddala skargę.
Postanowieniem z 21 października 2022r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej
w W. (dalej: "DIAS", "Dyrektor IAS" lub "organ odwoławczy"), w wyniku rozpatrzenia zażalenia J. B. (dalej: "skarżący", "zobowiązany", "strona") utrzymał
w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. (dalej: "Naczelnik US", "organ egzekucyjny") z 19 sierpnia 2022 r. w przedmiocie oddalenia skargi na czynności egzekucyjne. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia DIAS wskazał art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2000; dalej: "kpa") oraz art. 18 w zw. z art. 54 § 1 pkt 1 i 2 oraz § 5 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r.
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 479 ze zm.; dalej: "upea", " ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji").
Postanowienia zostały wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym:
Organ egzekucyjny wszczął postępowanie egzekucyjne wobec majątku skarżącego, na podstawie wystawionych przez Kasę Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w K. (dalej: "KRUS") tytułów wykonawczych:
- z 29 sierpnia 2011 r. o numerach W21/118/2011, W21/119/2011, W21/120/2011, W21/121/2011, W21/122/2011, W21/123/2011, W21/124/2011, W21/125/2011, W21/126/2011 i W21/127/2011, obejmujących zaległości w składkach na ubezpieczenie społeczne rolników za 04/2001 r., 01-04/2002 r., 01-04/2003 r., 01-04/2004 r., 03,04/2005 r., 01,03,04/2006 r., 02-04/2007 r., 02-04/2008 r., 01,10-12/2009 r. i 01-12/2010 r.;
- wystawionego przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji
i Modernizacji Rolnictwa w K. tytułu wykonawczego z 16 września 2016 r. nr [...] obejmującego nienależnie pobrane 13 kwietnia 2015 r. płatności
z tytułu przedsięwzięć rolnośrodowiskowych;
- wystawionych przez Wójta Gminy G. tytułów wykonawczych
z 10.02.2016 r. o numerach [...], z dnia 02.02.2017 r. o numerach [...] z dnia 04.02.2017 r. o numerach [...] , z dnia 06.09.2017 r. nr [...] oraz
z 17.07.2017 r. o numerach [...], obejmujących opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz łączne zobowiązanie pieniężne za okres 04-12/2015 r., 2016 r. i 01-06/2017 r.;
- wystawionych przez Naczelnika P. Urzędu Skarbowego w O., tytułów wykonawczych z 28.02.2019 r. o nr [...]i z dnia 24.01.2020 r.
nr [...], obejmujących grzywny nałożone w drodze mandatów karnych.
Łączna kwota należności wynikających z ww. tytułów wykonawczych na dzień ich wystawienia stanowi 21.294,30 zł należności głównej.
Odpisy ww. tytułów wykonawczych zostały doręczone zobowiązanemu kolejno
w dniach 30.09.2011 r., 5.03.2018 r., 30.08.2019 r. i 21.09.2020 r.
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie wszystkich ww. tytułów wykonawczych Naczelnik US dokonywał szeregu czynności egzekucyjnych, w tym zawiadomieniem z 12.04.2022 r. nr [...]dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego
w [...] S.A. Przedmiotowe zawiadomienie zostało doręczone stronie 2.05.2022 r., zaś bank potwierdził jego odbiór 12.04.2022 r. i przy piśmie z 13.04.2022 r. poinformował o braku środków.
W dniu 6 maja 2022r. wpłynęło do organu egzekucyjnego pismo z 5 maja 2022 r. zatytułowane "Skarga", w którym skarżący wniósł o "uchylenie w całości zaskarżonej czynności w przedmiocie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i umorzenie postępowania egzekucyjnego nr [...] lub uchylenie w całości zaskarżonej czynności z dnia 12.04.2022r w sprawie nr [...] i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania" oraz "przysądzenie dłużnikowi od wierzyciela zwrotów kosztów postępowania egzekucyjnego według norm przypisanych". Skarżący wniósł przy tym o "zabezpieczenie skargi i zawieszenie w całości postępowania egzekucyjnego w sprawie nr [...] aż do czasu prawomocnego zakończenia sprawy
w Sądzie". Dodatkowo, w uzasadnieniu pisma skarżący wskazał, że wnosi skargę na czynność Naczelnika US z 12.04 2022 r. w przedmiocie zajęcia wierzytelności
z rachunku bankowego w sprawie egzekucyjnej nr [...] z uwagi na to, że postępowanie egzekucyjne powinno być w całości umorzone. Nadto wyjaśnił, że obecnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie toczą się sprawy dotyczące kwestii zadłużenia
i jego umorzenia w KRUS, które nie zostały jeszcze prawomocnie zakończone oraz podniósł, że zastosowany został zbyt uciążliwy środek egzekucyjny w obecnie trudnym czasie, tj. w okresie pandemii koronawirusa COVID-19. Ponadto zakwestionował kwotę zadłużenia, twierdząc, że jest stanowczo zawyżona. W dalszej części podania skupił się natomiast na okolicznościach zdrowotnych i materialnych, które w związku z pandemią koronawirusa COVID-19, pogorszyły się, co może skutkować likwidacją gospodarstwa rolnego, które jest jedynym źródłem utrzymania.
Postanowieniem z 12 maja 2022 r. Naczelnik US oddalił skargę na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...]z 12.04.2022 r. z 12.04.2022r. Argumentując wydane rozstrzygnięcie Naczelnik US podkreślił w szczególności, że w postępowaniu skargowym prowadzonym w trybie art. 54 § 1 upea bada się wyłącznie prawidłowość czynności organu egzekucyjnego, dokonanej w ramach zastosowanego środka egzekucyjnego, a następnie stwierdził, że czynność egzekucyjna została dokonana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do kwestii "zawyżenia zadłużenia" organ egzekucyjny wyjaśnił, że sprawa ta nie podlega rozpatrzeniu w tym postępowaniu, ale zostanie załatwiona odrębnymi pismami.
W wyniku wniesionego zażalenia Dyrektor IAS postanowieniem z 12 lipca 2022 r. uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji z powodu konieczności ponownego rozpatrzenia skargi na czynność egzekucyjną zawartej w piśmie z 5.05.2022 r., z uwzględnieniem właściwych przepisów prawa, jak również odniesienia się do kwestii zawieszenia
w całości postępowania egzekucyjnego w sprawie nr [...] aż do czasu prawomocnego zakończenia sprawy
w Sądzie.
Postanowieniem z 19 sierpnia 2022r., w wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy organ egzekucyjny oddalił skargę na ww. czynność egzekucyjną i oddalił skargę na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. W uzasadnieniu wyjaśnił, że analizując sposób przeprowadzenia czynności egzekucyjnej nie dopatrzył się nieprawidłowości
w zastosowaniu przez organ egzekucyjny środka egzekucyjnego polegającego na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...] S.A. W ocenie organu ww. zajęcie zostało dokonane zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa. Odnosząc się do zarzutu zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Naczelnik US wskazał, że sam fakt prowadzenia egzekucji jest dla zobowiązanego uciążliwy, gdyż ogranicza możliwości swobodnego i bez ograniczeń korzystania ze środków na rachunku bankowym. W przedmiotowej sprawie organ egzekucyjny nie miał wyboru zastosowania innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Postępowanie egzekucyjne wobec majątku strony prowadzone jest od 2011 r. Zastosowane dotychczas środki egzekucyjne okazały się nieskuteczne. Nadto skarżący nie wskazał innego, mniej uciążliwego środka egzekucyjnego zastosowanie, którego doprowadziłoby do zaspokojenia wierzyciela. Odnośnie kwestionowania przez zobowiązanego kwoty zadłużenia organ egzekucyjny wyjaśnił, że wierzyciel, tj. Kasa Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w W. pismem z 30.05.2022 r. poinformował, że należności objęte tytułami wykonawczymi od nr [...] do nr [...] nie uległy zawieszeniu i są w dalszym ciągu wymagalne. Ponadto poinformował, iż z wyrokami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 12.05.2022 r. sygn. akt VIII SA/Wa 966/21 oraz sygn. akt VIII SA/Wa 968/21 sąd oddalił skargę w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.
W zażaleniu na to postanowienie skarżący wystąpił o jego uchylenie
i uwzględnienie skargi na czynności egzekucyjne lub uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wskazując, że jest ono krzywdzące oraz godzi w jego interes majątkowy i egzystencję jego oraz rodziny. Dodał, że jego sytuacja finansowa
i zdrowotna uległa pogorszeniu po infekcji koronawirusa COVID-19. Przewlekle choruje od 2005r. co bardzo obciąża finansowo. W związku z tym, jego możliwości zarobkowe
i płatnicze są bardzo ograniczone i zdobycie niezbędnych środków jest obiektywnie niemożliwe.
Powołanym na wstępie i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem
z 21 października 2022 r., DIAS utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego
z 19 sierpnia 2022r.
W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia organ odwoławczy przypomniał dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie. Następnie powołał treść art. 54 § 1, § 2, § 3, § 4 i § 5 upea. Wskazał, że w realiach niniejszej sprawy organ egzekucyjny mając na celu doprowadzenie do wykonania przez stronę obowiązku o charakterze pieniężnym, wystosował do [...] S.A. zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego z 12.04.2022r. nr [...]. Podjął zatem działanie zmierzające do zastosowania środka egzekucyjnego przewidzianego w art. 1a pkt 12 lit. a upea, tj. egzekucję z rachunków bankowych.
Skarżący, wniósł skargę na dokonaną wyżej czynność egzekucyjną. W ocenie DIAS, określił treść swojego żądania, tj. w ww. piśmie została wniesiona skarga na czynność egzekucyjną, której rozpatrzenie następuje w trybie art. 54 upea, jak również zostało określone, której czynności egzekucyjnej dotyczy wniesiona skarga, tj. czynności podjętej zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego
i wkładu oszczędnościowego z 12.04.2022r. nr [...]. Wobec tego w przedmiotowej sprawie, zbadaniu pod względem zgodności
z obowiązującymi przepisami podlegać będą czynności faktyczne podjęte przez organ egzekucyjny, polegające na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, jak również czy w ramach podjętych czynności egzekucyjnych zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny.
DIAS podkreślił, że w postępowaniu wszczętym skargą w trybie art. 54 upea organ egzekucyjny rozpatruje, czy czynności egzekucyjne zostały przez niego dokonane w sposób prawidłowy i zgodny z prawem. Zatem strona, korzystając
z przysługującego jej prawa zaskarżenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, w złożonej skardze może podnosić wyłącznie zarzuty odnoszące się do prawidłowości dokonanej czynności egzekucyjnej w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulujących sposób
i formę dokonania czynności egzekucyjnych, jak również zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Nie bada się w nim natomiast zasadności wystawienia tytułów wykonawczych przez wierzyciela, czy też istnienia egzekwowanego obowiązku. Te kwestie są przedmiotem odrębnych postępowań, tj. postępowania w sprawie wniesionych przez zobowiązanego zarzutów, czy też wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W postępowaniu wszczętym skargą na czynność egzekucyjną, organ egzekucyjny bada jedynie prawidłowość dokonanej czynności, a nie działania będące podstawą egzekucji.
Wskazał, że sposób dokonania czynności zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego, a równocześnie prawidłowość jej przeprowadzenia, należy rozpatrywać na podstawie regulacji zawartych w przepisie art. 80 upea. W przedmiotowej sprawie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego dokonano zgodnie z art. 80 § 1 ww. ustawy poprzez doręczenie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności
z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego do wysokości egzekwowanych należności pieniężnych wraz z kosztami egzekucyjnymi. Ponadto wezwano dłużnika zajętej wierzytelności, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat
z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie: 1) po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych; 2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również
o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego. W myśl art. 80 § 2 upea, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zobowiązanego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne, które nie były na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia. Z kolei postępując zgodnie z § 3 tego artykułu, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa powyżej, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Dodał, że jak wynika z akt sprawy zawiadomienie o zajęciu z 12.04.2022 r. nr [...] doręczono stronie 2.05.2022 r., natomiast [...] S.A. przedmiotowe zawiadomienie odebrał 12.04.2022 r. Zdaniem DIAS, sporządzone zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawierało elementy określone w art. 67 § 2 upea z uwzględnieniem art. 67 § 2a upea. Odpisy tytułów wykonawczych wskazane w ww. zawiadomieniu o zajęciu doręczono stronie kolejno w dniach 30.09.2011 r., 03.10.2016 r., 05.03.2018 r., 30.08.2019 r.
i 21.09.2020 r.
Reasumując, zdaniem DIAS w niniejszej sprawie brak było nieprawidłowości
w podjętej przez organ egzekucyjny czynności dokonanej w związku z działaniami zmierzającymi do zastosowania środka egzekucyjnego, które zostały przeprowadzone zgodnie z zapisem art. 80 upea. Nie ziściła się zatem przesłanka określona przez ustawodawcę w art. 54 § 1 pkt 1 upea, gdzie mowa jest, że podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy.
W kwestii zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego Dyrektor IAS zauważył, że sama egzekucja będąca przymusowym wykonaniem zobowiązania jest dla zobowiązanego niedogodnością. Każde zatem działanie organu mogłoby spotkać się z tym zarzutem. Podał, że zgodnie z treścią art. 7 § 1 upea, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z treści powyższej normy wynika przede wszystkim, że wybór środka należy do organu egzekucyjnego i uwarunkowany jest możliwie najszybszym i najpełniejszym zaspokojeniem roszczeń wierzyciela, przy czym przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym nie określają liczby możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych. Zasada celowości działania organu prowadzącego postępowanie jest nadrzędną w odniesieniu do zasady proporcjonalności przejawiającej się w tym, iż spośród środków prowadzących do wykonania obowiązku należy zastosować środek najmniej uciążliwy dla zobowiązanego (por. wyroki WSA w Warszawie z 8.07.2010 r., sygn. akt VIII SA/Wa 858/10 i WSA we Wrocławiu z 31 marca 2016r., sygn. akt I SA/Wr 1993/15).
Zauważył, że w przedmiotowej sprawie Naczelnik US zastosował środek egzekucyjny polegający na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A., uregulowany w art. 80 upea. Tym samym, w ocenie DIAS spośród przewidzianych w art. 1a pkt 12a upea środków wybrał ten, który był najwłaściwszy w realiach niniejszej sprawy, i który miał za zadanie najlepiej i najprościej realizować zakładany cel tj. zaspokojenie zobowiązań wierzyciela. Z zajętego rachunku bankowego w [...] S.A. nie wyegzekwowano żadnych kwot. Zdaniem DIAS, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, stanowi w świetle przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeden z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych (por. wyrok WSA w Rzeszowie z 16.11.2021r., sygn. akt I SA/Rz 684/21). W przypadku bowiem prowadzenia egzekucji z rachunku bankowego zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń i rozliczeń pieniężnych, jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje otwarty, a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotę. Nadto nie może być uznany za zbyt uciążliwy środek egzekucyjny, którego negatywne skutki ustawodawca złagodził przewidując w art. 81 § 4 i 5 upea możliwość dokonywania bez zgody organu egzekucyjnego wypłat z tego rachunku na bieżące wynagrodzenia za pracę oraz na zasądzone alimenty i renty o charakterze alimentacyjnym zasądzone tytułem odszkodowania, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wpłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia.
Zauważył przy tym, że postępowanie egzekucyjne wobec majątku strony prowadzone jest od 2011 r. Stosowane środki egzekucyjne są nieskuteczne. Skarżący natomiast nie wskazał innego majątku, z którego można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję, jak również jaki środek egzekucyjny wymieniony w katalogu art. 1a pkt 12 upea byłby mniej uciążliwy. Zatem nie zgodził się z argumentacją, że zastosowany środek egzekucyjny jest zbyt uciążliwy i wpływa na sytuację finansową strony. Zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego nie może prowadzić do wstrzymania egzekucji w ogóle, ale skierować ją do innych składników majątkowych zobowiązanego. Nie ziściła się zatem przesłanka określona przez ustawodawcę w art. 54 § 1 pkt 2 upea, gdzie mowa jest, że zastosowano zbyt uciążliwy środek egzekucyjny.
Z tych wszystkich względów DIAS zarzuty zażalenia uznał za nieuzasadnione.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, która ma charakter opisowy skarżący, występując o uchylenie zaskarżonego postanowienia
i uwzględnienie skargi lub o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania powtórzył dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie uznając, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest krzywdzące i godzi ewidentnie w jego interes majątkowy i egzystencję jego rodziny. Ponownie podkreślił, że jego sytuacja finansowa
i zdrowotna bardzo się pogorszyła po infekcji koronawirusa Covid-19. Poza tym przewlekle choruje od 2005r., co go bardzo obciąża finansowo. Dodatkowo wskazał, że w jego rodzinie jest konflikt na tle majątkowym, który uniemożliwia prawidłowe prowadzenie gospodarstwa rolnego i godnego życia. W związku z powyższym, w tej sytuacji jego możliwości zarobkowe i płatnicze są faktycznie bardzo ograniczone
i zdobycie niezbędnych środków jest obiektywnie niemożliwe.
W odpowiedzi na skargę, organ odwoławczy podtrzymał stanowisko zawarte
w zaskarżonym postanowieniu i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023, poz. 259; dalej "ppsa"), stosownie do art. 184 Konstytucji RP w związku z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2022r., poz. 2492) sprawowana jest
na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować
z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego
w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) ppsa). Przy czym, zgodnie
z art. 134 § 1 ppsa, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że skarga do sądu administracyjnego na postanowienie organu rozstrzygającego w sprawie skargi na czynność egzekucyjną,
o której mowa w treści art. 54 upea zakreśla granice rozpoznania sprawy, wyznaczone przez jej przedmiot, wynikający z treści zaskarżonego orzeczenia. Sprawa oznacza sprawę w znaczeniu materialnym, a nie procesowym. Rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, zgodnie z art. 134 § 1 ppsa oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej, niż ta, w której wniesiono skargę. Innymi słowy, sąd nie może wkraczać w sprawę nową, w stosunku do tej, która była albo powinna być przedmiotem postępowania administracyjnego
i wydawanych w nim orzeczeń administracyjnych.
Przedmiotem sprawy niniejszej, jak słusznie przyjęły organy w sprawie jest skarga na czynność egzekucyjną Naczelnika US dokonana zawiadomieniem
z 12 kwietnia 2022 r. o nr [...] w przedmiocie zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego.
Zgodnie z art. 54 § 1 upea zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest:
dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy;
zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej.
Zgodnie z art. 54 § 2 upea skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Zgodnie z art. 54 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skargę na czynność egzekucyjną wnosi się do organu egzekucyjnego, który dokonał tej czynności, nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Zgodnie z art. 54 § 4 organ egzekucyjny wydaje postanowienie, w którym: 1) oddala skargę na czynność egzekucyjną; 2) uwzględnia skargę na czynność egzekucyjną: a) w całości, b) w części i w pozostałym zakresie oddala skargę.
Zgodnie z art. 54 § 7 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wniesienie skargi na czynność egzekucyjną nie wstrzymuje dalszej realizacji środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano zaskarżonej czynności egzekucyjnej.
W uzasadnionych przypadkach organ egzekucyjny może wstrzymać dalszą realizację tego środka egzekucyjnego do dnia, w którym postanowienie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną stanie się ostateczne.
Oceniając zasadność skargi zobowiązanego w zakresie dokonania czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (art. 54 § 1 pkt 1 ustawy) przywołać należy przepisy regulujące egzekucję z rachunków bankowych.
Zgodnie z art. 1a pkt 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, przez czynność egzekucyjną rozumie się wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zgodnie z art. 1a pkt 12 lit. a tiret 4 cyt. ustawy, przez środek egzekucyjny w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych rozumie się egzekucję z rachunków bankowych.
Zgodnie z art. 67 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji podstawę zastosowania środków egzekucyjnych, o których mowa w art. 1a pkt 12 lit. a, stanowi m.in. zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności.
Zgodnie z art. 67 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiadomienia o zajęciu i inne pisma w ramach stosowanego środka egzekucyjnego mogą być doręczane przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej. W takim przypadku nie stosuje się wzoru, o którym mowa w § 1 cyt. ustawy.
W przypadku pism doręczanych na zasadach, o którym mowa w art. 67 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, sporządza się wydruk zawiadomienia o zajęciu, a doręczenie wydruku zawiadomienia o zajęciu uznaje się za doręczenie odpisu tego zawiadomienia (art. 26e § 2 i § 4 cyt. ustawy).
Zgodnie z art. 67 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:
1) oznaczenie zobowiązanego, wierzyciela i organu egzekucyjnego;
2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;
3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;
4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;
5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;
6) kwotę kosztów egzekucyjnych (wymienionych w tym punkcie);
7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;
8) pouczenie zobowiązanego i dłużnika zajętej wierzytelności o skutkach zajęcia;
9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska
i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 67 § 2a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej:
1) w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego;
2) zawiadomienie o zajęciu zawiera PESEL, NIP lub REGON zobowiązanego albo jego numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, albo numer w innym rejestrze lub ewidencji, o ile są znane organowi egzekucyjnemu;
Zgodnie z art. 67 § 2c ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, Minister właściwy do spraw finansów publicznych w porozumieniu z ministrem właściwym do spraw informatyzacji określi, w drodze rozporządzenia, sposób sporządzania i dokonywania doręczeń dokumentów przesyłanych w ramach stosowanego środka egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, mając na względzie bezpieczeństwo posługiwania się dokumentami w postaci elektronicznej oraz sprawność i skuteczność egzekucji.
Zgodnie z art. 67 § 2d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego zawiera również rodzaj należności pieniężnej, jeżeli należność:
1) jest zobowiązaniem podatkowym;
2) może być dochodzona z rachunku VAT, o którym mowa w art. 62a ustawy
z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Prawo bankowe.
Zgodnie z art. 80 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz
z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:
po upływie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu przekazał zajętą kwotę organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;
nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również
o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;
po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.
Zgodnie z art. 80 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:
których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;
które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.
Zgodnie z art. 80 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.
Zgodnie z art. 86b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1 cyt. ustawy, i inne pisma
w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienie i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego doręcza się na piśmie.
W wyniku dokonanej analizy przedmiotowego w sprawie zawiadomienia [...] S.A. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (str. 72- 76 akt egzekucyjnych) Sąd stwierdza, że spełnione zostały wymogi określone w powołanych wyżej przepisach ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zajęcie zostało dokonane prawidłowo
i zgodnie z obowiązującymi przepisami, zatem skarga na dokonanie czynności egzekucyjnej nie podlegała uwzględnieniu, a w sprawie brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej czynności.
Podobnie na uwzględnienie nie zasługuje zarzut zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego (art. 54 § 1 pkt 2 upea). Jak słusznie przyjęto w sprawie, zgodnie z treścią art. 7 § 1 upea, organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne przewidziane w ustawie. Natomiast § 2 tego przepisu stanowi, że organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku,
a spośród kilku takich środków – środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Wybór środka należy do organu egzekucyjnego i uwarunkowany jest możliwie najszybszym
i najpełniejszym zaspokojeniem roszczeń wierzyciela, przy czym przepisy ustawy
o postępowaniu egzekucyjnym nie określają liczby możliwych do zastosowania środków egzekucyjnych. Organ kierując się okolicznościami konkretnej sprawy winien wybrać najwłaściwszy środek egzekucyjny, tj. najwłaściwszy w realiach konkretnego przypadku.
Zdaniem Sądu, w realiach niniejszej sprawy organ egzekucyjny wypełnił powyższe wskazania i zastosował najwłaściwszy środek egzekucyjny. Jednocześnie brak jest podstaw aby uznać zastosowany środek za był zbyt uciążliwy, bowiem z tytułu dokonanych zajęć organ egzekucyjny nie otrzymał żadnych kwot na poczet zaległości. W rezultacie, zdaniem Sądu, zastosowany środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, o którym mowa wyżej nie może być uznany jako zbyt uciążliwy.
Zauważyć jednocześnie należy, iż skarżący nie kwestionuje prawidłowości dokonanych czynności w kontekście ww. przepisów.
W tych okolicznościach brak jest podstaw uznania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo, w szczególności w sposób uzasadniający jego wyeliminowanie z obrotu prawnego.
Biorąc to wszystko pod uwagę, po rozpoznaniu sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym zgodnie z art. 119 pkt 3 ppsa Sąd, na podstawie art. 151 ppsa Sąd oddalił skargę, orzekając jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło