III SA/Kr 1135/22
WyrokWSA w Krakowie2023-01-10
Skład orzekający: Renata Czeluśniak, Tadeusz Kiełkowski, Hanna Knysiak-Sudyka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżący spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawną matką, biorąc pod uwagę zakres i czas trwania tej opieki?Ratio decidendi
Sąd uznał, że choć wyrok Trybunału Konstytucyjnego wyeliminował negatywne skutki daty powstania niepełnosprawności matki dla prawa do świadczenia, to jednak zakres i czas sprawowanej opieki przez skarżącego nie uzasadniają rezygnacji z zatrudnienia. Opieka nad matką, która jest w stanie samodzielnie funkcjonować w domu, korzystać z toalety i spożywać posiłki, a której syn wykonuje typowe czynności dnia codziennego, nie ma charakteru stałego i całodobowego, co jest wymogiem do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W związku z tym, skarżący nie wykazał bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego między koniecznością sprawowania opieki a rezygnacją z pracy.Stan faktyczny
Skarżący R. W. złożył wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad niepełnosprawną matką. Wójt Gminy odmówił przyznania świadczenia, wskazując na niespełnienie warunku dotyczącego daty powstania niepełnosprawności matki. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy, uznając błędną wykładnię przepisu przez organ I instancji w zakresie daty powstania niepełnosprawności, jednakże stwierdziło, że zakres opieki sprawowanej przez skarżącego nie jest na tyle absorbujący, aby wykluczał podjęcie zatrudnienia. Skarżący w skardze do WSA podniósł zarzut naruszenia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.Rozstrzygnięcie
Sąd oddalił skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Czeluśniak (spr.) Sędziowie WSA Tadeusz Kiełkowski WSA Hanna Knysiak-Sudyka po rozpoznaniu w dniu 10 stycznia 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi R. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu z dnia 4 maja 2022 r. nr SKO-NP-4115-196/22 w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skargę oddala.
Wójt Gminy Ł. decyzją z dnia 23 marca 2022 r. nr [...] odmówił przyznania skarżącemu R. W. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad osobą niepełnosprawną matką – H. P.
W ocenie organu jedyną przesłanką negatywną do przyznania skarżącemu świadczenia pielęgnacyjnego jest fakt, iż nie został spełniony warunek zawarty w art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
W odwołaniu skarżący wskazując na wyrok Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt. K 38/13 podkreślił, że organ rozstrzygając o prawie do świadczenia pielęgnacyjnego miał obowiązek orzekać na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem tej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych, który z dniem 23 października 2014 r. został ostatecznie uznany za niekonstytucyjny. Ponadto podniósł, że spełnia przesłanki do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad matką.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Nowym Sączu decyzją z dnia 4 maja 2022 r. znak: SKO-NP-4115-196/22 utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że w dniu 7 lutego 2022 r. skarżący złożył wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką, która legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności na stałe. W orzeczeniu stwierdzono, iż niepełnosprawność istnieje od 1999 r., tj. od 62 roku życia.
W ocenie Kolegium stanowisko organu I instancji w zakresie niespełnienia przez skarżącego przesłanki z art. 17 ust. 1b ustawy jest nieprawidłowe i wynika z błędniej wykładni tego przepisu. Mając bowiem na uwadze wyrok TK z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13, okoliczność, że niepełnosprawność osoby wymagającej opieki nie powstała przed 18 lub 25 rokiem życia, jak to ma miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może stanowić samoistnej przesłanki do uznania, iż osobie sprawującej opiekę nie przysługuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Przechodząc w dalszej części uzasadnienia do pozostałych przesłanek uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, SKO wyjaśniło, że osoba wymagająca opieki jest wdową, w wieku 84 lat, niezdolną do samodzielnej egzystencji i wymaga wsparcia w codziennym funkcjonowaniu. Leczy się kardiologicznie, choruje na migotanie, trzepotanie przedsionków, uskarża się na opuchliznę i ból nóg. Z wywiadu środowiskowego wynika jednak, że jak na swój wiek, jest osobą ogólnie sprawną, mogącą w znaczny sposób zadbać o siebie. Wymaga jednak pomocy w cięższych pracach domowych, pomocy w załatwianiu spraw urzędowych, dotarciu do lekarza, na badania, w robieniu zakupów. Matka skarżącego oświadczyła na piśmie, że jest obłożnie chora, często spędza czas w łóżku, a opiekę nad nią sprawuje jej syn R. W. Czasem jest w stanie samodzielnie zadbać o higienę osobistą, a czasem przy pomocy syna (umyć się), sama korzysta z wc i samodzielnie spożywa posiłki. Syn wykonuje takie czynności jak: robienie zakupów, realizacja recept, jeżdżenie do lekarzy specjalistów, robienie porządków, pranie, gotowanie obiadów. Syn sprawuje opiekę od 8 do 9 godzin sześć dni w tygodniu, a w siódmy dzień w tygodniu jest u syna. Oświadczyła też, że skarżący, to jej jedyny syn oraz że zrezygnował on z zatrudnienia w 2015 r. w celu sprawowania nad nią opieki z uwagi na jej zły stan zdrowia.
Mając na uwadze ustalony stan faktyczny, SKO w Nowym Sączu uznało, że wykazany zakres opieki nie ma charakteru tego rodzaju, aby zmuszał skarżącego do definitywnej rezygnacji z aktywności zawodowej, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Podkreśliło, że matka skarżącego mieszka samodzielnie w G. Skarżący mieszka natomiast w miejscowości Ł. i jak wynika z akt sprawy dojeżdża do matki sześć dni w tygodniu na 8 do 9 godzin dziennie, a w niedzielę zabiera matkę do siebie. Z wywiadu środowiskowego oraz oświadczenia zainteresowanej wynika, że niepełnosprawna matka skarżącego jest osobą samodzielnie poruszającą się w obrębie domu, sama korzysta z wc, sama spożywa posiłki, często przebywa w łóżku. SKO wyjaśniło, że takie czynności jak: podawanie leków, przygotowanie obiadu, pomoc w myciu, utrzymywanie kontaktu z placówkami służby zdrowia, towarzyszenie podczas wizyt, robienie zakupów, itp., czyli szeroko rozumiane prowadzenie gospodarstwa domowego są czynnościami, które nie mogą być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Są to typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo, czy też prowadzą gospodarstwo rolne i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu. Wykazany zatem zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką, będącą osobą kontaktową i samodzielną ruchowo jest do pogodzenia z jednoczesnym podjęciem zatrudnienia choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy.
W skardze do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Krakowie skarżący zarzucił naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że niepodejmowanie pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie wypełnia przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymizującą się orzeczeniem o niepełnosprawności ze wskazaniami: konieczność stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osobie w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji z dnia 4 maja 2022 r., poprzedzającą ją decyzji organu I instancji, orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie o przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Skarżący wniósł ponadto o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalanie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Podstawowa zasada polskiego sądownictwa administracyjnego została określona w art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 2492), zgodnie z którym sądy administracyjne sprawują m.in. wymiar sprawiedliwości przez kontrolę legalności działalności administracji publicznej. Zasada, że sądy administracyjne dokonują kontroli działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, została również wyrażona w art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r., poz. 259) dalej - p.p.s.a.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Niezwiązanie zarzutami i wnioskami skargi oznacza, że sąd administracyjny bada w pełnym zakresie zgodność z prawem zaskarżonego aktu organu administracji publicznej. W świetle art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd nie ma jednak obowiązku badania tych zarzutów i wniosków, które nie mają znaczenia dla oceny legalności zaskarżonego aktu (tak NSA w wyroku z dnia 11 października 2005 r., sygn. akt: FSK 2326/04).
Orzekanie - w myśl art. 135 p.p.s.a. - następuje w granicach sprawy będącej przedmiotem kontrolowanego postępowania, w której został wydany zaskarżony akt lub czynność i odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa. Wady skutkujące koniecznością uchylenia aktu, stwierdzenia jego nieważności bądź wydania z naruszeniem prawa, przewidziane są w art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie, uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przypadku nieuwzględnienia skargi sąd ją oddala - art. 151 p.p.s.a.
Dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu, na podstawie ww. ustaw, Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem kontroli Sądu była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Nowym Sączu utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy Ł. odmawiającą przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką.
Materialnoprawną podstawą wydania ww. decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2022 r., poz. 615).
Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy, świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. W myśl art. 17 ust. 1b ustawy, świadczenie pielęgnacyjne przysługuje, jeżeli niepełnosprawność osoby wymagającej opieki powstała: 1) nie później niż do ukończenia 18. roku życia lub 2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej, jednak nie później niż do ukończenia 25. roku życia.
W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że wyrokiem z dnia 21 października 2014 r., sygn. akt K 38/13 Trybunał Konstytucyjny uznał ww. art. 17 ust. 1b ustawy za niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną ze względu na datę powstania niepełnosprawności osoby wymagającej opieki.
Skutki tego wyroku mają znaczenie w okolicznościach niniejszej sprawy. Mimo, że wyrok Trybunału nie doprowadził do wyeliminowania przez ustawodawcę niekonstytucyjnej normy z porządku prawnego, to jego treść wiąże wszystkich – w myśl art. 190 ust. 1 Konstytucji RP i stanowi dla organów administracji oraz sądów administracyjnych istotną wskazówkę̨ interpretacyjną. Co więcej, przepis uznany przez sąd konstytucyjny za niezgodny z Konstytucją nie może nadal stanowić podstawy rozstrzygnięć́. Skoro zatem Trybunał Konstytucyjny kategorycznie przyjął, że art. 17 ust. 1b ustawy narusza prawa opiekunów osób, których niepełnosprawność́ powstała odpowiednio po ukończeniu 18 oraz 25 roku życia, to nie sposób uznać, iż orzeczenie to nie ma żadnego wpływu na sytuację prawną skarżącego. Wręcz przeciwnie - data ustalenia niepełnosprawności matki skarżącego nie mogła być negatywną przesłanką do przyznania wnioskowanego świadczenia. Organ I instancji rozstrzygając w zakresie przedmiotowego wniosku miał obowiązek procedować́ zatem w oparciu o przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych z wyłączeniem niekonstytucyjnej części przepisu art. 17 ust. 1b ustawy, na co trafnie zwróciło uwagę SKO w zaskarżonej decyzji.
Organ odwoławczy prawidłowo przyjął także, że nie zostały spełnione pozostałe przesłanki przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Mając na uwadze ww. art. 17 ust. 1 ustawy, wyjaśnić bowiem należy, że podstawowym wymogiem do uzyskania ww. świadczenia jest sprawowanie stałej, ciągłej opieki, wykluczającej podjęcie zatrudnienia lub powodującej konieczność zrezygnowania z pracy. Świadczenie to ma być bowiem rekompensatą za rezygnację z pracy, czy też niemożność jej podjęcia z uwagi na konieczność opieki nad osobą bliską, która jej wymaga. Świadczenie to nie jest przyznawane za samą opiekę nad niepełnosprawnym członkiem rodziny, lecz za faktyczny brak możliwości podjęcia zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania tej opieki lub za rezygnację z zatrudnienia w celu jej sprawowania. Przepis art. 17 ust. 1 ustawy, należy zatem stosować wyłącznie do takich stanów faktycznych, w których zakres opieki wyklucza możliwość podjęcia jakiejkolwiek pracy zarobkowej (por. wyrok NSA z 17 października 2020 r., I OSK 1148/20). Pojęcie opieki, o którym mowa w powyższym przepisie, utożsamiać należy ze stałą i bezpośrednią troską o zapewnienie osobie niepełnosprawnej realizacji jej podstawowych potrzeb życiowych i społecznych, których sama nie jest ona w stanie zrealizować z uwagi na swoją niepełnosprawność. Opieka ta powinna być przy tym tak absorbująca, że podjęcie jakiejkolwiek aktywności zawodowej przez opiekuna musiałoby się odbyć ze szkodą dla niej (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 18 marca 2021 r., IV SA/Wr 51/21). Ustawodawca wymaga, aby brak podejmowania zatrudnienia lub rezygnacja z zatrudnienia przez osoby wymienione w art. 17 ust. 1 i ust. 1a ustawy, pozostawały w bezpośrednim związku przyczynowo-skutkowym z koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Aby spełnione były przesłanki określone w art. 17 ust. 1 ustawy, opieka taka musi w sposób oczywisty stanowić przeszkodę do wykonywania pracy zawodowej. Zatem związek między rezygnacją z zatrudnienia (albo jego niepodejmowaniem), a sprawowaną opieką musi być bezpośredni i ścisły (por. wyrok NSA z 12 lutego 2020 r. I OSK 516/19). W każdej sprawie właściwy organ musi dokonać oceny, czy w okolicznościach konkretnej sprawy istotnie osoba sprawująca opiekę nie ma możliwości podjęcia zatrudnienia lub zmuszona jest zrezygnować z zatrudnienia (por. wyrok NSA z 13 maja 2015 r., I OSK 2820/13).
Podkreślić należy w tym miejscu, mając na uwadze zasady ogólne wyrażone w dziale I rozdział 2 k.p.a., że wprawdzie co do zasady gospodarzem postępowania administracyjnego jest organ administracji publicznej, który powinien je prowadzić zgodnie z zasadą oficjalności, to jednak strona ma prawo czynnego uczestniczenia w postępowaniu wyjaśniającym, a w szczególności ma prawo inicjatywy dowodowej, z którego powinna korzystać, chcąc wykazać zasadność podnoszonych przez siebie wniosków i twierdzeń, a tym samym uniknąć negatywnych konsekwencji związanych z poczynionymi przez organ ustaleniami w zakresie stanu faktycznego sprawy na podstawie znanych organowi środków dowodowych. Strona nie jest zatem zwolniona od lojalnego współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych. Powinna ona bowiem przedstawić wszystkie informacje niezbędne do ustalenia stanu faktycznego sprawy, jak również udostępnić dowody znajdujące się w jej posiadaniu lub które tylko ona może przedstawić, potwierdzające okoliczności wskazane w uzasadnieniu wniosku wszczynającego postępowanie. Jeśli organ administracji publicznej dokonał ustaleń w zakresie stanu faktycznego na podstawie wszystkich wskazanych przez wnioskodawcę dowodów, a strona kwestionuje te dowody i ustalenia, przeciwdowód może być przeprowadzony z jej inicjatywy. Organ nie ma natomiast obowiązku poszukiwania dowodów dla wykazania słuszności stanowiska strony (por. wyrok NSA z 10 grudnia 2009 r., II OSK 1933/08).
W nin. sprawie przy ustaleniu istnienia bezpośredniego związku przyczynowo-skutkowego nie bez znaczenia jest okoliczność ostatniego zatrudnienia skarżącego w 2015 r. oraz data uznania matki skarżącego za osobę niepełnosprawną w znacznym stopniu – 2011 r. (chociaż ustawa nie nakłada obowiązku złożenia wniosku o ww. świadczenia w jakimś terminie). Mając na uwadze zestawienie ww. dat, trudno przyjąć by rezygnacja z zatrudnienia, niepodejmowanie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej wiązało się właśnie z koniecznością sprawowania opieki nad matką, zwłaszcza, że skarżący na etapie całego postępowania nie wskazywał, aby jej stan zdrowia w 2015 r., kiedy zrezygnował z zatrudnienia, znacząco się pogorszył w stosunku do roku 2011 r. Nie podnosił też, że miał możliwość podjęcia pracy, ale z niej zrezygnował ze względu na stan zdrowia matki i potrzebę opieki nad nią.
Wykładnia art. 17 ust. 1 jednoznacznie wskazuje, iż zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna, czy niemożność jej podjęcia musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby które z konieczności podejmują się sprawowania opieki, pozbawiają się bowiem możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową. Dlatego w takiej sytuacji mogą liczyć na wsparcie ze strony Państwa, gdyż świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej, jednakże powodowanych koniecznością wykonywania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny (por. wyrok NSA z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt I OSK 1549/19). Brak aktywności zawodowej (lub jej zaprzestanie) będący wyborem życiowym danej osoby nie może być jednak automatycznie uznany za stan tożsamy z rezygnacją z zatrudnienia bądź niepodejmowaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Ponadto, zasadnie zwrócił uwagę organ, że matka skarżącego choć jest niewątpliwie schorowana i wymaga pomocy i wsparcia, to ogólnie jest osobą sprawną, mogącą w znaczny sposób zadbać o siebie. Jak wynika bowiem z oświadczenia z dnia 18 lutego 2022 r. (k. 11 a.a. organu I instancji) oraz wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu 28 lutego 2022 r. ( k. 12 a.a. organu I instancji), matka skarżącego prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe i mieszka sama w G. Czasem jest w stanie samodzielnie zadbać o higienę osobistą, a czasem przy pomocy syna (umyć się), sama korzysta z wc i samodzielnie spożywa posiłki. Syn natomiast wykonuje takie czynności opiekuńcze jak: robienie zakupów, realizacja recept, jeżdżenie do lekarzy specjalistów, robienie porządków, robienie prania, gotowanie obiadów.
Mając na uwadze powyższe, nie sposób przyjąć, aby zakres oraz rozmiar czasowy opieki sprawowanej przez skarżącego nad niepełnosprawną matką powodował brak możliwości podjęcia przez niego zatrudnienia, choćby w niepełnym wymiarze czasu pracy. Nie sposób bowiem przyjąć, aby takie czynności, jak robienie zakupów, realizacja recept, jeżdżenie do lekarzy specjalistów, robienie porządków, pranie, gotowanie obiadów mogły być uznane za czynności wymagające całodobowej dyspozycyjności skarżącego. Są to bowiem typowe czynności dnia codziennego, które są wykonywane przez osoby, które na co dzień pracują zawodowo i wykonują je przed rozpoczęciem pracy i po jej zakończeniu, czy też w dni wolne od pracy. Natomiast czynności polegające na pomocy w utrzymaniu higieny, tj. w (nin. sprawie) mycie i to jeszcze "czasami" - nie są czynnościami uniemożliwiającą podjęcie zatrudnienia. Ponadto nie można pominąć istotnej okoliczności wskazywanej zarówno przez osobę wymagającą opieki (k. 11 a.a. organu I instancji), jak i samego skarżącego w odwołaniu (k. 2 a.a. II instancji), a mianowicie, że opieka nad matką zajmuje skarżącemu kilka godzin dziennie, co jednoznacznie potwierdza, na co trafnie zwróciło uwagę Kolegium, że sprawowana opieka nie ma charakteru stałego.
W tym miejscu należy jedynie przypomnieć, że pomoc Państwa ma charakter subsydiarny, ponieważ to na rodzinie ciąży obowiązek opieki nad osobą niepełnosprawną. Pomoc Państwa jest zatem możliwa jedynie wówczas gdy wnioskujący o nią wykaże w sposób niebudzący jakichkolwiek wątpliwości, że wyczerpał wszystkie możliwości zapewnienia opieki osobie niezdolnej do samodzielnej egzystencji (w tym np. skorzystanie z usług opiekuńczych), a pomimo to - ze względu na rzeczywisty zakres opieki wynikający z potrzeb osoby niepełnosprawnej (a dokładniej – ze stanu jej zdrowia, wynikającego z posiadanych przez nią schorzeń) – istnieje konieczność rezygnacji z zatrudnienia bądź ww. sytuacja uniemożliwia jego podjęcie.
Reasumując, prawidłowe jest stanowisko Kolegium, że okoliczności stanu faktycznego sprawy uzasadniały odmowę przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad matką. Zarzuty skargi w tym względzie są nieuzasadnione. Podkreślić należy, że Sąd nie kwestionuje stanu zdrowia matki skarżącego i konieczności pomocy przez syna (do czego jest on zobowiązany zgodnie z Kodeksem rodzinnym i opiekuńczym), jednakże samo sprawowanie opieki, czy też rezygnacja z zatrudnienia, jak wyżej podkreślono, nie stanowią w świetle art. 17 ust. 1 ww. ustawy, samodzielnej podstawy do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego.
Zdaniem Sądu, zaskarżone rozstrzygnięcie zostało oparte na prawidłowej analizie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który pozwolił na wyczerpujące ustalenie istotnych okoliczności sprawy. Poczynione ustalenia znalazły odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Decyzja ta zawiera wyczerpujące uzasadnienie faktyczne i prawne podjętego przez organ rozstrzygnięcia, które w ocenie Sądu w całości odpowiada prawu.
Z tych to powodów Sąd doszedł do wniosku, że Kolegium w zaskarżonej decyzji, a wbrew zarzutom skargi, w sposób prawidłowy dokonało wykładni art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Wobec powyższego, w trybie uproszczonym, na podstawie art. 151 w zw. z art. 119 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 22.07.2026. · Źródło