I OSK 1549/19
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-11-07
Skład orzekający: Czesława Nowak-Kolczyńska, Rafał Stasikowski, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne przysługuje osobie, która w okresie, za który domaga się świadczenia, pobierała zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne z powodu niezdolności do pracy?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje osobie, która w okresie, za który domaga się świadczenia, pobierała zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne. Osoba taka nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu niezdolności do pracy, a konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną musi być wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.Stan faktyczny
I.M.D. ubiegała się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Organ odmówił przyznania świadczenia za okres od 1 września 2016 r. do 14 stycznia 2018 r., wskazując, że w tym czasie wnioskodawczyni pobierała zasiłek chorobowy, a następnie świadczenie rehabilitacyjne, co oznacza, że nie spełniła przesłanki niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia w celu sprawowania opieki. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę I.M.D., a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska sędzia NSA Rafał Stasikowski (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka Protokolant asystent sędziego Łukasz Sielanko po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej I. M. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 24 stycznia 2019 r. sygn. akt II SA/Bk 548/18 w sprawie ze skargi I. M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 548/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku oddalił skargę I.M. D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [..] lipca 2018 r. w przedmiocie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym.
Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych Działu Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w B., działający z upoważnienia Prezydenta Miasta B., decyzją z dnia [..] maja 2018 r., nr [..], po rozpatrzeniu wniosku I. M.D. o ustalenie
prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną – F. K. D., w pkt. 1 przyznał świadczenie w kwocie 1.477,00 zł miesięcznie na okres od 15 stycznia 2018 r. do 30 czerwca 2019
r., w pkt 2 odmówił przyznania prawa do tego świadczenia na okres od 1 września
2016 r. do 14 stycznia 2018 r. W uzasadnieniu organ podał, że od dnia 1 września
2016 r. do dnia 14 stycznia 2018 r. wnioskodawczyni nie spełniała przesłanki
dotyczącej niepodejmowania lub rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej
w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Od decyzji powyższej I.M.D. złożyła odwołanie, zaskarżając
pkt 2. decyzji dotyczący odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego od
1 września 2016 r. do 14 stycznia 2018 r.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., decyzją z dnia [..] lipca
2018 r., nr [..], działając na podstawie art. 17 ustawy z dnia 28
listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 1952 ze zm.), utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazano, że materiał dowodowy
(świadectwo pracy) potwierdza, iż I. M. D.była zatrudniona w Stowarzyszeniu [..] w
B. do 31 sierpnia 2016 r. Ze świadectwa pracy wynika, że stosunek pracy ustał w wyniku rozwiązania umowy o pracę z upływem czasu, na który umowa była zawarta. Powyższe stanowi, że strona nie zrezygnowała z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad niepełnosprawnym synem. Nadto ze znajdującego się w aktach sprawy orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia [..] stycznia 2017 r. wynika, że I. M. D. była niezdolna do pracy i w okresie od 1 września 2016 r. do 19 stycznia 2017 r. miała ustalone prawo do świadczenia chorobowego przysługującego po utracie zatrudnienia, a w okresie od 20 stycznia
2017 r. do 14 stycznia 2018 r. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego
przysługującego po utracie zatrudnienia, co potwierdza zaświadczenie z ZUS Oddział
w B. z dnia [..] stycznia 2018 r. Powyższe stanowi, że niepodejmowanie zatrudnienia wynikało bezpośrednio z niezdolności do pracy i przebywania przez
stronę na świadczeniu z ubezpieczenia społecznego.
W świetle powyższych okoliczności faktycznych, Kolegium podzieliło
stanowisko organu I instancji, że od dnia 1 września 2016 r. do dnia 14 stycznia 2018
r. nie była spełniona przesłanka ustawowa dotycząca niepodejmowania lub rezygnacji
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, a od dnia 15 stycznia 2018 r. strona spełnia przesłanki do
przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawnym dzieckiem. Stąd też świadczenie pielęgnacyjne od tego dnia przyznano w wysokości po 1.477,00 zł miesięcznie do dnia 30 czerwca 2019 r., tj. do dnia upływu ważności orzeczenia o niepełnosprawności.
Skargę od tej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w
Białymstoku złożyła I. M. D. i zarzuciła naruszenie art. 17 ust. 1 pkt 1,
4 i 5 ustawy oraz art. 7a K.p.a. i art. 71 Konstytucji RP przez błędne przyjęcie, że okoliczność pobierania przez nią zasiłku rehabilitacyjnego stanowi negatywną przesłankę do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, a w konsekwencji błędne uznanie, że fakt pobierania przez nią zasiłku rehabilitacyjnego ma przesądzające znaczenie dla oceny wniosku o przyznanie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od 1 września 2016 r. do 14 stycznia 2018 r.
Rozpoznając skargę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku
stwierdził, że w sprawie przedmiotem sporu jest, czy w okresie od 1 września 2016 r.
do 14 stycznia 2018 r., za który odmówiono skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, spełniona został przesłanka dotycząca rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną. Bezsporne przy tym w sprawie jest to, że w dniu 31 sierpnia 2016 r. ustał stosunek pracy wykonywany przez skarżącą na podstawie umowy o pracę na czas określony, następnie od dnia 1 września 2016 r. do 19 stycznia 2017 r. miała ona ustalone prawo do świadczenia chorobowego, a od dnia 20 stycznia 2017 r. do dnia 14 stycznia 2018
r. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego.
W związku z tym Sąd zauważył, że powstało pytanie, czy w sytuacji
przebywania po ustaniu zatrudnienia na zasiłku chorobowym, a następnie świadczeniu rehabilitacyjnym, można mówić o spełnieniu przesłanki rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną.
Sąd mając na względzie zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" stwierdził, że chodzi tu o rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenie usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Istota regulacji prawnej sprowadza się do tego, że osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność
sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej
aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie takiego zatrudnienia
lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną, nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te, decydując się na sprawowanie opieki, pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na
wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma
na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej.
Sąd stwierdził, że umowa o pracę zawarta na czas oznaczony rozwiązuje się z upływem czasu, na który była zawarta (art. 30 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy). Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej po ustaniu stosunku pracy tylko z tego powodu nie może zostać uznane za rezygnację z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. W ocenie Sądu, pobieranie przez skarżącą w okresie od 1 września 2016 r. do 14 stycznia 2018 r. świadczenia pielęgnacyjnego, a następnie świadczenia rehabilitacyjnego oznacza, że w okresie
tym była ona osobą niezdolną do podjęcia pracy.
Sąd wskazał, że jak wywodzi Trybunał Konstytucyjny w swoich rozważaniach dotyczących art. 17 ust. 1 i ust. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych wyrażonych w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. P 41/07, rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi wynikać ze świadomej decyzji opiekuna, a nie z pozostającej poza jego wolą niezdolnością do pracy. Osoba, która stała się niezdolna do pracy z powodu choroby ma prawo do zasiłku chorobowego zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1368 ze zm.). Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1 tej ustawy, świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który
po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, a dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy.
W ocenie Sądu, przyjąć zatem należy, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do zasiłku chorobowego, a następnie do świadczenia
rehabilitacyjnego. Osoba ta nie może bowiem podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu niezdolności do pracy, a konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jako przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego
musi być wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej.
Zdaniem Sądu I instancji, w świetle powyższego stwierdzić należało, że organy prawidłowo odczytały sens i znaczenie normy wypływającej z art. 17 ust. 1 ustawy, co oznacza, że nie dopuściły się błędnej wykładni tego przepisu.
W ocenie Sądu, wbrew zarzutom skargi, bez znaczenia pozostaje niezamieszczenie w art. 17 ust. 5 pkt 1 ustawy okresu pobierania zasiłku chorobowego przez osobę sprawującą opiekę jako negatywnej przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Zgodnie z tą regulacją świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli: osoba sprawująca opiekę: ma ustalone prawo do emerytury, renty, renty rodzinnej z tytułu śmierci małżonka przyznanej w przypadku zbiegu prawa do renty rodzinnej i innego świadczenia emerytalno-rentowego, renty socjalnej, zasiłku stałego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego (pkt 1); ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa
w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (pkt 2). W przepisie tym ustawodawca wymienił enumeratywnie przypadki, których zaistnienie spowoduje odmowę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, nawet jeżeli spełnione zostaną przesłanki pozytywne. Tymczasem skarżąca w sprawie niniejszej
nie spełniła wszystkich przesłanek pozytywnych, co powoduje, że nie ma potrzeby dokonywania szczegółowej oceny, czy nie zachodzą w sprawie przesłanki negatywne. Skoro bowiem osoba niezdolna do pracy wskutek choroby nie spełnia pozytywnej przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1 ustawy warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie zachodzi w sprawie potrzeba ustalania, czy zostały spełnione przesłanki negatywne.
Od tego wyroku skargę kasacyjną wniosła M. D., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając mu :
1. W oparciu o art. 174 pkt 1 p.p.s.a. naruszenie przepisów prawa materialnego:
a. "Art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 28 listopada 2003 r. ustawy o świadczeniach" poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że skarżąca
będąc na zwolnieniu lekarskim i świadczeniu rehabilitacyjnym nie spełniła
przesłanek dotyczących rezygnacji z pracy zawodowej lub zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną,
b. Błędną wykładnię art. 3 pkt 22 w/w ustawy poprzez ustalenie, że zatrudnienie i zaprzestanie wykonywania pracy zarobkowej wiąże się z rezygnacją z wykonywania pracy na podstawie umowy o pracę, wykonywania pracy na podstawie stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą lub wykonywania pracy na podstawie
umowy agencyjnej, podczas gdy skarżąca po 31 sierpniu 2016 r. nie podjęła żadnej
z w/w umów, co jest jednoznaczne z zaprzestaniem aktywności zawodowej przez opiekuna małoletniego i sprawowaniem opieki zawodowej przez opiekuna małoletniego i sprawowaniem opieki nad osobą niepełnosprawną,
c. Art. 17 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, iż zasiłek chorobowy i rehabilitacyjny mieści się w przesłankach negatywnych do uzyskania świadczenia rehabilitacyjnego,
2. Naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7
K.p.a. przez przekroczenie zasady prawdy obiektywnej, art. 8 K.p.a. przez
naruszenie zasady pogłębiania zaufania do organów publicznych, art. 11 K.p.a.
przez naruszenie zasady przekonywania, art. 77 K.p.a. przez naruszenie zasady oficjalności postępowania dowodowego, a także art. 80 K.p.a. przez dokonanie dowolnej oceny dowodów.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302
ze zm., zwanej dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu.
Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności, skargę kasacyjną należało rozpoznać
w granicach przytoczonych w niej podstaw.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. Stosownie do tego przepisu, podstawami skargi kasacyjnej mogą być zarzuty naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie lub naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie strona skarżąca oparła
skargę kasacyjną na obu podstawach. Rozpoznając zarzuty skargi kasacyjnej w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że nie są one uzasadnione i z tego powodu skarga kasacyjna nie zasługiwała na uwzględnienie.
W przypadku sformułowania zarzutów kasacyjnych w oparciu o art. 174 pkt 2 p.p.s.a., przedstawianych jako skutek przyjęcia przez sąd wojewódzki określonego poglądu w sferze prawa materialnego, z czym nie zgadza się autor skargi kasacyjnej, prezentujący inny pogląd w sferze prawa materialnego niż ten, który przyjęto za podstawę wyroku, właściwe jest rozpoznanie przez Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności zarzutu naruszenia prawa materialnego, skoro zasadność
zarzutów natury procesowej może się okazać skuteczna jedynie wówczas, gdy
przyjęcie przez sąd określonego poglądu w sferze prawa materialnego okazałoby się wadliwe.
Przechodząc do rozpoznania zarzutów naruszenia prawa materialnego należy wskazać w pierwszym rzędzie, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę wyłącznie w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnymi jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa rozwijać, czy też doprecyzowywać, bądź uzupełniać stawianych zarzutów. Dlatego też przedmiotem oceny Sądu mogą być jedynie te zarzuty kasacyjne, które strona sformułowała i uzasadniła zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z art. 174 i art. 176 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie jest bowiem władny badać, czy zaskarżony wyrok nie narusza innych przepisów niż wskazane w podstawach, na których skargę kasacyjną oparto (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 r., sygn. II OSK
2457/17, z dnia 8 marca 2018 r., sygn. I OSK 955/16, z dnia 2 marca 2018 r., sygn. I OSK 2306/17, z dnia 25 listopada 2014 r., sygn. II GSK 1253/13, z dnia 27 listopada 2015 r., sygn. I OSK 902/14 – wszystkie dostępne w CBOSA). Przypomnieć trzeba, iż skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem zaskarżenia. W skardze tej zatem winny być sprecyzowane zarzuty kasacyjne w taki sposób, by możliwe było
odniesienie się przez ich treść do zaskarżonego orzeczenia. Tego wymogu nie
spełniają w pełni powołane w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego.
W zakresie dotyczącym zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego, prawidłowa konstrukcja zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej przewidzianej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. winna wskazywać na naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. w związku z konkretnymi przepisami prawa materialnego, których naruszenie dawałoby podstawę do uchylenia zaskarżonego wyroku, a także wskazania, w jakiej formie i dlaczego te przepisy zostały naruszone. Skarga kasacyjna w niniejszej sprawie nie spełnia tych wymogów, bowiem naruszenie przepisów prawa materialnego nie zostało powiązane z naruszeniem art. 145 §1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., a co było konieczne, bowiem Sąd I instancji samodzielnie nie stosuje przepisów prawa materialnego, a wyłącznie ogranicza się do oceny wykładni bądź zastosowania tych przepisów przez organy administracji publicznej. Co więcej, wymagają odnotowania także dalsze uchybienia w sposobie sformułowania zarzutów naruszenia prawa materialnego. W pkt a skargi kasacyjnej, kasator powołał się bowiem na naruszenie: "art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej z dnia 28 listopada 2003 r. ustawy o świadczeniach". Treść tego zarzutu pozostaje w związku ze sposobem sformułowania zarzutu kasacyjnego w pkt b skargi kasacyjnej, bowiem skarżąca kasacyjnie powołuje się w nim na naruszenie art. 3 pkt
22 "w/w ustawy".
W sytuacji, gdy treść uzasadnienia skargi kasacyjnej pozwala jednak na jednoznaczne określenie rodzaju naruszenia prawa i naruszonego przepisu, który wnoszący skargę kasacyjną chciał powołać w zarzutach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny może przeprowadzić kontrolę merytoryczną zarzutu. Wadliwość zarzutu jest bowiem możliwa do usunięcia w drodze rozumowania poprzez analizę argumentacji zawartej w uzasadnieniu środka odwoławczego. Tym samym
realizowany jest obowiązek, nałożony na Naczelny Sąd Administracyjny, a zawarty w art. 174 pkt. 1 i 2 oraz art. 183 § 1 p.p.s.a., w myśl którego w procesie kontroli kasacyjnej należy odnieść się do wszystkich zarzutów przytoczonych w podstawach kasacyjnych (uchwała pełnego składu NSA z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09, wyrok NSA z dnia 9 listopada 2011 r., sygn. akt II FSK 776/10; z dnia 21 listopada 2012 r. sygn. akt I FSK 32/12, opubl. CBOSA).
W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż w ramach zarzutów powołanych w pkt a i b skargi kasacyjnej, skarżąca kasacyjnie w pkt a skargi kasacyjnej powołała się na naruszenie art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach
rodzinnych (zwanej dalej ustawą) przez błędną jego wykładnię, zaś w pkt b na naruszenie art. 3 pkt 22 tej ustawy przez błędną jego wykładnię w związku z art. 145
§1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.,
Zarzuty te nie mogły odnieść zamierzonego skutku w tej sprawie. Istotą tych zarzutów jest udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, o którym mowa w art. 17 ust. 1 ustawy, przysługuje skarżącej kasacyjnie z tytułu opieki nad osobą niepełnosprawną,
w przypadku, gdy pobiera ona zasiłek chorobowy z ubezpieczenia społecznego oraz świadczenie rehabilitacyjne.
Zgodnie z art. 17 ust. 1 w/w ustawy, uprawnienie do świadczenia pielęgnacyjnego przysługuje wymienionym w tym przepisie osobom z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki m.in. nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Mając na względzie zawartą w art. 3 pkt 22 ustawy definicję pojęcia "zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej" oznacza to rezygnację z wykonywania pracy na podstawie stosunku
pracy, stosunku służbowego, umowy o pracę nakładczą oraz wykonywania pracy lub świadczenia usług na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia, umowy o dzieło albo w okresie członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej, spółdzielni kółek rolniczych lub spółdzielni usług rolniczych, a także prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Istota stanu faktycznego opisanego w hipotezie
omawianego przepisu sprowadza się do sytuacji, w której osoby zdolne do pracy z uwagi na konieczność sprawowania osobistej i bezpośredniej opieki zmuszone są zaprzestać swej aktywności zawodowej przez rezygnację albo niepodejmowanie
takiego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy prowadzi do wniosku, że zaprzestanie aktywności zawodowej przez opiekuna musi
być spowodowane koniecznością sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną,
nie zaś innymi przyczynami, głównie leżącymi po stronie osoby ubiegającej się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Osoby te decydując się na sprawowanie opieki pozbawiają się możliwości uzyskiwania jakichkolwiek dochodów związanych z zatrudnieniem lub inną pracą zarobkową, stąd w takiej sytuacji mogą liczyć na
wsparcie ze strony Państwa. Świadczenie pielęgnacyjne przynajmniej częściowo ma
na celu zrekompensowanie utraty dochodów wskutek zaprzestania lub niepodejmowania aktywności zawodowej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2014 r., sygn. akt I OSK 64/14 - LEX nr 1766243 i
z dnia 6 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 2950/17 - LEX nr 2290843).
Umowa o pracę zawarta na czas oznaczony rozwiązuje się z upływem czasu
na który była zawarta (art. 30 § 1 pkt 4 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks
pracy - Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, ze zm.). Zatem zaprzestanie aktywności zawodowej po ustaniu stosunku pracy tylko z tego powodu nie może zostać uznane za rezygnację
z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w rozumieniu art. 17 ust. 1 ustawy. Jak stwierdził Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 22 lipca 2008 r., sygn. akt P 41/07 (OTK - A 2008 r. nr 6, poz.109), rezygnacja z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej musi wynikać ze świadomej decyzji opiekuna, a nie z pozostającej poza jego wolą niezdolnością do pracy. Przez uprawnionego do świadczenia pielęgnacyjnego należy rozumieć osobę, która nie podejmuje pracy zarobkowej albo rezygnuje z pracy zarobkowej, mimo istniejących na rynku miejsc pracy i jej zdolności oraz gotowości do podjęcia zatrudnienia, a to w związku z koniecznością sprawowania długotrwałej opieki lub koniecznością niesienia długotrwałej pomocy dziecku niepełnosprawnemu. Tych przesłanek nie spełnia w niniejszej sprawie skarżąca kasacyjnie. Osoba, która stała
się niezdolna do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia
chorobowego (w tym w okresie zatrudnienia) lub po ustaniu tego ubezpieczenia ma prawo do zasiłku chorobowego (art. 6 ust. 1 i art. 7 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r.
o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, Dz.U. 2019, 645, t.j.), a świadczenie rehabilitacyjne przysługuje ubezpieczonemu, który po wyczerpaniu zasiłku chorobowego jest nadal niezdolny do pracy, zaś dalsze leczenie lub rehabilitacja lecznicza rokują odzyskanie zdolności do pracy (art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r.). Tym samym należy przyjąć, że świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy
zarobkowej nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do zasiłku chorobowego,
a następnie świadczenie rehabilitacyjne. Świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje przez cały okres pobierania obu świadczeń z ubezpieczenia społecznego. Osoba pobierająca tego rodzaju świadczenia nie może podjąć zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej z powodu niezdolności do pracy, a jak rozważono na wstępie konieczność sprawowania opieki nad osobą niepełnosprawną jako przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego musi być wyłączną przyczyną rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Osoba uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego jest bowiem osobą zdrową i w pełni zdolną do podjęcia zatrudnienia
Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwie odczytał sens i znaczenie norm wypływających z art. 17 ust. 1 oraz art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych,
co oznacza, że nie dopuścił się błędnej wykładni tych przepisów zarzuconej mu w punkcie II. a i b skargi kasacyjnej.
Nie zasługuje na uwzględnienie również zarzut sformułowany w punkcie II. c skargi kasacyjnej. Skarżąca kasacyjnie ponownie oparła ten zarzut na naruszeniu art. 17 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Artykuł 17 ustawy o pomocy społecznej składa się z licznych pomniejszych jednostek redakcyjnych, tj. punktów od 1 – 20, czego skarga kasacyjna nie uwzględnia i określa zadania własne gminy z zakresu pomocy społecznej o charakterze obowiązkowym. Z uzasadnienia tego zarzutu wynika natomiast, że istotą tego zarzutu jest w rzeczywistości błędna wykładnia art. 17 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, polegająca na uznaniu, że uzyskiwanie zasiłku chorobowego i rehabilitacyjnego mieści się w przesłankach negatywnych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego. Tak sformułowany zarzut stanowi w istocie powielenie zarzutu z pkt I. a skargi kasacyjnej i został wyżej rozpoznany przez Naczelny Sąd Administracyjny. Wbrew poglądowi autora skargi kasacyjnej, bez znaczenia pozostaje niezamieszczenie w art. 17 ust. 5 ustawy okresu pobierania zasiłku chorobowego
przez osobę sprawującą opiekę jako negatywnej przesłanki do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego, skoro osoba niezdolna do pracy wskutek choroby nie spełnia pozytywnej przesłanki wymienionej w art. 17 ust. 1 ustawy warunkującej przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego. Rozważanie przesłanek wyłączających prawo do świadczenia pielęgnacyjnego staje się możliwe dopiero wówczas, gdy spełnione są wszystkie przesłanki pozytywne uzasadniające przyznanie tego świadczenia.
Przechodząc do oceny zarzutów naruszenia przepisów procesowych, wskazać należy, że również i w tym przypadku nie sformułowano zarzutów kasacyjnych w sposób prawidłowy. Jako zarzuty procesowe autor skargi kasacyjnej wskazał: art. 7,
art. 8, art. 11, art. 77 oraz art. 80 K.p.a. Należy stwierdzić, że Sąd I instancji nie mógł naruszyć wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, bowiem nie znajdują one zastosowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Sąd ten mógł co najwyżej dokonać niewłaściwej oceny przeprowadzonego w oparciu o powołane przepisy postępowania przed organami administracji publicznej, ale takiego zarzutu skarga kasacyjna nie zawiera. Skarga kasacyjna powinna wskazywać, jakie przepisy zostały naruszone przez Sąd I instancji, więc te, które ten Sąd stosował i które objęte są procedurą właściwą dla tego Sądu (m.in. art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.), czego brak w skardze kasacyjnej. Wskazać następnie należy, iż samo wskazanie naruszonych przepisów procesowych jest niewystarczające, gdyż obowiązkiem skarżącego kasacyjnie jest wskazanie na czym konkretnie naruszenie tego przepisu polegało i jaki wpływ miało to naruszenie na wynik postępowania.
W tej sprawie skarżąca kasacyjnie nie wykazała, aby doszło do wadliwej oceny stanu faktycznego na skutek przyjęcia przez Sąd I instancji określonych poglądów w kwestii wykładni art. 17 ust. 1 oraz art. 3 pkt 22 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wykładnia przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych dokonana przez organy administracji publicznej, zgodnie z którą świadczenie pielęgnacyjne nie przysługiwało skarżącej w okresie pobierania świadczenia chorobowego, a następnie świadczenia rehabilitacyjnego, jest prawidłowa, co też zasadnie ocenił Sąd I instancji, nie dopuszczając się naruszenia powołanych wyżej w zarzucie kasacyjnym przepisów prawa materialnego. Skarżąca nie podważyła w skardze kasacyjnej zasadniczych dla stosowania przepisów prawa materialnego okoliczności faktycznych sprawy, tj. że w dniu 31 sierpnia 2016 r. ustał stosunek pracy wykonywany przez nią na podstawie umowy o pracę na czas określony, następnie od dnia 1 września 2016 r. do 19 stycznia 2017 r. miała ona ustalone prawo do świadczenia chorobowego, a od dnia 20 stycznia 2017 r. do dnia 14 stycznia 2018 r. prawo do świadczenia rehabilitacyjnego. Organy administracji zebrały materiał dowodowy i w oparciu o niego ustaliły stan faktyczny, który był podstawą dla prawidłowego zastosowania norm prawa materialnego w niniejszej sprawie. Biorąc pod uwagę powyższe oraz braki formalne w sformułowaniu zarzutu w punkcie I. należało uznać, iż jest on pozbawiony podstaw.
Z uwagi na powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną
w oparciu o art. 184 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło