IV SA/Wr 46/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Kamieniecka (sprawozdawca), Sędziowie: Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk, po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 6 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi C.T. niewykonanie wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 lutego 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 674/21 I. stwierdza bezczynność Wojewody Dolnośląskiego w wykonaniu wyroku, a bezczynność ta miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; II. przyznaje od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 500 (pięćset) złotych; III. oddala dalej idącą skargę; IV. zasądza od Wojewody Dolnośląskiego na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 19 listopada 2018 r. do Wojewody Dolnośląskiego wpłynął wniosek strony o udzielenie cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy, który został zarejestrowany w systemie w dniu 24 stycznia 2019 r. W dniu 2 marca 2021 r. do organu wpłynęła skarga na przewlekłość prowadzonego postępowania. W dniu 11 lutego 2022 r. wpłynęło do organu pismo strony z dnia 9 lutego 2022 r., informujące o zmianie celu pobytu z wykonywania pracy na prowadzenie działalności gospodarczej. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w wyroku z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 674/21: I. zobowiązał organ do załatwienia sprawy w terminie 60 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; II. stwierdził przewlekle prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku skarżącego, które miało miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. oddalił dalej idącą skargę; IV. przyznał od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną w kwocie 3.100 złotych; V. zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę 597 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniach 5 maja 2022 r. i 29 lipca 2022 r. strona wezwała organ do wykonania wyroku i zapłatę przyznanych kwot. W dniu 1 sierpnia 2022 r. wpłynął do organu prawomocny wyrok wraz z aktami sprawy. W dniu 13 października 2022 r. strona wniosła o przyśpieszenie postępowania i wydanie decyzji. W dniu 7 listopada 2022 r. skierowano do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju pismo w sprawie przekazania zasądzonej sumy i zwrotu kosztów postępowania sądowego (łącznie 3.697 zł). W tym samym dniu organ poinformował stronę o możliwości zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym i wezwał do dostarczenia w terminie 7 dni dokumentów, uzasadniających pobyt na terenie RP powyżej 3 miesięcy, ponieważ z przedłożonych już dokumentów nie wynika aby strona prowadziła działalność gospodarczą. W dniu 23 listopada strona wniosła o przedłużenie terminu do dostarczenia żądanych przez organ dokumentów. W dniach 23 grudnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. wpłynęły do organu dokumenty nadesłane przez stronę. W dniach 17 kwietnia 2023 r., 11 maja 2023 r. i 15 czerwca 2023 r. wpłynęły do organu wnioski strony o przyśpieszenie postępowania. W dniu 27 lipca 2023 r. wpłynęło do organu wezwanie strony z dnia 25 lipca 2022 r. na podstawie art. 154 § 1 p.p.s.a. do wykonania prawomocnego wyroku. W dniu 11 sierpnia 2023 r. wpłynęła do organu skarga strony do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na niewykonanie wyroku WSA z dnia 17 lutego 2022 r. Strona wniosła o wymierzenie organowi grzywny, przyznanie stronie sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi strona zarzuciła niewykonanie punktu I prawomocnego wyroku i nie wydanie decyzji na wniosek strony. Strona wskazała, że brak zezwolenia na pobyt utrudnia prowadzenie spraw zawodowych i życie codzienne, ogranicza możliwość zawierania umów i załatwiania spraw urzędowych, uniemożliwia wyjazd za granicę i odwiedzenie rodziny w kraju pochodzenia. W dniu 13 października 2023 r. strona złożyła aneks do umowy najmu lokalu mieszkalnego i wniosła o przyśpieszenie postępowania. W dniu 17 stycznia 2024 r. organ wezwał stronę do dostarczenia w terminie 14 dni dokumentów potwierdzających źródło stabilnego dochodu, miejsce zamieszkania, posiadanie ubezpieczenia zdrowotnego, dostarczenia umowy spółki, załącznik nr 1 do wniosku oraz inne dokumenty. W odpowiedzi na skargę z dnia 22 stycznia 2024 r. organ wniósł o odrzucenie skargi, bowiem organ wykonał punkt III i V wyroku, tj. wypłacił sumę i koszty postępowania. Ponadto doszło do zmiany celu pobytu w piśmie z dnia 9 lutego 2022 r. i niezbędne było uzupełnienie materiału dowodowego sprawy o dokumenty, potwierdzające spełnienie przesłanki udzielenia zezwolenia. Wniosek strony o wymierzenie grzywny i przyznanie sumy pieniężnej jest bezzasadne. W dniu 8 marca 2024 r. organ poinformował o wydaniu w dniu 22 lutego 2024 r. decyzji nr SOC-LPI.6151.1.10274.2018.WKO, zezwalającej wnioskodawcy na pobyt czasowy i pracę do 22 lutego 2027 r. (decyzję doręczono stronie w dniu 29 lutego 2024 r.). Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści art. 154 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej p.p.s.a., w razie niewykonania wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania strona, po uprzednim pisemnym wezwaniu właściwego organu do wykonania wyroku lub załatwienia sprawy, może wnieść skargę w tym przedmiocie, żądając wymierzenia temu organowi grzywny. W orzecznictwie i doktrynie podkreśla się (por.: Dauter Bogusław, Kabat Andrzej, Niezgódka-Medek Małgorzata, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VII, WKP 2018), że środki przewidziane w art. 154 p.p.s.a mają na celu ukaranie organu oraz jego dyscyplinowanie, a w określonej sytuacji wydanie rozstrzygnięcia (o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku) za organ. Celem skargi na niewykonanie prawomocnego wyroku sądu stwierdzającego bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przymuszenie organu do działania w sytuacji, gdy ignoruje on orzeczenie sądu i nie podejmuje czynności, do których został przez sąd zobowiązany. Skuteczność skargi zależy zatem od tego, czy organ podjął czynności zmierzające do wykonania wyroku bez zbędnej zwłoki i wykonał wytyczne sądu, a nie od końcowego efektu tych czynności. W świetle powyższego przez niewykonanie wyroku należy więc rozumieć pozostawanie w bezczynności w podjęciu lub kontynuacji postępowania administracyjnego mającego na celu zakończenie sprawy decyzją administracyjną lub w innej formie przewidzianej prawem (por. wyrok NSA z 30.05.2001 r., II SA 2015/00, LEX nr 57180). O niewykonaniu wyroku można zatem mówić wówczas, gdy takie rozstrzygnięcie – bez względu na jego treść i zakres poprzedzającego go postępowania – nie zostało wydane bądź nie podjęto innych czynności zmierzających do załatwienia sprawy. Niewykonanie wyroku, o jakim mowa w art. 154 § 1 p.p.s.a., ma miejsce także wtedy, gdy organ wprawdzie wykonał wyrok, lecz z przekroczeniem wyznaczonego terminu. Stwierdzenie powyższej okoliczności następuje zaś zawsze według stanu na dzień wniesienia skargi (wyrok WSA w Łodzi z 24.05.2017 r., III SA/Łd 278/17, LEX nr 2308594). Cytowany art. 154 § 1 p.p.s.a. formułuje dwie przesłanki, które muszą być spełnione łącznie, aby sąd administracyjny mógł organowi administracji publicznej wymierzyć grzywnę. Po pierwsze, organ musi pozostawać w bezczynności po wyroku uwzględniającym skargę na podstawie art. 149 p.p.s.a. i zobowiązującym organ do wydania w określonym terminie stosownego aktu lub dokonania czynności. Po drugie, strona przed wniesieniem skargi musi wystąpić do właściwego organu z pisemnym wezwaniem do wykonania wyroku. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie obie ww. przesłanki zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy odnotować, że w sprawie spełniony został warunek pisemnego wezwania organu do wykonania wyroku. W aktach sprawy znajduje się bowiem pismo pełnomocnika skarżącego z dnia 25 lipca 2023 r., wzywające organ do wykonania wyroku, a tym samym rozpoznania wniosku. Bezspornie również wyrokiem z 17 lutego 2022 r., sygn. akt IV SAB/Wr 674/21, tutejszy Sąd uwzględnił skargę cudzoziemca na przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ i zobowiązał organ do załatwienia sprawy z wniosku skarżącego w terminie 60 dni. Jak wynika z akt sprawy administracyjnej, odpis prawomocnego wyroku z dnia 17 lutego 2022 r. sygn. akt IV SAB/Wr 674/21, wraz z aktami administracyjnymi sprawy, doręczony został organowi w dniu 1 sierpnia 2022 r. (data na prezentacie organu). Od tego dnia zatem rozpoczął bieg termin 60 dni do załatwienia sprawy. Tymczasem organ nie załatwił przedmiotowej sprawy zgodnie z powołanym wyrokiem w terminie wyznaczonym w jego punkcie I. Wykonane zostały tylko punkty III i V omawianego wyroku. W myśl art. 35 § 5 k.p.a. do terminów załatwienia sprawy nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo z przyczyn niezależnych od organu. W rozpoznawanej sprawie brak jest jednak przesłanek do uznania, że takie okoliczności, które obiektywnie mogłyby wydłużyć czas załatwienia przez organ sprawy, zaistniały. W następnej kolejności wskazać należy, że Sąd podziela stanowisko, że w wypadku wyroku uwzględniającego skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania termin jego wykonania mija z upływem terminu wyznaczonego przez sąd na wydanie aktu lub dokonanie czynności. Wyznaczony przez sąd administracyjny termin do wydania aktu lub podjęcia czynności jest terminem dodatkowym w stosunku do terminu, w jakim sprawa powinna być załatwiona, i nie może ulec przedłużeniu w trybie art. 37 § 2 k.p.a. (Z. Żukowski, Glosa do postanowienia NSA z 12.05.1998 r., IV SA 1317/96, OSP 1999/3, poz. 57). Wskazanie przez sąd w trybie art. 149 p.p.s.a. terminu załatwienia sprawy jest elementem wyroku, zaś przepis art. 37 § 2 k.p.a. nie wyposaża organu w kompetencję do ingerowania i zmiany prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Niewątpliwa w rozpoznawanej sprawie bezczynność organu po otrzymaniu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy ma - w ocenie Sądu - charakter rażący zważywszy, że mimo wskazanego przez Sąd 60-dniowego terminu na załatwienie sprawy, przez ponad 3 miesiące organ nie podjął jakiegokolwiek działania w kierunku wykonania punktu I wyroku. Dopiero po złożeniu przez stronę pisma z dnia 13 października 2022 r. o przyśpieszenie rozpoznania sprawy organ w dniu 7 listopada 2022 r. wystosował do strony wezwanie o wyjaśnienie legalności pobytu na terenie RP. Należy zauważyć, że przed wniesieniem skargi na niewykonanie wyroku skierowano w dniu 7 listopada 2022 r. do Dyrektora Wydziału Organizacji i Rozwoju pismo w sprawie przekazania zasądzonej sumy i zwrotu kosztów postępowania sądowego. Skarżący w skardze do WSA. potwierdził wykonanie przez organ punktu III i V wyroku. Skarżący odpowiedział na wezwanie organu pismami, które wpłynęły do organu w dniach 23 grudnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. Jednakże organ nie podejmował żadnych czynności przez kolejne miesiące aż do dnia 17 stycznia 2024 r., a więc dopiero po wniesieniu skargi do WSA na niewykonanie wyroku. W tym dniu organ wystosował wezwanie do strony o dostarczenie kolejnych dokumentów. Następnie w dniu 22 lutego 2024 r. organ wydał decyzję w sprawie wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt. Okoliczności te przesądzają o tym, że bezczynność Wojewody miała charakter rażący. Sąd częściowo uwzględnił wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz sumy pieniężnej w wysokości 5.000 zł, przyznając sumę pieniężną w wysokości 500 zł. W skardze żądanie to poparto jedynie ogólnym uzasadnieniem. Skarżący ograniczył się bowiem do wskazania, że brak zezwolenia na pobyt skutkuje trudnościami w życiu zawodowym i prywatnym. Należy też zauważyć, że przed wydaniem wyroku, organ rozpoznał wniosek skarżącego i wydał decyzję zezwalającą na pobyt czasowy. W literaturze i orzecznictwie podkreśla się natomiast – a ten pogląd podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie - że zasądzana na podstawie art. 154 § 7 p.p.s.a. suma pieniężna poza rolą dyscyplinująco-represyjną, powinna pełnić przede wszystkim również funkcję kompensacyjną, będąc swoistym zadośćuczynieniem dla skarżącego za oczekiwanie na zakończenie jego sprawy i ta jej funkcja ma właśnie szczególne znaczenie. Skarżący, uzasadniając wniosek o przyznanie sumy pieniężnej, powinien zatem nawiązać do krzywdy wywołanej przewlekłością i przedstawić argumentację uzasadniającą jej zrekompensowanie. Nie wystarczy ogólnie powołać się na samą okoliczność przewlekłego prowadzenia postępowania przez organ. Aktywność sądu jest w takiej sytuacji uwarunkowana argumentacją strony skarżącej (por. m.in. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 lipca 2018 r., sygn. akt I SA/Wa 125/18; z dnia 29 maja 2018 r., sygn. akt. I SA/Wa 324/18). Skarga w niniejszej sprawie nie zawierała natomiast w tym zakresie argumentacji merytorycznej. Nie przedstawiała również jakichkolwiek okoliczności, które przemawiałyby za uwzględnieniem takiegoż wniosku. Należy również mieć na uwadze, że Sąd wymierzył organowi grzywnę w wysokości 500 zł, która dostatecznie, zdaniem Sądu, wypełnia rolę dyscyplinującą na przyszłość. Dalej idącą skargę Sąd oddalił. Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 154 § 1, 2, 6 i 7 oraz art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. Na zasądzoną kwotę kosztów postępowania składa się wpis od skargi 200 zł, koszty zastępstwa procesowego 480 zł i opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł.