II SA/Lu 130/24
WyrokWSA w Lublinie2024-10-29
Skład orzekający: Joanna Cylc – Malec, Jerzy Parchomiuk, Maciej Gapski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania zasiłku okresowego z powodu braku współpracy z pracownikami socjalnymi (uniemożliwienie przeprowadzenia wywiadu środowiskowego) jest zgodna z prawem, nawet jeśli wnioskodawca posiada orzeczenia o niepełnosprawności i znacznym stopniu niezdolności do samodzielnej egzystencji?Ratio decidendi
Sąd uznał, że odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona, ponieważ wnioskodawca uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, co stanowi brak współdziałania z organem. Brak wywiadu środowiskowego, będącego podstawowym dowodem w sprawach z zakresu pomocy społecznej, jest samodzielną podstawą do odmowy przyznania świadczenia, zgodnie z art. 107 ust. 4a ustawy o pomocy społecznej. Nawet w przypadku osób niepełnosprawnych, brak współpracy uniemożliwia prawidłowe ustalenie sytuacji życiowej i przyznanie świadczenia.Stan faktyczny
Skarżący Z. W. złożył wniosek o przyznanie zasiłku okresowego. Organ I instancji odmówił przyznania świadczenia, uznając, że skarżący przekracza kryterium dochodowe i nie zachodzi szczególny przypadek uzasadniający przyznanie zasiłku. Kluczowym elementem postępowania było uniemożliwienie przez skarżącego przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych, mimo ich obecności w domu i asysty Policji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, podkreślając brak współpracy skarżącego. Skarżący zaskarżył decyzję, kwestionując m.in. sposób przeprowadzenia wywiadu i brak zawiadomienia żony.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc – Malec (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Asesor sądowy Maciej Gapski po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 29 października 2024r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 27 grudnia 2023r., nr SKO.41/6477/OS/2023 w przedmiocie zasiłku okresowego oddala skargę.
Decyzją z dnia 27 grudnia 2023 r., znak: SKO.41/6477/OS/2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie, po rozpatrzeniu odwołania Z. W. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 2 listopada 2023 r., znak: OPS.450.46.2023 o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego z przeznaczeniem na opłacenie opieki.
W uzasadnieniu organ przedstawił obszernie regulacje prawne mające zastosowanie w sprawie (art. art. 3 ust. 1- 4, 8 ust.1-4, 38 ust.1, 41 ust. 2, 11 ust.2, 106 ust.1, 107 ust.4a ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej, Dz.U. z 2023r., poz. 901, dalej jako "u.p.s.") oraz opisał przebieg postępowania.
Wyjaśnił, że postępowanie wszczęto na wniosek skarżącego z 22 września 2023r. Pismem z 6 października 2023r. skarżący został zawiadomiony o wyznaczonej na 13 października 2023r. wizycie pracowników socjalnych w celu przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego. Pismo doręczono mu 11 października 2023r.- w tym samym dniu skarżący złożył wnioski o wyłączenie czworga pracowników organu - wnioski zostały oddalone postanowieniami z dnia 13 października 2023r. Zaplanowany wywiad nie został przeprowadzony, ponieważ przybyłym w asyście funkcjonariuszy Policji dwóm pracownikom socjalnym, nie otworzono drzwi. Organ zaznaczył, że skarżący był obecny w domu (pracownicy socjalni widzieli go przy bramie rozmawiającego z listonoszem). Wyjaśnił też, że asysta Policji była uzasadniona tym, że w trakcie prób przeprowadzenia wywiadów przez jednego pracownika Z. W. niejednokrotnie kierował wobec niego obraźliwe słowa, pomawiał, oskarżał o kradzieże, zarzucał fałszowanie wywiadów.
Pismem z dnia 16 października 2023r. organ zawiadomił skarżącego, że ze względu na nieprzedstawienie dokumentów dotyczących dochodów i wydatków strony, nie zostały spełnione przesłanki przyznania świadczenia, co może skutkować wydaniem decyzji odmownej. Mimo to, skarżący nie przedstawił takich dokumentów, choć kilkakrotnie był osobiście w Urzędzie Gminy [...].
W związku z tym, organ na podstawie dokumentacji zgromadzonej w Ośrodku ustalił, że skarżący samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe i sam dysponuje swoim dochodem. Jego żona mieszka w tym samym domu, lecz prowadzi oddzielne gospodarstwo domowe. Skarżący zajmuje dwa pomieszczenia, pokój i kuchnię. Przedpokój, łazienka i ganek są wspólnie użytkowane. Skarżący pozostaje z żoną w separacji orzeczonej wyrokiem Sądu Okręgowego w Lublinie III Wydział Cywilny Rodzinny z dnia 6 lutego 2004 r. sygn. akt III C 2326/03. Legitymuje się orzeczeniem lekarza orzecznika ZUS z dnia 20 kwietnia 2022 r., zgodnie z którym został uznany za niezdolnego do samodzielnej egzystencji na czas określony - do dnia 30 kwietnia 2023r. oraz orzeczeniem Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Lublinie z dnia 15 września 2022 r., którym został uznany za osobę niepełnosprawną w stopniu znacznym, ważnym do dnia 30 września 2027 r. Dochód skarżącego wynosi 1739,87 zł miesięcznie (emerytura netto 1445,48 zł, pomniejszana o zajęcie komornicze, dodatek pielęgnacyjny 294,29 zł); pobiera też świadczenie uzupełniające 500 zł, a we wrześniu 2023 r. otrzymał 14. emeryturę.
W związku z tymi ustaleniami, organ I instancji stwierdził, że skarżący nie spełnia przesłanek przyznania mu zasiłku okresowego na podstawie art.38 ust. 1 u.p.s., ponieważ przekracza kryterium dochodowe wynoszące 776 zł. Zdaniem organu, nie zachodzi też szczególny przypadek, o którym mowa w art. 41 ust. 2 u.p.s. który umożliwia przyznanie zasiłku okresowego w razie przekroczenia kryterium dochodowego (pod warunkiem zwrotu części lub całości zasiłku). Organ ustalił, że choć skarżący jest osobą przewlekle chorą, to jednak z uzyskanych informacji ze środowiska wynika, że nie ma poważniejszych problemów z poruszaniem się, komunikowaniem i funkcjonowaniem. Podkreślił, że osoby znajdujące się w trudnej sytuacji powinny udokumentować ją, przedstawiając wszelkie dowody. Wskazał, że dysponuje ograniczonymi środkami finansowymi na udzielanie świadczeń, musi dokonać gradacji potrzeb poszczególnych wnioskodawców, mając na względzie przede wszystkim cel pomocy społecznej, nie może bowiem zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc.
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie podzieliło stanowisko i ustalenia organu I instancji. Powołując się na treść art. 107 ust. 4a i art. 11 ust. 2 u.p.s. stwierdziło, że już na podstawie tych przepisów zasadna jest odmowa przyznania skarżącemu spornego świadczenia. Skarżący uniemożliwił bowiem przeprowadzenie wywiadu środowiskowego (aktualizacji wywiadu) w dniu 13 października 2023 r., gdyż mimo obecności w domu nie wpuścił pracowników socjalnych; nie odpowiedział też na pismo (zawiadomienie) organu z dnia 16 października 2023 r., realizujące obowiązek określony w art. 79a k.p.a.
Kolegium odniosło się szczegółowo do zarzutów odwołania.
Wskazało, że wystarczającą podstawą do obecności Policji podczas przeprowadzania wywiadu środowiskowego jest art. 107 ust. 3a u.p.s. i nie jest w tym zakresie potrzebny "nakaz". Wyjaśniło, że organ I instancji nie naruszył przepisów, zawiadamiając skarżącego pismem z 6 października 2023 r. o terminie aktualizacji wywiadu środowiskowego. Podkreśliło, że notatka służbowa jest materiałem dowodowym w sprawie i podlega ocenie organu, jak każdy inny dowód w sprawie. W ocenie Kolegium, prawidłowe i zgodne z prawem są cztery postanowienia odmawiające wyłączenia pracowników OPS [...], tj. M. B., E. W., Zastępcy Kierownika OPS [...] E. P. i Kierownika OPS [...] B. Ś., gdyż podstaw wyłączenia nie stanowią subiektywne odczucia strony, ani wyroki WSA w Lublinie nakładające na Wójta Gminy [...] grzywny z powodu bezczynności. Jako prawidłowe uznało Kolegium doręczenie skarżącemu, na podstawie art. 10 i art. 79a k.p.a., pisma z dnia 16 października 2023 r. Kolegium podkreśliło, że skarżący nie skorzystał z możliwości wskazanych w tym piśmie, tj. nie zapoznał się z aktami sprawy ani nie nadesłał żądanych przez organ dokumentów dotyczących jego sytuacji. Zdaniem Kolegium, organ I instancji prawidłowo obliczył dochód skarżącego i prawidłowo przeprowadził postępowanie i na tyle, na ile mógł wobec postawy skarżącego, rozpoznał jego sytuację życiową. Organowi znana jest sytuacja zdrowotna strony, a w aktach sprawy znajduje się aktualne orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z siedzibą w Lublinie z dnia 14 marca 2023 r. o stopniu niepełnosprawności skarżącego.
Podsumowując, Kolegium wskazało, że skarżący instrumentalnie wykorzystuje stan swojego zdrowia psychicznego w sprawach toczonych przed organem I instancji. Nie współpracuje z organem uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz utrudnia postępowanie składając bezpodstawne wnioski o wyłączenie pracowników.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie Z. W. domagał się uchylenia decyzji organów obu instancji.
Kwestionował próbę przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego z udziałem drugiego pracownika socjalnego i z udziałem funkcjonariuszy Policji; podnosił, że o wywiadzie środowiskowym powinna być zawiadomiona również jego żona T. W.; zarzucił, że organ I instancji naruszył ustawę o ochronie zdrowia psychicznego. Dodał, że postanowienia dotyczące wyłączenia pracowników nie zostały mu doręczone przed przeprowadzeniem wywiadu. Ponadto skarżący zarzucił, że organ nie ustalił prawidłowo jego stanu zdrowia, gdyż nie uwzględnił treści nowego orzeczenia z dnia 14 marca 2023r. ustalającego stopień niepełnosprawności.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie wniósł o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
Wobec braku sprzeciwu skarżącego, Sąd, na podstawie art. 119 pkt 2 i art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r.; poz. 935, dalej jako "p.p.s.a."), rozpoznał sprawę w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024r., poz.935), zwanej dalej p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w takim zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszeń prawa skutkujących koniecznością uchylenia lub stwierdzenia nieważności decyzji będącej przedmiotem skargi (art. 145 § 1 p.p.s.a.), a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Decyzja nie została wydana z naruszeniem przepisów prawa materialnego, ani procesowego w istotnym stopniu.
Zgodnie z art. 38 ust. 1 u.p.s., zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego: 1) osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej; 2) rodzinie, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego rodziny.
Stosownie zaś do art. 41 pkt 2 u.p.s. - w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany: (...) zasiłek okresowy (...) pod warunkiem zwrotu części lub całości kwoty zasiłku (...).
W sprawie bezsporne jest, że skarżący mieszka wraz żoną w jednym budynku, jednak prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, pozostając z żoną w separacji sądowej. Dla osoby samotnie gospodarującej kryterium dochodowe wynosi 776 zł (art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. w zw. z § 1 pkt 1 lit. "a" rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 lipca 2021r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej - Dz. U. z 2021r., poz. 1296). Skarżący posiada dochód w wysokości 1739,87 zł, na który składa się jego emerytura w wysokości 1445,48 zł netto oraz dodatek pielęgnacyjny w kwocie 294,39 zł. Dochód nie podlega pomniejszeniu o egzekwowane przez komornika należności niealimentacyjne (art. 8 ust. 3-4 u.p.s., które faktycznie pomniejszają kwotę emerytury, którą otrzymuje skarżący), a jednocześnie nie zalicza się do niego świadczenia uzupełniającego w wysokości 500 zł (art. 8 ust. 4a u.p.s., które faktycznie powiększa kwotę, którą skarżący ma miesięcznie do dyspozycji). W każdym razie bezsporne jest, że dochód skarżącego jest wyższy niż kryterium dochodowe, a zatem organy prawidłowo stwierdziły, że nie przysługuje mu zasiłek okresowy na podstawie art. 38 ust. 1 u.p.s.
W związku z powyższym organy administracji słusznie rozważały przyznanie skarżącemu zasiłku okresowego na podstawie przytoczonego wyżej art. 41 pkt 2 u.p.s.
Prawidłowo i obszernie wyjaśniły, że przyznanie świadczenia na podstawie tego przepisu jest możliwe wyłącznie w sytuacjach nadzwyczajnych, wyjątkowo trudnych, kwalifikowanych jako "szczególnie uzasadniony przypadek". Wyjaśniły, że pojęcie to należy odnosić do sytuacji nagłych nieprzewidywalnych. Słusznie organy podkreśliły, że decyzja wydawana na podstawie tego przepisu oparta jest na zasadzie uznania administracyjnego, które jednak nie pozwala organowi na dowolność w załatwieniu sprawy, ale też nie nakazuje mu spełnienia każdego żądania obywatela. Kontrola sądowa decyzji uznaniowych nie dotyczy celowości wydanego rozstrzygnięcia organu (o przyznaniu bądź o odmowie przyznania świadczenia), lecz tego, czy organ przeprowadził wyczerpujące wszechstronne postępowanie wyjaśniające (zgodnie z art. 7, 77 i 80 k.p.a.), czy uwzględnił wszystkie zgromadzone materiały i czy przedstawił swój tok rozumowania i logiczną, jasną motywację w uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.).
Rozpatrując niniejszą sprawę Sąd stwierdził, że organy granic przysługującego im uznania nie przekroczyły.
Za odmową uwzględnienia wniosku skarżącego przemawiał brak współdziałania z organem, przejawiający się przede wszystkim uniemożliwieniem przeprowadzenia aktualizacyjnego wywiadu środowiskowego. Z przepisu art. 11 ust. 2 u.p.s. wynika, że podstawę do (...) odmowy przyznania świadczenia stanowi brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym (...) w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej (...). W orzecznictwie sądów administracyjnych wykształcił się pogląd, że przejawem braku współdziałania jest odmowa przez wnioskodawcę przeprowadzania wywiadu środowiskowego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 23 maja 2017r., I OSK 3468/15; 5 października 2021 r.; I OSK 502/21; 17 lutego 2023 r., I OSK 764/23; 29 maja 2020 r., I OSK 1966/19; 16 marca 2023 r., I OSK 939/22; 1 września 2023 r., I OSK 1800/21). Wywiad środowiskowy w sprawach z zakresu pomocy społecznej jest podstawowym i obowiązkowym dowodem. Wynika to wprost z art. 106 ust. 4 u.p.s., zgodnie z którym decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia (...) wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego (art. 106 ust. 4 u.p.s.). Rodzinny wywiad środowiskowy, stosownie do art. 107 ust. 1 u.p.s., przeprowadza się w celu ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej osób i rodzin ubiegających się o świadczenia oraz korzystających ze świadczeń. O doniosłości i znaczeniu dokonywania istotnych ustaleń w sprawach z zakresu pomocy społecznej w drodze bezpośredniego kontaktu z osobą ubiegającą się o pomoc, a więc w formie wywiadu środowiskowego, świadczy również ustawowy obowiązek dokonywania wywiadów aktualizacyjnych (art. 106 ust. 4). Z woli ustawodawcy, w każdym wypadku, gdy upłynie pewien okres od poprzedniego wywiadu, organ powinien - niezależnie od innych źródeł dowodowych - dokonać ustaleń w drodze bezpośredniego kontaktu ze świadczeniobiorcą, w jej środowisku. ("W przypadku ubiegania się o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej po raz kolejny, a także gdy nastąpiła zmiana danych zawartych w wywiadzie, sporządza się aktualizację wywiadu. W przypadku osób korzystających ze stałych form pomocy aktualizację sporządza się, mimo braku zmiany danych, nie rzadziej niż co 6 miesięcy, a w przypadku osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi - nie rzadziej niż co 12 miesięcy").
Z powyższych regulacji prawnych wynika także, że nieprzeprowadzenie przez organ wywiadu środowiskowego stanowi naruszenie przepisów postępowania, które mogą mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Organ, który wyda decyzję bez przeprowadzenia wywiadu środowiskowego, naraża się na zarzut wadliwego postępowania i uchylenie decyzji przez sąd administracyjny. W związku ze znaczeniem wywiadu środowiskowego w sprawach z pomocy społecznej, ustawodawca nałożył również na osobę ubiegającą się o świadczenie obowiązek umożliwienia przeprowadzenia z nią takiego wywiadu, a jako sankcję odmowy udziału w wywiadzie przewidział wprost w art. 107 ust. 4 a u.p.s. wydanie decyzji odmownej przez organ: "Niewyrażenie zgody na przeprowadzenie rodzinnego wywiadu środowiskowego (...) lub na jego aktualizację przez osoby lub rodziny ubiegające się o świadczenia z pomocy społecznej stanowi podstawę do odmowy przyznania świadczenia (...)". Powyższy przepis został wprowadzony przez ustawodawcę przez art. 1 pkt 20 lit. b ustawy z dnia 22 lutego 2013 r. (Dz.U.13.509) zmieniającej nin. ustawę z dniem 11 maja 2013 r. i od tego momentu stanowi samodzielną podstawę wydania decyzji o odmowie przyznania świadczenia w razie niewyrażenia zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. Jedynie w okresie obowiązywania stanu epidemii i zagrożenia epidemicznego organy były zwolnione z ustalania sytuacji osoby ubiegającej się o świadczenie w drodze bezpośredniego kontaktu, osobiście, a więc w toku wywiadu środowiskowego i w tym okresie możliwe było dokonanie ustaleń jedynie na podstawie dokumentów pisemnych. Z dniem 1 lipca 2023 r. odwołano jednak na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem SARS-CoV-2 (rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 14 czerwca 2023 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu zagrożenia epidemicznego - Dz. U. z 2023 r., poz.1118), a zatem rozpoznanie wniosku skarżącej z 27 października 2023r. wymagało przeprowadzenia wywiadu środowiskowego.
Mając powyższe na uwadze, należy stwierdzić, że w okolicznościach rozpatrywanej sprawy odmowa przyznania skarżącemu zasiłku okresowego w trybie art. 41 pkt 2 u.p.s. była uzasadniona także ze względu na to, że skarżący uniemożliwił przeprowadzenia z nim wywiadu środowiskowego.
Z akt wynika bowiem, że pismem z dnia 6 października 2023 r. zawiadomiono go, że w dniu 13 października 2023 r. w godzinach od 9.00 do 10.00 w miejscu jego zamieszkania zostanie przeprowadzony wywiad środowiskowy. W piśmie zawarto pouczenie, że gdyby ten termin skarżącemu nie odpowiadał, to powinien zawiadomić o tym organ telefonicznie lub listownie. Jednocześnie organ pouczył skarżącego o treści art. 107 ust. 3a, art. 107 ust. 3b i art. 107 ust. 4a u.p.s. Mimo to, skarżący nie wskazał żadnego dogodnego dla niego terminu wywiadu. Z notatki służbowej z dnia 13 października 2023 r. wynika, że wywiad środowiskowy nie został przeprowadzony, ponieważ skarżący, przebywając w domu, nie otworzył drzwi. Wskazano, że w czasie oczekiwania przez pracowników socjalnych na przyjazd funkcjonariuszy Policji, Z. W. wyszedł przed dom, w celu odebrania od listonosza przesyłki.
Dodać należy, że skarżący nie przedstawił żadnego usprawiedliwionego powodu odmowy udzielenia wywiadu. Wskazani przez niego pracownicy socjalni nie zostali wyłączeni od udziału w postępowaniu, ale organ wydał co do tych osób postanowienia, które nie budzą wątpliwości Sądu co do zgodności z prawem. O zaistnieniu ustawowej przesłanki wyłączenia nie może świadczyć to, że osoby te brały udział w postępowaniach administracyjnych, w których wydano decyzje niekorzystne dla skarżącego, nawet jeśli rozstrzygnięcia te zostały później uchylone.
Usprawiedliwieniem postawy skarżącego nie może być również obecność funkcjonariuszy Policji podczas podjętej próby przeprowadzenia środowiskowego, ponieważ taką możliwość wprost dopuszcza art. 107 ust. 3a u.p.s. Z przepisu tego wynika, że rodzinny wywiad środowiskowy przeprowadza pracownik socjalny po okazaniu legitymacji pracownika socjalnego. Niewątpliwie więc możliwe jest przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przy udziale drugiego pracownika, jak i w asyście funkcjonariuszy Policji (art. 107 ust. 3a u.p.s.) – dotyczy to także wywiadu aktualizacyjnego. "Decyzja kierownika ośrodka pomocy społecznej w przedmiocie wystąpienia do komendanta Policji o wytypowanie asysty funkcjonariuszy Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, nie została obwarowana przesłankami, stwierdzić należy, iż dostrzeżenie w danej sprawie przez kierownika ośrodka pomocy społecznej potrzeby asysty Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego i nałożony na Policję obowiązek uwzględnienia wniosku o zapewnienie asysty funkcjonariusza Policji przy przeprowadzaniu wywiadu środowiskowego, oznacza, że wnioskujący o pomoc społeczną ma obowiązek znoszenia obecności policjanta przy czynności przeprowadzania wywiadu niezależnie od tego, jak osobiście odbiera obecność policjanta. Niewyrażenie przez stronę postępowania ubiegającą się oświadczenie z pomocy społecznej zgody na przeprowadzenie wywiadu środowiskowego przez pracowników socjalnych w asyście funkcjonariusza Policji, jest równoznaczne z niewyrażeniem zgody na wywiad w ogóle" (zob. wyroki WSA w Białymstoku z dnia 30 maja 2023 r., sygn. akt II SA/Bk 203/23; z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 27/19; z dnia 24 stycznia 2019 r., sygn. akt II SA/Bk 690/18 oraz wyrok NSA z dnia 6 czerwca 2019 r., sygn. akt I OSK 3596/18).
Zasadnie zatem organy uznały, że zachowanie skarżącego uniemożliwiło przeprowadzenie z nim wywiadu, co uzasadniało odmowę przyznania mu zasiłku okresowego na podstawie art. 41 pkt 2 u.p.s. z powodu braku zaangażowania w sprawie rozpatrzenia jego wniosku. Celem pomocy społecznej jest bowiem wspieranie osób znajdujących się w trudnej sytuacji życiowej w przezwyciężeniu trudności. Organ nie może udzielić jednak takiego wsparcia, gdy osoba ubiegająca się o pomoc nie przejawia zainteresowania sprawą i lekceważy podejmowane przez organ (jego pracowników) próby współpracy z nim. Należy podkreślić, że organ przed wydaniem decyzji informował skarżącego, że wobec braku dostatecznych dowodów pozwalających na ustalenie sytuacji dochodowej i osobistej skarżącego, może zapaść niekorzystna dla niego decyzja. Mimo to, skarżący nie przedstawił wskazanych dowodów.
W świetle powyższego Sąd, nie znajdując podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło