II SA/Lu 513/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jerzy Parchomiuk Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza (sprawozdawca) Asesor sądowy Marcin Małek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 grudnia 2022 r. sprawy ze skargi D. Ż. na postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Puławy z dnia 20 maja 2022 r., znak: ZG.7330.18.2021 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania I. uchyla zaskarżone postanowienie; II. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa Puławy na rzecz D. Ż. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia 20 maja 2022 r., znak: ZG.7330.18.2021 Nadleśniczy Nadleśnictwa Puławy (dalej także jako: "organ"), w następstwie odwołania z dnia 17 sierpnia 2021 r. wniesionego przez D. Ż. od protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie szkody łowieckiej, stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w sprawie, której stan faktyczny przedstawia się następująco: W dniu 14 lipca 2021 r. podczas szacowania szkody łowieckiej przez przedstawicieli Koła łowieckiego nr [...] "[...]" przy udziale odwołującego D. Ż., sporządzony został protokół nr [...] z szacowania ostatecznego szkody wyrządzonej przez dzika w uprawach odwołującego. Ostatecznie wartość szkody w uprawach poszkodowanego oszacowano na łączną kwotę 11999 złotych. Poszkodowany obecny przy czynności sporządzania protokołu szacowania ostatecznego odmówił jego podpisania wskazując, że nie zgadza się z kwotą odszkodowania. Pismem z dnia 16 lipca 2021 r. koło łowieckie "[...]" przesłało poszkodowanemu odpis protokołu z dnia 14 lipca 2021 r. wraz z pouczeniem o przysługującym mu na podstawie art. 46 d ustawy prawo łowieckie prawie do złożenia odwołania do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w Puławach. W dniu 17 sierpnia 2021 r. do Nadleśniczego Nadleśnictwa Puławy wpłynęło odwołanie od protokołu szacowania ostatecznego nr [...] sporządzonego w dniu 14 lipca 2021 r. Wezwaniem z dnia 20 sierpnia 2021 r. na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. Nadleśniczy Nadleśnictwa Puławy wezwał poszkodowanego do przedłożenia protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. Pełnomocnik poszkodowanego pismem z dnia 24 sierpnia 2021 r. przesłał Nadleśniczemu kopię protokołu. W tych okolicznościach Nadleśniczy Nadleśnictwa Puławy stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania z dnia 17 sierpnia 2021 r., wniesionego przez D. Ż. od protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie szkody łowieckiej. Organ, odwołując się do art. 46d ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie, wskazał, że Odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 (protokół oględzin) albo art. 46c ust. 5 (protokół szacowania ostatecznego), zaś ustawodawca w art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego nakazał stosowanie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego w zakresie szacowania szkód w uprawach rolnych dopiero na etapie postępowania odwoławczego prowadzonego przez nadleśniczego. Strony przedmiotowego postępowania przeszły etap sporządzenia protokołu oględzin oraz sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkody. Od czynności sporządzenia protokołu ostatecznego szacowania szkody to jest od dnia 14 lipca 2021 r. zgodnie z art. 46c ust. 5 ustawy prawo łowieckie poszkodowanemu przysługiwało prawo do wniesienia odwołania w terminie 7 dni i bez znaczenia dla biegu tego terminu jest okoliczność odmowy podpisania protokołu. Fakt odmowy podpisu został stwierdzony w treści protokołu nr [...] dnia 14 lipca 2021 r. Wobec powyższego Nadleśniczy stanął na stanowisku, że termin na złożenie przez poszkodowanego odwołania upływał w dniu 21 lipca 2021 r. Fakt przesłania w dniu 16 lipca 2021 r. przez Koło Łowieckie nr [...] "[...]" poszkodowanemu protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. wraz z pouczeniem o prawie do wniesienia odwołania uznać należy za jedynie przejaw szacunku i troski dla interesów poszkodowanego pomimo tego, że ustawodawca w ustawie prawo łowieckie nie nakłada na koło łowieckie obowiązku pouczania o prawie do wniesienia odwołania, z racji braku stosowania na tym etapie postępowania w zakresie szacowania szkody przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Końcowo organ stwierdził, że zgodnie z art. 134 k.p.a. nawet nieznaczne przekroczenie terminu do wniesienia odwołania zobowiązuje organ do stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Postanowienie Nadleśniczego Nadleśnictwa Puławy z dnia 20 maja 2022 r. zostało zaskarżone przez D. Ż. (dalej także jako: "skarżący") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. W skardze postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów mających istotny wpływ na treść zaskarżonego postępowania tj.: art. 7, art. 8 § 1 w zw. z art. 134 k.p.a. w zw. z art. 46 d ust. 1 Prawa łowieckiego przez uznanie, że odwołanie od protokołu szacowania szkody łowieckiej z dnia 14 lipca 2021 zostało wniesione z uchybieniem terminu w sytuacji, gdy skarżący nie został prawidłowo pouczony o terminie w jakim winien wnieść odwołanie od protokołu ostatecznego szacowania szkody. Wskazując na takie zarzuty w skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga jest uzasadnienia. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sąd kontroluje zaskarżone akty pod względem ich zgodności z prawem, przy czym nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, lecz granicami danej sprawy - art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2022 r., poz. 329 - dalej jako: "p.p.s.a."). Sąd ma obowiązek dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu, biorąc pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, które mogły mieć wpływ na wynik sprawy, nawet jeżeli nie zostały podniesione w skardze. Sąd bada legalność zaskarżonego postanowienia, jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Uchylenie postanowienia następuje w szczególności w przypadku, gdy zaskarżony akt narusza przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 3 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżonym postanowieniem organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania D. Ż. z dnia 17 sierpnia 2021 r., wniesionego od protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. Formalnoprawną podstawę wydania zaskarżonego postanowienia stanowił art. 134 k.p.a., który stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Cytowany przepis wyznacza zakres wstępnego postępowania organu drugiej instancji, rozpoczynającego działanie organu wyższego stopnia od badania zaistnienia przesłanek formalnych dopuszczalności odwołania. Na tym etapie postępowania organ odwoławczy jest obowiązany ocenić, czy odwołanie jest dopuszczalne i czy zostało wniesione w terminie. Niedopuszczalność odwołania i uchybienie terminu wniesienia odwołania są odrębnymi instytucjami proceduralnymi. Na okoliczność tą zwrócił już uwagę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie przy poprzednim rozpoznaniu sprawy sygn. akt II SA/Lu 797/21, gdzie uchylając poprzednio wydane w sprawie rozstrzygnięcie w którym organ stwierdził niedopuszczalność odwołania, przy czym w motywach postanowienia nie przedstawił rozważań prawnych i faktycznych, który mogłyby uzasadniać stwierdzenie niedopuszczalności odwołania, lecz dokonał jedynie ustaleń i ocen odnoszących się do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania. Obecnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 20 maja 2022 r. organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania D. Ż. z dnia 17 sierpnia 2021 r. od protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. w sprawie szkody łowieckiej. W uzasadnieniu postanowienia organ dokonał ustaleń i ocen odnoszących się do uchybienia przez skarżącego terminu do wniesienia odwołania od protokołu szacowania ostatecznego szkody łowieckiej. Niewątpliwie więc obecnie nie istnieje rozbieżność pomiędzy rozstrzygnięciem zawartym w sentencji postanowienia, a jego uzasadnieniem faktycznym i prawnym. Rozstrzygnięcie to uznać należy jednak za nieprawidłowe z tej podstawowej przyczyny, że postanowienie o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania z art. 134 k.p.a. może zostać wydane tylko wobec strony prawidłowo pouczonej o prawie i terminie do wniesienia odwołania. Odwołanie od protokołu z oględzin lub protokołu szacowania ostatecznego wnosi się w terminie określonym w art. 46d ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r., poz. 1718 ze zm. - dalej jako: "prawo łowieckie"), który w zdaniu drugim stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 7 dni od dnia podpisania protokołu, o którym mowa w art. 46a ust. 4 albo art. 46c ust. 5. Ustawa początek terminu do wniesienia odwołanie wiąże z dniem podpisania określonego protokołu, przy czym - jak przyjmuje się w orzecznictwie - termin do wniesienia odwołania należy liczyć od tej czynności także wówczas, gdy strona odmawia podpisania protokołu szacowania szkody. Niewątpliwie, jak trafnie zauważył to organ, sama ustawa z dnia 13 października 1995 r. Prawo łowieckie obowiązek odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego odnosi wyłącznie do postępowania prowadzonego przez nadleśniczego lub dyrektora regionalnej dyrekcji Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe w sprawie ustalenia wysokości odszkodowania. Powyższe nie oznacza jednakże, że także na wcześniejszych etapach rozpatrzenia sprawy, w tym w szczególności na etapie sporządzania protokołu z szacowania ostatecznego, nie powinny być stosowane określone instytucje, czy też standardy charakterystyczne dla prawa i postępowania administracyjnego. Przeciwnie, jak trafnie przyjmuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, wprawdzie z przepisu art. 46c, ani art. 46d prawa łowieckiego nie wynika wprost obowiązek pouczenia o prawie i terminie do wniesienia odwołania, a z art. 49a ust. 1 prawa łowieckiego wynika, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego, w tym zasady dotyczące informowania stron o przysługujących im środkach zaskarżenia stosuje się odpowiednio do postępowania prowadzonego dopiero przez nadleśniczego, to jednak powinność informowania o możliwościach i terminie odwołania stanowi niewątpliwie jeden ze standardów "dobrej administracji" w związku z czym przyjąć należy, że już na etapie podpisywania protokołu szacowania ostatecznego strona powinna zostać pouczona o terminie i trybie wniesienia odwołania. W takiej sytuacji jeżeli protokół został podpisany, lecz w toku postępowania nie poinformowano poszkodowanego o możliwości złożenia odwołania, to termin ten powinien być liczony dopiero od dnia otrzymania przez ww. takiej informacji (tak. m.in. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z dnia 28 stycznia 2020 r., sygn. akt IV SA/Wa 1691/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w wyroku z dnia 30 stycznia 2020 r., sygn. akt II SA/Sz 1068/19 oraz Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 885/21). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, w składzie rozpoznającym sprawę, stanowisko takie w pełni podziela. W konsekwencji też w sprawie należało przyjąć, że już na etapie szacowania szkody obowiązkiem podmiotu sporządzającego protokół z szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. było pouczenie właściciela (posiadacza) gruntów rolnych, na terenie których wystąpiła szkoda, o przysługującym odwołaniu, terminie i trybie jego wniesienia. Z protokołu szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. wynika, że D. Ż. nie został pouczony o przysługującym mu prawie, trybie i terminie do wniesienia odwołania. Wniosku takiego nie można także wywieść z pisma przewodniego z dnia 16 lipca 2021 r., przy którym przesłano następnie dodatkowo skarżącemu protokół szacowania ostatecznego nr [...] z dnia 14 lipca 2021 r. W piśmie tym pouczono bowiem jedynie skarżącego o tym, że zgodnie z artykułem 46d ustawy Prawo łowieckie przysługuje mu odwołanie do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe właściwego ze względu na wystąpienie szkody. W piśmie tym nie wskazano zatem w szczególności terminu, w jakim odwołanie takie powinno zostać wniesione. Z tych też względów również zawartego w piśmie z dnia 16 lipca 2021 r. pouczenia o przysługiwaniu odwołania nie można uznać za skuteczne pouczenie o terminie i trybie zaskarżenia, o których mowa w art. 112 k.p.a. albowiem za błędne pouczenie strony co do prawa odwołania w szczególności należy uznać takie pouczenie, które nie wskazuje terminu, w jakim odwołanie może zostać złożone. Brak prawidłowego pouczenia o trybie i terminie do wniesienia odwołania skutkuje tym, że odwołanie nie może zostać uznane za wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. W kwestii tej podzielić należy stanowisko wyrażone przez Naczelny Sąd Administracyjny w przywoływanym już wyżej wyroku z dnia 11 lutego 2022 r., sygn. akt I OSK 885/21, w którym stwierdzono, że istotne jest dopełnienie przez organ wszelkich zasad postępowania zmierzających do zapewnienia stronie przysługujących jej praw, w tym prawidłowego pouczenia o przysługującym odwołaniu, terminie i trybie jego wniesienia, zaś dla celów dowodowych organ powinien dysponować potwierdzeniem o udzieleniu poszkodowanemu takiego pouczenia. W sprawie tej Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił dodatkowo, że w tego rodzaju sprawie koło łowieckie działa jako organ pierwszej instancji w znaczeniu funkcjonalnym oraz, że tylko wobec strony prawidłowo pouczonej o prawie i terminie do wniesienia odwołania, która wniosłaby ten środek zaskarżenia z uchybieniem terminu, organ wydaje postanowienie stwierdzające uchybienie terminu do skorzystania z tego środka zaskarżenia, stosownie do art. 134 k.p.a. Skoro w przedmiotowej sprawie skarżący nie został prawidłowo pouczony o prawie i terminie do wniesienia odwołania to powyższe wyklucza możliwość wydania przez organ postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania, o którym mowa w art. 134 k.p.a. W realiach przedmiotowej sprawy zaskarżone postanowienie uznać należy za nieprawidłowe i naruszające przepisy postępowania, w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, o ile nie zostaną ujawnione nowe okoliczności, z których wynikałoby, że strona została prawidłowo pouczona o prawie i terminie do wniesienia odwołania, organ przyjmie, że w sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania, czego konsekwencją będzie konieczność merytorycznego rozpoznania odwołania. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., orzekł jak w pkt I wyroku. O zwrocie kosztów postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. Na koszty te składają się wpis od skargi w wysokości 100 zł (k.12) oraz wynagrodzenie pełnomocnika skarżącego będącego adwokatem w kwocie 480 zł, którego wysokość ustalono na podstawie § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz.1800 ze zm.).