II SA/Go 345/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Michał Ruszyński po rozpoznaniu w dniu 25 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. M. na pismo Prezesa [...] Funduszu Zdrowia z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu kosztów leczenia postanawia: odrzucić skargę. D. M. w dniu [...] r. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na pismo Prezesa [...] Funduszu Zdrowia [...] Oddział Wojewódzki [...] Funduszu Zdrowia z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu kosztów leczenia – za zakup leku w [...]. Pismem [...] r. (III DK/Gl 43/24) WSA w Gliwicach przekazało skargę D. M. do WSA w Gorzowie Wlkp. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie z uwagi na wniesienie skargi po terminie, a z ostrożności procesowej o oddalenie skargi z uwagi na brak załączenia przez stronę (mimo wezwania) oryginału rachunku za zakup leku. Pismem z dnia [...] r. pełnomocnik organu, na wezwanie Sądu, podał podstawę prawną udzielonych skarżącemu odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że merytoryczne rozpatrzenie zasadności skargi poprzedzone jest w postępowaniu przed sądem administracyjnym badaniem dopuszczalności jej wniesienia. Skarga jest dopuszczalna, gdy przedmiot sprawy należy do właściwości sądu, skargę wniesie uprawniony podmiot, oraz gdy spełnia ona wymogi formalne i została złożona w terminie. Stwierdzenie braku którejś z wymienionych przesłanek dopuszczalności zaskarżenia uniemożliwia nadanie skardze dalszego biegu, co w konsekwencji prowadzi do odrzucenia skargi. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2492) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej (§ 1). Kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2). Stosownie do art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935) dalej: "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego, postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa, postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a oraz 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają również w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.), a także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (art. 3 § 2a i 3 p.p.s.a.) W niniejszej sprawie skarżący złożył skargę na pismo Prezesa [...]Funduszu Zdrowia [...] Oddział Wojewódzki [...] Funduszu Zdrowia z dnia [...] r. nr [...] przedmiocie odmowy przyznania zwrotu kosztów leczenia – za zakup leku w [...]. Do wniosku dołączył kserokopię wystawionej na siebie recepty z dnia [...] r. oraz kserokopię paragonu nr 7[...] z dnia [...] r. wystawionego przez Aptekę [...]. W aktach znajduje się również fotografia opakowania lekarstwa. Zgodnie z zasadą ustanowioną w art. 42a ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (aktualny t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 146, dalej: u.ś.o.z.) Fundusz finansuje koszty świadczeń opieki zdrowotnej udzielonych poza granicami kraju: 1) na zasadzie zwrotu kosztów, o którym mowa w art. 42b; 2) zgodnie z przepisami o koordynacji; 3) na podstawie decyzji Prezesa Funduszu, o których mowa w art. 42i ust. 2 i 9 oraz art. 42j ust. 1 i 2. Przepisy art. 42a i nast. u.ś.o.z. stanowią implementację do polskiego systemu prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/24/UE z 9 marca 2011 r. w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej (Dz.U.UE.L.2011.88.45). Natomiast przepisy o koordynacji (art. 5 pkt 32 u.ś.o.z.), to przepisy dotyczące koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego w zakresie udzielania rzeczowych świadczeń zdrowotnych określone przede wszystkim w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 883/2004 z 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2004.166.1) i w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 987/2009 z 16 września 2009 r. dotyczącym wykonywania rozporządzenia (WE) nr 883/2004 w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.U.UE.L.2009.284). Z powyższego wynika, że istnieją zatem dwa odrębne - rządzące się odmiennymi prawami i nakładające różne obowiązki na osoby z nich korzystające-mechanizmy (tryby) finansowania świadczeń opieki zdrowotnej: ten wynikający z przepisów o koordynacji (rozporządzenia unijne nr 883/2004 i nr 987/2009) oraz ten wynikający z przepisów krajowych implementujących dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady nr 2011/24/UE w sprawie stosowania praw pacjentów w transgranicznej opiece zdrowotnej. Z pisma organu z dnia [...] r. skierowanego do Sądu wynika, że w sprawie zastosowanie miał pierwszy tryb wynikający z przepisów o koordynacji -wówczas wniosek składa się do Centrum Usług Wspólnych w [...]., a nie do właściwego Oddziału Wojewódzkiego NFZ, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Ponadto organ stanął na stanowisku, że z uwagi na brak oryginału rachunku za zakup leku strona nie ma możliwości ubiegania się o refundację. Na przedłożonym paragonie nie ma informacji za co zapłacono tylko ile. Wobec powyższego organ poinformował stronę pismem z dnia [...] r., że nie otrzyma refundacji oraz czym zajmuje się Centrum Usług Wspólnych [...] Oddziału Wojewódzkiego NFZ. W ocenie Sądu ww. pismo z dnia [...] r. nie jest decyzją administracyjną, gdyż nie zawiera rozstrzygnięcia w sprawie. Pismo to nie przyznaje bowiem skarżącemu żadnych praw ani nie nakłada obowiązków. Wprawdzie jest to pismo pochodzące od właściwego organu do rozpoznania sprawy refundacji leku, jest podpisane przez piastuna organu, opatrzone datą, skierowane do skarżącego w nawiązaniu do treści wniosku złożonego przez niego, jednakże organ nie objawia w nim woli wywołania skutków prawnych wynikających z przepisów prawa materialnego, które byłyby podstawą rozstrzygnięcia. Organ jednoznacznie stwierdził, że nie znajduje podstawy do prowadzenia postępowania. Wynika z tego, że organ uznał, że wniosek skarżącego nie był zdolny wszcząć postępowania zwykłego. Dodatkowo skarżący został poinformowany, że jeśli otrzyma rachunek od świadczeniodawcy z wykazem leków jakie zostały zakupione, może ponownie zwrócić się do organu o refundację kosztów leczenia. Podsumowując Sąd stwierdza, że przedmiotowe pismo nie zawiera rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, ani rozstrzygnięcia procesowego, a więc jest pismem informacyjnym, a nie decyzją administracyjną. Dlatego też skarga nie mogła podlegać zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Jednocześnie Sąd stoi na stanowisku, co wynika również z ugruntowanej linii orzeczniczej sądów administracyjnych, że załatwienie sprawy administracyjnej powinno nastąpić we właściwej formie przewidzianej w przepisach prawa procesowego. Zatem zasadność każdego żądania, które zostało w prawidłowej formie skierowane do właściwego organu administracji przez osobę powołującą się na własny interes prawny, oparty na normie prawa materialnego, powinna być przedmiotem rozstrzygnięcia przybierającego postać decyzji administracyjnej w przeciwnym przypadku organ może spotkać się na zarzutem bezczynności w sprawie. Dotyczy to również sytuacji, gdy w ocenie organu żądanie jest niezasadne, tzn. nie ma oparcia w przepisach prawa. Sprawa administracyjna nie może być natomiast załatwiona poprzez przesłanie wnioskodawcy pisma informującego o tym, że nie istnieją podstawy do prowadzenia postępowania. Takie działanie pozbawia wnioskodawcę uprawnień procesowych wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego, jak również uniemożliwia wnioskodawcy zakwestionowanie stanowiska organu przez skorzystanie z przewidzianych prawem środków odwoławczych (por. wyroki: NSA z dnia 20 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1108/11, LEX nr 1970518; z dnia 9 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 3597/17, LEX nr 2442892). Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim na podstawie art. 58 §1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a. skargę odrzucił.