IV SA/Po 368/24
WyrokWSA w Poznaniu2024-12-18
Skład orzekający: Donata Starosta, Wojciech Rowiński, Jacek Rejman
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Wojewoda, rozpoznając odwołanie od decyzji Starosty uchylającej własną decyzję o pozwoleniu na budowę, prawidłowo ograniczył się do analizy przesłanki wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., pomijając analizę przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a., mimo że Starosta rozpoznał wszystkie te przesłanki?Ratio decidendi
Wojewoda, rozpoznając odwołanie od decyzji Starosty, która uchyliła własną decyzję o pozwoleniu na budowę i odmówiła jego wydania, powinien był rozpoznać wszystkie przesłanki wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a.), które zostały uwzględnione przez Starostę. Ograniczenie się jedynie do jednej przesłanki narusza zasadę dwuinstancyjności postępowania i wiążącą moc oceny prawnej sądu wyrażonej w poprzednim wyroku. Sąd uchylił decyzję Wojewody z powodu naruszenia art. 153 P.p.s.a. i zasady dwuinstancyjności.Stan faktyczny
Starosta wydał pozwolenie na budowę. Po złożeniu wniosków o wznowienie postępowania przez sąsiadów, Starosta uchylił własną decyzję i odmówił pozwolenia. Wojewoda uchylił decyzję Starosty i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. WSA uchylił decyzję Wojewody. Wojewoda ponownie wydał decyzję, w której uchylił decyzję Starosty, ale odmówił uchylenia pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, stwierdzając jej wydanie z naruszeniem prawa z powodu pominięcia stron (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), ale nie rozstrzygając kwestii pozostałych przesłanek wznowienia (art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.). Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa budowlanego, planowania przestrzennego, prawa wodnego oraz przepisów k.p.a. dotyczących wznowienia postępowania i dwuinstancyjności.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Wojewody z 21 marca 2024 r. Zasądza od Wojewody na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Donata Starosta (spr.) Sędzia WSA Wojciech Rowiński Asesor sądowy WSA Jacek Rejman Protokolant st. sekretarz sąd. Iwona Maciak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 grudnia 2024 r. sprawy ze skarg S. S., A. M., B. M. i A. S. na decyzję Wojewody z dnia 21 marca 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Wojewody na rzecz A. S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 3. zasądza od Wojewody na rzecz S. S. kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania; 4. zasądza od Wojewody na rzecz A. M. i B. M. solidarnie kwotę 697 zł (sześćset dziewięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją nr [...] z 10 sierpnia 2021 r. (znak sprawy [...]) Starosta P. zatwierdził projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany i udzielił A. i B. M. pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego w m. B. , gmina K., na działkach o nr ewid. [...] i [...].
Pismem z 17 maja 2022 r. skierowanym do Starosty P. A. S. zwróciła się o wznowienie postępowania zakończonego przywołaną powyżej decyzją nr [...] stosownie do art. 145 § 1 pkt 4 i 5 k.p.a. w zw. z art. 147 i art. 148 k.p.a. Jednocześnie wnioskująca zwróciła się o wstrzymanie wykonania decyzji z uwagi na to, iż okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo zmiany decyzji w wyniku wznowienia postępowania.
W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku A. S. podała, iż jest właścicielką nieruchomości graniczącej bezpośrednio z jedną z działek inwestycyjnych, tj. działki nr [...]. Pod koniec kwietnia 2022 r. zwróciła uwagę, że na teren sąsiadującej działki zostały nawiezione masy ziemi, których wysokość miejscami przekracza 2,5 m. Wobec powzięcia informacji o wydaniu decyzji w przedmiocie pozwolenia na budowę uzyskała dostęp do dokumentacji projektowej dla przedmiotowej inwestycji. W jej ocenie decyzja została wydana na podstawie fałszywych danych zawartych w dokumentacji projektowej, jak również niezgodnie z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Powołując się na zapisy z § 38 ust. 9 pkt 1 uchwały z 28 grudnia 2018 r. Rady Miasta i Gminy K. nr [...] w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefy ochronnej terenu zamkniętego w B. wskazała, że dla ww. terenu ustalono zasady ochrony i kształtowania ładu przestrzennego poprzez umożliwienie nadsypania terenu maksymalnie do 2m.
Wniosek o wznowienie postępowania złożyła również S. S. pismem z 20 maja 2022 r., z powołaniem na przepisy art. 145 § 1 pkt 1 i 5 i art. 145 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735, dalej: k.p.a.). Wymieniona wniosła nadto o uchylenie wskazanej decyzji o pozwoleniu na budowę oraz o wstrzymanie jej wykonania stosownie do art. 152 § 1 k.p.a.
S. S. stwierdziła, iż w dokumentacji projektowej przyjęto niezgodną z rzeczywistością wartość projektowanej rzędnej terenu dla działek nr [...] i [...]. Z tego względu, z uwagi na nierzetelne dokumenty projektowe ustalono istotną dla sprawy okoliczność faktyczną jaką jest możliwość budowy na określonym poziomie terenu, której spełnienie warunkowało wydanie pozytywnej decyzji. Realizacja inwestycji spowoduje szkodę dla interesu indywidualnego właścicieli nieruchomości sąsiadujących, jak również dla interesu publicznego, bowiem z wysokim prawdopodobieństwem zachwieje prawidłowa gospodarką wodną.
Wobec wpływu przedmiotowych wniosków Starosta P. wydał postanowienie z 9 czerwca 2022 r. nr [...] o wznowieniu postępowania na wniosek A. S. i S. S. na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a nadto postanowieniem z tej samej daty i o tożsamym numerze sprawy wznowił postępowanie z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.
Postanowieniem z 13 października 2022 r. Starosta P. wstrzymał wykonanie decyzji z 10 sierpnia 2021 r. nr [...] wobec przyjęcia, że okoliczności sprawy wskazują na prawdopodobieństwo uchylenia decyzji nr [...] z 10 sierpnia 2021 r.
Decyzją z 17 października 2022 r. nr [...] Starosta P. w punkcie I uchylił zaskarżoną decyzję własną z 10 sierpnia 2021 r. w całości z powodu zaistnienia podstaw do jej uchylenia określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. i odmówił zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki i wydania decyzji o pozwoleniu na budowę, zaś w punkcie II na podstawie art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. odmówił jej uchylenia z powodu niezaistnienia podstawy do jej uchylenia określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.
Uzasadniając przedmiotowe rozstrzygnięcie organ wskazał, że stosownie do art. 35 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, dalej: p.b.) przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego organ administracji architektoniczno-budowlanej sprawdza:
1) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu oraz projektu architektoniczno-budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i innymi aktami prawa miejscowego albo decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu w przypadku braku miejscowego planu, a także wymaganiami ochrony środowiska, w szczególności określonymi w decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, o której mowa w art. 71 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko;
2) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi;
3) kompletność projektu budowlanego i posiadanie wymaganych opinii, uzgodnień, pozwoleń i sprawdzeń, oraz informacji dotyczącej bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, o której mowa w art. 20 ust. 1 pkt 1b, oraz zaświadczenia, o którym mowa w art. 12 ust. 7;
4) wykonanie - w przypadku obowiązku sprawdzenia projektu, o którym mowa w art. 20 ust. 2, także sprawdzenie projektu - przez osobę posiadającą wymagane uprawnienia budowlane i legitymującą się aktualnym na dzień opracowania projektu - lub jego sprawdzenia - zaświadczeniem, o którym mowa w art. 12 ust. 7.
W toku postępowania prowadzonego po wznowieniu organ ustalił, że dnia 2 sierpnia 2001 r. Rada Miejska w K. podjęła nieobowiązującą obecnie uchwałę nr [...] w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu zabudowy mieszkaniowej "N. " w B. , gm. K. (Dz. U. Woj. [...]. nr [...] poz. [...]), której § 11 dopuszczał na przedmiotowym terenie wykonanie nasypów do wysokości 2m. Około 2012 r. na przedmiotowym terenie dokonano jednokrotnego nasypu wynoszącego około 2m, w czasie gdy właścicielem nieruchomości stanowiącej działki nr ewid. [...] i [...] był Ł. B.. W 2016 r. przedmiotowe działki zostały zakupione przez inwestorów - państwa M. . W dalszej kolejności, Rada Miasta i Gminy K. podjęła uchwałę z 28 grudnia 2018 r. w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefy ochronnej terenu zamkniętego w B. , obejmującego obszary obrębów: B. , S., G. , K. i R. w gminie K. (Dz. U. Woj. [...]. z 11 stycznia 2019 r. poz. [...]), której § 38 ust. 9 pkt 1 dopuszcza nadsypanie terenu maksymalnie o 2m. Dnia 10 sierpnia 2021 r. Starosta P. wydał decyzję nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę, zaś od lutego 2022 r. inwestorzy wykonali na przedmiotowej nieruchomości nasyp o wysokości około 2m.
W zakresie braku spełnienia się przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. organ przyjął, że czynności architekta nie były fałszerstwem własnego projektu lecz stworzeniem opracowania, które uniemożliwiło organowi odkrycie, w jakiej wysokości nastąpiło nadsypanie terenu, gdyż projekt nie zawierał informacji o nadsypaniu działki inwestorów. Architekt celowo nie ukazał w projekcie budowlanym projektowanych zmian, nie zamieścił informacji o wcześniejszym nasypaniu terenu ani też w zakresie robót oraz kolejności realizacji inwestycji nie wskazał na zamiar nadsypania terenu inwestycji.
Analizując przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. organ wyjaśnił, że w przesłanych przy piśmie z 27 czerwca 2022 r. uszczegółowionych rysunkach wrysowano rozwiązania służące zatrzymaniu wód opadowych - tzw. przeciwskarpy na sąsiedniej nieruchomości, tj. na działce o nr [...]. Oznacza to, że właściciele tej nieruchomości winni mieć prawo udziału w postępowaniu, a udziału tego nie brali z uwagi na oświadczenie projektanta zamieszczone w projekcie budowlanym odnoszące się do obszaru oddziaływania obiektu przy braku wrysowania projektowanych zmian w ukształtowaniu terenu.
W ocenie organu zaistniała w sprawie przesłanka z art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Rozstrzygnięcie organ oparł na wyjaśnieniach i materiale zdjęciowym dostarczonym przez wnioskodawczynie, wyjaśnieniach geologa, architekta, inwestorów oraz pozyskanej mapie z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w P..
Odwołanie od powyższej decyzji złożyli inwestorzy reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego.
Jednocześnie inwestor - B. M., reprezentowany przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożył zażalenie na postanowienie organu I instancji z 13 października 2022 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
Rozpoznając odwołanie od decyzji organu I instancji z 17 października 2022 r., Wojewoda decyzją z 13 grudnia 2022 r. nr [...] uchylił zaskarżoną decyzję Starosty P. i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Postanowieniem z 13 grudnia 2022 r. nr [...] Wojewoda uchylił postanowienie Starosty P. z 13 października 2022 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji.
Sprzeciwy od decyzji Wojewody złożyły A. S. oraz S. S..
A. S. złożyła również skargę na postanowienie Wojewody z 13 grudnia 2022 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyrokiem z 26 kwietnia 2023 r. sygn. IV SA/Po 25/23 w wyniku rozpoznania wniesionych sprzeciwów uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody.
Rozstrzygając w przedmiocie wniesionych sprzeciwów Sąd wskazał, że treść rozstrzygnięcia kwestionowanej odwołaniem decyzji pozostaje w ewidentnej kolizji z treścią przepisów art. 151 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a., zaś Wojewoda trafnie uznał za niedopuszczalne takie sformułowanie rozstrzygnięcia decyzji organu I instancji, którym jednocześnie uchylona zostaje decyzja ostateczna oraz odmawia się uchylenia decyzji ostatecznej. Niezależnie od powyższego wskazano, że rozważany błąd w rozstrzygnięciu Starosty mógł zostać naprawiony przez organ odwoławczy w ramach kompetencji do reformatoryjnego rozstrzygnięcia sprawy. Sąd przyjął, że w kontrolowanym postępowaniu Starosta dokonał "rozbicia" podstaw wznowieniowych wskazanych we wnioskach o wznowienie postępowania (art. 145 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 5 k.p.a.) na te uzasadniające wznowienie postępowania z urzędu (art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 k.p.a.) oraz te uzasadniające wznowienie postępowania na wniosek (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.). Następnie, po "rozpatrzeniu wniosku A. S. i S. S. o wznowienie postępowania co do decyzji Starosty P. nr [...] z dnia 10 sierpnia 2021 roku" Starosta wydał jedną decyzję, w której zawarł rozstrzygnięcie i uzasadnienie dotyczące wszystkich trzech przyczyn wznowienia wskazanych we wnioskach, tj. określonych w przepisach art. 145 § 1 pkt 1, pkt 4 i pkt 5 k.p.a. Tym samym, na skutek wniesionego odwołania zaktualizowała się kompetencja organu odwoławczego do merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie wyznaczonym decyzją Starosty, a więc co do wszystkich podstaw wznowieniowych objętych wnioskami oraz rozpoznanych/rozstrzygniętych przez Starostę w ramach postępowania prowadzonego na wniosek A. S. i S. S.. Mając na uwadze treść wniosków o wznowienie, uzasadnienie decyzji Starosty, treść odwołania i pism składanych przez strony w toku postępowania, a także treść sprzeciwów wywiedzionych od decyzji organu odwoławczego, Sąd doszedł do przekonania, że wskazane powyżej okoliczności faktyczne wyczerpują uzasadnienie podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.
Wyrokiem z 25 maja 2023 r. sygn. IV SA/Po 106/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu uchylił postanowienie Wojewody z 13 grudnia 2022 r. w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji.
Ponownie procedując w sprawie, Wojewoda wydał decyzję z 21 marca 2024 r. nr [...], którą uchylił zaskarżoną decyzję organu I instancji w całości i w pkt. I odmówił uchylenia ostatecznej decyzji Starosty P. z 10 sierpnia 2021 r. nr [...] i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa, polegającym na wadliwości procesowej wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., w pkt II wskazał, iż przyczyną, z powodu której nie uchylił ostatecznej decyzji Starosty P. z 10 sierpnia 2021 r. nr [...] jest okoliczność, iż w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
Uzasadniając rozstrzygnięcie Wojewoda powołał się na wyrok z 26 kwietnia 2023 r. sygn. IV SA/Po [...], w którym przesądzono, że treść wniosków o wznowienie, treść odwołania i pism składanych przez strony postępowania prowadzi do ustaleń, że zaistniała podstawa wznowieniowa z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ustalenie zaistnienia przesłanki wznowieniowej rodzi kompetencję organu do uchylenia decyzji dotychczasowej i wydania nowej decyzji rozstrzygającej istotę sprawy, lub do wydania decyzji na podstawie art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 1 lub 2 k.p.a. Uwzględniając treść wyroku WSA, Wojewoda przeprowadził uzupełniające postępowanie dowodowe. Inwestor przy piśmie z 6 grudnia 2023 r. przedstawił wyjaśnienia oraz dokonał stosownych korekt w dokumentacji projektowej. Nadto Wojewoda zwrócił się do Urzędu Miasta i Gminy K. o wyjaśnienie, czy na potrzeby opracowania załącznika graficznego do uchwały nr [...] sporządzona była inwentaryzacja terenu. Jak wynika z odpowiedzi organu planistycznego, przedmiotowa uchwała stanowi zmianę zapisów uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z dnia 25 czerwca 2014 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego strefy ochronnej terenu zamkniętego w B. , obejmującego obszary obrębów B. , S., G. , K. i R. w gminie K., zatem przekazano załącznik graficzny z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z 2014 r. na podkładzie mapy zasadniczej, gdzie naniesione zostały informacje o rzędnych i wskazano, że dla działek inwestycyjnych nie była sporządzana inwentaryzacja terenu dotycząca pomiaru wysokościowego.
Analizując całokształt materiału dowodowego Wojewoda przyjął, że zaprojektowany budynek spełnia wymogi przewidziane w § 38 ust. 9 pkt 1 uchwały nr [...] w zakresie możliwości nadsypania terenu maksymalnie o 2m. Na projekcie zagospodarowania terenu wrysowano istniejące i projektowane izolinie. Projekt zagospodarowania terenu sporządzony na kopii aktualnej mapy do celów projektowych uwzględnia stan rzeczy istniejący na danym terenie. Organ II instancji skonfrontował dane dotyczące rzędnych z wyrysem sporządzonym na podkładzie mapy zasadniczej z 2014 r. i stwierdził, że wartości te są ze sobą zbliżone, a punkty wysokościowe rzędnych istniejących na terenie inwestycji od wartości 67 do 65 są porównywalne. Wszelkie przeszłe zmiany na terenie działek inwestycyjnych, jeśli miały miejsce, nie mają znaczenia w sprawie i nie mogą stanowić o naruszeniu przez inwestora postanowień uchwały nr [...] Organ uznał, że dokumentacja projektowa została wykonana zgodnie z przepisami oraz zasadami wiedzy technicznej, w szczególności inwestycja zgodna jest z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Konkludując, Wojewoda stwierdził, że Starosta wydał decyzję z 10 sierpnia 2021 r. z naruszeniem prawa polegającym na pominięciu A. S. i S. S. jako stron postępowania, jednak wadliwość ta nie wpłynęła na prawidłowe zastosowanie w sprawie przepisów prawa materialnego. Jednocześnie wskazano, że w przedmiocie rozstrzygnięcia postępowania wznowionego z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. organ I instancji obowiązany jest przeprowadzić odrębne postępowanie. Konsekwencją wytycznych wyroku WSA z 26 kwietnia 2023 r. oraz uchylenia decyzji zaskarżonej odwołaniem jest to, że organ I instancji powinien przeprowadzić odrębne postępowanie w trybie art. 149 § 2 k.p.a. co do przyczyn wznowienia stanowiących podstawę wznowienia postępowania z urzędu. Decyzja niniejsza rozstrzyga natomiast o ziszczeniu się w sprawie przesłanki z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Analiza przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. zostanie przeprowadzona przez organ I instancji w ramach wszczętego już z urzędu postanowieniem z 9 czerwca 2022 r. postępowania.
Skargę na decyzję Wojewody z 21 marca 2024 r. wywiodła A. S., zarzucając naruszenie:
- art. 35 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2023 r. poz. 682 ze zm.) poprzez uznanie przez organ, że A. M. i B. M. uzupełnili wszelką dokumentację projektową oraz usunęli wszelkie nieprawidłowości, a także wyrysowali charakterystyczne rzędne terenu istniejącego i projektowanego oraz wyrysowali przeciwskarpy służące zabezpieczeniu mas ziemnych przed osuwaniem oraz zatrzymaniem wód opadowych na terenie na którym projektowana jest inwestycja w sposób prawidłowy oraz w celu utrzymania w mocy wydanej wcześniej decyzji Starosty nr [...] z 10 sierpnia 2021 r. w sytuacji, kiedy organ I instancji nie wziął pod uwagę, że analizując dostępne dokumenty w aktach sprawy, nasyp wykonany przez A. M. i B. M. został wykonany nieprawidłowo, co więcej przekracza wysokość 2m, a także nie został zabezpieczony przed rozmywaniem oraz utratą stateczności powodując zagrożenie mienia działek sąsiadujących jak i życia ich mieszkańców; nadto uznanie przez organ I instancji że stateczność przeciwskarp oraz działek sąsiednich zostanie zapewniona przez zastosowanie naturalnej maty przeciwerozyjnej (mata kokosowa) oraz odpowiednio dobranych roślin w sytuacji, kiedy to ww. materiały nie są materiałami trwałymi, a także nie nadają się do tego typu prac i nie spełnią funkcji zabezpieczającej przed osuwaniem mas ziemnych;
- art. 41 ust. 1 i 2 pkt 2 p.b. poprzez dokonania przez A. M. i B. M. prac nasypowych przed wszczęciem właściwego postępowania przed organami nadzoru budowlanego i uzyskaniem decyzji o pozwoleniu na budowę;
- art. 234 ust. 1 pkt 1, 2, ust. 2 i ust. 3 ustawy Prawo wodne (Dz. U. z 2023 r. poz. 1478) poprzez nieuwzględnienie przez organ I instancji, że A. M. i B. M. spowodowali zmianę kierunku odpływu i natężenia odpływu wód opadowych lub roztopowych, a także spowodowali zmianę kierunku odpływu wód ze źródeł ze szkodą dla gruntów sąsiednich w tym gruntu należącego do skarżącej, albowiem wybudowali bez zezwolenia na działkach sąsiadujących z działką skarżącej nasyp powyżej 2m w stosunku do rzędnych pierwotnie istniejących, tj. w sposób niezgodny z obowiązującymi przepisami ustawy prawo budowalne oraz uchwały nr [...] Rady Miasta i Gminy K. z 28 grudnia 2018 r.;
- § 38 ust. 9 pkt 2 uchwały nr [...] Rady Miasta i Gminy K. z 28 grudnia 2018 r. w zw. z art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2023 r. poz. 977) poprzez niezastosowanie przez A. M. i B. M. zasad ochrony i kształtowania ładu przestrzennego poprzez nadsypanie terenu działek o nr ewid. [...] oraz [...] sąsiadujących z działką należącą do skarżącej powyżej 2m w stosunku do rzędnych pierwotnie istniejących, a także poprzez kumulację zapisów dot. możliwej wysokości nasypu określonych w poprzednio obowiązujących miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego z 2001 r. i z 2014 r.;
- § 38 ust. 9 pkt 3a uchwały nr [...] Rady Miasta i Gminy K. z 28 grudnia 2018 r. w zakresie wysokości nowych budynków mieszkalnych jednorodzinnych oraz geometrii dachów połaciowych poprzez niezastosowanie się przez inwestorów do wskazanych w ww. uchwale parametrów w przedłożonym przez nich projekcie inwestycji;
- art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. poprzez uznanie przez organ I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki do wznowienia niniejszego postępowania, a także wydania nowej decyzji, albowiem według organu w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej w sytuacji kiedy to wbrew twierdzeniom organu w przedmiotowej sprawie ziściły się przesłanki do wznowienia postępowania oraz merytorycznej zmiany wydanej decyzji o pozwoleniu na budowę;
- art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. poprzez nieustalenie prawdy obiektywnej w sprawie oraz nie orzeczenie co do istoty sprawy przez organ według aktualnego stanu faktycznego, albowiem organ przyjął, że na potrzeby ustaleń uchwały nr [...] nie była sporządzana inwentaryzacja terenu wskazująca wprost wartości rzędnych jakie należy uznać za rzędne pierwotnie istniejące, w sytuacji kiedy to mapy stanowiące załącznik do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego obowiązujących wcześniej - tj. uchwała nr [...] Rady Miejskiej w K. z 2 sierpnia 2001 r. a następnie uchwała nr [...] Rady Miasta i Gminy K. z 25 czerwca 2014 r. przedstawiają pierwotne ukształtowanie naturalnego terenu doliny rzeki G. i wskazują, że wszystkie sąsiednie działki były na równych wysokościach z dokładnością do 0,5 m.
Jednocześnie skarżąca wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
Skargę na decyzję organu odwoławczego złożyła również S. S., reprezentowana przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, zarzucając naruszenie:
- art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że wartości rzędnych w pkt F, G, H na PZT są zbliżone do rzędnych zawartych na mapie zasadniczej przesłanej przez organ planistyczny wraz z pismem z 19 października 2023 r.;
- art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351 ze zm.) w zw. z § 39 ust. 9 w zw. z § 3 pkt 5 uchwały nr [...] Rady Miejskiej w K. z 25 czerwca 2014 r. i § 38 ust. 9 pkt 1 w zw. z § 2 pkt 5 uchwały nr [...] Rady Miasta i Gminy K. z 28 grudnia 2018 r. poprzez zezwolenie na podwyższenie terenu powyżej 2m dozwolonych w obowiązującym planie miejscowym;
- art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.b. w zw. z § 38 ust. 9 pkt 3 lit. a) tiret 10 uchwały nr [...] poprzez zezwolenie na realizację budynku mieszkalnego o nachyleniu połaci dachowych mniejszym niż 30ş;
- art. 151 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 153 P.p.s.a. poprzez nierozstrzygnięcie sprawy w pełnym zakresie zgodnie z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 26 kwietnia 2023 r. sygn. IV SA/Po 25/23, pomijając analizę w zakresie spełnienia się przesłanek wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a.
W skardze zawarto również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji przez Sąd stosownie do art. 61 § 3 P.p.s.a.
A. M. i B. M., reprezentowani przez pełnomocnika w osobie radcy prawnego, złożyli skargę na decyzję Wojewody z 21 marca 2024 r., zarzucając naruszenie:
- art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. w zw. z art. 28 ust. 2 i art. 3 pkt 20 p.b. poprzez niewłaściwe przyjęcie przez organy obu instancji, że A. S. i S. S. przysługiwał status strony w postępowaniu, podczas gdy osoby te mogą bez żadnych przeszkód zabudować, zagospodarować i korzystać z należących doń nieruchomości, zaś inwestycja objęta udzielonym inwestorowi pozwoleniem na budowę nie ogranicza ich w tym w najmniejszym stopniu;
- art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. poprzez bezpodstawne stwierdzenie przez Wojewodę, że co do przyczyn wznowienia wynikających z tych przepisów Starosta powinien przeprowadzić odrębne postępowanie administracyjne z urzędu, podczas gdy przyczyny te bezsprzecznie w sprawie nie wystąpiły, a nadto obowiązkiem Wojewody było orzec co do wszystkich trzech podstaw wznowieniowych a nie ograniczać rozstrzygnięcia do przyczyny wynikającej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., zwłaszcza z uwagi na to, że organ I instancji wydał jedną decyzję co do wszystkich trzech podstaw wznowieniowych, zostało od niej wniesione jedno odwołanie, a nadto Wojewoda został zobowiązany do takiego działania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w prawomocnym wyroku z 26 kwietnia sygn. IV SA/Po 25/23;
- art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. poprzez wydanie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Starosty z 17 października 2022 r. ([...]), podczas gdy Starosta powinien był na podstawie art. 151 § 1 k.p.a., po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. co do przyczyn wznowienia, wydać decyzję w której odmówiłby uchylenia własnej decyzji nr [...] z 10 sierpnia 2021 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu zagospodarowania działki oraz projektu architektoniczno-budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę, z uwagi na brak podstaw do jej uchylenia wynikających z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a.
Z uwagi na powyższe, pełnomocnik stron wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z 17 października 2022 r. oraz o zasądzenie zwrotu kosztów na rzecz skarżących.
W odpowiedzi na złożone skargi Wojewoda wniósł o ich oddalenie, nie znajdując podstaw do zmiany swego rozstrzygnięcia. Organ wskazał, że w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. IV SA/Po 25/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził, że decyzja Starosty rażąco narusza prawo, bo w ramach postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a., a prowadzonego na wniosek, organ wypowiedział się także co do istnienia podstaw uzasadniających wznowienie postępowania z urzędu, co stanowi o konieczności jej uchylenia. Konsekwencją tak stwierdzonego naruszenia jest to, że organ I instancji powinien przeprowadzić odrębne postępowanie w trybie art. 149 § 2 k.p.a., co do przyczyn wznowienia stanowiących podstawę wznowienia postępowania z urzędu. Wojewoda podkreślił, że stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia.
Postanowieniem z 29 maja 2024 r. Sąd zarządził połączenie spraw ze skarg S. S., A. S. oraz B. i A. M. w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia pod sygnaturą akt IV SA/Po 368/24.
Postanowieniem z 20 czerwca 2024 r. Sąd odmówił wstrzymania wykonania decyzji Starosty P. z 10 sierpnia 2021 r. nr [...].
Rozpoznając zażalenia od powyższego postanowienia złożone przez S. S. oraz A. S., Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 25 kwietnia 2024 r. sygn. II OZ 508/24 oddalił zażalenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi - ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi - przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Z kolei zgodnie z art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: P.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje w szczególności orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Stosownie do art. 134 § 1 P.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody z 21 marca 2024 r. nr [...], wydana w trybie wznowieniowym w oparciu o przesłankę wskazaną w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Kontrolowana decyzja została wydana przeze Wojewodę działającego jako organ II instancji we wznowionym postępowaniu w przedmiocie pozwolenia na budowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego wolnostojącego, uprzednio zakończonym decyzją nr [...] z 10 sierpnia 2021 r. (znak sprawy [...]) Starosty P. .
Instytucję wznowienia postępowania reguluje art. 145 i nast. k.p.a. Zgodnie z art. 145 § 1 k.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli:
1) dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe;
2) decyzja wydana została w wyniku przestępstwa;
3) decyzja wydana została przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27;
4) strona bez własnej winy nie brała udziału w postępowaniu;
5) wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję;
6) decyzja wydana została bez uzyskania wymaganego prawem stanowiska innego organu;
7) zagadnienie wstępne zostało rozstrzygnięte przez właściwy organ lub sąd odmiennie od oceny przyjętej przy wydaniu decyzji (art. 100 § 2);
8) decyzja została wydana w oparciu o inną decyzję lub orzeczenie sądu, które zostało następnie uchylone lub zmienione.
Natomiast w myśl art. 146 § 1 i 2 k.p.a. uchylenie decyzji z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 2 nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło dziesięć lat, zaś z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 3-8 oraz w art. 145a-145b, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat. Nie uchyla się decyzji także w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej.
W wyniku przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy, organ właściwy wydaje decyzję w której:
1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, albo
2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy (art. 151 § 1 k.p.a.). W przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146, organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji (art. 151 § 2 k.p.a.).
Opisana regulacja stanowi odstępstwo od wyrażonej w art. 16 § 1 k.p.a. zasady trwałości decyzji ostatecznych. Kodeks uzależnia możliwość wznowienia postępowania od wystąpienia w sprawie określonych przesłanek pozytywnych oraz jednoczesnego braku przesłanek negatywnych. Przesłankami pozytywnymi są: rozstrzygnięcie sprawy decyzją ostateczną i wystąpienie jednej z wyliczonych wyczerpująco w art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b k.p.a. podstaw prawnych wznowienia postępowania administracyjnego. Z kolei do negatywnych przesłanek należą: upływ terminu określonego w art. 146 § 1 k.p.a. oraz okoliczność, iż treść rozstrzygnięcia zapadłego w wyniku wznowienia postępowania odpowiadałaby w swojej istocie decyzji dotychczasowej. Wydanie przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania (art. 149 § 1 k.p.a.) stanowi podstawę dalszego postępowania, którego przedmiotem jest badanie rzeczywistego zaistnienia podstawy wznowienia, a także ocena skutków, jakie istnienie tej podstawy wywarło na rozstrzygnięcie sprawy.
Co istotne, zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody zapadło w związku z wyrokiem tutejszego Sądu z 26 kwietnia 2023 r. sygn. IV SA/Po 25/23. Przedmiotowe orzeczenie Sądu wydano rozpoznając sprzeciw od decyzji kasatoryjnej Wojewody z 13 grudnia 2022 r. nr [...]
Należy w tym miejscu wskazać, że Sąd w uzasadnieniu wspomnianego wyroku podkreślił kompetencję Wojewody do reformatoryjnego rozstrzygnięcia sprawy w kontekście wszystkich przesłanek wznowieniowych określonych w postanowieniach Starosty w przedmiocie wznowienia postępowania, tj. przesłanek z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Wskazano, iż na skutek wniesionego odwołania zaktualizowała się kompetencja organu odwoławczego do merytorycznego rozpoznania sprawy w pełnym zakresie wyznaczonym decyzją Starosty, a więc co do wszystkich podstaw wznowieniowych objętych wnioskami oraz rozpoznanych/rozstrzygniętych przez Starostę w ramach postępowania prowadzonego na wniosek A. S. i S. S..
Stosownie do art. 153 P.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Przepis art. 153 P.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący, wobec czego ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie, nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże ich w sprawie. Działania naruszające wyrażoną w art. 153 P.p.s.a. zasadę muszą być konsekwentnie eliminowane przez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych, już chociażby z uwagi na związanie wcześniej przedstawioną oceną prawną także i samego sądu administracyjnego.
W orzecznictwie sądowym utrwalone jest stanowisko, że w pojęciu "ocena prawna" mieści się przede wszystkim wykładnia przepisów prawa materialnego i procesowego. Wykładnia w tym sensie zmierza do wyjaśnienia istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w konkretnym wypadku w związku z rozpoznawaną sprawą. Wskazania co do dalszego postępowania stanowią z reguły konsekwencje oceny prawnej. Dotyczą one sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych. Przepis ten ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu, gdyż ocena ta wiąże je w sprawie. Jedynie w przypadku, gdy ulegnie zmianie podstawa prawna danego stosunku prawnego lub gdy zmienią się okoliczności faktyczne, będziemy mieli do czynienia z nową sprawą, do której zasada z art. 153 P.p.s.a. nie będzie miała już zastosowania (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 września 2022 r. II OSK 2780/19, z 10 stycznia 2023 r. III OSK 6503/21).
W ocenie Sądu organ ponownie rozpoznający sprawę nie uwzględnił oceny prawnej i wskazań zawartych w wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. IV SA/Po 25/23. Pomimo zawarcia w treści uzasadnienia skarżonej decyzji rozważań odnoszących się do okoliczności faktycznych sprawy oraz zgromadzonego materiału dowodowego, Wojewoda jednoznacznie wskazał, że przedmiotem swego rozstrzygnięcia uczynił jedynie przesłankę wznowieniową z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. natomiast co do rozstrzygnięcia postępowania wznowionego z urzędu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 5 k.p.a. stwierdził, że organ I instancji obowiązany jest przeprowadzić odrębne postępowanie w tym zakresie. Przedmiotowe uchybienie zostało również dostrzeżone przez strony skarżące. Zarzuty w tym przedmiocie sformułował zarówno pełnomocnik inwestorów, jak również pełnomocnik S. S..
Sąd w pełni podziela argumentację wyrażoną w uzasadnieniu wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 25/23 w zakresie kompetencji Wojewody jako organu II instancji do rozpoznania całokształtu sprawy w zakresie wszystkich przesłanek wznowieniowych, co do których wypowiedział się Starosta w decyzji z 17 października 2022 r. Przepis art. 15 k.p.a. stanowi, że postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Z zasady dwuinstancyjności wynika obowiązek organu administracji publicznej pierwszej instancji merytorycznego rozpoznania sprawy oraz obowiązek organu drugiej instancji jej ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia celem skontrolowania, czy działania podejmowane przez organ pierwszej instancji były prawidłowe. Celem postępowania odwoławczego nie jest sama kontrola poprawności rozstrzygnięcia podjętego przez organ pierwszej instancji, lecz uzupełnienie stanu faktycznego i materiału dowodowego sprawy oraz uwzględnienie tych zmian w stanie prawnym sprawy, które nastąpiły po wydaniu decyzji przez organ pierwszej instancji. Istota dwuinstancyjności sprowadza się do dwukrotnego rozpoznania i rozstrzygnięcia tożsamej pod względem przedmiotowym i podmiotowym sprawy administracyjnej (zob. H. Knysiak-Sudyka [w:] A. Cebera, J. G. Firlus, A. Golęba, T. Kiełkowski, K. Klonowski, M. Romańska, H. Knysiak-Sudyka, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. III, Warszawa 2023, art. 15). Wynikająca z art. 15 k.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania powoduje, że postępowanie przed organem drugiej instancji nie może ograniczać się wyłącznie do zbadania zasadności odwołania, ale polega na dwukrotnym, merytorycznym rozpoznaniu sprawy, której zakres został wyznaczony decyzją organu pierwszej instancji.
Z tych względów zaskarżone rozstrzygnięcie Wojewody zasługiwało na uchylenie na podstawie art. 153 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) P.p.s.a.
Nie zasługiwał natomiast na uwzględnienie zarzut wywiedziony przez pełnomocnika skarżących inwestorów, koncentrujący się na próbie podważenia legitymizacji S. S. i A. S. do zainicjowania kontrolowanego postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Jak wskazano wcześniej, w wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 25/23 Sąd stwierdził, że okoliczności sprawy oraz zebrany materiał dowodowy uzasadniają wznowienie postępowania w oparciu o art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Ocena prawna wyrażona w uzasadnieniu przedmiotowego orzeczenia w tym zakresie wiąże Sąd w niniejszej sprawie. Wynikające z art. 153 P.p.s.a. związanie sądu administracyjnego własną oceną prawną przy ponownym rozpatrywaniu sprawy oznacza, iż skarżący nie może skutecznie oprzeć skargi na podstawach sprzecznych z tą oceną prawną (zob. T. Woś [w:] H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016, art. 153). Innymi słowy, Sąd nie może formułować nowych ocen prawnych, które są sprzeczne z wyrażonym wcześniej poglądem, lecz zobowiązany jest do podporządkowania się mu w pełnym zakresie, zaś w przypadku wnoszenia kolejnych skarg z powodu niewłaściwego wykonania zapadłego wyroku uwzględniającego skargę, sąd administracyjny jedynie weryfikuje sposób wywiązania się organów ze skierowanych do nich wskazań, nie wnika zaś w materię objętą zakresem wcześniejszych ocen (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 10 września 2024 r. III OSK 3266/23).
Sąd w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku z 26 kwietnia 2023 r. sygn. akt IV SA/Po 25/23 w przedmiocie zaistnienia podstawy wznowieniowej określonej w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., wynikającej z ograniczeń w zagospodarowaniu działek sąsiednich. Również w uzasadnieniu decyzji objętej skargą w niniejszym postępowaniu, jakkolwiek z innych przyczyn wadliwej, Wojewoda trafnie odczytał wskazania Sądu w odniesieniu do oceny zaistnienia przesłanki wznowieniowej, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., na co wskazuje nie tylko brzmienie rozstrzygnięcia decyzji, lecz również argumentacja organu przedstawiona w jej uzasadnieniu.
Na uwzględnienie nie zasługiwał zarzut naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 lit. a) p.b. w zw. z § 38 ust. 9 pkt 3 lit. a) tiret 10 uchwały nr [...] w przedmiocie nieprawidłowego określenia nachylenia połaci dachowych, sformułowany przez skarżącą A. S. oraz pełnomocnika skarżącej S. S.. Sąd nie przesądza w tym miejscu, czy rozwiązania przedłożonego projektu wymuszają nachylenie dachu przedmiotowej inwestycji miejscami poniżej 30ş. Wskazane ewentualne uchybienie nie stanowi bowiem nowego dowodu lub nowej okoliczności faktycznej w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a.
Przepis art. 145 § 1 pkt 5 może mieć zastosowanie, gdy spełnione są łącznie trzy przesłanki. Po pierwsze, ujawnione okoliczności faktyczne lub dowody istotne dla sprawy są nowe. Po drugie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody istnieją w dniu wydania decyzji ostatecznej. Po trzecie, nowe okoliczności faktyczne lub dowody nie były znane organowi, który wydał decyzję. Bez znaczenia pozostaje natomiast, czy brak wiedzy organu o tych faktach (dowodach) nastąpił w wyniku jego zaniedbań, czy też bez jego winy. Do nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. należy zatem zaliczyć okoliczności lub dowody nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę, dotyczące przedmiotu sprawy i mające znaczenie prawne, istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, lecz nieznane organowi, który wydał decyzję.
Należy mieć na uwadze, że Starosta rozstrzygał w przedmiocie zgodności projektu z uchwałą nr [...], przy czym w toku postępowania wznowieniowego ujęta w projekcie geometria dachów nie uległa zmianie. Tym samym, okoliczności faktyczne sprawy nie zmieniły się oraz nie ujawniono innych dowodów odnoszących się do parametrów inwestycji w przedmiotowym zakresie. W orzecznictwie przyjmuje się, iż nie wchodzi w zakres nowych okoliczności czy dowodów fakt nierzetelnej analizy akt sprawy. Błędna ocena okoliczności faktycznej nie jest bowiem tym samym co brak wiedzy o tej okoliczności. Nie można uznać za nowe, a zatem nieznane organowi, okoliczności i dowody, którymi organ dysponował i które wynikały z akt sprawy, lecz z którymi się nie zapoznał, albo które niewłaściwie ocenił (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z 1 kwietnia 2022 r. III SA/Łd 817/21). Z tych względów powyższa wada, zasygnalizowana dopiero na etapie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie mogła zostać uznana za okoliczność uzasadniającą wzruszenie decyzji w toku postępowania wznowieniowego.
Przy ponownym rozstrzyganiu sprawy organ szczegółowo uzasadni swoje stanowisko i odniesie się do okoliczności faktycznych sprawy ustalonych w toku postępowania. W szczególności, Wojewoda odniesie się do całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania, z uwzględnieniem materiału dowodowego prezentowanego przez strony, a także dokona jego oceny w kontekście przesłanek wznowieniowych z art. 145 § 1 pkt 1, 4 i 5 k.p.a. Rolą organu będzie również ustosunkowanie się do zapisów uchwał nr [...] Rady Miejskiej w K. z 25 czerwca 2014 r. oraz nr [...] Rady Miasta i Gminy K. z 28 grudnia 2018 r. i dokonanie na ich podstawie ustaleń co do możliwości nadsypania terenu działek o nr ewid. [...] oraz [...]. Wojewoda weźmie pod uwagę, że plan miejscowy przyjęty uchwałą nr [...] został sporządzony na podkładzie mapy zasadniczej, na której naniesiono rzędne terenu. Wojewoda porówna wskazane wartości rzędnych z wartościami ujętymi w projekcie budowlanym oraz załączoną do niego opinią geotechniczną.
O kosztach postępowania orzeczono w punktach II - IV wyroku na podstawie art. 200 i art. 202 § 1 w zw. z art. 205 § 1 P.p.s.a. Na zasądzone koszty złożyły się opłaty uiszczone tytułem wpisu od wniesionych skarg w wysokości po 200 zł, opłaty skarbowe od udzielonych pełnomocnictw w wysokości po 17 zł i wynagrodzenia radców prawnych występujących w imieniu skarżących stron w wysokości po 480 zł, wynikające z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 24.07.2026. · Źródło