II SA/Sz 522/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska, Asesor WSA Joanna Świerzko-Bukowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 26 września 2024 r. sprawy ze skargi D. K. i B. K. na postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 6 maja 2024 r. nr WOA.7722.17.2023.PP w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę. Postanowieniem z dnia 6 maja 2024 r. WOA.7722.17.2023.PP, Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Szczecinie, na podstawie art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572) oraz art. 83 ust. 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2023 r., poz. 682 ze zm.), po rozpatrzeniu wniosku D. i B. K. o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 maja 2023 r. nr [...], odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jak wynika z uzasadnienia tego rozstrzygnięcia, opisanym wyżej postanowieniem z dnia 17 maja 2023 r., Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. nałożył na I. i R. S. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych, związanych z budową budynku gospodarczego przy ul. [...] w D. gm. D., zlokalizowanego na terenie dz. nr [...] obręb D., w postaci ekspertyzy technicznej sporządzonej przez osobę posiadającą odpowiednie uprawnienia budowlane, wskazującej czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Postanowienie to zostało doręczone w dniu 5 czerwca 2023 r. reprezentującemu D. i B. K. pełnomocnikowi - będącemu adwokatem. Termin do wniesienia przez skarżących zażalenia na wspomniane postanowienie upłynął zatem w dniu 12 czerwca 2023 r. W dniu 22 czerwca 2023 r. pełnomocnik skarżących nadał w Urzędzie Pocztowym S. [...] przesyłkę, zawierającą wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na wskazane wyżej postanowienie z dnia 17 maja 2023 r., załączając do niego również samo zażalenie. Jak wynika z treści wniosku, złożenie zażalenia przez pełnomocnika w ustawowym terminie było niemożliwe "z powodu wystąpienia u niego w dniu 10 czerwca br. poważnej zakaźnej choroby skutkującej brakiem możliwości podejmowania czynności zawodowych i czasową niezdolnością do pracy. Stan zdrowia stwierdzony został zaświadczeniem lekarskim (kopia w załączeniu). Niezdolność do pracy ustała z dniem 21 czerwca 2023 r.". Pełnomocnik dodał, że sprawę prowadzi osobiście, stąd też nie istniała możliwość delegowania czynności na inną osobę szczególnie wobec zakaźnego charakteru schorzenia. Zachodniopomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, powołując się na treść art. 58 § 1 k.p.a., wyjaśnił, że przesłanką odmowy przywrócenia uchybionego terminu jest wina strony, co wymaga jednoznacznego wykazania, że strona swym działaniem lub zaniedbaniem, w postaci braku należytej staranności, uchybiła terminowi do dokonania określonej czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia więc zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli stron okoliczności, które mimo dołożenia przez nią należytej (odpowiedniej) staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Zdaniem organu, pełnomocnik nie wykazał, że strona dołożyła wszelkiej staranności i dbałości o swoje interesy, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody – w danych warunkach – nie do przezwyciężenia. W szczególności, profesjonalny pełnomocnik skarżących nie wykazał w jakikolwiek sposób, że nie mógł wnieść przedmiotowego zażalenia zanim zaobserwował u siebie objawy chorobowe, tj. w okresie od 6 do 9 czerwca 2023 r. Kwestionowane postanowienie zostało doręczone pełnomocnikowi bowiem już w dniu 5 czerwca 2023 r., zaś objawy chorobowe zaobserwował on u siebie dopiero w dniu 10 czerwca 2023 r., przy czym widomość ZUS o zaświadczeniu lekarskim (wysłana 11 czerwca 2023 r.) dotyczy czasowej niezdolności do pracy ww. pełnomocnika w okresie od dnia 12 czerwca 2023 r. (czyli ostatniego dnia terminu do wniesienia zażalenia) do dnia 21 czerwca 2023 r. Zdaniem organu, opisany przez pełnomocnika stan zdrowia niewątpliwie utrudniał mu wykonywanie funkcji profesjonalnego pełnomocnika, jednakże dopiero w końcowym okresie biegu terminu do wniesienia przedmiotowego zażalenia. Skoro zatem strona nie uprawdopodobniła, że zaszły okoliczności nie do przezwyciężenia, które uniemożliwiały jej wniesienie zażalenia w ustawowym terminie, wobec twego brak jest podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia. Powyższe postanowienie D. i B. K., reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem zaskarżyli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucili obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść zaskarżonego postanowienia w postaci art. 6, 7a, 9 k.p.a. w zw. z art. 58 § 1 k.p.a., poprzez błędne i wadliwe jurydycznie uznanie, że uchybienie terminowi do zaskarżenia postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 maja 2023 r. miało charakter zawiniony przez stronę, a pełnomocnik procesowy winien w okresie pomiędzy 6, a 9 czerwca 2023 r. przewidywać, że od 10 czerwca 2023 r. zaczną występować u niego objawy chorobowe, które uniemożliwią dokonanie czynności procesowej w terminie. Skarżący podnieśli, że organ z jednej strony dostrzegł, iż do wniosku o przywrócenie terminu załączono zaświadczenie lekarskie stwierdzające niezdolność do pracy w okresie od 12 do 21 czerwca 2023 r., i – oceniając ten dowód – nie zanegował jego wiarygodności i skutków procesowych, z drugiej zaś z naruszeniem przywołanych w zarzucie przepisów uznał, że pełnomocnik nie wykazał aby dochował należytej staranności i dbałości o interesy strony (de facto poprzez sporządzenie zażalenia we wcześniejszym okresie przed wystąpieniem negatywnych skutków). W orzecznictwie sądów administracyjnych niekwestionowanym jest pogląd, że podstawą przywrócenia terminu może być nagła nieprzewidziana choroba. W warunkach niniejszej sprawy taka sytuacja wystąpiła i jest udokumentowana stosownym zaświadczeniem lekarskim. Stan zdrowia pełnomocnika uległ przy tym pogorszeniu w sposób niespodziewany i nie udało się go przezwyciężyć w dniach 10 – 11 czerwca 2023 r. Zdaniem skarżących, nie sposób czynić pełnomocnikowi (a w konsekwencji skarżącym) zarzutu, że czynności procesowej nie dokonano przed wystąpieniem problemów zdrowotnych, albowiem pełnomocnik nie mógł przewidzieć pogorszenia się jego stanu zdrowia, strona ma co do zasady prawo do dokonania czynności w terminie ustawowym, a żaden przepis prawa terminu do tego nie skraca. W warunkach niniejszej sprawy negatywny stan zdrowia pełnomocnika, nie pozwalający na wykonywanie obowiązków zawodowych, a nawet świadome delegowanie czynności - wystąpił na 3 dni przed upływem ustawowego terminu do złożenia zażalenia, a został udokumentowany zaświadczeniem wystawionym w dniu upływu terminu. Nie sposób zatem uznać, aby istniały jakiekolwiek przesłanki do odmowy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu i merytorycznego rozpoznania zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 maja 2023 r. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Oceniając zasadność skargi w świetle wskazanych wyżej kryteriów Sąd stwierdził, że skarga D. i B. K. nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie nie narusza prawa w stopniu uzasadniającym jego wyeliminowanie z obrotu prawnego. Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest postanowienie Zachodniopomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Szczecinie z dnia 6 maja 2024 r., odmawiające skarżącym przywrócenia terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 maja 2023 r. nakładającej na I. i R. S. obowiązek przedłożenia dokumentów legalizacyjnych związanych z budową budynku gospodarczego przy ul. [...] w D. gm. D., w postaci ekspertyzy technicznej, wskazującej czy stan techniczny obiektu budowlanego: a) nie stwarza zagrożenia dla życia lub zdrowia ludzi oraz b) pozwala na bezpieczne użytkowanie obiektu budowlanego zgodnie z dotychczasowym lub zamierzonym sposobem użytkowania. Zgodnie z treścią art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572), zwanej dalej "k.p.a.", w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (§ 1). Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin (§ 2). Brak spełnienia jednego z wyżej wskazanych warunków uniemożliwia przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu, chociaż uzasadnienie postanowienia z dnia 6 maja 2024 r. – z przyczyn o których będzie mowa poniżej - jest częściowo błędne, to jednak wyrażone w nim ostatecznie stanowisko organu, z którego wynika, że "pełnomocnik skarżących nie wykazał (...), że dołożył wszelkiej staranności i dbałości o interesy strony, a niedopełnienie obowiązku stało się niemożliwe z powodu przeszkody – w danych warunkach – nie do przezwyciężenia" - należy uznać za prawidłowe. Nie ma racji organ, że pełnomocnik powinien był wykazać, iż nie mógł wnieść przedmiotowego zażalenia zanim zaobserwował u siebie objawy chorobowe, tj. w okresie od 6 do 9 czerwca 2023 r. W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że postanowienie z dnia 17 maja 2023 r. zostało doręczone pełnomocnikowi skarżących w dniu 5 czerwca 2023 r., a zatem siedmiodniowy termin do wniesienia zażalenia upłynął w dniu 12 czerwca 2023 r. (poniedziałek). Jednocześnie pełnomocnik otrzymał w bliżej nieustalonym dniu zaświadczenie o czasowej niezdolności do pracy na okres od 12 czerwca 2023 r. do 21 czerwca 2023 r. (informacja na ten temat z portalu informacyjnego ZUS pochodzi z dnia 11 czerwca 2023 r., jednak nie wskazuje daty wystawienia zaświadczenia). Niezwłocznie po zakończeniu zwolnienia – w dniu 22 czerwca 2023 r. pełnomocnik sporządził wniosek o przywrócenie terminu do złożenia zażalenia na postanowienie z dnia 17 maja 2023 r. (które wpłynęło do Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego w K. w dniu 26 czerwca 2023 r.). We wniosku tym wskazał, że wniesienie zażalenia w terminie było niemożliwe z powodu wystąpienia u niego w dniu 10 czerwca 2023 r. poważnej zakaźnej choroby skutkującej brakiem możliwości podejmowania czynności zawodowych i czasową niezdolnością do pracy. Za błędne należy uznać stanowisko organu, jakoby obowiązkiem pełnomocnika w opisanych wyżej okolicznościach sprawy było podjęcie czynności zmierzających do wniesienia przedmiotowego zażalenia zanim zaobserwował u siebie objawy chorobowe czyli w okresie od 6 do 9 czerwca 2023 r. Jak słusznie przyjmuje się w orzecznictwie, planowanie przez stronę podjęcia czynności w ostatnim dniu terminu nie jest naganne i nie świadczy o braku staranności, a niemożliwa do usunięcia przeszkoda, występująca nawet w ostatnim dniu terminu, może usprawiedliwiać uchybienie. Cały termin jest do dyspozycji strony i to ona wybiera dzień podjęcia czynności (m.in. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 czerwca 2022 r., sygn. akt III FSK 289/22). Twierdzenia te pozostają jednak bez wpływu na ocenę sytuacji skarżących. Nawet bowiem, jeśli ostatniego dnia terminu do wniesienia środka odwoławczego faktycznie zaistniała przeszkoda uniemożliwiająca dochowanie terminu, to pełnomocnik skarżących w niniejszej sprawie tego nie uprawdopodobnił. Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się niedbalstwa chociażby nawet w lekkim stopniu. O braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że jej dopełnienie stało się niemożliwie z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, czyli gdy strona nie mogła przeszkody usunąć, nawet przy użyciu w danych warunkach największego wysiłku. Chodzi przy tym o taką przeszkodę w dotrzymaniu terminu, która była niezależna od woli i wiedzy strony, a zatem przeszkodę nie do przezwyciężenia, eliminującą nie tylko możliwość złożenia pisma procesowego w terminie, ale wykluczającą w ogóle normalne działanie. Jeżeli zaś strona zastępowana jest przez pełnomocnika procesowego, to brak winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej, należy oceniać na podstawie okoliczności odnoszących się do pełnomocnika. Zdaniem Sądu, organ prawidłowo uznał, że w sprawie nie zostały uprawdopodobnione takie okoliczności które stanowiłyby wystarczającą przesłankę uprawdopodabniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia. Przekonującej przesłanki nie stanowią bowiem wskazywane przez pełnomocnika argumenty dotyczące choroby i związanego z nią złego samopoczucia oraz fakt prowadzenia jednoosobowej działalności gospodarczej. W pierwszym rzędzie podkreślenia wymaga, że wbrew twierdzeniom pełnomocnika, nie dołączył on do wniosku o przywrócenie terminu jakiegokolwiek zaświadczenia lekarskiego, a jedynie informację z ZUS, że takie zaświadczenie otrzymał na okres od 12 czerwca 2023 r. do 21 czerwca 2023 r. Z informacji tej nie wynika jednak w szczególności jakie chory otrzymał zalecenia lekarskie, tj. czy może chodzić czy też musi leżeć. Co prawda pełnomocnik wskazał, że zwolnienie wystawione zostało w związku z chorobą zakaźną, a jego stan nie pozwalał mu nawet na "świadome delegowanie czynności" jednak swoich twierdzeń nie potwierdził żadnym dokumentem. Jak już wspomniano informacja z portalu informacyjnego ZUS takich danych nie zawiera. Nie wynika niego w żadnym razie, aby choroba pełnomocnika miała charakter obłożny, całkowicie wykluczający jego działanie i funkcjonowanie. Tymczasem sam fakt choroby, nawet poświadczony zaświadczeniem lekarskim, nie jest wystarczający dla uprawdopodobnienia braku winy w uchybieniu terminu. W przypadku choroby trzeba dodatkowo wskazać, że rodzaj choroby uniemożliwiał dokonanie czynności oraz że nie istniała możliwość skorzystania z pomocy innych osób w jej dokonaniu (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 listopada 2012 r., sygn. akt I FZ 381/12). Zdaniem Sądu, zarówno w złożonym wniosku o przywrócenie terminu, jak i w złożonej skardze, pełnomocnik nie uprawdopodobnił - mimo wskazywanych dolegliwości - że zapadł na chorobę mającą taki charakter i przebieg, iż przy dołożeniu nawet najwyższych starań bez narażania się na pogorszenie i utratę zdrowia, nie było możliwe sporządzenie w terminie zażalenia i nadanie go pocztą osobiście lub przez inną osobę, ewentualnie wniesienie elektronicznie. Okoliczności uprawdopodabniającej brak winy w uchybieniu terminu nie stanowi przy tym, wynikający z treści wniosku fakt "prowadzenia sprawy osobiście" i brak w związku z tym możliwości skorzystania – z pomocy ewentualnych pracowników lub innych profesjonalnych pełnomocników. Zauważyć bowiem należy, że przepisy k.p.a. nie stawiają szczególnych wymogów dla formy zażalenia i nie musi być ono w szczególny sposób uzasadnione. Nic nie stało zatem na przeszkodzie, aby pełnomocnik skarżącego, celem wniesienia zażalenia w terminie posłużył się, czy też skorzystał z pomocy innej osoby, niekoniecznie będącej pracownikiem kancelarii, czy też profesjonalnym pełnomocnikiem, ewentualnie złożył je elektronicznie. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, przeszkoda wykluczająca dokonanie przez adwokata czynności procesowej samodzielnie nie jest okolicznością oznaczającą brak winy w uchybieniu terminu. W myśl art. 25 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze (Dz. U. z 2022 r. poz. 1184 ze zm.), w wypadku gdy adwokat prowadzący sprawę nie może wziąć osobiście udziału w rozprawie lub wykonać osobiście poszczególnych czynności w sprawie, może on udzielić substytucji. Ponadto, zgodnie z art. 37a) ust. 1 wspomnianej ustawy adwokat wykonujący zawód w kancelarii adwokackiej oraz w spółkach, o których mowa w art. 4a ust. 1, obowiązany jest zapewnić zastępstwo w przypadku urlopu lub innej przemijającej przeszkody tak, aby prowadzone przez niego sprawy nie doznały uszczerbku. Dziekan wyznacza z urzędu zastępcę adwokata, o którym mowa w ust. 1, niemającego czasowo lub trwale możliwości wykonywania zawodu, jak również w wypadku skreślenia z listy adwokatów. Decyzja dziekana stanowi upoważnienie adwokata do prowadzenia spraw i powinna mieć formę pisemną (ust. 2). W niniejszej sprawie pełnomocnik skarżących, będący adwokatem nie uprawdopodobnił, że nie mógł złożyć zażalenia w terminie, a także nie uprawdopodobnił, że podjął próbę udzielenia dalszego pełnomocnictwa lub zawiadomienia dziekana o konieczności wyznaczenia z urzędu zastępcy adwokata. Uprawdopodobnił jedynie, że był chory, co jednak – z przyczyn, o których była mowa powyżej - nie jest równoznaczne z brakiem możliwości podejmowania działań w sprawie i nie stanowi uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody niemożliwej do przezwyciężenia oraz pomimo wykazania należytej staranności w podjęciu działań mogących zapobiec uchybieniu terminu. Należy też w pełni podzielić stanowisko wyrażone w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 września 2008 r. (sygn. akt II OSK 1015/07), zgodnie z którym, to strona ma uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu a nie organ administracji ma wykazać, że uchybienie nastąpiło z jej winy. W świetle powyższego stwierdzić należy, że zaskarżone postanowienie (pomimo częściowo błędnego uzasadnienia) jest zgodne z prawem. Zdaniem Sądu słusznie organ uznał, że w sprawie nie uprawdopodobniono braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia 17 maja 2023 r. Złożona skarga jest więc bezzasadna. Z tych względów Sąd, działając na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.