III OSK 450/23
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-10-15
Skład orzekający: Przemysław Szustakiewicz, Małgorzata Masternak-Kubiak, Kazimierz Bandarzewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy Parafia Rzymskokatolicka, która nie posiada prawa własności ani użytkowania wieczystego do nieruchomości, ale jest jej posiadaczem i użytkownikiem na podstawie umowy użyczenia, ma interes prawny do wniesienia odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dotyczącej tej nieruchomości?Ratio decidendi
Parafia Rzymskokatolicka nie posiadała interesu prawnego do wniesienia odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, ponieważ nie wykazała prawa własności ani użytkowania wieczystego do nieruchomości objętej postępowaniem. Interes prawny w tego typu sprawach jest ściśle związany z prawem własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości znajdujących się w zasięgu oddziaływania przedsięwzięcia, a nie z samym faktem posiadania czy używania nieruchomości. Ponadto, nawet pełnomocnictwo nie może kształtować kręgu stron postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej Parafii Rzymskokatolickiej od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił jej skargę na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska o umorzeniu postępowania odwoławczego. Postępowanie odwoławcze zostało umorzone, ponieważ organ II instancji uznał, że Parafia nie wykazała swojego interesu prawnego do udziału w postępowaniu dotyczącym decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach dla budowy drogi ekspresowej. Parafia twierdziła, że jest posiadaczem i użytkownikiem nieruchomości, na której znajduje się jej siedziba, a która ma być objęta oddziaływaniem inwestycji.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz Sędziowie: sędzia NSA Małgorzata Masternak-Kubiak (spr.) sędzia del. WSA Kazimierz Bandarzewski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Parafii Rzymskokatolickiej im. [...] w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 września 2022 r. sygn. akt IV SA/Wa 595/22 w sprawie ze skargi Parafii Rzymskokatolickiej im. [...] w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 4 listopada 2021 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 6 września 2022 r., sygn. akt IV SA/Wa 595/22, oddalił skargę Parafii Rzymskokatolickiej im. [...] w [...] na decyzję Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska z dnia 4 listopada 2021 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania administracyjnego
Jak wskazał Sąd pierwszej instancji decyzją z dnia 27 kwietnia 2018 r., działając na wniosek Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad, Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Warszawie – dalej: "RDOŚ" określił środowiskowe uwarunkowania realizacji przedmiotowego przedsięwzięcia pod nazwą: Północny wylot drogi ekspresowej [...] w kierunku [...] na odcinku [...], Etap II – budowa drogi ekspresowej nr [...] na odcinku [...] według wariantu II.1.
Parafia Rzymskokatolicka im [...] w [...] (dalej: "strona" lub "skarżąca") wniosła odwołanie od powyższej decyzji.
Organ II instancji wezwał stroną do uzupełnienia braków formalnoprawnych podania poprzez przedłożenie dokumentu potwierdzającego umocowanie proboszcza do reprezentowania Parafii, a także o wykazanie interesu prawnego w niniejszej sprawie, statuującego przymiot strony postępowania. Ze zgromadzonych w aktach sprawy wypisów z rejestru gruntów nie wynika bowiem, aby Parafia posiadała prawo rzeczowe do nieruchomości położonych w bezpośrednim sąsiedztwie ww. przedsięwzięcia lub znajdujących się w strefie jego negatywnego oddziaływania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie, przedłożone zostały kopie następujących dokumentów potwierdzone za zgodność z oryginałem:
1. dekret nominacyjny na urząd proboszcza Parafii Rzymskokatolickiej [...] ks. S. A. z dnia 24 sierpnia 2015 r.;
2. odpis pełnomocnictwa udzielonego przez ks. Kardynała K. N. ks. M. R. – Ekonomowi Zarządzającemu Majątkiem Archidiecezji Warszawskiej oraz dalsze pełnomocnictwo udzielonego przez ks. Ekonoma ks. S. A. z dnia 12 lutego 2016 r.;
3. powiadomienie z dnia 7 września 2015 r o powołaniu osoby sprawującej funkcję organu osoby prawnej – ks. S. A. na proboszcza Parafii, wraz z potwierdzeniem odbioru zawiadomienia przez Wojewodę Mazowieckiego;
4. powiadomienie z dnia 7 września 2015 r o uzyskaniu osobowości prawnej przez Parafię, złożone do Wojewody Mazowieckiego dnia 25 września 2015 r. wraz z potwierdzeniem odbioru.
Jak wynika z informacji zawartych w księdze wieczystej nr [...], użytkownikiem wieczystym działki nr [...], a więc podmiotem posiadającym do niej prawo rzeczowe, jest Archidiecezja Warszawska Kościoła Rzymskokatolickiego, zaś właścicielem tej nieruchomości jest Miasto Stołeczne Warszawa. Zgodnie z art. 7 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r. poz. 380, ze zm.) – dalej: "ustawa o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego", terytorialne jednostki organizacyjne Kościoła posiadają osobowość prawną; z kolei ich organami są odpowiednio: dla archidiecezji - arcybiskup archidiecezjalny lub administrator archidiecezji, a dla parafii - proboszcz lub administrator parafii. Zgodnie z art. 38 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 459, ze zm.), osoba prawna działa przez swoje organy w sposób przewidziany w ustawie i w opartym na niej statucie. Przy czym zgodnie z art. 14 ustawy o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego, o powołaniu i odwołaniu osoby sprawującej funkcję organu osoby prawnej władza kościelna powiadamia właściwy organ administracji państwowej, jeżeli ratyfikowane umowy nie stanowią inaczej. Właściwym organem, zgodnie z art. 13 ust. 2 pkt 2 tej ustawy, jest właściwy wojewoda. Dokumentem, na podstawie którego można stwierdzić umocowanie proboszcza lub administratora parafii do złożenia przedmiotowego zawiadomienia będzie więc powiadomienie o powołaniu, złożone do wojewody. Wypełnienie powyższego obowiązku w przedmiotowej sprawie potwierdzają kopie dokumentów przedłożone przez stronę w odpowiedzi na wezwanie. Niewątpliwe zatem jest, że proboszcz jako organ parafii, która posiada osobowość prawną, może podejmować skuteczne prawnie działania na gruncie prawa polskiego.
Na podstawie załączonych pełnomocnictw określonych osób, ks. S. A. jest uprawniony do reprezentowania Archidiecezji Warszawskiej Kościoła Rzymskokatolickiego, a zatem Parafia, a w jej imieniu proboszcz - ks. S. A., sprawuje zarząd nad przedmiotową nieruchomością. Co więcej, strona podniosła, że fakt posadowienia Parafii na określonej nieruchomości świadczy o powierzeniu jej zarządzania tą nieruchomością. Podkreśliła także, że jest to niezależne od faktu udzielenia pełnomocnictw ks. proboszczowi S. A. ze strony Kurii Metropolitalnej Archidiecezji Warszawskiej.
Na mocy pełnomocnictwa udzielonego przez ks. Kardynała K. N., będącego organem Archidiecezji Warszawskiej, ks. M. R. upoważniony jest m.in. do nieograniczonego dysponowania działką nr [...], a także do udzielania dalszych pełnomocnictw. Jednakże pełnomocnictwo udzielone ks. proboszczowi S. A. przez Ekonoma Archidiecezji Warszawskiej ks. M. R. upoważnia do dysponowania omawianą nieruchomością jedynie w zakresie czynności niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę, zaś złożenie odwołania od decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach do takich czynności nie należy. Parafia nie jest wnioskodawcą o wydanie powyższej decyzji, a więc jej działania nie prowadzą do uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto organ zauważył, że nawet w sytuacji posiadania przez ks. S. A. nieograniczonego prawa do dysponowania ww. nieruchomością, nabytego w wyniku stosunków pełnomocnictw, warunkiem skutecznej reprezentacji Archidiecezji Warszawskiej w niniejszym postępowaniu byłoby występowanie w jej imieniu, a nie Parafii, w imieniu której złożono odwołanie.
Wobec powyższego organ w toku prowadzonego postępowania odwoławczego ponownie wezwał stronę, pismem z dnia 3 sierpnia 2021 r., do wykazania interesu prawnego, statuującego przymiot strony przedmiotowego postępowania.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie pełnomocnik strony poinformował o potrzebie wydłużenia czasu na udzielenie odpowiedzi do dnia 27 sierpnia 2021 r. Do dnia wydania rozstrzygnięcia przez organ II instancji nie wpłynęła dodatkowa odpowiedź na wezwanie z dnia 3 sierpnia 2021 r.
Mając na uwadze powyższe, organ II instancji orzekł o umorzeniu postępowania odwoławczego.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wniosła Parafia.
W odpowiedzi na skargę Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując w tym względzie swoje dotychczasowe stanowisko.
Wskazanym na wstępie wyrokiem Sąd pierwszej instancji uznał wniesioną skargę za pozbawioną usprawiedliwionych podstaw. W uzasadnieniu wskazano, że nie ulega wątpliwości, że na działce nr [...], obręb [...], jednostka ewidencyjna [...], Dzielnica [...], dla której prowadzona jest księga wieczysta nr [...], skarżąca ma siedzibę i posadowione są tam budynki, w których prowadzi ona swą działalność. Z dokumentacji sprawy, tj. wypisów z ewidencji gruntów oraz z treści w/w księgi wieczystej wynika, że użytkownikiem wieczystym tej działki, a więc podmiotem posiadającym do niej prawo rzeczowe, jest Archidiecezja Warszawska Kościoła Rzymskokatolickiego, zaś właścicielem nieruchomości jest Miasto Stołeczne Warszawa.
Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone przez skarżącą, w imieniu której działa proboszcz – ks. S. A., tj. organ parafii, posiadającej osobowość prawną, niewątpliwie mogącej podejmować skuteczne prawnie działania na gruncie prawa polskiego. Jednakże, w analizowanej sprawie prawo rzeczowe do w/w nieruchomości, z którego wywodzony jest interes prawny świadczący o przymiocie strony w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, posiada Archidiecezja Warszawska Kościoła Rzymskokatolickiego, nie zaś skarżąca. Dodatkowo pełnomocnictwo udzielone ks. S. A. przez Ekonoma Archidiecezji Warszawskiej ks. M. R. upoważnia do dysponowania omawianą nieruchomością jedynie w zakresie czynności niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę. W kontekście powyższego złożenie odwołania od decyzji organu I instancji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie należy do takich czynności. Parafia nie jest w tamtym postępowaniu wnioskodawcą o wydanie powyższej decyzji, a więc jej działania nie prowadzą do uzyskania pozwolenia na budowę. Ponadto Sąd meriti wskazał, że nawet w sytuacji posiadania przez ks. S. A. nieograniczonego prawa do dysponowania w/w nieruchomością nabytego w wyniku stosunków pełnomocnictw, warunkiem skutecznej reprezentacji Archidiecezji Warszawskiej w niniejszym postępowaniu byłoby występowanie w jej imieniu, a nie Parafii, w imieniu której złożono odwołanie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, chybione są więc wszystkie zarzuty skargi, które odnoszą się do umorzenia postępowania odwoławczego. Organ dostatecznie wyjaśnił, dlaczego skarżąca nie mogła zostać uznana za stronę postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach.
Dlatego też, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", należało orzec jak w sentencji.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła Parafia Rzymskokatolicka im. [...] w [...]. Zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu pierwszej instancji w całości, zarzuciła:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 710 i art. 712 § 1 K.c. poprzez pominięcie i niezastosowanie w wyniku czego doszło do wadliwego stwierdzenia, że brak jest interesu prawnego skarżącej Parafii w sytuacji, gdy bezspornie była ona posiadaczem i użytkownikiem oraz biorącym w użyczenie nieruchomości działki nr [...] z obrębu [...] w Warszawie, co znalazło potwierdzenie w piśmie pełnomocnika skarżącego z dnia 8 sierpnia 2022 r. jak i wynika z załączonego do niego pełnomocnictwa z dnia 15 lipca 2022 r, gdzie wskazano na fakt posiadania i użyczenia w/w działki przez Archidiecezję Warszawską dla skarżącej Parafii;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy polegające na niedostrzeżeniu przez Sąd Wojewódzki, że organ Generalny Dyrektor Ochrony Środowiska naruszył normy art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., poprzez ograniczenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie i nieprzeprowadzenie postępowania/zaniechanie ustalenia charakteru prawnego posiadania przez skarżącą Parafię działki numer [...] z obrębu [...], w wyniku czego błędnie ustalono, że nie przysługuje odwołującej się interes prawny, co miało istotny wpływ na wydanie i treść decyzji tegoż organu, gdyż doprowadziło do umorzenia postępowania ,
3) naruszenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 106 § 3 i § 5 P.p.s.a w związku z art. 233 § 1 K.p.c. i art. 232 K.p.c. zdanie 1 K.p.c. oraz art. 235(2) § 1 i 2 K.p.c. i nieprzeprowadzenie przez Sąd Wojewódzki dowodu z pisma z dnia 8 sierpnia 2022 r. oraz załączonego do niego pełnomocnictwa z dnia 15 lipca 2022 r. i w efekcie niedokonanie oceny całego materiału zebranego sprawie oraz dowolną ocenę materiału dowodowego.
W oparciu o powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, zasądzenie na rzecz skarżącego od organu kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej powyższe zarzuty szerzej umotywowano.
Pismem z dnia 30 grudnia 2022 r. pełnomocnik skarżącej kasacyjnie oświadczył w jej imieniu, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw.
Niniejsza sprawa została rozpoznana stosownie do art. 182 § 2 P.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym, ponieważ strona skarżąca kasacyjnie zrzekła się rozprawy, natomiast strona przeciwna po doręczeniu jej odpisu skargi kasacyjnej nie zażądała jej przeprowadzenia.
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Jeżeli w sprawie nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania, wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a., jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, to Sąd rozpoznając sprawę związany jest granicami skargi kasacyjnej.
Sformułowane w skardze kasacyjnej zarzuty nawiązują do obu podstaw kasacyjnych przewidzianych w art.174 P.p.s.a. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, w pierwszej kolejności rozpoznać należy zarzuty naruszenia przepisów postępowania, a następnie (w przypadku stwierdzenia bezzasadności podnoszonego uchybienia proceduralnego), zarzuty naruszenia prawa materialnego (por. wyrok NSA z dnia 9 marca 2005 r. sygn. akt FSK618/04, ONSAiWSA 2005, nr 6, poz.120).
Z istoty skargi kasacyjnej, jako środka odwoławczego od wyroku sądu administracyjnego pierwszej instancji wynika, że podstawą naruszenia prawa procesowego jest wyłącznie naruszenie przepisów P.p.s.a. Stąd też zarzut naruszenia przepisów postępowania poprzez naruszenie art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., należy uznać za nieuprawniony, albowiem przepisy te nie mogły zostać naruszone przez Sąd pierwszej instancji, gdyż nie stosuje on przepisów K.p.a. Przedmiotem kontroli w postępowaniu kasacyjnym jest bowiem orzeczenie sądu wojewódzkiego. Skoro skarga kasacyjna stanowi środek zaskarżenia orzeczenia sądowego, a nie decyzji administracyjnej, to również podstawa tej skargi odnosi się do postępowania, które doprowadziło do wydania wspomnianego orzeczenia. Reguły tego postępowania zostały natomiast określone w P.p.s.a..
Biorąc jednak pod uwagę pogląd wyrażony w uchwale pełnego składu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 26 października 2009 r., sygn. akt I OPS 10/09 (ONSAiWSA 2010, z. 1 poz. 1) i przywołane tam stanowisko Trybunału Konstytucyjnego z dnia 3 grudnia 1996 r., sygn. akt K 25/95, uznać trzeba, że zauważone uchybienie nie może bezwarunkowo, z powołaniem się na niedopełnienie wymogów określonych w art. 176 P.p.s.a., dyskwalifikować tej skargi. Jeżeli zatem strona przytoczy, w petitum skargi kasacyjnej, jako zarzut naruszenia przepisów postępowania mający istotny wpływ na wynik sprawy, postanowienia K.p.a. zamiast przepisów o postępowaniu przed sądem administracyjnym, to zgodnie z zasadą falsa demonstratio non nocet, w myśl której podstawowe znaczenie ma istota sprawy, a nie jej oznaczenie, uchybienie takie nie powinno pociągać za sobą automatycznie odmowy rozpoznania tego zarzutu. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny dokonał merytorycznej oceny skuteczności przedstawionych w kasacji zarzutów. Trzeba jednak podkreślić, że taki sposób prezentacji zarzutów ogranicza w istotnym stopniu ich skuteczność z powodu braku możliwości nałożenia samej kontroli kasacyjnej oraz jej wyniku dokonanej na określoną i wskazaną w skardze kasacyjnej argumentację, "zwalczającą" argumentację przeprowadzoną w tym zakresie przez Sąd pierwszej instancji.
Nie można zgodzić się z twierdzeniem skarżącej Parafii o przekroczeniu przez Sąd pierwszej instancji zasady prawdy obiektywnej i związanej z nią zasadą swobodnej oceny dowodów oraz zasady praworządności. Przyjęta w sprawie faktyczna podstawa rozstrzygnięć ustalona została z uwzględnieniem wymogów wynikających z przepisów art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Sąd trafnie ocenił, że organ prawidłowo wykonał obowiązki wynikające z treści powołanych wyżej przepisów K.p.a.; dostatecznie wyjaśnił, dlaczego skarżąca nie mogła zostać uznana za stronę postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, a tym samym nie mogła skutecznie wnieść odwołania od tamtej decyzji. Oceniając dopuszczalność wniesienia przez skarżącą odwołania od decyzji organu I instancji, organ odwoławczy orzekł w oparciu o posiadany w sprawie materiał dowodowy. Wynika z niego, że skarżącej Parafii nie przysługuje prawo własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości, która znajduje się w zasięgu oddziaływania planowanego przedsięwzięcia. Prawo rzeczowe do w/w nieruchomości, z którego wywodzony jest interes prawny świadczący o przymiocie strony w postępowaniu dotyczącym wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, posiada bowiem Archidiecezja Warszawska Kościoła Rzymskokatolickiego, nie zaś skarżąca Parafia. Ponadto, jak trafnie zauważył Sąd Wojewódzki, pełnomocnictwo udzielone ks. S. A. przez Ekonoma Archidiecezji Warszawskiej ks. M. R. upoważnia do dysponowania omawianą nieruchomością jedynie w zakresie czynności niezbędnych do uzyskania pozwolenia na budowę. Złożenie odwołania od decyzji organu I instancji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań nie należy do takich czynności.
Sąd Wojewódzki zasadnie uznał, że organ ustalił wszystkie istotne do załatwienia sprawy okoliczności faktyczne i prawne, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ma walor kompletności, zaś jego ocena nie nosi znamion dowolności. Na gruncie reguł i norm procesowych i materialnoprawnych wyprowadził logicznie uprawnione i merytorycznie trafne wnioski i oceny. Trafnie przyjął, że w sprawie były podstawy do umorzenia postępowania odwoławczego.
Nie może też odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 P.p.s.a w związku z art. 233 § 1 K.p.c. i art. 232 K.p.c. zdanie 1 K.p.c. oraz art. 235(2) § 1 i 2 K.p.c., poprzez nieprzeprowadzenie dowodu z pisma z dnia 8 sierpnia 2022 r. oraz załączonego do niego pełnomocnictwa z 15 sierpnia 2022 i w efekcie niedokonanie oceny całego materiału zebranego sprawie.
Przepis artykułu 106 § 3 P.p.s.a. nie służy do zwalczania ustaleń faktycznych, z którymi strona się nie zgadza (por. wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2010 r., sygn. II FSK 1306/08, LEX nr 558886). Postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym ograniczone jest wyłącznie do możliwości przeprowadzenia dowodu z dokumentów i może mieć wyłącznie charakter uzupełniający. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a.: "Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie". Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. jest ocena, czy organy prawidłowo ustaliły ten stan i czy prawidłowo zastosowały przepisy prawa materialnego do poczynionych ustaleń, co oznacza, że postępowanie dowodowe przed sądem administracyjnym nie może zmierzać do rozpatrzenia sprawy, w tym ustalania stanu faktycznego sprawy, a do tego w istocie zmierza stanowisko skarżącego kasacyjnie, który usiłuje wykazać, że jeżeli Sąd pierwszej instancji widzi potrzebę wykazania istotnych w sprawie okoliczności z uwagi na niejasny stan faktyczny sprawy, to winien uczynić to na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy, a więc sąd ten rozpatruje sprawę na podstawie stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dniu wydania zaskarżonego aktu. W drodze wyjątku, zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a., Sąd może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. Nie jest natomiast jego rolą uzupełnianie materiału dowodowego. Przepis art. 106 § 3 P.p.s.a. nie daje podstawy do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego za organ administracji bądź dokonywania ocen, które w przekonaniu Sądu powinny mieć miejsce na etapie postępowania administracyjnego jako konieczne dla podjęcia merytorycznego rozstrzygnięcia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej kasacyjnie w realiach niniejszej sprawy, nie zachodziły podstawy do przeprowadzenia przez Sąd postępowania dowodowego mającego na celu ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, których nie dokonał organ.
Zgodnie z art. 106 § 5 P.p.s.a. do postępowania dowodowego, o którym mowa w § 3, stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Przepis ten zawiera odesłanie nie tylko do przepisów K.p.c., ale i do art. 106 § 3 P.p.s.a ustanawiającego kompetencję do przeprowadzenia ograniczonego postępowania dowodowego w postępowaniu przed sądem administracyjnym. To zaś oznacza, że odpowiednie przepisy K.p.c. są wtórne w stosunku do regulacji zawartej w art. 106 § 5 i art. 106 § 3 P.p.s.a. W sprawie zakończonej zaskarżonym wyrokiem Sąd nie prowadził uzupełniającego postępowania dowodowego na podstawie art. 106 § 3 P.p.s.a. Nie znajdował więc zastosowania art. 106 § 5 P.p.s.a, a w konsekwencji odpowiednie przepisy K.p.c., w tym art. 233 § 1 K.p.c.
Nieuzasadniony jest też zarzut naruszenia prawa materialnego. Sąd Wojewódzki nie stosował żadnego z podniesionych w skardze kasacyjnej przepisów K.c., tj. art. 710 (umowa użyczenia) i art. 712 § 1 (sposób używania rzeczy), a więc nie mógł ich naruszyć. Skarżąca podnosi, że poprzez i niezastosowanie powyższych przepisów K.c. doszło do wadliwego stwierdzenia braku interesu prawnego skarżącej Parafii w sytuacji, gdy była ona posiadaczem i użytkownikiem oraz biorącym w użyczenie nieruchomości działki nr [...] z obrębu [...] w Warszawie, co znalazło potwierdzenie w piśmie pełnomocnika z dnia 8 sierpnia 2022 r.
Zauważyć należy, że nawet w sytuacji posiadania przez ks. S. A. nieograniczonego prawa do dysponowania w/w nieruchomością nabytego w wyniku stosunków pełnomocnictw, to warunkiem skutecznej reprezentacji Archidiecezji Warszawskiej w niniejszym postępowaniu byłoby występowanie w jej imieniu, a nie Parafii, w imieniu której złożono odwołanie.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ugruntowała się linia orzecznicza, że w przedmiocie ustalenia stron postępowania w sprawie wydania decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach wiąże interes prawny, o którym mowa w art. 28 K.p.a., z prawem własności lub użytkowania wieczystego nieruchomości znajdujących się w miejscu realizacji przedsięwzięcia lub w jego sąsiedztwie oraz z zasięgiem oddziaływania przedsięwzięcia, które może naruszać prawa do korzystania z tych nieruchomości (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 13 lipca 2016 r., sygn. II OSK 2768/14, LEX nr 2142372; z dnia 11 września 2018 r., sygn. II OSK 2456/17, LEX nr 2629423). Żadne pełnomocnictwo nie może kształtować kręgu stron postępowania administracyjnego, gdyż stroną nadal jest mocodawca i jedynie jest on reprezentowany przez pełnomocnika.
Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny uznając, że skarga kasacyjna nie została oparta na uzasadnionych podstawach, orzekł o jej oddaleniu na podstawie art. 184 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło