II SAB/Lu 108/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski (sprawozdawca) Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Grymuza Asesor sądowy Brygida Myszyńska - Guziur po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 11 października 2022 r. sprawy ze skargi Fundacji L. z siedzibą w W. na bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Kraśnik w przedmiocie udostępnienia informacji o środowisku I. zobowiązuje Nadleśniczego Nadleśnictwa Kraśnik do załatwienia wniosku Fundacji L. z siedzibą w W. z dnia 15 lutego 2022 r. w terminie 14 dni od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku; II. stwierdza, że bezczynność Nadleśniczego Nadleśnictwa Kraśnik nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Nadleśniczego Nadleśnictwa Kraśnik na rzecz Fundacji L. z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z 15 lutego 2022 r. Fundacja L. powołując się na art. 3 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko zwróciła się do Nadleśniczego Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe Nadleśnictwo Kraśnik (dalej zwanego "organem") o udostępnienie informacji związanej z procesem konsultacji społecznych, zgłaszania uwag, wniosków i petycji oraz współuczestniczenia strony społecznej w decyzjach o gospodarce leśnej, który: 1. odbył się poza procesem tworzenia Planu Urządzenia Lasu, czyli, inaczej mówiąc tych, które dotyczyły wdrażania już zatwierdzonego Planu Urządzenia Lasu, a nie tworzenia nowego Planu Urządzenia Lasu; 2. miał miejsce w Nadleśnictwie od 1 stycznia 2018 roku do momentu odpowiedzi na niniejszy wniosek. Wniosek dotyczył również przesłania listy przypadków z okresu od 1 stycznia 2018 roku do momentu odpowiedzi, gdy przedstawiciele strony społecznej zgłaszali postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa? Dla każdego przypadku wystąpiono o podanie: a. kto zgłaszał postulaty, pytania, wnioski i uwagi dotyczące prowadzenia gospodarki leśnej na terenie Nadleśnictwa; b. zagadnień, których dotyczyły pytania, wnioski i uwagi zgłaszane przez stronę społeczną; c. rezultatów zgłaszania pytań, postulatów, wniosków i uwag przez stronę społeczną, a w szczególności informacji, czy w wyniku zaangażowania strony społecznej Nadleśnictwo zmodyfikowało swoje plany prowadzenia gospodarki leśnej i jeżeli tak, to w jaki sposób; d. dokumentacji komunikacji Nadleśnictwa ze stroną społeczną. W dniu 24 lutego 2022 r. na adres e-mail Nadleśnictwa Kraśnik wpłynął wniosek Fundacji L. , opatrzony podpisem elektronicznym o tożsamej treści jak wniosek z dnia 15 lutego 2022 r. W dniu 1 marca 2022 r. wpłynął pocztą elektroniczną EPUAP wniosek Fundacji opatrzony podpisem elektronicznym o tożsamej treści jak wniosek z dnia 15 lutego 2022 r. i z dnia 24 lutego 2022 r. Pismem z dnia 1 marca 2022 r. Nadleśniczy Nadleśnictwa Kraśnik wezwał wnioskodawcę do uzupełnienia wniosku z dnia 24 lutego 2022 r. drogą elektroniczną, pocztą e-mail (zgodnie z prośbą Fundacji zamieszczoną w wyżej wymienionych wnioskach). W dniu 09 marca 2022 r. wnioskodawca drogą elektroniczną e-mail przesłał wiadomość, w której ustosunkował się do wezwania organu - Nadleśniczego Nadleśnictwa Kraśnik z dnia 01 marca 2022 r. W dniu 16 marca 2022 r. drogą elektroniczną pocztą e-mail Nadleśniczy Nadleśnictwa Kraśnik poinformował o pozostawieniu sprawy bez rozpoznania jako niedotyczącej informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko. Organ wskazał, że przedmiotowy wniosek, wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie obejmuje informacji o środowisku i jego ochronie w rozumieniu art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnieniu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 2373). Organ stwierdził, że informacja wskazana we wniosku nie stanowi informacji o środowisku i jego ochronie, w rozumieniu art. 8 ust. 1 ww. ustawy. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na bezczynność organu w zakresie wniosku z dnia 15 lutego 2022 r. wniosła Fundacja L. . Zarzucała organowi, że nie udzielając odpowiedzi na wniosek naruszył: 1) art. 74 ust. 3 Konstytucji RP w zakresie, w jakim przepis ten stanowi podstawę prawa do uzyskiwania informacji o stanie i ochronie środowiska poprzez pominięcie tego przepisu, co doprowadziło do nieudostępnienia wnioskowanych informacji; 2) art. 8 ust. 1 i art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś. 3) art. 74 ust. 4 Konstytucji RP oraz art. 8 ust. 2 u.i.o.ś. poprzez działanie wbrew obowiązkowi wynikającemu z tych przepisów; 4) art. 14 ust. 1 u.i.o.ś. w zakresie, w jakim przepis ten stanowi, że udostępnianie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia złożenia wniosku, poprzez brak udostępnienia informacji we wskazanym terminie. Mając na uwadze powyższe zarzuty Fundacja wniosła o zobowiązanie organu do załatwienia jej wniosku z 15 lutego 2022 r., o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności oraz o zasądzenie od organu na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. Uzasadniając skargę Fundacja przedstawiła dotychczasowy przebieg postępowania w sprawie oraz przytoczyła argumenty faktyczne i prawne przemawiające w jej ocenie za zasadnością skargi. W odpowiedzi na skargę organ wnosząc o jej oddalenie w całości jako bezzasadnej wyjaśnił, że nie dopuścił się bezczynności w przedmiocie rozpoznania wniosku Fundacji z dnia 15 lutego 2022 r. Przede wszystkim podkreślił, że żądana informacja nie stanowi informacji o środowisku. O tym stanowisku organu skarżąca została poinformowana w piśmie z dnia 1 marca 2022 r. (zapewne organ miał na myśli pismo z dnia 16 marca 2022 r.). Takie postępowanie ze strony organu nie może być kwalifikowane jako jego bezczynność. Dlatego podniesione przez skarżącą zarzuty są bezzasadne, z uwagi na to, że organ w sposób prawidłowy uznał, iż informacje objęte wnioskiem nie stanowią informacji o środowisku. Na zasadzie ewentualności procesowej organ wniósł o nie orzekanie o tym, że jego bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, na podstawie art. 120 i art. 119 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r. poz. 329, zwanej dalej: "p.p.s.a.") Zgodnie z art. 119 pkt 4 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. W kontrolowanej sprawie skarżąca domagała się udostępnienia informacji o środowisku w trybie przepisów ustawy z dnia 3 października 2008 r. o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 1029, dalej zwana "u.i.o.ś."). Ustawa ta reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę i tryb udostępniania tego typu informacji. Natomiast w ocenie organu żądana informacja nie dotyczy informacji o środowisku w rozumieniu u.i.o.ś., a tym samym nie mogła zostać udzielona, co oznacza, że nie dopuścił się zarzucanej bezczynności. W tak zakreślonym sporze rację należy przyznać skarżącej. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.i.o.ś, władze publiczne są obowiązane do udostępniania każdemu informacji o środowisku, które są informacjami znajdującymi się w posiadaniu władz publicznych lub informacjami przeznaczonymi dla władz publicznych, w zakresie, w jakim nie dotyczy to ich działalności ustawodawczej. Nie ulega przy tym wątpliwości, że na zasadzie art. 3 pkt 9 lit. a i b oraz pkt 15a u.i.o.ś, do podmiotów powołanych na mocy prawa do wykonywania zadań publicznych dotyczących środowiska i jego ochrony, należą jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego - Lasy Państwowe, realizującego zadania publiczne związane z ochroną lasów na podstawie ustawy z dnia 28 września 1991 r. o lasach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1463 ze zm.; dalej: "u.l."). Jak bowiem stanowi art. 4 ust. 1 u.l., lasami stanowiącymi własność Skarbu Państwa zarządza Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe. Z kolei według art. 32 ust. 1 u.l. Lasy Państwowe jako państwowa jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej reprezentują Skarb Państwa w zakresie zarządzanego mienia. Zadania nadleśniczego określa art. 35 u.l., stanowiący w ust. 1, że nadleśniczy prowadzi samodzielnie gospodarkę leśną w nadleśnictwie na podstawie planu urządzenia lasu oraz odpowiada za stan lasu, a w szczególności: reprezentuje Skarb Państwa w stosunkach cywilnoprawnych, w zakresie swojego działania (pkt 1); kieruje nadleśnictwem jako podstawową jednostką organizacyjną Lasów Państwowych (pkt 2); bezpośrednio zarządza lasami, gruntami i innymi nieruchomościami Skarbu Państwa, pozostającymi w zarządzie Lasów Państwowych (pkt 2a). Przedstawione regulacje nie pozostawiają wątpliwości co do tego, że Nadleśniczy, któremu powierzono realizację zadań publicznych w zakresie ochrony środowiska, to podmiot wymieniony w art. 8 ust. 1 u.i.o.ś., zobowiązany zasadniczo do udostępniania informacji o środowisku i jego ochronie. Zakres przedmiotowy informacji o środowisku, które podlegają udostępnieniu, w trybie u.i.o.ś., określa natomiast art. 9 ust. 1 tej ustawy. W myśl tego przepisu udostępnieniu podlegają m.in. informacje dotyczące: stanu elementów środowiska, takich jak: powietrze, woda, powierzchnia ziemi, kopaliny, klimat, krajobraz i obszary naturalne, w tym bagna, obszary nadmorskie i morskie, a także rośliny, zwierzęta i grzyby oraz inne elementy różnorodności biologicznej (pkt 1); środków, takich jak: środki administracyjne, polityki, przepisy prawne dotyczące środowiska i gospodarki wodnej, plany, programy oraz porozumienia w sprawie ochrony środowiska, a także działań wpływających lub mogących wpłynąć na elementy środowiska, o których mowa w pkt 1, oraz na emisje i zanieczyszczenia, o których mowa w pkt 2, jak również środków i działań, które mają na celu ochronę tych elementów (pkt 3); raportów na temat realizacji przepisów dotyczących ochrony środowiska (pkt 4); analiz kosztów i korzyści oraz innych analiz gospodarczych i założeń wykorzystanych w ramach środków i działań, o których mowa w pkt 3 (pkt 5). Co więcej, wobec tego, że wedle art. 74 ust. 3 Konstytucji RP każdy ma prawo do informacji o stanie i ochronie środowiska, w piśmiennictwie oraz orzecznictwie podnosi się, że prawo to ma zakres znacznie bardziej szerszy, aniżeli wynikać to by mogło z literalnej treści art. 9 ust. 1 u.i.o.ś. (por. m.in. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 21 kwietnia 2021 r., II SA/Go 147/21 oraz wyrok NSA z 9 stycznia 2020 r., sygn. akt I OSK 3483/18). Udostępnieniu podlega bowiem każda informacja o środowisku, niezależnie od tego, czy została ona wymieniona w art. 9 ust. 1 u.i.o.ś, chyba, że organ ochrony środowiska, na podstawie przepisów ustawy wykaże, że w konkretnej sprawie nie ma możliwości udostępnienia informacji o środowisku i jego ochronie (por. B. Rakoczy, u.i.o.ś. Komentarz, LexisNexis 2010, t. 1 do art. 9). Ustalając przedmiotowy zakres informacji o środowisku, które mają być udostępnione, należy zatem mieć na względzie, że prawo do tych informacji jest gwarantowane konstytucyjnie, co potwierdza art. 4 u.i.o.ś, stanowiący o powszechnym dostępie do informacji o środowisku i jego ochronie. Oznacza to, że udostępnienie tego rodzaju informacji jest regułą, a odstępstwa od niej mają charakter wyjątkowy i powinny wprost wynikać z przepisów prawa jednoznacznie określających, jakiego rodzaju informacje nie podlegają udostępnieniu (art. 16 u.i.o.ś.). Jak wynika z akt sprawy wniosek dotyczył postulatów, wniosków i uwag, zgłoszonych w określonym okresie do Nadleśnictwa przez stronę społeczną, w kwestiach związanych z realizacją planów urządzenia lasów, rezultatów działań podjętych przez organ w następstwie tych postulatów (wniosków, uwag) oraz planowanych zmian w zakresie komunikacji ze stroną społeczną, a więc kwestii odnoszących się wprost do stanu elementów środowiska i jego ochrony. Podkreślić przy tym wypada, że plan urządzenia lasu to podstawowy dokument gospodarki leśnej opracowywany dla określonego obiektu, zawierający opis i ocenę stanu lasu oraz cele, zadania i sposoby prowadzenia gospodarki leśnej (art. 6 ust. 1 pkt 6 u.l.), według którego prowadzi się trwale zrównoważoną gospodarkę leśną (art. 7 ust. 1 u.l.), prowadzoną również z zachowaniem m.in. zasad: powszechnej ochrony lasów, trwałości ich utrzymania oraz ciągłości i zrównoważonego wykorzystania wszystkich funkcji lasów (art. 8 pkt 1-3 u.l.). Każde więc działanie związane z realizacja planu urządzenia lasu, ma związek ze środowiskiem oraz jego ochroną. Oceny tej nie zmienia podnoszona przez organ okoliczność, że plan urządzenia lasu obejmuje również pozyskiwanie drewna, żywicy, choinek, karpiny, kory, igliwia, zwierzyny oraz płodów runa leśnego oraz realizację pozaprodukcyjnych funkcji lasu, jako elementów gospodarki leśnej zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 1 u.l. Te działania bowiem, mimo, że nie są wprost nakierowane na ochronę środowiska, mają jednak wpływ na jego stan. Tym samym informacje o podjętych przez stronę społeczną działaniach w postaci postulatów, wniosków i uwag, które kierowane były do organu, a dotyczących realizacji planów urządzenia lasów oraz informacje o sprzężonych z nimi działaniach podjętych w ich następstwie przez organ, mieszczą się w pojęciu informacji o środowisku i jego ochronie, zdefiniowanym szeroko w art. 9 ust. 1 pkt 3 u.i.o.ś. Ponadto chodzi nie tylko o działania wpływające na elementy środowiska wskazane w art. 9 ust. 1 pkt 1 u.i.ś., ale również mogące wpłynąć na to środowisko oraz o jego ochronę (por.: wyrok WSA we Wrocławiu z 3 grudnia 2021 r., IV SAB/Wr 259/21; wyrok WSA w Opolu z 23 marca 2021 r., II SA/Op 40/21). Niewątpliwie zatem racje ma skarżąca dowodząc, że jej wniosek podlega rozpoznaniu w trybie ustawy o udostępnianiu informacji o środowisku. Tym samym ocena organu zawarta w pismach organu z dnia 16 marca 2022 r. jest błędna, a tym samym niedopuszczalne było załatwienie wniosku skarżącej w ten sposób. Organ winien bowiem w tej sprawie albo udostępnić wnioskowane informacje o środowisku i jego ochronie w formie czynności materialno-technicznej (art. 14 ust. 1 u.i.o.ś.) albo wydać decyzję o odmowie ich udostępnienia na podstawie art. 20 ust. 1 tej ustawy. Skoro natomiast tak nie uczynił, nie ulega wątpliwości, że pozostaje on bezczynny. Bezczynność podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji o środowisku ma bowiem miejsce w sytuacji, w której podmiot ten w ustawowo określonym terminie nie podejmuje w odpowiedzi na wniosek o udostępnienie informacji żadnej z czynności określonych w przepisach u.i.o.ś. Celem skargi na bezczynność jest zaś doprowadzenie do załatwienia sprawy, co oznacza, że sąd uwzględniając taką skargę, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa lub stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 P.p.s.a.). Instytucja skargi na bezczynność ma zatem na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zaś oceniając, czy organ pozostaje w bezczynności, sąd bierze pod uwagę sytuację istniejącą w dacie orzekania. Przekładając te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy konieczne jest wskazanie na przepis art. 14 u.i.o.ś. stanowiący, że władze publiczne udostępniają informację o środowisku i jego ochronie bez zbędnej zwłoki, nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania wniosku (ust. 1). Termin, o którym mowa w ust. 1, może zostać przedłużony do 2 miesięcy ze względu na stopień skomplikowania sprawy. W tym przypadku przepisy art. 35 § 5 i art. 36 Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio (ust. 2). W przypadku odmowy udostępnienia informacji, przepisy ust. 1 i 2 stosuje się odpowiednio (ust. 5). Wniosek o udzielnie informacji skarżąca złożyła 15 lutego 2022 r., po czym została wezwana do jego sprecyzowania (bez zastrzeżenia terminów dla dokonania tej czynności). Ostatecznie 9 marca 2022 r. skarżąca przedłożył pismo stanowiące odpowiedź na powyższe wezwanie. Od tego też dnia zaczął organowi biec określony w art. 14 ust. 1 u.i.o.ś. termin na rozpoznanie wniosku. Z akt sprawy wynika, że do momentu wniesienia skargi skarżąca nie uzyskała wnioskowanej informacji lub innej merytorycznej odpowiedzi organu na zgłoszone żądania. Nie ulega zatem wątpliwości, że organ pozostaje bezczynny. Stwierdzenie to skutkowało orzeczeniem bezczynności organu i po myśli art. 149 § 1 pkt 1 P.p.s.a. obligowało Sąd do zobowiązania organu do rozpoznania wniosku skarżącej z 15 lutego 2022 r. w terminie miesiąca od dnia otrzymania odpisu prawomocnego wyroku. W ocenie Sądu bezczynność organu nie miała jednak charakteru rażącego, bowiem wynikała z błędnej interpretacji przepisów prawa i przekonania o dopuszczalności przedstawionego wyżej działania. Wobec powyższego, Sąd na podstawie art. 149 § 1 pkt 1, pkt 3, § 1a P.p.s.a. orzekł jak w sentencji stwierdzając bezczynność bez rażącego naruszenia prawa i zobowiązał organ do załatwienia wniosku skarżącej we wskazanym terminie. O kosztach postępowania Sąd orzekł natomiast na podstawie art. 200 P.p.s.a., na których wysokość zaliczył uiszczony przez skarżącą wpis od skargi.