II SA/Gd 584/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz asesor WSA Wojciech Wycichowski po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2024 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym skargi M. T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 maja 2024 r., nr SKO Gd/2220/24 w przedmiocie przesłania kserokopii akt sprawy dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego postanawia odrzucić skargę. M. T. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie przesłania kserokopii akt sprawy dotyczącej świadczenia pielęgnacyjnego, w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z 22 lutego 2023 r. Prezydent Miasta Gdyni odmówił skarżącej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad matką I. T. Po rozpatrzeniu wniesionego odwołania, decyzją z 12 marca 2024 r., sygn. akt SKO Gd/2679/23, Samorządowe Kolegium Odwoławczego w Gdańsku utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Następnie skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przesłanie jej kserokopii pism Przychodni Lekarskiej, Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta informujących o rzekomych niedogodnościach tej przychodni, do których w jej ocenie nie pozwolono jej się odnieść przed wydaniem decyzji odmownej z 12 marca 2024 r. w sprawie o nr SKO Gd/2679/23. Jednocześnie skarżąca wniosła o udzielenie jej informacji. Postanowieniem z 6 maja 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku, na podstawie art. 73 § 2 k.p.a., odmówiło skarżącej wydania kopii pism Przychodni Lekarskiej [...] Sp. [...] dotyczących kontaktu strony z lekarzem prowadzącym leczenie I. T. w sprawach bieżącego leczenia, wypisywania recept, wyników badań, skierowań na rehabilitacje lub podjęcia innych działań medycznych. W uzasadnieniu Kolegium przytoczyło treść art. 73 § 1, § 1a, § 2 i § 3 k.p.a. oraz treść art. 74 k.p.a. wskazując, że zgodnie z brzmieniem tego przepisu czynności w postaci sporządzania notatek, kopii lub odpisów należą do strony, a sporządzenie kopii na żądanie strony jest możliwe jedynie w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, zgodnie z art. 73 § 3 k.p.a. Nadto ustawodawca nie wprowadził do k.p.a. prawa do domagania się sporządzenia przez organ całości akt sprawy lub wybranych dokumentów i nie nałożył na organ obowiązków tego rodzaju. Strona jest uprawniona do zapoznania się w każdym czasie z aktami sprawy osobiście lub przez osobę upoważnioną, jednak wydanie uwierzytelnionej dokumentacji uzależnione jest od istnienia ważnego interesu strony. W ocenie Kolegium z przepisu art. 73 § 2 k.p.a. nie wynika obowiązek sporządzania przez organ administracji kserokopii akt administracyjnych lub ich odpisu i doręczania ich stronie. Kolegium wyjaśniło nadto, że skarżąca kontaktuje się z organami jedynie pisemnie, unikając kontaktu z pracownikiem socjalnym i uniemożliwiając przeprowadzenie wywiadu środowiskowego. W trakcie toczącego się postępowania wystąpiła wcześniej o przesłanie jej kopii całości akt sprawy, przy czym organy dwóch kolejnych instancji uznały, że przedstawiona przez skarżącą argumentacja nie uzasadnia wydania jej kopii całości akt, z którymi strona mogła się zapoznać w siedzibie organu Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej i w siedzibie Kolegium. Skarżąca nie skorzystała z tej możliwości, dotyczącej także pisma Przychodni. W dalszej części uzasadnienia Kolegium odniosło się do treści pism Przychodni podkreślając, że okoliczności sprawy szczegółowo opisane w decyzji z 12 marca 2024 r., sygn. akt SKO Gd/2679/23 potwierdzają, że zachowanie skarżącej stało na przeszkodzie przeprowadzeniu wywiadu środowiskowego. Skarżąca występowała natomiast o przesłanie materiału dowodowego w sytuacji, gdy nie było przeciwskazań, by zapoznała się z nimi w siedzibie organu pierwszej instancji oraz Kolegium. Pismo Przychodni z 22 lutego 2024 r. potwierdzało przy tym, że przeprowadzenie wywiadu środowiskowego jest uzasadnione. W skardze na tak wydane postanowienie wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zarzucono, że art. 73 § 2 k.p.a. nie stanowi, by sporządzenie kopii na żądanie strony było możliwe jedynie w przypadku wykazania przez stronę ważnego interesu, przepis ten bowiem dotyczy żądania uwierzytelnienia kopii. Skarżąca wskazała, że wniosła o podanie informacji, z jakich dat są pisma Przychodni i Urzędu, na co w skarżonym postanowieniu podane zostały jej przeciwstawne informacje. Nadto skarżąca podniosła, że Kolegium rozpatrzyło jej wniosek o przesłanie kopii pism w zakresie dotyczącym pism Ośrodka Pomocy Społecznej, Urzędu Miasta, tymczasem skarżąca zawnioskowała nie tylko o kopie pism Przychodni, ale też właśnie Ośrodka Pomocy Społecznej i Urzędu Miasta. Kolegium zignorowało także prośbę skarżącej o podanie przepisu prawnego uprawniającego organ do odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na niedogodności przychodni lekarskiej. Skarżąca podkreśliła, że wbrew twierdzeniom Kolegium pracownicy socjalni nie podejmowali próby aktualizacji wywiadu środowiskowego, gdyż sporządza się ją w innych przypadkach (art. 107 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej). W ocenie skarżącej Kolegium zataiło złożone przez nią do sprawy pisma, zignorowało i nie odpisało na złożone przez nią pismo, pominęło dowody, odmówiło wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom, a w decyzji wskazało nieprawdę, że skarżąca uniemożliwiła przeprowadzenie wywiadu. Kolegium odmówiło jej przy tym kopii kilku stron akt, by nie mogła odnieść się do nich w skardze na decyzję odmawiającą jej świadczenia. Skarżąca wskazała także na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego w składzie siedmiu sędziów z 8 października 2018 r., sygn. akt I OPS 1/18 oraz na wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 stycznia 2021 r., sygn. akt I OSK 3898/18, odnosząc się do ich treści. Podkreśliła, że Kolegium wiadomym jest, że mieszka sama z niepełnosprawną w stopniu znacznym matką, nad którą sprawuje stałą opiekę i ubiega się o świadczenie pielęgnacyjne. Nie może zatem podjąć zatrudnienia, a w konsekwencji nie ma możliwości finansowych, by opłacić podróż do organu. Nie jest w stanie przybyć do organu ze względu na stan zdrowia matki. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie. Kolegium poinformowało, że skarżąca złożyła w dniu 25 maja 2024 r. wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, zarejestrowany pod sygnaturą akt SKO Gd/2943/24. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935), dalej p.p.s.a., skargę do sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Natomiast stosownie do brzmienia art. 52 § 3 ustawy p.p.s.a. - jeżeli stronie przysługuje prawo do zwrócenia się do organu, który wydał decyzję z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wnieść skargę na tę decyzję bez skorzystania z tego prawa. W myśl art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn niż wymienione w art. 58 § 1 pkt 1-5a p.p.s.a. wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Wśród tych "innych przyczyn" wskazuje się w orzecznictwie między innymi przedwczesność skargi, przez co rozumie się zarówno sytuację, gdy strona w ogóle nie wniosła przysługujących jej w postępowaniu administracyjnym środków zaskarżenia, jak również, gdy strona składa skargę do sądu administracyjnego po uprzednim wniesieniu środka zaskarżenia, ale przed jego rozpoznaniem przez właściwy organ (postanowienie NSA z 10 kwietnia 2018 r., sygn. akt l OSK 811/18, http//orzeczenia.nsa.gov.pl; postanowienie WSA w Krakowie z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt l SA/Kr 336/18, http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Zgodnie z art. 52 § 3 zd. 1 p.p.s.a., jeżeli od danego rozstrzygnięcia organu l instancji przysługuje wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, strona może wedle swego wyboru złożyć albo wniosek o ponowne rozpatrzenie, albo skargę do sądu administracyjnego. Możliwość złożenia skargi do sądu administracyjnego bezpośrednio na rozstrzygnięcie organu l instancji, z pominięciem kontroli rozstrzygnięcia tego organu w toku instancji, to wyjątek od zasady składania skargi od decyzji (rozstrzygnięć), w stosunku do których wyczerpano środki zaskarżenia (art. 52 § 1 i 2 p.p.s.a.). Wyjątku tego nie można interpretować rozszerzająco. W szczególności nie oznacza on, że strona może wnieść jednocześnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy i skargę do sądu administracyjnego. Skargę do sądu administracyjnego, na zasadzie art. 52 § 3 p.p.s.a., strona wnosi bowiem wtedy, gdy nie korzysta ze złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z 14 marca 2019 r, sygn. akt III SA/Kr 208/19, LEX nr 2635495). Innymi słowy, w przypadku skorzystania przez stronę z wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy sąd nie może rozpoznać skargi, która dotyczy rozstrzygnięcia organu l instancji. Dopiero akt administracyjny wydany po rozpatrzeniu złożonego przez stronę środka zaskarżenia, jakim jest wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, otwiera stronie drogę do skutecznego wniesienia skargi do sądu administracyjnego (postanowienie NSA z 24 kwietnia 2015 r., sygn. akt I OSK 979/15; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 stycznia 2018 r., sygn. akt II GSK 4285/17, http//orzeczenia.nsa.gov.pl). Tymczasem w rozpoznawanej sprawie skarżąca została prawidłowo pouczona o przysługującej jej środkach zaskarżenia. Najpierw jednak - 25 maja 2024 r. - złożyła do Samorządowego Kolegium w Gdańsku wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy, a pismem z 29 maja 2024 r. - wniosła skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Skoro skarżąca wybrała jako pierwszy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, to późniejsza skarga do sądu administracyjnego podlegała odrzuceniu jako niedopuszczalna. Wobec powyższego na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. należało orzec jak sentencji.