VI SA/Wa 2327/22
WyrokWSA w Warszawie2023-02-09
Skład orzekający: Agnieszka Łąpieś-Rosińska, Paweł Gorajewski, Grażyna Śliwińska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej na byłego Prezesa Zarządu domu maklerskiego za naruszenia przepisów dotyczących oferowania instrumentów finansowych oraz zarządzania konfliktem interesów było zgodne z prawem?Ratio decidendi
Sąd uznał, że nałożenie kary pieniężnej na skarżącą było zasadne, ponieważ jako Prezes Zarządu odpowiadała za naruszenia popełnione przez dom maklerski, w tym za brak rzetelnej analizy emitentów obligacji, niewłaściwe informowanie klientów o ryzyku inwestycyjnym, motywowanie pracowników do sprzedaży określonych produktów oraz brak skutecznej polityki przeciwdziałania konfliktom interesów. Ponadto, zastosowanie terminu przedawnienia było prawidłowe, a wysokość kary adekwatna do stwierdzonych naruszeń.Stan faktyczny
Skarżąca, jako były Prezes Zarządu domu maklerskiego [...], została ukarana przez Komisję Nadzoru Finansowego karą pieniężną za naruszenia związane z oferowaniem obligacji spółek z grupy kapitałowej, w tym brak rzetelnej analizy emitentów, wprowadzanie klientów w błąd poprzez materiały promocyjne, motywowanie pracowników do sprzedaży określonych produktów oraz współpracę z podmiotami nieuprawnionymi do świadczenia usług oferowania instrumentów finansowych. Komisja ustaliła, że skarżąca miała nadzór nad Departamentem Sprzedaży i brała udział w organizacji procesu oferowania obligacji, a także nie zapewniła skutecznego nadzoru compliance.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska Sędziowie Asesor WSA Paweł Gorajewski Sędzia WSA Grażyna Śliwińska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 lutego 2023 r. sprawy ze skargi J. S. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] czerwca 2022 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę
Przedmiotem skargi J. S. (dalej też jako "Skarżącej", "Strony") jest decyzja Komisji Nadzoru Finansowego (dalej też jako "KNF", "Komisja") z [...] czerwca 2022 roku nr [...]. Zaskarżoną decyzją KNF, nałożyła na Stronę, byłego Prezesa Zarządu [...] S A. z siedzibą w [...] (dalej też jako "[...] S.A."),
- karę pieniężną w wysokości 400.000 zł – w związku z odpowiedzialnością za naruszenie przez [...] S.A. ([...] S.A.):
art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak działania w sposób rzetelny i profesjonalny oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów w związku z oferowaniem obligacji spółki [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. w okresie od 21 kwietnia 2018 r. do grudnia 2018 r.
art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie w zw. z art. 44 ust. 2 lit. b rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) 2017/565 z dnia 25 kwietnia 2016 r. uzupełniającego dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE w odniesieniu do wymogów organizacyjnych i warunków prowadzenia działalności przez firmy inwestycyjne oraz pojęć zdefiniowanych na potrzeby tejże dyrektywy (Dz. Urz. UE L 87 z 31.03.2017, str. 1, z późn. zm) - dalej "Rozporządzenie Delegowane", poprzez kierowanie do klientów informacji wprowadzających w błąd oraz poprzez brak zawarcia w informacjach kierowanych przez [...] S.A. do klientów rzetelnych i wyraźnych informacji o zagrożeniach przy wskazywaniu potencjalnych korzyści z usługi inwestycyjnej lub instrumentu finansowego w okresie od 21 kwietnia 2018 r. do grudnia 2018 r.
- karę pieniężną w wysokości 500 000,00 zł - w związku z odpowiedzialnością za naruszenie przez [...] S.A.:
1) art. 83c ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 ustawy o obrocie poprzez współpracę [...] S.A. z podmiotami trzecimi nieposiadającymi uprawnień do świadczenia usług w zakresie oferowania instrumentów finansowych w okresie od dnia 21 kwietnia 2018 r. do lutego 2019 r.
2) art. 83a ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak stosowania w prowadzonej działalności rozwiązań organizacyjnych zapewniających ochronę interesów klientów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową, w związku z przekazywaniem osobom niezatrudnionym w [...] S.A. (wykonującym czynności związane ze świadczeniem przez [...] S.A. usługi oferowania instrumentów finansowych) dokumentów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową w okresie od dnia 21 kwietnia 2018 r. do lutego 2019 r.
3) art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów, pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich, wywołują konflikt interesów, zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nim w okresie od dnia 21 października 2018 r. do lutego 2019 r.
4) art. 22 ust. 3 lit a Rozporządzenia Delegowanego, poprzez brak zapewnienia przez [...] S.A. Działowi Nadzoru Wewnętrznego i [...] - komórce do spraw nadzoru zgodności działalności z prawem - zasobów koniecznych do prawidłowego działania ww. komórki w okresie od dnia 21 kwietnia 2018r. do 23 kwietnia 2019 r.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia wskazał: art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021 poz. 735, z późn. zm.) - dalej "Kpa" w zw. z art. 11 ust. lila oraz ust. 5 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym (Dz.U. z 2022 poz. 660) - dalej "ustawa o nadzorze" oraz art. 169a ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 poz. 861) - dalej "ustawa o obrocie".
Podstawą faktyczną nałożonej kary były następujące ustalenia:
Postanowieniem z [...] lutego 2021 r. doręczonym Stronie w dniu 10 marca 2021 r., Komisja Nadzoru Finansowego (dalej "Komisja") wszczęła z urzędu postępowanie administracyjne w przedmiocie nałożenia na J. S. - byłego Prezesa Zarządu [...] S.A. z siedzibą w [...] kary pieniężnej na podstawie art. 169a ust. 1 ustawy o obrocie w związku z podejrzeniem naruszenia przez [...] S.A. (dalej "[...] S.A."):
1) art. 83c ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 ustawy o obrocie poprzez współpracę [...] S.A. z podmiotami trzecimi nieposiadającymi uprawnień do świadczenia usług w zakresie oferowania instrumentów finansowych.
2) art. 83a ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak stosowania w prowadzonej działalności rozwiązań organizacyjnych zapewniających ochronę interesów klientów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową, w związku z przekazywaniem osobom niezatrudnionym w [...] S.A. (wykonującym czynności związane ze świadczeniem przez [...] S.A. usługi oferowania instrumentów finansowych) dokumentów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową.
Postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2021 r., doręczonym Stronie w dniu 3 września 2021 r., rozszerzono zakres przedmiotowy postępowania administracyjnego prowadzonego wobec J. S., w ten sposób, że postępowanie prowadzone jest w przedmiocie nałożenia sankcji administracyjnej na J. S. - byłego Prezesa Zarządu [...] S.A. na podstawie art. 169a ust. 1 ustawy o obrocie w związku z podejrzeniem naruszenia przez [...] S.A.:
art. 83c ust. 1 w związku z art. 72 ust. 1 ustawy o obrocie poprzez współpracę [...] S.A. z podmiotami trzecimi nieposiadającymi uprawnień do świadczenia usług w zakresie oferowania instrumentów finansowych.
art. 83a ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak stosowania w prowadzonej działalności rozwiązań organizacyjnych zapewniających ochronę interesów klientów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową, w związku z przekazywaniem osobom niezatrudnionym w [...] S.A. (wykonującym czynności związane ze świadczeniem przez [...] S.A. usługi oferowania instrumentów finansowych) dokumentów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową.
art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak działania w sposób rzetelny i profesjonalny, oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów w związku z oferowaniem obligacji spółki [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.
art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich wywołują konflikt interesów zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nimi.
art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie w zw. z art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego, poprzez kierowanie do klientów informacji wprowadzających w błąd oraz poprzez brak zawarcia w informacjach kierowanych przez [...] S.A. do klientów rzetelnych i wyraźnych informacji o zagrożeniach przy wskazywaniu potencjalnych korzyści usługi inwestycyjnej lub instrumentu finansowego.
art. 22 ust. 3 lit a Rozporządzenia Delegowanego, poprzez brak zapewnienia przez [...] S.A. Działowi Nadzoru Wewnętrznego i Compliance - komórce do spraw nadzoru zgodności działalności z prawem - zasobów koniecznych do prawidłowego działania ww. komórki.
Jednocześnie Komisja stwierdziła, że status strony postępowania, przysługuje również [...] S.A. i w związku w tym pismem z 8 czerwca 2021 r. zawiadomiła tę spółkę o wszczęciu tego postępowania.
Strona skorzystała z uprawnień wynikających z art. 10 § 1 Kpa i odniosła się do zebranego materiału dowodowego w pismach z 8 kwietnia 2022 r., z 27 maja 2022 r. oraz z 30 maja 2022 r.
Komisja ustaliła, że Dom Maklerski posiadał w okresie objętym niniejszym postępowaniem status firmy inwestycyjnej, o której mowa w art. 3 pkt 33 ustawy o obrocie. Działał na podstawie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej udzielonego przez Komisję [...] lipca 2006 r. ([...]), którego zakres został zmieniony decyzjami z [...] grudnia 2010 r. ([...]) oraz z [...] lipca 2013 r. ([...]). Na podstawie powyższych zezwoleń [...] S.A. uprawniony był do wykonywania działalności maklerskiej w zakresie, o którym mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1, 2, 3 i 6 oraz ust. 4 pkt 1, 3, 4 i 6 ustawy o obrocie, tj. czynności polegających na: przyjmowaniu i przekazywaniu zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych, wykonywaniu zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na rachunek dającego zlecenie, nabywaniu lub zbywaniu na własny rachunek instrumentów finansowych, oferowaniu instrumentów finansowych, przechowywaniu lub rejestrowaniu instrumentów finansowych, w tym prowadzeniu rachunków papierów wartościowych, rachunków derywatów i rachunków zbiorczych, oraz prowadzeniu rachunków pieniężnych, doradztwie dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią, doradztwie i innych usługach w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw, sporządzaniu analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych.
W okresie od 23 kwietnia 2019 r. do 31 grudnia 2019 r. w [...] S.A. przeprowadzone zostały przez UKNF czynności kontrolne za okres od 1 stycznia 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r.
W wyniku naruszeń stwierdzonych w Protokole kontroli z 30 stycznia 2020 r., 31 lipca 2020 r. Komisja wszczęła wobec [...] S.A. postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia, czy zachodzą przesłanki określone w art. 167 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o obrocie stanowiące podstawę do zastosowania sankcji określonych w art. 167 ustawy o obrocie.
W wyniku tego postępowania, decyzją z [...] maja 2021 r. Komisja ograniczyła zezwolenie [...] S.A. na prowadzenie działalności maklerskiej poprzez jego cofnięcie w zakresie, o którym mowa w art. 69 ust. 2 pkt 1 i 6 ustawy o obrocie, tj.
1. przyjmowania i przekazywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych,
2. oferowania instrumentów finansowych i nałożyła na [...] S.A. karę pieniężną w wysokości 3 500 000 zł.
Wyznaczyła [...] S.A. termin na zakończenie prowadzenia działalności maklerskiej na 2 miesiące od dnia doręczenia decyzji i nadała decyzji rygor natychmiastowej wykonalności w zakresie wskazanym w pkt 1 i 2. Decyzję doręczono 14 maja 2021 r.
W ww. decyzji, Komisja stwierdziła naruszenie przez [...] S.A.:
w okresie od stycznia 2018 r. do 21 kwietnia 2018 r. art. 72 ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o zmianie ustawy o obrocie instrumentami finansowymi oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r. poz. 685, dalej: Ustawa zmieniająca) w związku z § 8 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 września 2012 r. w sprawie trybu i warunków postępowania firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, oraz banków powierniczych (Dz. U. z 2015 r. poz. 878 z późn. zm.), a w okresie od 21 kwietnia 2018 r. do lutego 2019 r., art. 72 ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym po wejściu w życie Ustawy zmieniającej, a przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. o zmianie ustawy o ofercie publicznej i warunkach wprowadzania instrumentów finansowych do zorganizowanego systemu obrotu oraz o spółkach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2217, dalej: ustawa z dnia 16 października 2019 r.) w związku z art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez współpracę Domu Maklerskiego z podmiotami trzecimi nieposiadającymi uprawnień do świadczenia usług oferowania instrumentów finansowych, 2. w okresie od czerwca 2018 r. do grudnia 2018 r., art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez działanie w sprzeczności z zasadami uczciwego obrotu i niezgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów, polegające na oferowaniu obligacji serii M emitowanych przez [...] Sp. z o.o. mimo braku oceny ryzyka, czy spółka ta będzie w stanie regulować swoje zobowiązania, oraz na sprzecznym z zasadą działania w najlepiej pojętym interesie klienta motywowaniu pracowników Domu Maklerskiego przez kierownictwo Domu Maklerskiego do sprzedaży określonych instrumentów finansowych,
w okresie od 21 października 2018 r. do lutego 2019 r., art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich wywołują konflikt interesów zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nimi,
w okresie od listopada 2018 r. do marca 2019 r., art. 74b ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. w związku z art. 58 Rozporządzenia Delegowanego, poprzez przyjmowanie zleceń nabycia obligacji celem przekazania do emitenta, bez zawartej pisemnej umowy o świadczenie usług przyjmowania i przekazywania zleceń,
w okresie od września 2018 r. do stycznia 2019 r., art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie w zw. z art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego, poprzez kierowanie do klientów informacji wprowadzających w błąd oraz poprzez brak zawarcia w informacjach kierowanych przez Dom Maklerski do klientów rzetelnych i wyraźnych informacji o zagrożeniach przy wskazywaniu potencjalnych korzyści usługi inwestycyjnej lub instrumentu finansowego,
w okresie od 21 października 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r. art. 83c ust. 4 pkt 2 ustawy o obrocie w zw. z art. 48 ust. 2 Rozporządzenia Delegowanego, poprzez brak przekazywania klientowi lub potencjalnemu klientowi adekwatnych i odpowiednich informacji dotyczących instrumentów finansowych będących przedmiotem usług maklerskich świadczonych przez DM,
w okresie od grudnia 2018 r. do marca 2019 r. art. 83a ust. 4 pkt 2 ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. w zw. z art. 76 ust. 9 Rozporządzenia Delegowanego, poprzez brak zawarcia w notatkach sporządzanych z rozmów przeprowadzonych w bezpośredniej obecności klienta informacji wymaganych przepisami oraz poprzez brak sporządzania przedmiotowych notatek,
w okresie od 21 października 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r. art. 83a ust. 4d w zw. z art. 83a ust. 4b ustawy o obrocie poprzez brak podejmowania działań mających zapobiegać prowadzeniu przez osoby zatrudnione w Domu Maklerskim rozmów telefonicznych z wykorzystaniem niezatwierdzonych przez DM prywatnych urządzeń tych osób oraz art. 83a ust. 4 ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r. w zw. z art. 83a ust. 4b ustawy o obrocie w brzmieniu obowiązującym przed wejściem w życie ustawy z dnia 16 października 2019 r., poprzez brak nagrywania rozmów telefonicznych prowadzonych z klientami w związku ze świadczonymi usługami maklerskimi,
w okresie od 21 października 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r. § 39 ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 29 maja 2018 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych i organizacyjnych dla firm inwestycyjnych, banków, o których mowa w art. 70 ust. 2 ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, i banków powierniczych (Dz.U. z 2018 r., poz. 1111, dalej: Rozporządzenie), poprzez brak uzyskania od osób, które wykonywały czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie niezbędnych dokumentów i informacji w celu ustalenia posiadanego przez te osoby poziomu wiedzy i kompetencji,
w okresie od 21 października 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r., § 39 ust. 3 Rozporządzenia, poprzez dopuszczenie do samodzielnego wykonywania przez pracowników czynności, o których mowa w art. 82a ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie pomimo nieotrzymania od tych osób dokumentów i informacji, o których mowa w § 39 ust. 2 Rozporządzenia,
w okresie od 21 października 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r. § 44 ust. 1 Rozporządzenia, poprzez brak pisemnego określenia zakresu obowiązków i uprawnień autoryzowanych pracowników,
w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r. art. 22 ust. 3 lit a Rozporządzenia Delegowanego, poprzez brak zapewnienia przez Dom Maklerski Działowi Nadzoru Wewnętrznego i [...] — komórce do spraw nadzoru zgodności działalności z prawem zasobów koniecznych do prawidłowego działania ww. komórki,
w okresie od 3 stycznia 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r., art. 22 ust. 2 Rozporządzenia Delegowanego, poprzez niezapewnienie przez Dom Maklerski stałej i skutecznie działającej funkcji zgodności z przepisami.
W dniu [...] października 2021 r. Komisja uchyliła decyzję z [...] maja 2021 r. w części dotyczącej nałożenia na [...] S.A. kary pieniężnej w wysokości 3 500 000 zł i nałożyła na [...] S.A. karę pieniężną w wysokości 3 150 000 zł. W pozostałym zakresie utrzymała decyzję z [...] maja 2021 r. w mocy. Obniżając wysokość nałożonej kary pieniężnej Komisja miała na względzie złą sytuację finansową [...] S.A.. [...] S.A. złożył 9 listopada 2021 r. wniosek o cofnięcie zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej w pozostałym zakresie.
W konsekwencji, decyzją z [...] kwietnia 2022 r. Komisja uchyliła:
1) decyzję KNF z [...] grudnia 2010 r. ([...]) oraz z [...] lipca 2013 r. ([...]) w sprawie udzielenia [...] S.A. zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej w zakresie sporządzania analiz inwestycyjnych, analiz finansowych oraz innych rekomendacji o charakterze ogólnym dotyczących transakcji w zakresie instrumentów finansowych, tj. działalności wskazanej w art. 69 ust. 4 pkt 6 ustawy o obrocie.
2) decyzję Komisji Papierów Wartościowych i Giełd z [...] lipca 2006 r. ([...]) w sprawie udzielenia [...] S.A. zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej, w zakresie, w jakim uprawnia do:
wykonywania zleceń nabycia lub zbycia instrumentów finansowych na rachunek dającego zlecenie, tj. działalności wskazanej w art. 69 ust. 2 pkt 2 ustawy o obrocie,
nabywania lub zbywania n| własny rachunek instrumentów finansowych, tj. działalności wskazanej w art. 69 ust. 2 pkt 3 ustawy o obrocie,
przechowywania lub rejestrowania instrumentów finansowych, w tym prowadzenia rachunków papierów wartościowych, rachunków derywatów i rachunków zbiorczych, oraz prowadzenia rachunków pieniężnych, tj. działalności wskazanej w art. 69 ust. 4 pkt 1 ustawy o obrocie,
doradztwa dla przedsiębiorstw w zakresie struktury kapitałowej, strategii przedsiębiorstwa lub innych zagadnień związanych z taką strukturą lub strategią, tj. działalności wskazanej w art. 69 ust. 4 pkt 3 ustawy o obrocie,
doradztwa i innych usług w zakresie łączenia, podziału oraz przejmowania przedsiębiorstw, tj. działalności wskazanej w art. 69 ust. 4 pkt 4 ustawy o obrocie.
W wyniku uchylenia decyzji [...] S.A. stracił status firmy inwestycyjnej.
W toku niniejszego postępowania ustalono, że 22 września 2017 r. Rada Nadzorcza [...] S. A. Uchwałą nr [...] powołała Stronę na stanowisko Prezesa Zarządu [...] S.A. i 5 października 2017 r. została z nią zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony na stanowisku Dyrektora Zarządzającego w [...] S.A. Została odwołana 27 lipca 2019 r. z pełnienia funkcji Prezesa Zarządu przez Radę Nadzorczą. Zwyczajne Walne Zgromadzenie nie udzieliło jej absolutorium z wykonania obowiązków za rok obrotowy 2019.
Zostało ustalone, że na stanowisko związane z pełnieniem funkcji w [...] SA Stronę zarekomendował S. J., który w okresie od 2017 r. do 2018 r. był właścicielem/członkiem organów spółek z grupy kapitałowej [...] m. in [...] Sp. z o. o. oraz [...] Sp. z o.o. oraz C. J. - osoba związana z Grupą [...]. Fakt jej zatrudnienia z inicjatywy S. J. potwierdził G. D. w zeznaniach z 24 lutego 2022 r. w charakterze świadka. Potwierdziła to również Strona w piśmie z 18 października 2021 r. oraz w pisemnych zeznaniach w charakterze Strony z 8 kwietnia 2022 r.
W skład zarządu [...] S.A. oprócz Strony wchodzili: A. H. - Członek Zarządu [...] S.A. od 1 stycznia 2018 r. do 22 stycznia 2019 r. oraz T. P. - Członek Zarządu [...] S.A. od 26 października 2016 r. do 18 grudnia 2018 r. Od 28 grudnia 2018 r. do Zarządu [...] S.A. została powołana A. M.
Komisja ustaliła, że zgodnie z obowiązującym Regulaminem Zarządu [...] S.A. z 2 lutego 2015 r. Zarząd prowadził sprawy spółki i reprezentował spółkę wobec osób trzecich i przy wszelkich czynnościach prawnych, a do jego kompetencji należały wszystkie sprawy nie zastrzeżone do ustawowych bądź statutowych kompetencji Rady Nadzorczej i Walnego Zgromadzenia oraz czynności dokonywane przez Spółkę wobec Członków Zarządu. Zgodnie z punktem 4 ww. Regulaminu Zarząd podejmował decyzje samodzielnie. Walne Zgromadzenie i Rada Nadzorcza nie mogła wydawać Zarządowi wiążących poleceń prowadzenia spraw Spółki. Zarząd wykonywał swoje zadania kolegialnie, a pracami Zarządu kierował Prezes Zarządu.
Komisja ustaliła zakres obowiązków Strony, w okresie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu na podstawie § 3 pkt 2 Regulaminu organizacyjnego [...] S.A. obowiązującego od 15 maja 2017 r. do 20 kwietnia 2018 r.: 1) Prezes Zarządu [...] sprawuje merytoryczny nadzór nad: Departamentem Audytu Wewnętrznego, Departamentem Nadzoru i Kontroli w skład którego wchodził Dział Nadzoru Wewnętrznego i Compliance oraz Dział Zarządzania Ryzykiem, Departamentem Sprzedaży, Departamentem Transakcji Kapitałowych, Departamentem Inwestycji Własnych, Działem Analiz oraz Działem Cali Center.
Od 20 kwietnia 2018 r. Strona, jako Prezes Zarządu, zgodnie z § 3 ust. 3 Regulaminu organizacyjnego [...] S.A. przejął nadzór merytoryczny nad takimi działami jak: Departament Audytu Wewnętrznego, Dział Nadzoru Wewnętrznego i Compliance, Departament Sprzedaży, Departament Biura Zarządu, Dział HR, podmiotami zewnętrznymi realizującymi zadania [...] na podstawie zawartych umów, o których mowa w § 2 ust. 7 i 8.
Z ustaleń ww. Regulaminów organizacyjnych [...] S.A. wynika, że Strona, w okresie pełnienia funkcji Prezesa Zarządu [...] S.A. sprawowała merytoryczny nadzór nad Departamentem Sprzedaży, Działem HR oraz Departamentem Nadzoru i Kontroli, w skład którego wchodził Dział Nadzoru Wewnętrznego i Compliance oraz Dział Zarządzania Ryzykiem, a następnie Działem Nadzoru Wewnętrznego i Compliance.
W toku postępowania Komisja stwierdziła nieprawidłowości w świadczeniu usługi oferowania przez [...] S.A. obligacji spółki [...] Sp. z o.o., wskazujące na prowadzenie tej działalności przez [...] S.A. w sposób nierzetelny i nieprofesjonalny związany z brakiem badania emitenta pod kątem finansowym i możliwości realizacji jego zobowiązań wobec obligatariuszy. Spółka [...] Sp. z o.o. została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym - 30 grudnia 2016 r. Kapitał spółki wynosi 2 442 450,00 zł. Od 6 kwietnia 2017 r. Prezesem Zarządu Spółki jest C. J. Właścicielem spółki posiadającym wszystkie jej udziały od 8 maja 2017 r. do 28 września 2018 r. był [...] II Fundusz Inwestycyjny Zamknięty. Zatem spółka [...] Sp. z o.o. należała do Grupy [...] i zajmowała się realizacją takich przedsięwzięć jak budowa akademików.
Komisja ustaliła, że [...] S.A.: rozpoczął 25 kwietnia 2018 r. emisję obligacji korporacyjnych na okaziciela serii J, którą zakończył 18 maja 2018r.; 21 maja 2018 r. rozpoczął emisję serii K, którą zakończył 4 czerwca 2018r.; 12 czerwca 2018 r. rozpoczął emisję serii L, którą zakończył 10 lipca 2018r.; natomiast 19 lipca 2018r. rozpoczął emisję obligacji serii M, którą zakończył 8 sierpnia 2018r..
Z tytułu emisji obligacji spółki [...] Sp. z o.o. [...] S.A. uzyskał wynagrodzenie w wysokości 180 000 zł.
Komisja ustaliła, na podstawie korespondencji mailowej pomiędzy Prezesem Zarządu spółki [...] Sp. z o.o. – C. J. i m. in. Stroną - ówczesnym Prezesem Zarządu [...] S.A., że [...] S.A. oferował obligacje serii M, mimo braku oceny ryzyka, czy emitent, tj. [...] Sp. z o.o. będzie w stanie regulować swoje zobowiązania oraz braku oceny jego sytuacji finansowej. Stwierdziła, że również wcześniejsze emisje obligacji serii J, K oraz L, nie były poprzedzone analizą emitenta.
Jeszcze przed zwarciem umowy o obsługę emisji obligacji serii M z 19 lipca 2018 r. - 12 lipca 2018 r. Strona, Prezes Zarządu [...] S.A., skierowała do C. J. i M. P. - Dyrektora ds. Capital Resources w [...] Sp. z o.o. - spółki z Grupy [...] wiadomość: "Proszę o informację czy planujecie kolejne emisje produktów - jeżeli tak to kiedy i na co? ". W odpowiedzi M. P. poinformował": "planujemy w przyszłym tygodniu wystartować z: 1/ [...] w PLN 2/ [...] w EUR 3/[...]".
W związku z planowanym rozpoczęciem oferowania przez [...] S.A. ww. obligacji A. N. skierowała 13 lipca 2018 r. m.in. do M. P. oraz do wiadomości m.in. C. J. i M. K. z [...]) wiadomość mailową, w której zwróciła się: "(...) o przesłanie budżetów poszczególnych projektów wraz z aktualnym wykonaniem oraz informację na temat wielkości planowanych emisji. Prośba o zaznaczenie jaka część z nowych środków zostanie przeznaczona na rolowanie długów, a jaka na inwestycje. Proszę dodatkowo o informację na temat bieżących zobowiązań finansowych obsługiwanych przez spółki w ramach realizacji projektów (zestawienie wartości emisji, zapadalność (data), zestawienie kredytów, płatność odsetek i rat kredytów (sumarycznie i kwotowo na kiedy przypada dla poszczególnego projektu).".
M. K. w ramach odpowiedzi przekazała 17 lipca 2018 r. A. N. informację, że w związku z nieobecnością osoby odpowiedzialnej za kwestie finansowe, odpowiedź na zadane pytania, będzie mogła przesłać w ciągu kolejnych kilku dni. A. N. odpowiedziała M. K. 17 lipca 2018 r., że w związku z tym wstrzymują emisje.
Komisja wskazała, że dane, o które zwracał się [...] S.A. miały posłużyć dokonaniu oceny spółki [...] Sp. z o.o. pod kątem jej zdolności do spłaty zobowiązań, wynikających z planowanej emisji obligacji serii M.
Potwierdza to korespondencja mailowa prowadzona 17 lipca 2018 r. pomiędzy A. N. a S. O. Specjalistą ds. Corporate Finance w [...] S.A., w której S. O. zwróciła się z zapytaniem: "Prośba o informację czy wstrzymujemy również te emisje, których sprzedaż ma się rozpocząć w tym tygodniu i dokumentacja jest już przygotowana. W odpowiedzi A. N. wskazała, że: "Tak. Rozumiem, że była wyraźna prośba od Zarządu na przeprowadzenie analiz przed emisją"
Następnego dnia, 18 lipca 2018 r., M. P. z [...] Sp. z o.o. skierował m. in. do Strony - Prezesa Zarządu [...] S.A., do A. H. - Członka Zarządu [...] S.A. i do T. P. - Członka Zarządu [...] S.A. wiadomość mailową o treści: "(...) nie tak sobie wyobrażam relację biznesową - jak można planować cokolwiek mając pod drugiej stronie partnera, który z dnia na dzień informuje Cię o wstrzymaniu emisji? Nie chodzi mi tylko o [...], ale partnerów, z którymi pracuję na codzień? (...) biorąc pod uwagę całą sytuację informuję, że po powrocie rozpocznę pracę nad planem B dla [...] SA (zostałem biznesowo zmuszony do tego(...)".
KNF oceniła tę wiadomość jako wskazującą na to, że M. P. z [...] Sp. z o.o. wyraźnie rozważał zakończenie współpracy z [...] S.A.
W dalszej korespondencji Członkowie Zarządu [...] S.A. A. H. i T. P., w korespondencji z Prezesem Zarządu, czyli Stroną na emisję obligacji serii M przez [...] S.A. przy czym A. H. zaznaczył, by kolejne emisje były poprzedzone analizą emitentów. T. P. z kolei wskazywał, że nie jest w porządku "wystawianie spółki" nie dając jej czasu na zebranie finansowania. Jeszcze tego samego dnia, 18 lipca 2018 r., A. H. przekazał wiadomość do M. P. o rekomendacji zarządowi rozpoczęcia emisji następnego dnia, a weryfikację dopiero przed kolejnymi, co jest posunięciem wystarczającym dla ochrony Prezesa Zarządu.
Zdaniem Komisji, ww. wiadomość e-mail, w której A. H. wskazuje, że Strona "uzna to za wystarczającą ochronę dla siebie" świadczy o tym, że decyzja o podjęciu się przez [...] S.A. oferowania obligacji spółki [...] Sp. z o.o. finalnie należała do Prezesa Zarządu. Potwierdza to kolejna wiadomość z 19 lipca 2018r., w której także T. P. w korespondencji do A. H. i do Strony wyraził zgodę na rozpoczęcie emisji [...] seria M, z uwagi na to, że "jest to emisja już zaprocesowana przed nowymi ustaleniami oraz ze względu że jej zablokowanie w sposób nie dający czasu emitentowi na znalezienie alternatywy mogłoby spowodować problemy z płynnością emitenta co mogłoby skutkować problemami pozostałych serii dystrybuowanych przez nas. Pozostałe emisje po analizie danych fin.".
Rezultatem wymiany korespondencji była zgoda Strony jako Prezesa Zarządu na emisję [...] seria M. Strona przekazała 19 lipca 2018 r M. P. z [...] Sp. z o.o. informację o pozytywnej decyzji [...] S.A. o świadczeniu usługi oferowania w zakresie obligacji serii M spółki [...] Sp. z o.o. o treści: "informuję, że decyzją zarządu obligacje serii Mpod [...], są serią, która była w procesie kilkudniowej analizy ze strony emitenta dlatego zostaje wprowadzana do sprzedaży w dniu dzisiejszym. Informuję jednocześnie, że kolejna sprzedaż będzie możliwa po wnikliwej analizie dokumentacji.'".
KNF oceniła, że powyższa korespondencja wskazuje na akceptację [...] S.A., mimo braku oceny ryzyka czy [...] Sp. z o.o. będzie w stanie regulować swoje zobowiązania, zdecydował się uczestniczyć w oferowaniu obligacji serii M. Uznała, że fakt braku analizy spółki [...] Sp. z o.o. przed podjęciem się oferowania jej obligacji do czasu emisji obligacji serii M, potwierdza także wiadomość e-mail Strony do M. P. i do wiadomości pracowników [...] S.A. m. in. R. Z., A. H. oraz T. P. z 18 lipca 2018 r.: "Jak wiecie, kontrole i rekomendacje dot. Emitentów i bezpieczeństwa obligatariuszy są w tej chwili nadrzędne. Nie ma tygodnia abyśmy nie dostali zapytania od KNFu o te obszary. W związku z sytuacją, że projekty ze "stajni" [...] nie były na komitetach inwestycyjnych i nie przeszły weryfikacji (ze względu na obszary właścicielskie) musimy na asap taką analizę zrobić. Ze swojej strony obiecuję, że zrobimy to na asap po otrzymaniu wszystkich potrzebnych, aktualnych dokumentów. Z naszej strony potrzebujemy 2-3 roboczych. Na tę chwilę mam związane ręce. Doceniam naszą wielomiesięczną współpracę i wspólny biznes - wierzę, że będziemy kontynuować tę relację (...). Od jutra rana pochylmy się nad dokumentami nadając tematowi najwyższy priorytet (...).".
Zdaniem Komisji, w ww. e - mailu Strona wyraźnie wskazała, że tzw. "projekty ze stajni [...]" czyli spółki związane z [...], tj. m. in. spółka [...] Sp. z o.o., - nie były przedmiotem weryfikacji i analizy ze strony [...] S.A. przed podjęciem się przez nią oferowania obligacji tej grupy. Strona przyznała także, że analiza zostanie zrobiona następczo, po otrzymaniu od spółek stosownych dokumentów, pozwalających na jej dokonanie.
Przedstawiła w tabelach wartość nominalną obligacji [...] Sp. z o.o. przydzieloną w poszczególnych seriach oraz wartość wymaganych świadczeń i wartość niewykonanych świadczeń, tj. zaległych spłat zobowiązań wobec obligatariuszy, wskazując, że z ww. rejestru wynika, że zobowiązania [...] Sp, z o.o. wobec obligatariuszy wynosiły na dzień 2 czerwca 2022 r. 4 563 187,90 zł. Obligacje spółki [...] Sp. z o.o. nabyło łącznie za pośrednictwem [...] S.A. 96 inwestorów - osób fizycznych. I
Strona zeznała w piśmie z 8 kwietnia 2022 r., że [...] Sp. z o.o. to emitent z [...]. Emitentów z [...] było kilku, w związku z tym nie pamięta przebiegu Komitetu produktowego, dotyczącego konkretnie tego emitenta. Zarówno ona jak i pozostali członkowie Zarządu [...] S.A. uważali produkt za bardzo atrakcyjny. Przed emisją kolejnej serii obligacji - serii M, chciała zweryfikować dodatkowe dokumenty, ale spotkała się oporem emitenta i innych członków zarządu, którzy nie chcieli z dnia na dzień zrezygnować z emisji. Strona wskazała, że mogłoby mieć to negatywne konsekwencje dla obligatariuszy poprzednich serii obligacji emitowanych przez [...] Sp. z o.o. Ostatecznie Akademik w K., na który były pozyskiwane środki z tytułu emisji obligacji, został wybudowany i otwarty w 2019 r.
KNF oceniła jako nieprofesjonalne twierdzenia Prezesa Zarządu [...] S.A., wskazujące na brak analizy spółki [...] Sp. z o.o. z powodu oporu emitenta, ponieważ to firma inwestycyjna reprezentowana przez Prezesa Zarządu decyduje o tym, z którym z emitentów obligacji zawrzeć umowę o oferowanie, a przy zawarciu takiej umowy powinna kierować się przede wszystkim interesem potencjalnych nabywców obligacji. W sytuacji, gdy emitent obligacji oponuje co do przekazania dokumentacji związanej ze spółką, która pozwalałaby domowi maklerskiemu na jego ocenę. Dom maklerski nie powinien godzić się na podpisanie umowy z emitentem na kolejną emisję obligacji oraz w konsekwencji oferowania obligacji tej spółki.
Ostatecznie to Strona, jako osoba odpowiedzialna za Departament Sprzedaży podjęła decyzję że [...] S.A. podejmie się współpracy w zakresie oferowania obligacji serii M spółki [...] Sp. z o.o.
Zarzuty wobec Prezesa Zarząd objęły również ferowanie przez [...] S.A. obligacji spółki [...] Sp. z o.o. na podstawie umowy z [...] lipca 2018 r. na obsługę programu emisji obligacji. Na jej podstawie [...] S.A. świadczył na rzecz [...] Sp. z o.o. usługę oferowania i w 2018 r. z oferowaniem w instrumentów finansowych spółki [...] Sp. z o.o. [...] S.A. uzyskał wynagrodzenie w wysokości ponad 1 mln zł.
Spółka [...] Sp. z o.o. została 30 marca 2018 r. zarejestrowana w KRS, jej kapitał zakładowy wynosił 5 000 zł. Od 3 marca 2018 r. do 4 lipca 2018 r. jej prezesem i właścicielem wszystkich udziałów Spółki był P. R., a od 4 lipca 2018 r. Prezesem spółki i właścicielem całości udziałów był G. M.
Z ustaleń organu wynika, że z treści wiadomości e-mail z 18 czerwca 2018 r. skierowanej przez pracownika [...] S.A. S. B. z [...] S.A. do A. N. posługującej się adresem ([...]@[...].pl), osoby niezatrudnionej w [...] S.A., natomiast zatrudnionej w ww. okresie na stanowisku Dyrektora Inwestycyjnego [...] S.A. wskazano, że: "Gadałem z tym prezesem. Załatwia co trzeba. W jednej spółce ([...]) wyciągu nie da się zrobić bo nie było transakcji więc kapitał nie został opłacony czyli spółka warta 0. Drugą spółkę sprawdza.".
Następnie w dniu 26 czerwca 2018 r. S. B. z [...] S.A. przesłał do M. W. z [...] S.A. do wiadomości A. N. z [...] S.A. wycenę spółki [...] Sp. z o.o., dokonaną metodą skorygowanych aktywów netto, która wskazywała, że wartość godziwa kapitału własnego spółki [...] Sp. z .o.o. została ustalona na kwotę 4 625,11 zł. Do wiadomości załączono wyciąg z rachunku bankowego spółki [...] Sp. z o.o. z którego wynikało, że na dzień 25 czerwca 2018 r. spółka nie posiadała żadnych środków pieniężnych.
Pomimo to, 5 lipca 2018 r. [...] S.A. zawarł ze spółką [...] Sp. z o.o. umowę na obsługę programu emisji obligacji.
Kilka dni po zawarciu ww. umowy - 10 lipca 2018 r., J. S. skierowała do A. S. i A. P. z [...] Sp. z o.o. (jeden z podmiotów, z którym współpracował [...] S.A. w ramach oferowania obligacji i innych instrumentów finansowych) wiadomość mailową o temacie [...] dokumentów, w którym wskazała, że [...] S.A. rozpoczyna sprzedaż nowego projektu, który nazwała projektem [...]. Wskazała, że jest to unikatowy, prestiżowy projekt nieruchomościowy w tamtej okolicy.
Z przygotowanych przez [...] S.A. materiałów promocyjnych dotyczących emisji obligacji spółki [...] Sp. z o.o., w tym tzw. Teasera wynika, że celem emisji obligacji spółki [...] Sp. z o.o. było pozyskanie środków na udzielenie przez spółkę [...] Sp. z o.o. pożyczki podporządkowanej spółce [...] Sp. z o.o., tj. spółce celowej, która docelowo miała realizować projekt [...] w [...]. Teaser był to 1 - 2 stronicowy dokument, który zawierał podstawowe informacje o emisji takie, jak nazwę emitenta, cel emisji czy wysokość oprocentowania obligacji.
Komisja ustaliła, że Spółka [...] Sp. z o.o. została zarejestrowana 16 marca 2018 r. w KRS, czyli dwa tygodnie wcześniej niż spółka [...] Sp. z o.o. Kapitał spółki [...] Sp. z o.o. wynosił 5000 zł. Od 3 lipca 2018 r. do 21 października 2020 r. Prezesem spółki [...] Sp. z o.o. był G. M. - osoba, która była również Prezesem i właścicielem Spółki [...] Sp. z o.o. Jedynym udziałowcem spółki [...] Sp. z o.o. od 3 lipca 2018 r. była spółka [...] Sp. z o.o. Zatem obie spółki były powiązane osobowo i kapitałowo. Do 3 lipca 2018 r. członkiem Zarządu oraz jedynym właścicielem [...] Sp. z o.o. był P. R.
Ustalono, że emisja obligacji spółki [...] Sp. z o.o. była pierwszym etapem pozyskiwania finansowania i przeznaczona była na zakup nieruchomości, na której miał zostać wzniesiony budynek o przeznaczeniu hotelowym pod nazwą: [...] (dawniej ośrodek wypoczynkowy [...]) w miejscowości [...].
Organ przedstawił daty rozpoczęcia i zakończenia emisji poszczególnych serii obligacji spółki [...] Sp. z o.o., wartość nominalną obligacji przydzielonych w poszczególnych seriach oraz wartość wymaganych świadczeń i stan spłat obligatariuszy.
Materiały promocyjne oprócz tzw. Teasera zawierającego podstawowe informacje o celu emisji, dacie wykupu, oprocentowaniu etc. zawierały również Prezentację, w której przedstawiona została inwestycja [...] w [...]. W kluczowych informacjach dotyczących ww. inwestycji wskazano, że: "projekt stwarza unikalną możliwość inwestycji w obligacje finansujące przedsięwzięcie deweloperskie typu premium: budowy kompleksu o charakterze hotelowym zlokalizowanym w pasie nadmorskim [...]. Projektowany obiekt ma być realizacją o charakterze wybitnym w zakresie architektury przestrzeni.'’'. Prezentacja zawierała również wizualizację hotelu.
Zgodnie z harmonogramem realizacji projektu przedstawionym w Prezentacji rozpoczęcie budowy hotelu miało nastąpić w I półroczu 2019 r., natomiast zakończenie budowy hotelu w grudniu 2020 r. W 2020-2021 r. obiekt hotelowy miał zostać oddany do użytku. Na podstawie wiadomości e-mail z 24 maja 2018 r. skierowanej przez P. R. - ówczesnego Prezesa Zarządu i właściciela spółki [...] Sp. z o.o. do J. S. oraz na adres [...]@[...].com Temat: Emitent do [...] o treści J. E. na [...] będzie spółka [...] sp. z o.o.
Ustalono, że J. S. co najmniej od 24 maja 2018 r. wiedziała o ww. przedsięwzięciu. Materiały dotyczące przedmiotowej inwestycji były opracowywane przez pracowników [...] S.A. przynajmniej od 6 czerwca 2018 r. Od tego dnia E. K. - Dyrektor Biura Zarządu [...] S.A. prowadziła korespondencję e-mail w tej sprawie z poszczególnymi pracownikami (T. B., M. W., J. S., S. O., T. P.).
W dniu 17 maja 2018 r. J. S. otrzymała na skrzynkę mailową Raport z badania due dilligence nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...], stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...], obręb ewidencyjny nr [...]: 2, KW Nr [...] został sporządzony przez Kancelarię Prawną [...]. KNF zwróciła uwagę na fakt, że do lipca 2018 r. wspólnikiem spółki [...] Sp. z o.o. był P. R. - Radca Prawny oraz Wspólnik Zarządzający w Kancelarii [...]. W Raporcie m.in. wskazano, że brak jest znaczących ryzyk związanych z nabyciem Nieruchomości, które wykluczałyby przystąpienie do transakcji. Jej umiejscowienie, uwarunkowania planistyczne oraz środowiskowe związane z położeniem, na obecnym etapie analizy pozwalają uznać, iż możliwe będzie zrealizowanie planowanej przez inwestora inwestycji. Podmiotem sporządzającym Raport na zlecenie spółki [...] Sp. z o.o. była Kancelaria [...], w której Wspólnikiem i Zarządzającym był P. R., który do lipca 2018 r. (a zatem w okresie powstania ww. raportu) był jedynym udziałowcem spółki [...] Sp. z o.o. oraz Prezesem [...] Sp. z o.o. - spółki emitującej obligacje w celu realizacji inwestycji [...] w [...]. Zatem wg KNF, Raport ten nie powinien być jedynym dokumentem, na podstawie którego [...] S.A. podjął się oferowania obligacji ww. emitenta, gdyż został sporządzony przez kancelarię prawną, w której Wspólnikiem i Zarządzającym był P. R., który do lipca 2018 r. (w okresie powstania ww. raportu) był jedynym udziałowcem spółki [...] Sp. z o.o. i spółki [...] Sp. z o.o. oraz Prezesem [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp, z o.o. Raport mógł być dokumentem nieobiektywnym, gdyż podmiot go sporządzający posiadał interes w zaprezentowaniu badania due dilligence w taki sposób, aby wykazać jak najmniej ryzyk związanych z zaplanowaną inwestycją.
[...] Sp. z o.o. w związku z projektem [...] w [...] przeprowadziła 33 emisje obligacji na łączną kwotę 45 mln zł. Oferującym obligacje był dom maklerski [...] S.A. Wykup obligacji poszczególnych emisji miał nastąpić po 36 miesiącach, natomiast odsetki wypłacane w trzech okresach odsetkowych - wypłacane co roku. Oprocentowanie obligacji w zależności od serii wynosiło od 7 % do 10% w skali roku.
Do dnia wydania niniejszej decyzji inwestycja nie doszła do skutku i obiekt hotelowy nie powstał (została zakupiona nieruchomość pod budowę obiektu hotelowego jednak nie pozyskano środków na budowę samego obiektu).
Z Raportu Zobowiązań Emitentów prowadzonego przez KDPW wynika, że. Spółka [...] Sp, z o.o. ostatecznie uregulowała zobowiązania względem obligatariuszy, lecz ze znacznym, co najmniej kilkumiesięcznym opóźnieniem.
Liczba obligatariuszy, którzy nabyli obligacje wynosiła 422 - w tym jedynie kilka osób prawnych.
Zarzuty wobec Prezesa Zarząd objęły również oferowanie przez [...] S.A. obligacji spółki [...] Sp. z o.o.
KNF ustaliła, że [...] S.A. zawarł 7 lutego 2018 r. ze spółką [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...] umowę na obsługę programu emisji obligacji na okaziciela, emitowanych w kilku seriach począwszy od serii A o łącznej wartości nominalnej w wysokości do 25 000 000 zł. Spółka została zarejestrowana w KRS 4 grudnia 2017 r. (na 2 miesiące przed zawarciem ww. umowy na obsługę programu emisji obligacji) z kapitałem 5 000 zł. Wynagrodzenie ujęte zostało jako jednorazowa prowizja, określona jako procent (3,5%) od wartości skutecznie opłaconych zapisów (iloczyn ceny emisyjnej obligacji i liczby obligacji subskrybowanych i opłaconych). Ponadto [...] S.A. był uprawniony do potrącenia wynagrodzenia ze środków zgromadzonych w ramach subskrypcji. Uzyskał w wyniku oferowania obligacji ww. spółki wynagrodzenie w wysokości ponad 2 mln zł.
Komisja ustaliła, że od 4 grudnia 2017 r. do 20 sierpnia 2019 r. prezesem i właścicielem spółki był R. J., a następnie od 20 sierpnia 2019 r. prezesem i właścicielem 100 % udziałów spółki był G. M.
Na podstawie przygotowanych przez [...] S.A. materiałów promocyjnych dotyczących emisji obligacji spółki [...] Sp. z o.o., że celem emisji obligacji było pozyskanie środków na udzielenie pożyczki podporządkowanej spółce [...] Sp. z o.o. oraz pokrycie kosztów związanych z emisją obligacji.
Spółka [...] Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS w dniu 13 grudnia 2017 r. Kapitał spółki wynosi 5 000 zł. Od 13 grudnia 2017 r. do 5 grudnia 2018 r. prezesem Spółki i jej 100 % właścicielem był R. J. Od 5 grudnia 2018 r. do 31 stycznia 2020 r. prezesem Spółki i jej 100 % właścicielem był G. M. Beneficjent miał przeznaczyć środki na zapłatę zaliczki z tytułu nabycia Nieruchomości 1 oraz Nieruchomości 2. Środki pieniężne miały zostać przekazane beneficjentowi, tj. spółce [...] Sp. z o.o. na podstawie umowy pożyczki zawartej z emitentem, tj. spółką [...] Sp. z o.o. Spółka [...] Sp. z o.o. została utworzona jako spółka celowa realizująca projekt [...] w [...]. Środki z emisji obligacji [...] Sp. z o.o. miały zostać przekazane na inwestycję pod nazwa "[...]" w [...], w skład której miało wchodzić łącznie:
zasilenie przez [...] Sp. z o.o, w drodze pożyczki podporządkowanej Beneficjenta, tj. [...] Sp. z o.o. środkami pozyskanymi z emisji obligacji;
nabycie przez Beneficjenta, tj. [...] Sp. z o.o. atrakcyjnego gruntu w [...];
pozyskanie przez Beneficjenta, tj, spółkę [...] Sp. z o.o. finansowania bankowego (w postaci kredytu inwestycyjnego) od banku finansującego.
Z tzw. Teasera, czyli materiału promocyjnego zawierającego podstawowe informacje o emisji wynika, że: "Planowana inwestycja zakłada budowę hotelu o powierzchni nie mniejszej niż 11000 m2 oraz aparthotelu o powierzchni nie mniejszej niż 9000 m2 wraz z niezbędną infrastrukturą, w celu uzyskania lokali i powierzchni handlowych i usługowych dla potrzeb prowadzenia działalności hotelowo - gastronomicznej, oraz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na wynajmowaniu lokali, lub ich dalszej odsprzedaży ".
Oprócz tzw. Teasera, materiał promocyjny zawierał kilkunastostronicową Prezentację inwestycji [...] w [...], która przedstawiała szereg korzyści związanych z planowanym projektem: innowacyjny projekt [...] w [...] miał powstać w miejscu dawnych ośrodków wypoczynkowych [...] i [...] w miejscowości [...], stanowić unikalną możliwość inwestycji w nieruchomość typu premium oraz realizację przedsięwzięcia budowy kompleksu o charakterze hotelowym kategorii czterogwiazdkowej oraz hotelu apartamentowego zarządzanego przez operatora sieciowego klasy premium. Z Prezentacji wynikało, że na działkach ewidencyjnych o numerach nr [...], [...], [...], [...], [...] - zespół funkcjonalny [...], miał powstać hotel sieciowy. Jako okres realizacji inwestycji wskazano 28 miesięcy. Zgodnie z harmonogramem realizacji inwestycji w okresie od lutego do sierpnia 2018 r. miało nastąpić pozyskanie finansowania, następnie w II połowie 2018 r. rozpoczęcie budowy. W maju 2020 r. przewidywano zakończenie budowy hotelu, a następnie w czerwcu 2020 r. otwarcie hotelu. Z kolei wg Prezentacji wskazano, że na działkach ewidencyjnych o numerach [...], [...], [...] – miał powstać zespół funkcjonalny [...]: "innowacyjne apartamenty klasy Premium zarządzane przez operatora sieciowego".
Raport wskazywał, że: "obiekt ma być realizacją o charakterze wybitnym w zakresie architektury przestrzeni.". Jako okres realizacji inwestycji wskazano 25 miesięcy. Wg harmonogramu od lutego do sierpnia 2018 r. miało nastąpić pozyskanie finansowania, następnie w II połowie 2018 r. rozpoczęcie budowy hotelu. W lutym 2020 r. przewidywano zakończenie budowy, a następnie w marcu 2020 r. miało nastąpić otwarcie hotelu.
KNF przedstawiła daty rozpoczęcia i zakończenia emisji obligacji [...] Sp. z o.o. w poszczególnych seriach oraz tabelę wartości nominalnej obligacji [...] Sp. z o.o. przydzielonych w poszczególnych seriach oraz wartość wymaganych świadczeń i wartość niewykonanych świadczeń.
Z przedstawionej w uzasadnieniu decyzji tabeli wynika, że [...] Sp. z o.o. przeprowadziła 32 emisje obligacji - z czego trzy emisje nie doszły do skutku, z uwagi na brak zapisów na obligacje. Wartość emisji wyniosła 25 mln zł.
Emisja obligacji [...] Sp. z o.o. miała miejsce od lutego 2018 r. do grudnia 2018 r. Oferującym obligacje był [...] S.A. i z tytułu oferowania obligacji [...] Sp. z o.o. zyskał wynagrodzenie ponad 2 mln zł.
W wyniku weryfikacji skrzynki poczty służbowej z [...] S.A. J. S. ustalono, że 17 maja 2018 r. oraz w dniu 28 maja 2018 r. J. S. otrzymała z Kancelarii Prawnej [...] Raport z badania due dilligence nieruchomości [...] w [...] sporządzony przez Kancelarię [...]. Opisywał m. in. szereg ryzyk prawnych związanych z inwestycją [...] w [...]. Kluczowym wnioskiem wynikającym z Raportu było stwierdzenie: "nie można stwierdzić jednoznacznie, że realizacja Inwestycji przyjętych w Koncepcji będzie możliwa. Wskazać należy, że w przypadku wystąpienia pewnych uwarunkowań oraz określonej interpretacji przepisów prawa powszechnie obowiązującego, w tym aktów prawa miejscowego, przez organy administracji publicznej - o których mowa w treści Raportu - realizacja Inwestycji opisanych w Koncepcji, będzie niemożliwa",
W Raporcie zawartym na 93 stronach wskazano na szereg ryzyk związanych z realizacją inwestycji m. in. że :
1) Z uwagi na położenie [...] oraz [...] częściowo na obszarze osuwisk oraz terenach zagrożonych ruchami masowymi ziemi, istnieje wysokie ryzyko, że realizacja Inwestycji mogłaby okazać się niemożliwa z uwagi na niekorzystne warunki gruntowe. Zalecano niezwłoczne przeprowadzenie stosownych badań geologicznych, celem potwierdzenia możliwości realizacji Inwestycji. Działki o numerach ewidencyjnych [...], [...], [...], [...] oraz częściowo działka o numerach ewidencyjnych [...], znajdują się na terenach zagrożonych ruchami masowymi ziemi, działka o numerach ewidencyjnych [...] częściowo znajduje się w terenach położonych w strefach ochronnych od napowietrznych linii elektroenergetycznych. Strefa ochronna od napowietrznych linii elektroenergetycznych, jest pasem wyłączonym z jakiegokolwiek użytku, na którego obszarze nie jest dopuszczalna zabudowa. W strefie ochronnej nie powinno się też prowadzić jakichkolwiek prac.
2) Realizacja Inwestycji 1, w kształcie przedstawionym w Koncepcji, jest niezgodna z ustaleniami Planu Miejscowego [...], co spowoduje niemożność uzyskania pozwolenia na budowę. Z informacji przekazanych przez architekta sporządzającego projekt Inwestycji wynika, że projekt zostanie dostosowany do ustaleń Planu Miejscowego [...].
3) Uwzględniając parametry dotyczące Inwestycji 2, przedstawione w Koncepcji, można przyjąć, że obecne ustalenia Planu Miejscowego [...] mogą stanowić przeszkodę do realizacji inwestycji, co spowoduje niemożność uzyskania pozwolenia na budowę. Z informacji przekazanych przez architekta sporządzającego projekt Inwestycji wynika, że projekt zostanie dostosowany do ustaleń Planu Miejscowego [...] i [...].
4) Zgodnie z Koncepcją, część budynku w ramach Inwestycji 1 na obszarze [...] ma zostać posadowiona w miejscu, w którym aktualnie przebiega droga wybrukowana kostką granitową, stanowiącą dojazd do Hostelu [...], która jest ujęta w Planie Miejscowym [...] jako droga wewnętrzna. Z uwagi na powyższe stwierdzić należy, że Inwestycja 1 jest niezgodna z ustaleniami Miejscowego Planu [...] w kształcie przedstawionym w Koncepcji przy założeniu budowy nowego budynku. W przypadku rozbudowy bądź przebudowy istniejącego budynku można przyjąć, że Inwestycja 1 jest co do zasady zgodna z ustaleniami Planu Miejscowego [...], z zastrzeżeniem dotyczącym możliwości lokalizowania pokoi w obszarze łącznika.
5) Na obszarze objętym planem występują osuwiska, uznane przez organ administracji geologicznej jako szczególnie niebezpieczne i jako tereny zdegradowane wymagające rekultywacji. Na tych terenach ustala się: 1. zakaz zabudowy, za wyjątkiem zabudowy zgodnej z oceną warunków geologicznych przeprowadzoną w oparciu o stosowne dokumenty wynikające z przepisów odrębnych lub w przypadku przeprowadzenia rekultywacji osuwisk jako terenów zdegradowanych, 2. przekształcenie terenu jedynie w sposób zachowujący w maksymalnym stopniu naturalne ukształtowanie oraz nie generujący odtworzenia ruchów osuwiskowych, 3. nakaz stosowania rozwiązań technicznych i technologicznych zapewniających stabilność podłoża w szczególności przy realizacji inwestycji infrastrukturalnych i komunikacyjnych, 4. nakaz takiego kształtowania powierzchni terenu, który nie spowoduje stagnacji wód opadowych, 5. nakaz odprowadzania wód opadowych szczelnym systemem rowów, 6. zakaz wprowadzania wód opadowych i ścieków bezpośrednio do gruntu,
6) Na obszarze działki o nr [...] nie jest możliwa budowa obiektów budowlanych typu hotel, (pkt 14.2. [...]).
Raport wskazywał ponadto, że ostateczna decyzja emitenta co do realizacji Inwestycji, powinna zostać poprzedzona dodatkowym badaniem stanu prawnego Nieruchomości, w celu wyjaśnienia szczegółowych kwestii wskazanych w treści Raportu, jak również szczegółową analizą możliwości zagospodarowania terenu Nieruchomości oraz poszczególnych parametrów Inwestycji, wykonaną przez architekta przygotowującego koncepcję Inwestycji i dokumentację projektową.
Niezależnie od powyższego raportu i wskazanych w nim szeregu ryzyk związanych z powstaniem inwestycji hotelowych [...] w [...], [...] S.A. wciąż oferował obligacje [...] Sp. z o.o., pomimo powzięcia przez J. S. - Prezesa Zarządu [...] S.A. informacji, które wskazywały na wysokie ryzyko niezrealizowania celu emisji.
KNF ustaliła, że emisja obligacji serii od K i kolejnych serii za pośrednictwem [...] S.A. trwała od 21 maja 2018 r. do grudnia 2018 r. Dowodem na otrzymanie przez J. S. ww. raportu w dniu 17 maja 2018 r. a następnie 28 maja 2018 r. są znajdujące się w aktach sprawy wiadomości e-mail, do których załącznikiem był m. in. Raport dotyczący inwestycji [...] w [...] oraz Raport dotyczący inwestycji [...] w [...]. Wiadomość z 17 maja 2018 r. zawierająca ww. Raport skierowana była do Strony i T. B. - zatrudnionego w [...] S.A. i nie związanego w tym okresie stosunkiem pracy z [...] S.A. Z kolei wiadomość z 28 maja 2018 r. skierowana została przez K. W. [...]@[...].pl do J. S. oraz do wiadomości P. R. - Wspólnika i Zarządzającego w kancelarii prawnej sporządzającej raport.
W odpowiedzi na wezwanie do złożenia zeznań czy, a jeśli tak, to komu J. S. przekazała treść (bądź wnioski płynące k dokumentu) Raportu due dilligence sporządzonego przez Kancelarię [...], dotyczącego inwestycji hotelowych [...] w [...], Strona zeznała: "Przez moje ręce jako Prezesa Zarządu przechodziły setki dokumentów i fizycznie niemożliwe było, abym zapoznawała się szczegółowo z każdym z nich. Pamiętam okoliczność, że zlecaliśmy raporty due dilligence kancelariom prawnym, ale o tym, że taki raport był sporządzany, przypomniałam sobie dopiero zapoznając się z aktami sprawy. Raport został sporządzony przez kancelarię prawną i dotyczy kwestii prawnych. Z pewnością ten raport był przekazywany pozostałym członkom Zarządu, a nie wykluczam, że również prawnikom. Nie mam wykształcenia ani doświadczenia prawnego, dlatego nigdy nie byłam osobą wyznaczoną do oceny takiego rodzaju dokumentów. Zawsze prosiłam o ocenę prawną prawników lub A. H., który nadzorował dział prawny i compliance. Nie otrzymałam żadnych negatywnych ocen projektu od A. H., który pomimo raportu głosował za projektem. ".
Komisja ustaliła, że A. H. - Członek Zarządu [...] S.A. oraz G. D. - Dyrektor Departamentu Sprzedaży przesłuchani w Urzędzie Komisji w charakterze świadków 11 stycznia 2022 r. oraz 24 stycznia 2022 r. zeznali, że nie otrzymali tego dokumentu oraz nie znali jego treści. Analiza korespondencji mailowej pomiędzy J. S. i A. H. oraz G. D. nie wykazała, aby dokument ten przekazany został ww. osobom drogą mailową. Ponadto Strona w piśmie z 8 kwietnia 2022 r. wskazała, że G. D. - Dyrektor Departamentu Sprzedaży nie był Członkiem Zarządu [...] S.A. i nie był uprawniony do otrzymania tego typu dokumentu. Podobnie pracownicy niższego szczebla. Jak zeznała, tego rodzaju dokumenty były przekazywane wyłącznie do wiadomości Zarządu, Rady Nadzorczej oraz osobom uczestniczącym w Komitecie Produktowym dotyczącym danego projektu oraz Corporate Finance - zespole pracowników [...] S.A. Jednocześnie odnosząc się do pytania, czy po uzyskaniu ww. Raportu J. S. rozważała wstrzymanie przez [...] S.A. oferowania obligacji spółki [...] Sp. z o.o. zeznała, że nie przypomina sobie rozmów dotyczących tego konkretnego raportu. Zatem ww. zeznania Strony potwierdzają, że nie przekazała ww. Raportu G. D., a ponadto zeznania A. H. wskazujące, że nie otrzymał ww. dokumentu w zestawieniu z zeznaniami J. S., że nie przypomina sobie rozmów dotyczących tego raportu, wskazują, że również A. H. nie otrzymał ww. raportu, a tym samym nie znał jego treści.
Do dnia wydania niniejszej decyzji inwestycja [...] w [...] nie została zrealizowana.
Z Raportu Zobowiązań Emitentów wynika, że na dzień 2 czerwca 2022 r. suma nieuregulowanych wobec obligatariuszy zobowiązań z tytułu obligacji wynosiła co najmniej 11 897 245,11 zł. Liczba obligatariuszy, którzy nabyli obligacje wynosi 187 - osoby fizyczne, z czego 26 osób to osoby powyżej 70 roku życia.
Komisja zidentyfikowała korespondencję mailową, z której wynikało, że nabywcy obligacji spółki [...] Sp. z o.o. dopytywali w korespondencji mailowej o przyczyny opóźnień w realizacji inwestycji [...] w [...].
W mailu z dnia 24 października 2018 r. pracownik [...] S.A. K. J. zwrócił się do T. B. i J. S. z zapytaniem dotyczącym harmonogramu w [...], jako oficjalnej informacji dla klientów, na jakim etapie jest pozwolenie na budowę, "co tam się teraz dzieje, cokolwiek. Ps. Dzwoniłem do Ciebie (bez odzewu), napisałem smsa (bez odzewu)".
W reakcji na powyższego maila J. S. zwróciła się do Prezesa Spółki [...] Sp. z o.o. G. M. z zapytaniem: "G. na asap potrzebujemy od Ciebie oficjalnej informacji.". W odpowiedzi, 24 października 2018 r. G. M. przesłał do J. S. i T. B. wiadomość o złożeniu "w zeszłym tygodniu" kompletnego wniosku o pozwolenie na budowę", "podpisana została NDA z GW inicjująca proces pod kątem uzyskania/potwierdzenia warunków cenowych realizacji inwestycji". "Do 26.10 zostaną przekazane do banku biznes plany — uruchomienie procedury pozyskania finansowania na realizacje inwestycji ".
Wg KNF oznaczało to, że kontynuując oferowanie kolejnych serii obligacji spółki [...] Sp. z o.o. Strona nie wiedziała na jakim etapie jest inwestycja i czy jest realizowana zgodnie z harmonogramem, przekazywanym klientom w Prezentacjach, stanowiących materiały promocyjne, choć jak wskazywała był to jeden z kluczowych projektów dla [...] S.A. w 2018 r.
Odnosząc się do kwestii zapytań klientów dotyczących stanu realizacji inwestycji [...] w [...] Strona wskazała, że [...] S.A. nie miał żadnego wpływu na wypełnianie przez emitentów kolejnych etapów projektu zgodnie z harmonogramem. Nieprawidłowości w tym zakresie nie były jej zdaniem zawinione przez [...] S.A. Dom maklerski mógł w tej sytuacji jedynie zwrócić się do emitenta z prośbą o informację, a uzyskane informacje przekazać obligatariuszom - co też uczynił.
Komisja oceniła, że [...] S.A. w ww. okresie, tj. 24 października 2018 r. oferował kolejne serie obligacji [...] Sp. z o.o., zatem tego typu podejście domu maklerskiego należy uznać za wysoce nieprofesjonalne. Pojawiające się sygnały i zapytania obligatariuszy wskazujące na opóźnienia w realizacji przekazanego im harmonogramu inwestycji [...] w [...], powinny wzbudzić wątpliwości domu maklerskiego i kierującej jego pracami J. S. [...] S.A. oferując kolejne serie obligacji [...] Sp. z o.o., powinien na bieżąco interesować się przebiegiem poszczególnych etapów inwestycji, a w sytuacji dostrzeżenia znacznych opóźnień w realizacji inwestycji, rozważyć dalsze oferowanie klientom obligacji tego podmiotu.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie w zakresie braku analizy emitentów przed podjęciem się przez [...] S.A. oferowania ich obligacji Strona wskazała, że z korespondencji mailowej wynika, że w przypadku oferowania obligacji spółki [...] Sp. z o.o. zarząd - w tym J. S. - wskazywał na konieczność uzyskania dodatkowej dokumentacji przed emisją obligacji. Lektura korespondencji mailowej pomiędzy J. S., A. H. i T. P. - zdaniem Strony - wskazuje, że J, S, opowiadała się za wstrzymaniem emisji obligacji spółki [...] Sp. z o.o. serii M i przeprowadzenia analiz tej spółki. Natomiast T. P. i A. H. opowiedzieli się za rozpoczęciem oferowania tych obligacji. Ostatecznie J. S. przystała na wprowadzenie do sprzedaży obligacji serii M spółki [...] Sp. z o.o. W ocenie Strony była to zatem kolegialna decyzja zarządu spółki. J. S. nie była osobą decydującą i została przegłosowana przez pozostałych członków zarządu.
Odnosząc się do projektu [...] Sp. z o.o. Strona wskazała, że był on analizowany na Komitecie produktowym z punktu widzenia finansowego oraz potencjału rynkowego. Analizy wykazały, że przy parametrach cenowych związanych z zakupem działki, kosztami budowy i ceną uzyskaną ze sprzedaży mieszkań projekt był całkowicie uzasadniony. O projekcie wypowiadała się pozytywnie także Wiceburmistrz [...]. Emisja została w pełni przeprowadzona. Zakupiono nieruchomość pod budowę, jednakże emitent nie rozpoczął prac przez ciągłą zmianę koncepcji. Projekt został następnie przejęty przez dewelopera [...], na którego zmianę wyrazili zgodę obligatariusze.
Strona nie odniosła się do analizy na Komitecie Produktowym spółki [...] Sp. z o.o. tzw. projektu [...] w [...]. Wskazywała, że w czasie podejmowania decyzji o oferowaniu obligacji Zarząd [...] S.A. nie przewidywał, że którykolwiek z projektów może zakończyć się niepowodzeniem. Natomiast na wypadek właśnie takich sytuacji, wszystkie emisje były zabezpieczone, a nad realizacją zabezpieczeń czuwał ustanowiony administrator. Jego rolą było podejmowanie działań w interesie i na rzecz obligatariuszy w przypadku niewywiązywania się emitenta z jego zobowiązań w terminie.
Odnosząc się do stanowiska Strony, w którym wskazała, że w przypadku oferowania obligacji spółki [...] Sp. z o.o. zarząd - w tym J. S. - wskazywał na konieczność uzyskania dodatkowej dokumentacji przed emisją obligacji, Komisja wskazuje, że niezależnie od zachowań innych członków zarządu - w niniejszym postępowaniu Komisja bada odpowiedzialność J. S. za naruszenia [...] S.A. Zgromadzony materiał dowodowy w postaci korespondencji mailowej wskazuje, że J. S. mimo świadomości, że nie została zbadana kondycja finansowa [...] Sp. z o.o., dopuściła do oferowania kolejnej serii obligacji tej spółki.
Odnosząc się do stanowiska Strony, że wszystkie emisje były zabezpieczone, a nad realizacją zabezpieczeń czuwał ustanowiony administrator, którego rolą było podejmowanie działań w interesie i na rzecz obligatariuszy w przypadku niewywiązywania się emitenta z jego zobowiązań w terminie, Komisja wskazuje, że nie zwalnia to firmy inwestycyjnej z rzetelnego, profesjonalnego i zgodnego z interesem klienta działania. W niniejszym przypadku takim działaniem byłaby rzetelna analiza emitentów przed podjęciem się przez [...] S.A. oferowania obligacji.
Oceniając zasady funkcjonowania w [...] S.A. tzw. Komitetów Produktowych, na podstawie zeznań Strony z 18 października 2018 r. i 8 kwietnia 2022 r. KNF ustaliła, że J. S. i A. H. byli pomysłodawcami tzw. Komitetu Produktowego, który został powołany w styczniu 2018 r. Potwierdził to 11 stycznia 2022 r. w zeznaniach A. H. - Członek Zarządu [...] S.A. Potwierdzają to oświadczenia przekazane przez J. S. złożone przez E. K. - Dyrektora Biura Zarządu, T. P. Członka Zarządu [...] S.A. do 30 września 2018 r. oraz T. B. - pracownika [...] S.A. W skład Komitetu Produktowego wchodzili m.in. A. H., T. P., C. D., T. B., analitycy i finansiści. Komitet Produktowy miał podejmować obiektywne i niezależne decyzje w kwestii tego, czy [...] S.A. podejmie decyzję o oferowaniu instrumentów finansowych danego emitenta i ustanowieniu zabezpieczeń. Zasadą było, że osoba, która wprowadzała emitenta wstrzymywała się od głosu. W skład Komitetu wchodzili również M. W. jako członek Rady Nadzorczej oraz M. B. Do grona niezależnych ekspertów ds. nieruchomości, jak wskazała Strona, na życzenie M. W. i M. B., dołączył również S. J., który nie był pracownikiem [...] S.A. Związany był z [...]. Podobnie T. B., który aktywnie uczestniczył w działalności [...] S.A. nie będąc zatrudnionym w [...] S.A. a [...] S.A.
Jak wskazała Strona, zespół ekspertów decydował o wprowadzeniu wszystkich emisji związanych z rynkiem nieruchomości, w tym [...] Sp. z o.o. (z grupy [...]), [...] Sp. z o.o. (niezależny projekt, budowy aparthotelu w [...]), czy [...] Sp. z o.o. (projekt niezależny realizujący przedsięwzięcie budowy apartamentowca w [...]), a nad bezpieczeństwem ustanowionych zabezpieczeń czuwał administrator zabezpieczeń. Dokumentacja, która była przesyłana do klientów była oparta o materiały z Corporate Finance [...] S.A., a Inspektor Nadzoru i Dział Coinpliance nie wnosili uwag co do ich treści.
Komisja ustaliła, że:
- Komitet Produktowy był organem nieuregulowanym, którego zasady funkcjonowania były wyłącznie wynikiem przyjętej praktyki działania - nie zostały wdrożone procedury lub regulaminy, które regulowałyby funkcjonowanie Komitetu Produktowego.
- Skład Komitetu był zmienny. W jego posiedzeniach uczestniczyli członkowie Zarządu [...] S.A. i Rady Nadzorczej [...] S.A., pracownicy [...] S.A., pracownicy [...] S.A. oraz osoby niezatrudnione w żadnej z tych spółek m. in. S. J. związany z [...].
- Komitet Produktowy zapoznawał się z analizami dotyczącymi potencjalnego emitenta oraz rekomendował zawarcie umowy o oferowanie lub odrzucenie takiej możliwości.
- Działania Komitetu Produktowego nie były wiążące dla Zarządu [...] S.A., a zatem Zarząd [...] S.A miał prawo do podjęcia całkowicie odmiennej decyzji od ustaleń zapadłych na Komitecie Produktowym.
Posiedzenia Komitetu nie były protokołowane.
Komisja oceniła pozytywnie kwestie wprowadzenia przez J. S. i A. H. Komitetu Produktowego, służącego pewnego rodzaju uregulowaniu kwestii analizy emitentów przed podjęciem się przez [...] S.A. oferowania obligacji spółek, jednak funkcjonowanie Komitetu Produktowego nie zostało w żaden sposób formalnie uregulowane.
Oceniając w toku postępowania materiały promocyjne kierowane w ramach poszczególnych ofert przez [...] S.A., Komisja uwzględniła materiały promocyjne kierowane do potencjalnych inwestorów, związane z emisją obligacji spółki [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o.: Harmonogram danej emisji; Teaser - zawierający podstawowe informacje na temat danej emisji obligacji; Prezentację dotyczącą danej inwestycji; zgodę na przetwarzanie danych osobowych; Procedurę zamawiania imiennej propozycji nabycia oraz RODO obowiązek informacyjny do dokumentów ofertowych.
W ocenie Komisji wysokość oprocentowania obligacji jest jednym z podstawowych elementów, na podstawie których inwestor podejmuje decyzję inwestycyjną o nabyciu tego instrumentu finansowego. Oprocentowanie obligacji [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. wahało się, w zależności od emisji, od kilku do kilkunastu procent w skali roku, wypłacanych przez trzy lata. Teasery nie zawierały żadnego odniesienia do ryzyka inwestycyjnego oraz nie przedstawiały informacji o zagrożeniach (np. związanych z możliwością potencjalnej utraty kapitału przez klienta w przypadku braku regulowania przez emitenta obligacji zobowiązań w postaci wypłaty odsetek lub wykupu obligacji) przy wskazywaniu potencjalnych korzyści instrumentu finansowego (określonego oprocentowania obligacji w skali roku). Powołując się na używanie w materiałach promocyjnych stwierdzenia stanowiące formy zachęty, Komisja zwróciła uwagę na brak zawarcia w nich jakichkolwiek informacji o zagrożeniach związanych z inwestycjami przy wyraźnym wskazywaniu potencjalnych korzyści z inwestycji w prezentowane obligacje. Materiały promocyjne nie zawierały jakiejkolwiek wzmianki o ryzykach, mogących zakłócić realizację inwestycji [...] w [...], bądź [...] w [...]. Pomimo, że Prezes Zarządu J. S. posiadała dokumenty z zewnętrznej kancelarii prawnej, wskazujące na szereg ryzyk uniemożliwiających realizację inwestycji [...] w [...], treść materiałów promocyjnych dotyczących emisji, które miały miejsce po otrzymaniu ww. raportu, nie została w żaden sposób zmieniona. Ryzyka nie zostały wskazane potencjalnym nabywcom obligacji. Potencjalni klienci nie byli o tym informowani. Jak wynika z zeznań G. D. - Dyrektora Sprzedaży w [...] S.A., Raport dotyczący [...] w [...] nie został mu przekazany i nie znał on jego treści, a tym samym nie znały treści tego raportu, osoby zajmujące się sprzedażą obligacji, które były motywowane przez kierownictwo do sprzedaży obligacji [...] Sp. z o.o., o czym będzie mowa w dalszej części decyzji.
Komisja zawarła istotne wątpliwości co obiektywności Raportu dotyczącego spółki [...] Sp. z o.o., który nie wskazywał jednoznacznie, że inwestycja [...] w [...] dojdzie do skutku, z uwagi na fakt, że został on sporządzony przez Kancelarię [...], tj. Kancelarię, w której Radcą Prawnym oraz Wspólnikiem Zarządzającym był P. R. - do lipca 2018 r. Prezes Zarządu oraz jedyny wspólnik spółki [...] Sp. z o.o. Ponadto został on sporządzony na zlecenie spółki [...] Sp. z o.o., której Prezesem Zarządu i jedynym udziałowcem do lipca 2018 r. był P. R.
J. S. zeznała, że zmiany w materiałach promocyjnych dotyczących obligacji oferowanych przez [...] S.A. nastąpiły po zatrudnieniu w [...] S.A. w II połowie 2018 r. P. J. - Inspektora Nadzoru; że dokumenty dotyczące oferowanych obligacji przyjęły wtedy inny kształt, wykazywały wszystkie ryzyka, które nie były uwzględnione w poprzednich draftach, przygotowywanych i stosowanych dotychczas przez [...] S.A. w okresie zarządzania jej działalnością przez M. W. Wg KNF, Strona sama przyznała, że jakość wcześniejszych pod względem wskazywanych ryzyk nie była wystarczająca, a mimo to materiały te dystrybuowane były do potencjalnych klientów, którzy na ich podstawie podejmowali decyzje inwestycyjne o nabyciu obligacji danego emitenta.
Komisja stwierdziła, że ww. zmiany nie dotoczyły materiałów promocyjnych Inwestycji [...] w [...] i [...] w [...]. Analiza materiałów promocyjnych dotyczących emisji obligacji spółek [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. nie wskazuje, aby po zatrudnieniu na stanowisku Inspektora Nadzoru P. J. przyjęły inny kształt, tj. wskazywały ryzyka, zagrożenia wynikające z inwestycji. Komisja zidentyfikowała korespondencję mailową, z której wynika, że J. S. otrzymywała Teasery i Prezentacje dotyczące poszczególnych emisji obligacji [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. Przykładowo 1 marca 2018 r. otrzymała wiadomość mailową od E. K. - Dyrektora Biura Zarządu, do której załączony został projekt prezentacji dotyczący inwestycji [...] w [...]. Z kolei materiały promocyjne i inne dokumenty dotyczące spółki [...] Sp. z o.o. J. S. otrzymywała od J. J. - Dyrektora Departamentu Wsparcia Sprzedaży. Z korespondencji mailowej nie wynika, aby J. S. zgłaszała jakiekolwiek uwagi do treści sporządzonych dokumentów. Oznacza to, że treść tych dokumentów, które nie zawierały informacji o ryzyku oraz zagrożeniach związanych z inwestycjami w dane obligacje, przy wskazywaniu jedynie potencjalnych korzyści z instrumentu, nie wzbudziły w niej żadnych wątpliwości i zastrzeżeń.
Strona twierdziła, że w I półroczu 2018 r. pracowała na dokumentach i procedurach zastanych, przygotowywanych przez M. W. w 2017 r. - poprzedniego Prezesa Zarządu i on ponosi odpowiedzialność w zakresie materiałów promocyjnych związanych z emisją obligacji [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., ponieważ były sporządzane zgodnie z procedurami/wytycznym przygotowanymi przez poprzedni zarząd [...] S.A.
Komisja nie kwestionowała treści materiałów promocyjnych dotyczących spółek [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. Wskazywała, że niniejsze postępowanie administracyjne dotyczy treści/zawartości materiałów promocyjnych przede wszystkim weryfikacji materiałów promocyjnych, dotyczących inwestycji [...] w [...] - obligacje [...] Sp. z o.o. oraz [...] w [...] - obligacje [...] Sp. z o.o. i to J. S. brała udział w przygotowywaniu materiałów promocyjnych obligacji spółki [...] Sp. z o.o. - Inwestycji [...] w [...] oraz [...] Sp. z o.o. - Inwestycji [...] w [...].
Powołała się na korespondencję mailową, w której uzgadniana jest z J. S. Prezentacja Inwestycji [...] w [...] i [...] Sp. z o.o., a także korespondencja, która potwierdza, że J. S. miała dostęp do wszystkich dokumentów promocyjnych związanych z emisją obligacji spółek [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. w zakresie wszystkich serii obligacji. W przypadku obu z ww. inwestycji otrzymywała Prezentacje oraz Teasery. Osobą przekazującą jej te materiały była J. J. - Dyrektor Działu Wsparcia Sprzedaży w [...] S.A.
Szczególnie podkreśliła, że J. S. otrzymała od zewnętrznej Kancelarii Prawnej Raport due dilligence opisujący bardzo poważane ryzyka wskazujące na to, że inwestycja na [...] w [...] (obligacje [...] Sp. z o.o.) nie dojdzie do skutku z uwagi m. in. na uwarunkowania planistyczne oraz prawne etc. Mimo otrzymania tego Raportu materiały promocyjne nie zostały zmienione i uzupełnione o wskazane ryzyka związane z powstaniem obiektu [...] w [...]. O ww. Raporcie - co potwierdziła J. S. w zeznaniach z dnia 8 kwietnia 2018 r. - nie został również poinformowany G. D. - Dyrektor Sprzedaży [...] S.A. ani A. H. - Członek zarządu [...] S.A.
Odnosząc się do motywowania pracowników przez kierownictwo [...] S.A. do sprzedaży określonych produktów, Komisja ustaliła, że od 2018 do połowy 2019 r. podstawową działalnością [...] S.A. było oferowanie obligacji spółek z branży deweloperskiej. Dokonała analizy skrzynek mailowych wybranych pracowników [...] S.A. w tym J. S. - ówczesnego Prezesa Zarządu odpowiedzialnego za Departament Sprzedaży oraz G. D. - Dyrektora Departamentu Sprzedaży - podlegającego służbowo J. S. w celu weryfikacji, w jaki sposób pracownicy odpowiedzialni za obsługę klienta, motywowani byli do realizowania planów sprzedażowych. Ustaliła, że istniały przypadki, kiedy osobom zajmującym się sprzedażą obligacji wskazywano, że konkretne produkty z oferty [...] S.A. mają charakter priorytetowy i pracownicy powinni koncentrować się na ich sprzedaży, co jednocześnie wiązało się z wyższymi stawkami prowizyjnymi dla sprzedawców (pomimo braku formalnego planu sprzedażowego).
Świadczy o tym np. wiadomość e - mail skierowana 18 grudnia 2018 r. przez J. S. do G. D., D. B., A. Z. oraz na alias [...]@[...].pl, gdzie zwraca się z prośbą o koncentrację na 2 emisjach: [...] i [...]. Zależy jej na "dokręceniu wyniku i zamknięciu miesiąca "mocnymi liczbami". Zachęca, że "oferta, która jest teraz na stole daje unikatowe wynagrodzenie".
W mailu z 19 października 2018 r. skierowanym przez G. D. na adres mailowy Sprzedaż, przekazał on najświeższe decyzje Zarządu [...] SA ogłaszając "stały fix prowizji na poziomie 60% przychodu dla wszystkich na sprzedaż [...] Sp. z o.o. (niezależnie od wykonu targetu)...(...) osoby, które osiągną min. 500 000 PLN wolumenu sprzedaży spółki [...] w październiku otrzymują 70% przychodu za sprzedaż produktu [...]".
Komisja powołała się na liczne maile świadczące o presji sprzedażowej na określone produkty. W odniesieniu do oferowanych przez [...] S.A. obligacji spółki [...] Sp. z o.o. w ramach projektu [...] w [...].
W odniesieniu do oferowania obligacji spółki [...] Sp. z o. zidentyfikowano mail z dnia 19 października 2018 r. od G. D. do Sieci sprzedaży: "Ogłaszamy promocję, która dotyczy wszystkich emisji spółki [...] w miesiącu Październik. Ogłaszamy stały fix prowizji na poziomie 60% przychodu dla wszystkich na sprzedaż [...] (niezależnie od wykonu targetu (...) Promocja dotyczyła tylko spółki [...] (..) Ciśniemy [...]." oraz mail z dnia 11 grudnia 2018 r. od J. S. do G. D., w którym J. S. zwraca się do G. D. z zapytaniem: "ciśniemy [...]???". G. D. w odpowiedzi wskazuje: "Ciśniemy, choć ludzie czekają mocno na Prefabest i na tym chcą się koncentrować w grudniu". W kolejnym z maili z dnia 30 października 2018 r. skierowanym przez G. D. do pracowników wskazał, że: "Nasza październikowa promocja cieszyła się wysokim zainteresowaniem, za co Wam serdecznie dziękuję Już dziś ogłaszam Wam, iż będzie ona kontynuowana w miesiącu Listopad na emisje [...]. Wszystko wskazuje na to, że Listopad będzie ostatnim miesiącem zbierania środków na ten projekt (...)".
Komisja ustaliła, że G. D. wysyłał na e-maila Sprzedaż <[...]@[...].pl>, wiadomości e-mail o nazwie MAPA DROGOWA, w których wskazywał jakie produkty mają być oferowane klientom w danym miesiącu. W mailu z 10 maja 2018 r. przesłał tzw. MAPĘ DROGOWĄ na maj 2018 r która w odpowiedziała w informacji zwrotnej "Dobre zestawienie - syntetyczne!."
Do programów motywacyjnych KNF zaliczyła również konkurs związany z wyjazdem na Kostarykę, który był jednym ze środków zachęcania pracowników do zwiększania wyników sprzedaży, przywołując treści propagujące konkurs, trwający 6 miesięcy (6 odcinków – 8 biletów). Zdaniem Komisji, taki sposób motywowania pracowników poprzez organizowanie intratnych wyjazdów zagranicznych oraz ukierunkowywanie ich na sprzedaż konkretnego produktu w ramach konkursu związanego z wyjazdem, może prowadzić do rekomendowania przez sprzedawcę klientowi lub potencjalnemu klientowi nabycia konkretnego instrumentu finansowego, celem uzyskania jak najlepszych wyników sprzedażowych i uzyskania z tego tytułu profitów przez pracownika bez uwzględnienia, czy produkt ten jest dla klienta czy potencjalnego klienta odpowiedni, czy też nie. Dla pracownika wysoce istotnym miała być wielkość sprzedaży określonego produktu, natomiast marginalnym to czy ten produkt jest odpowiedni dla klienta. Z maili pomiędzy kierownictwem [...] S.A. wynika także, że kierownictwo podkreślało w korespondencji mailowej, że wyjazd na Kostarykę nie ma charakteru szkoleniowego, a stanowi wyjazd wypoczynkowo - rekreacyjny. Komisji taki sposób motywowania pracowników poprzez organizowanie intratnych wyjazdów zagranicznych oraz ukierunkowywanie ich na sprzedaż konkretnego produktu w ramach konkursu związanego z wyjazdem, może prowadzić do rekomendowania przez sprzedawcę klientowi lub potencjalnemu klientowi nabycia konkretnego instrumentu.
Z treści przywołanych wyżej maili wynika, że dla pracownika wysoce istotnym miała być wielkość sprzedaży określonego produktu, natomiast marginalnym to czy ten produkt jest odpowiedni dla klienta.
Strona zeznała w piśmie z 8 kwietnia 2018 r., że brak jest jakichkolwiek dowodów, aby to ona "naciskała" G. D., aby w taki sposób motywował pracowników. Brak jest również dowodów, aby naciski na pracowników pochodziły od J. S. Strona zaprzeczyła, że poleciła G. D. wysyłanie takich maili i żaden dowód w aktach sprawy tego nie potwierdza. Co istotne, jak oświadczyła podczas przesłuchania w charakterze świadka G. D.: "Priorytety nadawane sprzedawcom - ,"naciski" na daną sprzedaż były nadawane ze względu na bezpieczeństwo klientów, którzy zakupili wcześniej obligacje danego emitenta, a nie ze względu na korzyści finansowe sprzedawców". Komisja wskazała, że podlegający J. S. G. D. wskazywał osobom zajmującym się sprzedażą obligacji klientom, które produkty w danym okresie/miesiącu są priorytetowe do sprzedaży. Zdaniem KNF, nie ma znaczenia kto był pomysłodawcą ww. konkursu sprzedażowego. Istotnym jest fakt, że został on zaakceptowany i odbywał się za wiedzą i zgodą J. S. - bezpośredniej przełożonej G. D., nadzorującej Departament Sprzedaży
W toku postępowania ustalono, że wykonywanie czynności oferowania przez [...] S.A. miało miejsce we współpracy z podmiotami nieuprawnionymi w okresie od 1 stycznia 2018 r. do 23 kwietnia 2019 r. [...] S.A. był stroną 40 umów z emitentami, na podstawie których świadczył usługi oferowania instrumentów finansowych w ramach 158 ofert. W ramach wykonywania usługi oferowania obsługiwał kompleksowo m. in. grupę kapitałową [...], prowadzącą działalność deweloperską, gdzie przedsięwzięcia biznesowe (głównie budowa hoteli oraz condohoteli) były finansowane ze środków pochodzących z ofert przeprowadzonych przez [...] S.A. Z zeznań A. H. - członka Zarządu [...] S.A. z 11 stycznia 2022 r. oraz G. D. - Dyrektora Sprzedaży z 24 lutego 2022 r. wynika, że w 2018 r. głównymi produktami oferowanymi przez [...] S.A. były obligacje spółek [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. (projekt [...] w [...]) oraz [...] sp. z o.o. (projekt [...] w [...]).
[...] S.A. w okresie od początku 2018 r. do kwietnia 2019 r. zaoferował obligacje spółki [...] Sp. z o.o. (poprzednio Bizano lnvestments Sp. z o.o.) na łączne kwoty ponad 30 mln zł, 1 690 000,00 € oraz 291 000,00 $, obligacje spółki [...] Sp. z o.o. na kwotę ponad 12 mln zł, obligacje spółki [...] Sp. z o.o. na kwotę 45 mln zł oraz [...] Sp. z o.o. na kwotę 25 min zł.
W toku postępowania ustalono, że w [...] S.A. funkcjonowały dwie sieci sprzedaży. Sieć wewnętrzna funkcjonowała w formie Punktów Obsługi Klienta. Kierował nią Dyrektor Sprzedaży — ustalono, że w okresie objętym niniejszym postępowaniem Dyrektorem Sprzedaży był G. D., którego bezpośrednim przełożonym była Strona. Rekrutowała G. D. do [...] S.A.
W [...] Oprócz sieci wewnętrznej w [...] S.A. funkcjonowała sieć zewnętrzna, umiejscowiona w strukturze Departamentu Sprzedaży, a osobą odpowiedzialną za sieć zewnętrzną do dnia 27 lutego 2019 r. był M. S. - Dyrektor Sprzedaży ds. Kluczowych Partnerów, również rekrutowany do [...] S.A. przez J. S.. Po rozwiązaniu umowy z M. S., osobą bezpośrednio odpowiedzialną za sieć zewnętrzną była J. S. - Prezes Zarządu.
Z zestawienia sporządzonego przez [...] S.A. na dzień 20 listopada 2018 r. wynika, że w sieci zewnętrznej funkcjonowało 166 tzw. doradców, z czego 15 z sieci wewnętrznej - czyli pracowników zatrudnionych w [...] S.A. Doradcy z sieci zewnętrznej określani byli mianem Projekt np. [...], [...], [...] Sp. z o.o., bowiem każdy z nich był jednocześnie pracownikiem ww. podmiotów. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że [...] S.A. w procesie oferowania obligacji współpracował z podmiotami nieuprawnionymi do świadczenia tego typu usług. Jednym z takich podmiotów była spółka [...] Sp. z o.o., której pracownicy wykonywali czynności związane z oferowaniem obligacji poprzez przedstawienie klientom informacji na temat planowanej emisji, zachęcając ich równocześnie do nabycia obligacji emitenta, za co spółka [...] Sp. z o.o. otrzymywała wynagrodzenie bezpośrednio od emitenta obligacji.
Komisja ustaliła, że [...] S.A. złożył 8 czerwca 2018 r. do Komisji wniosek o wpis do rejestru agentów firm inwestycyjnych spółki [...] Sp. z o.o. Postanowieniem z [...] lutego 2019 r. postępowanie zostało zawieszone na wniosek [...] S.A. Po podjęciu postępowania na wniosek [...] S.A. zostało umorzone decyzją z [...] lipca 2019 r., a spółka [...] Sp. z o.o. nie posiadała statusu agenta firmy inwestycyjnej.
Komisja zidentyfikowała korespondencie mailowa, z której wynika, że pracownicy [...] Sp. z o.o. niezatrudnieni w [...] S.A. wykonywali czynności związane z oferowaniem obligacji spółek, w których oferowaniu pośredniczył [...] S.A.
Wykonywanie czynności związanych z oferowaniem polegało na tym, że osoby które łączył z [...] Sp. z o.o. stosunek pracy lub inny stosunek prawny o podobnym charakterze, przedstawiały klientom lub potencjalnym klientom informacje na temat planowanej przez [...] S.A. emisji określonych obligacji, zachęcając ich równocześnie do nabycia obligacji danego emitenta. Informacje na temat poszczególnych emisji były przekazywane osobom z [...] Sp. z o.o. przez osoby zatrudnione w [...] S.A. Następnie osoby te kierowały do pracownika [...] S.A. prośbę o wystawienie imiennej propozycji nabycia przekazując dane pozyskanego za ich pośrednictwem klienta oraz kwotę za jaką klient chce nabyć obligacje (bądź certyfikaty inwestycyjne, które również były produktem oferowanym przez [...] S.A.).
O wykonywaniu ww. czynności przez podmioty nieuprawnione, niezatrudnione w [...] S.A., świadczy korespondencja mailowej:
A. Z., zatrudniony jednocześnie w [...] S.A. (na 1/64 część etatu) oraz w [...] Sp. z o.o. na stanowisku Dyrektora Zarządzającego otrzymał w dniu 9 maja 2018 r. z adresu e-mail Domu Maklerskiego [...] S.A. wiadomość skierowaną na adres [...]@gmail.com, o następującej treści: "Szanowny Panie, W załączeniu do niniejszej wiadomości przesyłamy numerowaną, oznaczoną imiennie propozycję nabycia obligacji serii F, emitowanych przez spółkę [...] Sp. z o.o. Przekazujemy również formularz zapisu, który w przypadku decyzji o nabyciu obligacji należy uzupełnić czytelnie, podpisać (...)". Następnie A. Z. przekazał tę wiadomość na adres mailowy [...]@[...], należący do osoby niezatrudnionej w [...] S.A. a posługującej się adresem mailowym spółki [...] Sp. z o.o., załączając dokumenty obejmujące formularz przyjęcia propozycji nabycia obligacji serii F emitowanych przez [...] Sp. z o.o., prezentację spółki [...] sp. z o.o. i Propozycję Nabycia Obligacji [...] Sp. z o.o. serii F nr [...] skierowaną do W. R. Korespondencja pomiędzy A. Z. a adresem mailowym [...]@[...], zawierająca dokumenty związane z oferowanymi przez [...] S.A. instrumentami finansowymi odbywała się również w dniach 9 maja 2018 r. (trzykrotnie) str. 39 i dotyczyła emisji certyfikatów inwestycyjnych serii B13 funduszu inwestycyjnego [...] oraz 17 maja 2018 r., i dotyczyła kolejnych ofert realizowanych za pośrednictwem [...] S.A., tj. obligacji serii J emitowanych przez spółkę [...] sp. z o.o., obligacji serii T emitowanych przez spółkę [...] Sp. z o.o. oraz obligacji serii J emitowanych przez spółkę [...] Sp. z o.o.
Komisja zidentyfikowała również korespondencję mailową jaka miała miejsce pomiędzy J. J. (Specjalistą ds. Wsparcia Sprzedaży w [...] S.A.), a A. R. podpisującą się w stopce maiła jako Dyrektor ds. Administracyjnych [...] Sp. z o.o. (adres mailowy [...]@[...]), niezatrudnioną w [...] S.A. Korespondencja ta przybrała regularny charakter. KNF wskazała np. na wiadomość mailową z 24 kwietnia 2018 r., w której A. R. przesłała do J. J. wiadomość mailową z przekazanym formularzem zapisu na obligacje [...] Sp. z o.o. serii F inwestora T. C. Z kolei 26 kwietnia 2018 r. A. R. przekazała J. J. w wiadomości mailowej formularz zapisu na obligacje serii J spółki [...] Sp. z o.o. inwestora R. Z. Następnie 10 maja 2018 r. formularz przyjęcia propozycji nabycia obligacji serii T, emitowanych przez spółkę [...] Sp. z o.o. inwestora T. W.
Komisja zidentyfikowała również korespondencję mailową z dni 16-21 maja 2018 r. pomiędzy J. J., a A. R., w której J. J. kieruje prośbę do A. R.: "Pani A., przesyłam oświadczenie do podpisu przez Pana R. Z. Zarówno formularz zapisu jak i oświadczenie potrzebuję otrzymać w oryginale.". W odpowiedzi A. R. odpisała: "Pani J., Dziękuję za przesiane formularze i oświadczenie - dzisiaj do końca dnia powrócę z dokumentami podpisanymi przez klienta (...)". Następnie w dniu 21 maja 2018 r. A. R. przekazała J. J. formularz przyjęcia propozycji nabycia obligacji serii J emitowanych przez spółkę [...] Sp. z o.o., dla której [...] S.A. świadczył usługę oferowania, podpisany przez A. Z. (zatrudnionego zarówno w [...] S.A. na 1/64 etatu jak i w spółce [...] Sp. z o.o.). W mailu z 25 czerwca 2018 r. A. R. zwróciła się do J. J. z zapytaniem: "Pani J., W nawiązaniu do naszej rozmowy tel, uprzejmie proszę o sprawdzenie możliwości wcześniejszego wykupu obligacji: 1/[...] S.A. Seria A Nazwiska obligatariuszy: W. P., M. P., E. S. 2/[...] Sp. z o.o. Seria A Nazwiska obligatariuszy: W. P.".
Zdaniem Komisji treść ww. wiadomości wskazuje, że A. R. jako osoba niezatrudniona w [...] S.A. posiadała dostęp do obligatariuszy, którzy nabyli oferowane przez [...] S.A. obligacje spółek [...] S.A. oraz [...] Sp. z o.o. A. R. 14 stycznia 2019 r. przekazała J. J. formularz przyjęcia propozycji nabycia obligacji serii B emitowanych przez [...] Sp. z o.o. od klienta T. R.
Kolejnym z podmiotów, z którym współpracował [...] S.A. była spółka [...] sp. z o.o., o czym świadczy korespondencja mailowa pomiędzy R. Z. zatrudnionym w [...] S.A. na 1/64 etatu a E. M. podpisującą się w stopce maila jako Dyrektor ds. Administracji [...] (adres mailowy:[...]@[...].pl), osobą niezatrudnioną w [...] S.A., powiązaną ze spółką [...] Sp. z o.o. Korespondencja mailowa miała charakter ciągły i powtarzalny. R. Z. 15 maja 2018 r. przekazał E. M. imienną propozycje nabycia obligacji spółki [...] Sp. z o.o. serii J wystawioną na inwestora Z. R., na co 4 czerwca 2018 r. E. M. przesłała do R. Z. zawiadomienie o zapisie obligacji serii J [...] Sp. z o.o. inwestora Z. R. W dniu 13 czerwca 2018 r. zamówienie na wystawienie propozycji nabycia dla inwestora A. W., natomiast w dniu 20 czerwca 2018 r. zamówienie na wystawienie propozycji nabycia dla klienta B. K. W dniu 25 czerwca 2018 r. E. M. skierowała do R. Z. dokument stanowiący formularz przyjęcia propozycji nabycia obligacji serii L [...] Sp. z o.o. dla inwestora Z. T. Z kolei 26 czerwca 2018 r. E. M. skierowała do R. Z. wiadomość z danymi klienta do zapisu na obligacje spółki [...] Sp. z o.o. - inwestor C. M., natomiast 3 lipca 2018 r. dane do zapisu na obligacje ww. spółki przez inwestora P. S. z prośbą o wystawienie propozycji nabycia dla ww. klientki. Z kolei w dniu 6 sierpnia 2018 r. R. Z. przekazał E. M. imienną propozycję nabycia obligacji spółki [...] Sp. z o.o. serii M wystawioną na S. P. wraz z prezentacją dotyczącą budowy akademików ze środków pochodzących z tej emisji obligacji spółki [...] Sp. z o.o.
KNF wskazała na korespondencję mailową, w której E. M. wykorzystuje tożsamy mechanizm współpracy z R. Z., tj. podaje imię i nazwisko pozyskanego klienta, dane adresowe oraz kwotę za jaką klient chce nabyć obligacje. Komisja ustaliła, że kolejną osobą, z którą współpracował R. Z. była K. K., niezatrudniona w [...] S.A., powiązana ze spółką [...] sp. z o.o.
W korespondencji mailowej K. K. wielokrotnie zwracała się do R. Z. o wystawienie imiennej propozycji nabycia dla konkretnego klienta, podając w mailu dane klienta (imię i nazwisko, adres, dane kontaktowe oraz wysokość deklarowanych przez klienta środków pieniężnych na nabycie obligacji).
Przykładowo, w dniu 21 maja 2018 r. K. K. [...]@[..].pl skierowała do R. Z. prośbę o wystawienie propozycji nabycia dla inwestora P. P. z podaniem wysokości środków, które mają zostać zainwestowane oraz danymi adresowymi klienta. W dniu 22 maja 2018 r. otrzymała od R. Z. wystawioną na P. P. imienną propozycję nabycia obligacji spółki [...] Sp. z o.o. serii K. Również 21 maja 2018 r. K. K. wystąpiła do R. Z. z prośbą o wystawienie imiennej propozycji nabycia obligacji dla inwestora S. S. W dniu 22 maja 2018 r. R. Z. skierował na adres mailowy K. K. imienną propozycję nabycia obligacji serii K spółki [...] Sp. z o.o.
W dniu 24 maja 2018 r. K. K. [...]@[...].pl skierowała do R. Z. na adresy mailowe [...]@[...] oraz [...]@[...].pl wiadomość, w której zwraca się do R. Z. o cyt. : "przesłanie PNki na obligacje [...] dla klienta: M. N." W mailu załączono także dokumentację wystawioną dla klienta w związku z procesem przyjęcia zapisu na obligacje spółki [...] Sp. z o.o.
Zdaniem Komisji, powyższe przypadki ewidentnie obrazują, że współpraca przy oferowaniu instrumentów finansowych z osobami niezatrudnionymi przez [...] S.A. miała charakter zorganizowany a nie jednostkowy i dotyczyła pracowników wielu podmiotów trzecich. Komisja ustaliła ponadto, że grupa sprzedawców sieci zewnętrznej (w zależności od okresu licząca od 100 do ponad 160 osób), która współpracowała przy dystrybucji obligacji oferowanych przez [...] S.A. to osoby zatrudnione przez [...] S.A. na ułamkowe części etatu — najczęściej 1/64 etatu, które były jednocześnie pracownikami lub osobami współpracującymi z m. in. [...] Sp. z o.o., [...]. z o.o. czy [...] Sp. z o.o.
Z zestawienia sporządzonego przez [...] S.A. na dzień 21 września 2018 r. wynika, że w sieci zewnętrznej funkcjonowało 122 tzw. sprzedawców zatrudnionych na 1/64 etatu, którzy określani byli sformułowaniem Projekt np. Projekt [...], Projekt [...], Projekt [...] Sp. z o.o.
Z oświadczenia J. S. złożonego w toku kontroli wynika, że: "Projektem nazywano grupę osób, która była spięta pod jakiegoś lidera moderującego biznesem, docelowo w przypadku pozytywnej oceny pracy danej grupy, rekomendowane było powołanie jej jako jednej jednostki, mającej docelowo wykonywać czynności AFIDM. Jednocześnie, grupa ta funkcjonowała w DM jako pojedynczy sprzedawcy zatrudnieni na umowę o pracę/umowę zlecenie. Zasadą było, że nikt nie mógł dystrybuować obligacji bez zatrudnienia w DM i na pewno nie było oferowania przed dopełnieniem ww. obowiązku".
Pracownicy podmiotów trzecich m. in. [...] Sp. z o. o., ale także szeregu innych podmiotów, byli zatrudniani przez [...] S.A. w wymiarze czasu pracy 1/64 etatu, a ich wynagrodzenie wynosiło ok. 33 zł miesięcznie. Mając na uwadze fakt, że pełny etat wynosi miesięcznie 160 godzin - przy 8 godzinnym czasie pracy - wymiar czasu pracy pracownika [...] S.A. (będącego jednocześnie pracownikiem m. in. spółki [...] Sp. z o.o.) wynosił 2,5 godziny miesięcznie.
Przykładem jest przypadek m. in. A. Z. zatrudnionego w [...] S.A. na 1/64 część etatu, a jednocześnie zatrudnionego w [...] Sp. z o.o. na stanowisku Dyrektora Zarządzającego. Z kolei z treści korespondencji elektronicznej przesłanej przez B. K. - Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. ([...]@[...]) do J. S. w dniu 1 października 2018 r., może wynikać, że obie spółki, tj. [...] i [...] S.A. były w porozumieniu, wspólnie planowano i ustalano pewne kwestie dotyczące działania związanego z wykonywaniem przez pracowników [...] Sp. z o. o. czynności związane z oferowaniem obligacji spółek, dla których podmiotem oferującym był [...] S.A. W mailu tym, B. K. w sposób jednoznaczny proponuje zatrudnienie pracowników [...] Sp. z o. o. w [...] S.A. na 1/64 etatu, jak również przekazywanie wynagrodzenia bezpośrednio przez emitenta na rachunek wskazany przez [...] Sp, z o, o. (na wskazany podmiot/działalność). Wg maila: "A., Działamy z Chłopakami i musimy dograć kilka istotnych kwestii. Poniżej lista najpilniejszych tematów: - zatrudnienie w CC naszych zawodników (póki co 1/64 etatu plus ryczałt wypłacany z fee na umowie b2b z CC — chcemy dać k i rozliczać to jako ryczałt od sprzedaży; później różnica między wynagrodzeniem ludzi za sprzedaż, a fee od emitenta/DM idzie na wskazany przez nas podmiot/działalność) -daj znać czy macie jakiś draft umowy b2b, który możemy wykorzystać z naszymi zawodnikami - zgodny z Waszymi wymogami jeśli chodzi o RODO, ochronę danych etc.
Komisja zidentyfikowała korespondencję mailową, w której sama J. S. kierowała do osób zatrudnionych na 1/64 część etatu informacje o planowanych emisjach. Przykładowo 8 maja 2018 r. J. S. skierowała na adres e-mail [...]@[...].pl; i do A. S. ze spółki [...] Sp. z o.o. zatrudnionych w [...] S.A. na 1/64 etatu wiadomość o temacie [...] - partia dokumentów (8%) o następującej treści: "Z wielką przyjemnością pragnę poinformować, że ruszyliśmy ze sprzedażą nowego projektu — obligacji na [...]. Jest to unikatowy, prestiżowy projekt nieruchomościowy w tamtej okolicy (prezentacja w załączeniu) W razie dodatkowych pytań, szkolenia - proszę o informację. PS. Informuję, że dla Klientów powyżej 0,5 min. zł. jest możliwość negocjowania warunków na 10% w skali roku! (kupon roczny) Pozdrawiam, J . W załączeniu przesyłam set dokumentów dotyczący Emisji Obligacji [...] Sp. z o.o., seria A (8%) Dokumenty w pliku (materiał wewnętrzny): - Warunki Emisji, -Prezentacja, - Teaser, - Zgoda na przetwarzanie danych osobowych, - Procedura zamawiania imiennej propozycji nabycia, - Harmonogram emisji, -RODO-obowiązek informacyjny. Zapisy i wpłaty trwają od 05.07.2018r. do 19.07.2018r. Przydział: 20.07.2018r".
Z kolei w dniu 23 kwietnia 2018 r. J. J. - Dyrektor Wsparcia Sprzedaży [...] S.A. skierowała do B. K. Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. (zatrudnionego w [...] S.A. na 1/64 etatu) na adres mailowy [...]@[...] wiadomość, w której przekierowała do jego wiadomości e-maila skierowanego z adresu Emisje [...] S.A. z dnia 23 kwietnia 2018 r. na adres [...]@[...].com' Co: C. S. Subject'. "Emisja obligacji serii G, [...] Sp. z o.o. Szanowny Panie, W załączeniu do niniejszej wiadomości przesyłamy numerowaną, oznaczoną imiennie propozycję nabycia obligacji serii G, spółki [...] Sp. z o.o. Przekazujemy również formularz zapisu (w tym: AML oraz Oświadczenie o statusie FATCA/CRS), który w przypadku decyzji o nabyciu obligacji należy uzupełnić czytelnie, podpisać i odesłać skan na adres mailowy: [...]@[...].pl oraz w oryginale na adres siedziby: [...] S.A. (ul. [...], [...]) za pośrednictwem Pracownika Domu Maklerskiego, w terminach określonych w warunkach emisji obligacji. Pracownik Domu Maklerskiego jest również upoważniony do przedstawienia innych dodatkowych dokumentów, niezbędnych do złożenia zapisu w ofercie. Harmonogram emisji zawarty jest w dokumencie informacyjnym, niemniej jednak poniżej wskazujemy go do wglądu (...)". W treści wiadomości e-mail zawarty został harmonogram emisji obligacji serii G, spółki [...] Sp. z o.o.
W dniu 18 czerwca 2018 r. A. Z. (zatrudniony w [...] S.A. na 1/64 etatu) podpisany w stopce maila jako Dyrektor Zarządzający [...] Sp. z o.o. skierował do J. J. Dyrektora Wsparcia Sprzedaży w [...] S.A. i R. Z. zatrudnionego na 1/64 etatu w [...] S.A. oraz w spółce [...] SP. z o.o. na adresy mailowe: [...]@[...].pl> oraz [...]@[..].pl wiadomość o temacie: [...] o treści: "hej czy mieliście tę wpłatę na USD w ostatniej emisji?". Na co J. J. z [...] S.A. odpowiedziała: "Nie, nie było takiej wpłaty.".
Komisja zidentyfikowała ponadto korespondencję mailową z dnia 3 października 2018 r., w której J. S. przesłała m. in. do A. H. - Członka Zarządu [...] S.A., P. J. - Inspektora Nadzoru w [...] S.A. oraz T. B. e-maila o treści: Temat: "Umowy dla sprzedaży! Pilne, ", w którym wskazała cyt. "Muszę mieć decyzje co robimy z zatrudnieniem bo mam grupę 10 osobowych mocnych zawodników i nie wiem co robić i jak wypłacać prowizje z tematów które teraz są sprzedawane.".
W wiadomości tej J. S. wyraźnie wskazała, że osoby które już sprzedają produkty [...] S.A. i należna jest im z tego tytułu prowizja, nie zostały jeszcze formalnie zatrudnione w [...] S.A. Komisja ustaliła dodatkowo, że [...] Sp. z o.o. otrzymywał wynagrodzenie bezpośrednio od emitentów, którym [...] S.A. świadczył usługę oferowania. Kwestia wynagradzania podmiotów trzecich przez emitentów była wielokrotnie poruszana w korespondencji mailowej.
Sprawa wypłacania prowizji bezpośrednio do [...] Sp. z o.o. była również poruszana w toku korespondencji, w ramach której B. K. Prezes Zarządu [...] Sp. z o.o. ustalał z C. D. ([...]@[...].pl) zasady wynagrodzenia dla spółki [...] Sp. z o.o. za dystrybucję obligacji. W treści wskazano w sposób jednoznaczny: "Pytanie czy jesteśmy to w stanie jakoś ogarnąć, żeby fee dla dystrybucji wpadło hurtowo bezpośrednio do [...]? Dajcie znać. Z A. S. i T. B. już to potwierdziłem, czekają na oficjałne info od Was.".
Komisja wskazała, że T. B. w ww. okresie był Wiceprezesem Zarządu [...] S.A. Nie wiązał go stosunek zatrudnienia z [...] S.A.
Komisja zidentyfikowała przelewy pieniężne od emitentów, tj. spółki [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z.o.o. z tytułu emisji poszczególnych serii obligacji.
KNF przedstawiła zestawienie płatności emitentów na rzecz [...] sp. z o.o.: J. S. miała pełną świadomość tego, że emitenci obligacji, dla których [...] S.A. świadczyła usługę oferowania, tj. m.in. [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. wynagradzali bezpośrednio osoby zatrudnione przez [...] S.A. na 1/64 etatu za czynności związane z oferowaniem, które powinny być faktycznie realizowane przez [...] S.A.
Dowodem tego jest m. in. korespondencja z 5 listopada 2018 r. i 3 grudnia 2018 r. pomiędzy J. S. a C. S. (zatrudnionym w [...] S.A. w okresie od 15 marca 2017 r. do 31 grudnia 2018 r. na podstawie umowy o pracę w wymiarze 0,015625 etatu). Z korespondencji wynika, że C. S., prowadzący działalność gospodarczą jako [...], na prośbę J. S. wystawił faktury VAT na spółkę [...] sp. z o.o. Korespondencja wskazuje, że faktura dotyczyła rozliczenia prowizji za przyjęcie przez wspomnianego C. S. zapisów na obligacje spółki [...] sp. z o.o.
Komisja oceniła powyższe pod kątem ewentualnego zaistnienia konfliktu interesów, w związku z tym pozyskała pisemne oświadczenia emitentów, na rzecz których [...] S.A. świadczyła usługę oferowania, tj, spółkę [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. Uzyskane informacje potwierdzają powyższy mechanizm działania, a także rolę [...] S.A., który koordynował taką formę współpracy, a nawet pośredniczył w przekazywaniu faktur. Z treści otrzymanych oświadczeń wynika, że:
Spółka [...] Sp. z o.o.
zawarła z osobami powiązanymi z [...] S.A. umowę o współpracę,
nie posiadała bezpośredniego kontaktu z tymi osobami,
wszystkie czynności były zlecane przez [...] S.A.
wypłacała wynagrodzenie osobom powiązanym z [...] S.A.
[...] S.A. posiadał wiedzę o ww. działaniach podmiotu,
[...] S.A. wskazał osoby jako podwykonawców.
Spółka [...] sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.
zawarła z osobami powiązanymi z [...] S.A. umowę o współpracę,
zgodnie z umowami o współpracę osoby te świadczyły na rzecz ww. spółek usługi polegające na współpracy z: "klientem zainteresowanym inwestycją swoich aktywów finansowych poprzez udzielenie finansowania spółce (dot. sprzedaży obligacji)",
spółki [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. przekazywały wynagrodzenie tym osobom,
spółki otrzymywały od [...] S.A. faktury wystawione przez ww. osoby wraz z rozliczeniem,
[...] S.A. rekomendował spółkom sprzedawców do współpracy.
Stanowiska emitentów, tj. [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o. o. oraz [...] Sp. z o.o. wskazują, że ww. emitenci zawarli z osobami zatrudnionymi w [...] S.A. na 1/64 etatu umowy o współpracy. Komisja ustaliła, że były to umowy, których przedmiotem było pozyskiwanie przez ww. osoby finansowania dla ww. emitentów.
Oznacza to, że osoby zatrudnione na ułamkowe części etatu w [...] S.A. posiadały umowę zawartą z emitentem w przedmiocie pozyskiwania finansowania dla danego emitenta, czyli poprzez sprzedaż inwestorom obligacji danego emitenta, jednocześnie pozyskiwały dla niego finansowanie.
Dom Maklerski nie rozpoznał jednak ww. okoliczności jako stanowiących lub mogących wywołać konflikt interesów. Analiza "Rejestru rodzajów działalności maklerskiej wykonywanej przez grupę kapitałową Copemicus w odniesieniu do których zaistniał lub może zaistnieć konflikt interesów połączony z zagrożeniem dla interesów jednego lub kilku klientów" (stanowiącego załącznik nr 1 do "Polityki zarządzania konfliktem interesów [...] S.A.") wykazała, że w rejestrze tym [...] S.A., określając rodzaje wykonywanej działalności, w większości określiła je jako potencjalny konflikt interesów, a żaden z określonych przez [...] S.A. rodzajów wykonywanej działalności nie został zakwalifikowany jako konflikt rzeczywisty.
Tym samym, wyżej wskazane okoliczności nie zostały uwzględnione, jako mogące powodować powstanie konfliktu interesów. [...] S.A. oraz J. S. nie dostrzegała w tej sytuacji nic negatywnego, w tym występującego konfliktu interesów, nie podejmowała również działań zmierzających do zarządzania tym konfliktem interesów, a przede wszystkim do uniknięcia konfliktu.
Komisja stoi na stanowisku, iż prawidłowo zarządzany konflikt interesów to taki, który został odpowiednio wcześniej zidentyfikowany, a w chwili jego powstania są już odpowiednio wypracowane metody zapobiegania negatywnym jego konsekwencjom.
Komisja ponownie w tym miejscu podkreśla, że w przypadku osób zatrudnionych przez [...] S.A. na 1/64 etatu, ta forma zatrudnienia miała na celu zalegalizowanie działalności podmiotów nieuprawnionych do oferowania instrumentów finansowych.
W piśmie z 8 kwietnia 2022 r. J. S. zeznała, że nie posiadała wiedzy o tym, aby miały miejsce sytuacje, w których m. in. R. Z., J. J. czy A. Z. przekazywały osobom z [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. informacje dotyczące obligacji oferowanych w 2018 r. przez [...] S.A., w tym imienne propozycje nabycia obligacji. Zeznała, że jeśli tak było to pracownicy nie stosowali się do zasad przekazywanych na szkoleniach. Osoby te podlegały bezpośrednio Dyrektorowi Działu Sprzedaży i Dyrektorowi Działu Wsparcia Sprzedaży.
Strona odnosząc się do zatrudnienia na ułamkowe części etatu osób za podmiotów takich jak m. in. [...] Sp. z o.o. zeznała, że było to praktyką rynkową i zostało zaakceptowane przez cały zarząd. Wskazała, że w 2018 r. ani ona ani A. H., nie mieli świadomości, że takie rozwiązanie jest negatywnie oceniane przez Komisję.
Z wyjaśnień J. S. złożonych w toku kontroli w formie nagrania w dniu 10 lipca 2019 r. wynika, że w chwili rozpoczęcia pracy w [...] S.A., sieć sprzedaży się budowała i: "była częściowo rekomendowana przez grupę [...]", i osoby te: "faktycznie zatrudniane były w taki naturalny sposób". Jednakże, kiedy sytuacja zaczęła wymykać się z pod kontroli, zaczęła ona systematyzować cały proces. Wskazała, że [...] S.A. posiadał wiedzę o zatrudnieniu swoich pracowników w firmie, dla której świadczono usługi oferowania m. in. obligacji. To jednak nie przeszkadzało, gdyż w jej ocenie nie ma przepisu, który uniemożliwia zatrudnianie osób: "które gdzieś tam są związane, ważne żeby emisja była robiona jako pracownik DM.". J. S., wyjaśniła, iż na początku 2018 r. pracownicy [...] S.A. otrzymywali wynagrodzenie od emitenta, z tytułu zatrudnienia. Natomiast, [...] S.A. wypłacał wynagrodzenie za oferowanie instrumentów finansowych. Wyjaśniła również, że zdarzały się sytuacje, w których emitent nie mógł się skontaktować z pracownikiem [...] S.A. i wówczas brała udział w takiej komunikacji. J. S. w ww. nagraniu wskazała, że w 2018 r. pracownicy [...] S.A. byli wynagradzani przez emitentów, ale nie z tytułu sprzedaży obligacji a z tytułu zawartych z nimi umów na pozyskanie finansowania.
W toku postępowania ustalono również, że J. S. kierowała do podmiotów trzecich ofertę współpracy z informacjami o planowanych emisjach obligacji.
W dniu 24 lutego 2018 r. J. S. skierowała do B. K. Prezesa Zarządu [...] Sp. z o.o. wiadomość, w której wskazała: "B., startujemy w [...] z nowym produktem. W załączeniu wszystkie dokumenty. Od poniedziałku rusza nowa emisja — chciałabym abyście do mnie dołączyli. Super inwestycja pod operatorem [...], wspaniały architekt, który jest zarządzającym całej inwestycji (ma za sobą ogromną ilość udanych inwestycji). 3 letnie obligacje (z możliwością wykupu wcześniej od Klienta) 8% rocznie dla Klienta - wypłata na końcu 8% prowizji upfront Obligacje zabezpieczone. Min wpłata 20.000 PLN Przy sprzedaży 10 mio - jest EXTRA bonus lilii W zanadrzu czeka Spot, [...], [...].". Do maila został załączony plik dokumentów prezentujących inwestycję [...] w [...] - emisja obligacji spółki [...] Sp. z o.o.
Komisja zidentyfikowała korespondencję e-mail pomiędzy J. S. a B. K. - Prezesem Zarządu [...] Sp. z o.o., z której wynika, że w dniu 3 kwietnia 2018 r. J. S. <[...]@[...].pl> napisała do B. K. wiadomość mail o treści: "Na bieżąco wysyłam Ci emisje obecnych obligacji (mamy poza [...] [...] pod [...] i wierzytelności -z naszej stajni).. Zewnętrzne oferty ruszymy jak odpalimy systemy bo wersja papierowa nas zabije a prowizje są płacone od inkasa".
W dniu 11 kwietnia 2018 r. B. K. skierował do J. S. wiadomość mailową, w której napisał: "A., Jako [...] mamy kilku pośredników, którzy nie chcą wchodzić na pokład na stałe, ale podrzucają nam tematy. Chciałbym zablokować im bezpośrednią drogę dotarcia do [...] tak, żeby nie mogli nas "ominąć", bo trochę pracy włożyłem żeby ich pozyskać. Masz co do tego jakieś obiekcje? Jeśli nie masz przeciwskazań to podeślę Ci listę naszych pośredników, żebyście wiedzieli kogo do nas odsyłać :)". Na co uzyskał odpowiedź J. S.: "Ok - tak zróbmy -podepniemy ich pod Was. Rozumiem, że prowizja idzie do Was i Wy im płacicie? J.".
Z kolei 2 lipca 2018 r. B. K. skierował do J. S. zapytanie jakie produkty są obecnie w ofercie [...] S.A. cyt.: "A., Masz jakąś zbiorczą tabelkę w exelu z listą produktów (obligi, fizy, etc), które macie obecnie w sprzedaży? Rozmawiam z chłopakami z [...] i potrzebuję im pokazać jakie produkty mamy na półce".
Wiadomość zachęcająca do współpracy z [...] S.A. przy oferowaniu obligacji została skierowana 24 lutego 2018 r. również przez J. S. do A. G. ze spółki [...] Sp z o.o. z ofertą "super inwestycji pod operatorem [...]", wskazując jej waunki. w dniu 22 maja 2018 r. J. S. skierowała wiadomość mailową do M. G. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą [...] o treści: "M., Jeszcze raz bardzo dziękuję za spotkanie - cieszę się, że będziemy razem współpracować. W załączeniu, przesyłam Ci nasz produkt, na który teraz zbieramy obligacje. Od 500k możemy dać Klientowi specjalne warunki 10% (be ruszania prowizji). Prowizja hurtowa 8% upfront, J.'".
Do ww. wiadomości załączyła pakiet dokumentów związanych z emisją obligacji [...] Sp. z o.o. serii L.
Komisja zidentyfikowała również wiadomość e-mail, w której J. S. 15 lipca 2018 r. przesłała na adres P. C. <[...]@[...].pl> wiadomość o treści: "Witam, Miło mi jest poinformować, że Dom Maklerski [...] SA od przyszłego tygodnia rozpoczyna sprzedaż obligacji na nowy projekt - wspaniały obiekt PREMIUM w [...]. Warunki dla Klienta i Sprzedawcy tj. w projekcie [...]. Jeżeli jesteście zaineresowani dystrybucję proszę o informację w celu przygotowania umowy.". Powyższa wiadomość e- mail wskazuje, że J. S. występowała z inicjatywą dystrybucji obligacji spółki [...] Sp. z o.o. do podmiotu [...] Sp. z o.o.
O tym, że spółka [...] Sp. z o.o. zaangażowana była dystrybucję obligacji oraz certyfikatów inwestycyjnych oferowanych za pośrednictwem [...] S.A. świadczy również wiadomość mailowa z dnia 21 maja 2018 r. skierowana przez P. C. do J. J., w której zwrócił się o: "nowy set dla: [...], [...] - obligacje [...] - FIZ(...)".
Podsumowaniem półrocznej pracy J. S. w [...] S.A. jest prezentacja wysłana dniu 25 kwietnia 2018 r. przez J. S. do M. W., M. i B. oraz S. J., która opisuje podjęte przez J, S, działania w [...] S.A. w pierwszym półroczu jej zatrudnienia. Treść maila z kolei wskazuje, że J, S, zwraca się z prośbą o wypłatę premii z tytułu wykonanych dla [...] S.A. zadań: "W załączeniu przesyłam to co zostało zrobione w liczbach przez moje zaangażowanie w [...]. Oczywiście nie ma tam zapisanych masy spraw związanych z marketingiem, PR, produktami, bieżącą pracą itd. Chcę żebyście wiedzieli, że wykonana w ten sposób praca to w korporacji ok. 2 lat. Jeżeli będziecie chcieli aby coś rozwinąć proszę o maila. W tej chwili sytuacja jest u mnie dość napięta ponieważ powinna nastąpić dla mnie wypłata premii ale nie wiem kto ma to zaakceptować i z jakiś środków ( w tej chwili w [...] SA jest 288.000 zł. a przed nami wypłata pensji i stałe opłaty i... rozwój sieci, biur itd.).".
KNF zaprezentowała w tabelę mim.in, liczbę osób pozyskanych do współpracy [...] S.A. zatrudnionych na 1/64 etatu, firmy dó współpracy (nie ubiegające się o status agenta firmy inwestycyjnej, firmy zamierzające uzyskać status agenta firmy inwestycyjnej): Pracownicy 1/64, Firmy do współpracy (nie robiące AFI) , Firmy do
Oddziały [...] (zrekrutowani Dyrektorzy).
Przedstawiony jeden ze slajdów ww. prezentacji wskazywał na podmioty pozyskane do współpracy z [...] S.A., z których żaden nie posiadał statusu agenta firmy inwestycyjnej. Rubryka status oznacza, na jakim etapie jest podmiot jeśli chodzi o jego wpis do rejestru agentów firm inwestycyjnych. Jednocześnie w prezentacji wskazano, który z podmiotów zajmuje się sprzedażą produktów z oferty [...] S.A.
Podobnie jeden z przedstawionych slajdów ww. prezentacji wskazujący na podmioty pozyskane do współpracy z [...] S.A., z których żaden nie posiadał statusu agenta firmy inwestycyjnej. Rubryka status oznacza, na jakim etapie jest podmiot jeśli chodzi o jego wpis do rejestru agentów firm inwestycyjnych. Jednocześnie w prezentacji wskazano, który z podmiotów zajmuje się sprzedażą produktów z oferty [...] S.A.
Wskazane wyżej prezentacje wskazują, że J. S. była osobą pozyskującą podmioty do współpracy oraz pracowników zatrudnianych na 1/64 część etatu. Komisja w tym miejscu po raz kolejny wskazuje, że przyjęty model współpracy z osobami zatrudnionymi w spółce na 1/64 część etatu miał na celu zalegalizowanie działalności podmiotów nieuprawnionych do wykonywania czynności oferowania obligacji.
Strona w piśmie z 8 kwietnia 2020 r. podkreśliła, że w okresie sprawowania funkcji Prezesa Zarządu [...] S.A. nie miała wiedzy o tym, że [...] S.A. współpracował z osobami, które oferowały instrumenty finansowe z naruszeniem przepisów prawa i nigdy nie wyrażała zgody na takie działania.
Odnosząc się do budowania sieci sprzedaży w [...] S.A. Strona wskazała, że wraz z pojawieniem się emisji obligacji w [...] S.A. potrzebny był profesjonalny zespół zajmujący się sprzedażą obligacji. Budowa takiego zespołu to długotrwały proces, który obejmował rozmowy, przedstawienie produktów, pokazanie nowej jakości, przekonywanie, że nowy zarząd ma długoletnie plany. Pierwsze dwa wpisy do rejestru agentów firm inwestycyjnych (na kilkanaście złożonych do Komisji wniosków) uzyskano dopiero w 2019 r. Strona zeznała, że do czasu uzyskania wpisu do rejestru agentów firm inwestycyjnych [...] S.A. zatrudniał pracowników odpowiedzialnych za oferowanie w [...] S.A. Zgodnie z wymogami prawnymi w zakresie dystrybucji, osoby te musiały być związane stosunkiem pracy i przejść odpowiednie szkolenia w [...] S.A.
Strona wskazała, że pierwsze osoby zatrudnione w [...] S.A. były wskazane przez M. P., pracownika [...], który już wcześniej za zgodą M. W. i M. B. rozpoczął rozmowy rekrutacyjne. To z jego rekomendacji w [...] S.A. pojawiły się osoby takie jak R. Z. czy K. M., którzy mimo przeprowadzonych szkoleń dotyczących prawidłowej dystrybucji obligacji, nie zastosowali się do nich i sprzedawali obligacje przez osoby nieuprawnione. Strona podkreśliła, że w czasie jej zatrudnienia w [...] S.A. nie miała żadnych informacji dotyczących jakichkolwiek nieprawidłowości w oferowaniu obligacji. Informację taką uzyskała dopiero po przeczytaniu akt pokontrolnych dotyczących działalności w [...] S.A. — czyli wiosną 2021 r.
Strona zeznała, że za rozmowy dotyczące współpracy i pozyskanie nowych osób do współpracy z [...] S.A., była odpowiedzialna wraz z Dyrektorami Sprzedaży, których zatrudniła w 2018 r., tj. G. D. oraz M. S., który jak zaznaczyła został niezwłocznie zwolniony z [...] S.A., po wpisaniu go na listę ostrzeżeń publicznych, jako osobę związaną z [...] Domem Maklerskim S.A. W II połowie 2018 r. na stanowisko Inspektora nadzoru zatrudniła P. J., który zaczął wdrażać i porządkować dokumentację w [...] S.A. Odnosząc się do powyższego Komisja wskazuje, że materiał dowodowy stanowi podstawę do uznania, że dystrybucja obligacji spółek [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. odbywała się za pośrednictwem osób do tego nieuprawnionych zatrudnionych na 1/64 część etatu, bądź niezwiązanych z [...] S.A żadnym stosunkiem pracy - o czym świadczy przytoczona w uzasadnieniu decyzji korespondencja mailowa.
Zdaniem KNF, że J. S. miała pełną świadomość tego, w jaki sposób funkcjonuje w [...] S.A. sieć sprzedaży w 2018 r. i początkach 2019 r. Oferowanie obligacji oraz certyfikatów inwestycyjnych, wykonywane było przez podmioty nieuprawnione. Zatrudnienie osób na 1/64 etatu oznacza, że miesięczny wymiar czasu pracy tych osób w [...] S. A. wnosił 2,5 godziny. Prezentowany sposób zatrudnienia ww. osób na 1/64 część etatu w [...] S.A. i ich jednoczesne zatrudnienie w podmiotach, które nie posiadały uprawnień do oferowania instrumentów finansowych, w ocenie Komisji stanowiło próbę legalizacji przez [...] S.A. działalności podmiotów i obejście przepisów prawa regulujących kwestie oferowania instrumentów finansowych. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika, że J. S. pozyskiwała do współpracy osoby, które następnie zatrudniane były na 1/64 etatu. Co więcej w jej ocenie była to praktyka powszechnie stosowana przez inne podmioty.
Odnosząc się do wielokrotnego podkreślania przez Stronę w korespondencji z Komisją, że nie miała świadomości bezprawności zatrudniania pracowników na ułamkowe części etatu, Komisja wskazuje, że ww. stanowisko świadczy o tym, że Strona jako Prezes Zarządu kierujący [...] S.A., a ponadto osoba sprawująca merytoryczny nadzór nad Departamentem Sprzedaży, nie sprawowała swojej funkcji w sposób profesjonalny, rzetelny i należyty, a jej działanie było świadomą próbą zalegalizowania współpracy z ww. osobami.
Zdaniem Komisji, brak zapewnienia przez [...] S.A. Działowi Nadzoru Wewnętrznego i Compliance - komórce do spraw nadzoru zgodności działalności z prawem, spowodowało — zasobów koniecznych do prawidłowego działania ww. komórki.
Zgodnie z § 10 Regulaminu Organizacyjnego w Domu Maklerskim funkcjonował Dział Nadzoru Wewnętrznego i Compliance, kierowany przez Inspektora Nadzoru. Zgodnie z Regulaminem organizacyjnym, merytoryczny nadzór nad Działem Nadzoru Wewnętrznego i Compliance sprawowała Prezes Zarządu [...] S.A. – J. S.
W [...] S.A. obowiązywał również "Regulamin compliance i kontroli wewnętrznej w [...] S.A." - dalej Regulamin compliance.
W § 4 oraz § 11 Regulaminu compliance określono zadania Działu Nadzoru Wewnętrznego i Compliance, wskazując obowiązki wykonywane w ramach systemu nadzoru zgodności działalności z prawem oraz systemu kontroli wewnętrznej.
Pracownikom Działu Nadzoru Wewnętrznego i Compliance zostały przypisane takie zadania jak:
udział w kontrolach wewnętrznych,
nadzór zgodności działalności [...] S.A. z przepisami prawa,
wsparcie Zarządu w pracach bieżących,
rozpatrywanie skarg klientów.
Z ustaleń Komisji wynika, iż w Dziale Nadzoru Wewnętrznego i Compliance w badanym okresie, tj. kwiecień 2018 r. - kwiecień 2019 r. maksymalnie było zatrudnionych trzech pracowników.
W zakresie realizowanych kontroli przez Dział Nadzoru Wewnętrznego i Compliance należy wskazać, iż w ramach kontroli ujętych w planie na 2018 r. przeprowadzono 5 z 12 kontroli. Jako przyczyny nieprzeprowadzenia pozostałych kontroli [...] S.A. wskazał duże obłożenie pracą oraz zmiany organizacyjne. Ponadto trzy kontrole nie zostały wykonane w związku ze zmianą przepisów prawa.
W ocenie Komisji, stan, w którym trzem pracownikom przypisany został tak znaczny zakres obowiązków, jednocześnie przy tak szerokim zakresie działalności podmiotu, jest stanem niedopuszczalnym i w konsekwencji prowadzącym do tego, że Dział Nadzoru Wewnętrznego i Compliance nie działał w sposób należyty.
Obowiązkiem [...] S.A. i kierującej nim Prezes Zarządu J. S. było zapewnienie prawidłowo działającego systemu compliance, który w sposób efektywny będzie wykonywał ciążące na nim zadania.
Liczba zatrudnionych w ww. komórce osób, która w różnych okresach czasu wynosiła maksymalnie 3 osoby, w ocenie Komisji była niewystarczająca. Powodowało to, że osoby te nie były w Odnosząc się do ww. stanowiska Strony Komisja wskazuje, że zdecydowana większość naruszeń dotyczy obszaru sprzedaży, a nie obszarów prawnych czy compliance. Dodatkowo to nie A. H. a J. S. zgodnie z Regulaminem organizacyjnym sprawowała merytoryczny nadzór zarówno na Inspektorem Nadzoru jak również nad Działem Compliance.
Komisja dokonała oceny prawnej nieprawidłowości wskazanych w punkcie I decyzji. Powołała się na normę prawa materialnego, obowiązki wynikające z art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie, której źródłem jest dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG - dalej również Dyrektywa MiFID I.
Tymczasem organ wskazał, że oferowanie obligacji [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. naruszało ww przepis. Przed dopuszczeniem do oferowania obligacji serii M, nie dokonano analizy w zakresie tego, czy emitent posiada zdolność do realizacji zobowiązań względem obligatariuszy z tytułu nabytych obligacji spółki. Z korespondencji mailowej można jednoznacznie wywnioskować, że w przypadku wcześniejszych emisji obligacji tej spółki, również taka analiza nie była dokonywana. Świadczy o tym wiadomość e - mail skierowana w dniu 18 lipca 2018 r. przez J. S. do M. P. z [...] Sp. z o.o. i do wiadomości pracowników [...] S.A. m. in. R. Z., A. H., M. K. oraz T. P. wskazujący, że kontrole i rekomendacje dot. Emitentów i bezpieczeństwa obligatariuszy są w tej chwili nadrzędne. "Nie ma tygodnia abyśmy nie dostali zapytania od KNFu o te obszary".
KNF podniosła, że Spółka [...] Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS kilka miesięcy przed zawarciem z [...] S.A. umowę na obsługę programu emisji obligacji. Zawarta z [...] Sp. z o.o. umowę na obsługę programu emisji obligacji przewidywała, że program emisji obligacji polegał będzie na wyemitowanie obligacji w kilku - kilkunastu seriach. Ostatecznie [...] Sp. z o. o. przeprowadziła za pośrednictwem [...] S.A. 33 emisje obligacje za łączną kwotę 45 mln zł. Obiekt hotelowy [...] w [...] nie powstał, natomiast [...] Sp. z o.o. kilkanaście miesięcy zalegała z wypłatą odsetek i wykupem obligacji od obligatariuszy. W dniu 17 maja 2018 r. J. S. otrzymała Raport due dilligence, sporządzony przez Kancelarię [...], wskazujący na istotne ryzyka co do powstania inwestycji [...] w [...].
Doszło do sytuacji, w której kierownictwo [...] S.A. rekomendowało sprzedaż określonych produktów od czego uzależniało premię dla pracowników, a także organizowało konkursy sprzedażowe mające na celu sprzedaż jak największej liczby produktów określonego emitenta. Tymczasem w punkcie 41 Preambuły Rozporządzenia Delegowanego wskazano, że aby zapewnić, by nie doszło do naruszenia interesów klientów, firmy inwestycyjne powinny opracować i wdrożyć strategie w zakresie wynagrodzeń wobec wszystkich osób, które mogą mieć wpływ na świadczoną usługę lub działania podejmowane przez firmę, w tym osób odpowiedzialnych za kontakty z klientami, pracowników działu sprzedaży lub innych pracowników pośrednio zaangażowanych w świadczenie usług inwestycyjnych lub dodatkowych. Doszło do sytuacji, w której kierownictwo [...] S.A. rekomendowało sprzedaż określonych produktów od czego uzależniało premię dla pracowników, a także organizowało konkursy sprzedażowe mające na celu sprzedaż jak największej liczby produktów określonego emitenta.
W punkcie 41 Preambuły Rozporządzenia Delegowanego wskazano, że aby zapewnić, by nie doszło do naruszenia interesów klientów, firmy inwestycyjne powinny opracować i wdrożyć strategie w zakresie wynagrodzeń wobec wszystkich osób, które mogą mieć wpływ na świadczoną usługę lub działania podejmowane przez firmę, w tym osób odpowiedzialnych za kontakty z klientami, pracowników działu sprzedaży lub innych pracowników pośrednio zaangażowanych w świadczenie usług inwestycyjnych lub dodatkowych.
Te elementy stanowiło naruszenie art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez działanie [...] S.A. w sposób nierzetelny, nieprofesjonalny i niezgodny z interesem klientów domu maklerskiego, poprzez brak działania w sposób rzetelny i profesjonalny oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów w związku z oferowaniem obligacji spółki [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. Naruszenie ww. normy nastąpiło również poprzez wskazywanie sprzedawcom, które z produktów mają być priorytetem dla sprzedawców, naciski na realizację planów sprzedażowych i uzależnienie premii, a także bonusy w postaci np. wyjazdu na Kostarykę za sprzedaż określonych produktów z oferty [...] S.A.
Komisja stwierdziła naruszenie przez [...] S.A. art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów, pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich, wywołują konflikt interesów, zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nim w okresie od dnia 21 października 2018 r. do lutego 2019 r.
Naruszenie art. 22 ust. 3 lit a Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak zapewnienia przez [...] S.A. Działowi Nadzoru Wewnętrznego i Compliance — komórce do spraw nadzoru zgodności działalności z prawem.
Organ zarzucił także naruszenie art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie w zw. art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego, art. 22 ust. 3 lit a Rozporządzenia
Zdaniem organu, J. S. dopuściła do sytuacji konfliktogennej, w której osoby zatrudnione przez [...] S.A. na 1/64 etatu jednocześnie wiązane były umowami o współpracę z klientami Strony (emitentami obligacji) mającymi na celu pozyskiwanie finansowania na ich rzecz i pobierały za tę działalność wynagrodzenie od emitentów. Tym samym mogło dochodzić do sytuacji, w której osoby zatrudnione w [...] S.A. na 1/64 część etatu, mogły mieć powody natury finansowej, by interes danego emitenta przedkładać nad interes inwestorów [...] S.A., którym oferowane były obligacje danego emitenta.
Postanowieniem z dnia 19 stycznia 2022 r. Komisja odmówiła uwzględnienia wniosków dowodowych z dnia 18 października 2021 r. oraz 28 grudnia 2021 r. o przesłuchanie w charakterze świadków: M. P., S. J., C. J. (pkt 1 ppkt 1), T. P. (pkt 1 ppkt 2), P. J. (pkt 1 ppkt 3), A. M., D. Z., (pkt 1 ppkt 4), T. B., E. K., M. W. oraz M. B.
Odnosząc się do punktu 1 ppkt 1), tj. przesłuchania w charakterze świadków M. P., S. J., C. J. Komisja wskazuje, że nie kwestionuje okoliczności na które miałyby zostać przesłuchane ww. osoby (rekomendowania przez ww. osoby J. S. na stanowisko Prezesa Zarządu [...] S.A., przyczyn tej rekomendacji, współpracy [...] S.A. z [...], wyrażania przez J. S. zastrzeżeń co do objęcia stanowiska w [...] SA., zapewniania J. S. przez M. P., S. J. oraz C. J. co do wsparcia finansowego [...] S.A., rozmów w zakresie koniecznej restrukturyzacji [...] S.A. i zmiany osób zarządzających) i przyjmuje je jako element ustalonego stanu faktycznego. Strona sama wielokrotnie podnosiła ww. okoliczności w pisemnej korespondencji kierowanej do Komisji m. in. w stanowisku z dnia 18 października 2021 r., dlatego też Komisja nie dostrzega potrzeby przesłuchiwania ww. osób w charakterze świadków, jedynie w celu dodatkowego potwierdzenia okoliczności na jakie ww. świadkowie zostali zawnioskowani.
Odnosząc się z kolei do przesłuchania ww. osób na okoliczność braku wiedzy i zgody J. S. na sprzedaż obligacji przez osoby nieuprawnione, Komisja wskazuje, że J. S. była odpowiedzialna za sieć sprzedaży w [...] S.A. Z Regulaminu organizacyjnego obowiązującego w okresie objętym postępowaniem wynika, że J. S. sprawowała merytoryczny nadzór Departamentem Sprzedaży oraz tworzyła i organizowała sieć sprzedaży w [...] S.A. Podnoszony przez J. S. brak wiedzy o sprzedaży obligacji przez osoby nieuprawnione - w żaden sposób nie związane z [...] S.A. opinii prawnej w zakresie możliwości przypisania odpowiedzialności administracyjnej i nałożenia kary pieniężnej na byłego Prezesa Zarządu [...] S.A. J. S. oraz byłego członka Zarządu [...] S.A. A. H. - może świadczyć jedynie o tym, że nadzór nad działalnością domu maklerskiego w tym zakresie nie był rzetelny i wystraczający. Wynika to z faktu, że sprzedaż obligacji przez osoby nieuprawnione miała miejsce - co zostało potwierdzone zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym. Podejmowane przez J. S. działania w zakresie zatrudnienia osób na 1/64 etatu miały umożliwić sprawną sprzedaż obligacji, co wiązało się z uzyskaniem przychodów dla [...] S.A. Z prezentacji J. S. wynika, że pozyskane osoby współpracowały z [...] S.A. w zakresie oferowania obligacji pomimo braku wpisu do rejestru agentów firm inwestycyjnych.
Odnosząc się do wniosku o przesłuchanie M. P., S. J. oraz C. J. na okoliczność zapewnienia J. S. o ograniczeniu wpływów M. W. i M. B. na pracę nowo powołanego Zarządu [...] S.A., Komisja wskazuje, że okoliczności są irrelewantne co do przedmiotu toczącego się postępowania administracyjnego. J. S. jako osoba posiadająca wieloletnie doświadczenie na rynku finansowym, obejmując stanowisko Prezesa Zarządu [...] S.A. powinna zdawać sobie sprawę, że zgodnie z art. 368 § 1 Kodeksu spółek handlowych to zarząd reprezentuje spółkę i kieruje jej pracami. Natomiast zgodnie z art. 3751 Kodeksu spółek handlowych Walne zgromadzenie i Rada nadzorcza nie mogą wydawać zarządowi wiążących poleceń dotyczących prowadzenia spraw spółki. Takie zapisy znalazły się również w treści Regulaminu Zarządu [...] S.A. Zgodnie z punktem 4 ww. Regulaminu Zarząd podejmuje decyzje samodzielnie. Walne Zgromadzenie i Rada Nadzorcza nie może wydawać Zarządowi wiążących poleceń prowadzenia spraw Spółki.
Odnosząc się do punktu 1 ppkt 2, tj. wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka T. P., Komisja wskazuje, że okoliczności takie jak zła sytuacja finansowa i organizacyjna [...] S.A. nie zwalniają Prezesa Zarządu kierującego spółką z obowiązku przestrzegania przepisów prawa. Ponadto wskazany przez Stronę T. P. jako świadek, nie jest właściwy do oceny prawnej, co do braku odpowiedzialności J. S. za zarzucane przez Komisję naruszenia. Kwestia ustalenia odpowiedzialności J. S. za naruszenia jakie miały miejsce w [...] S.A. pozostaje w zakresie właściwości Komisji, która po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego jest właściwa do oceny tego, czy Strona niniejszego postępowania jest odpowiedzialna za naruszenia w domu maklerskim czy takiej odpowiedzialności nie ponosi. Świadek w postępowaniu administracyjnym nie jest uprawniony do oceny prawnej stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu administracyjnym. Jest przesłuchiwany według swojej wiedzy na okoliczność ustalenia stanu faktycznego.
Odnosząc się do wniosku Strony o przesłuchanie T. P. na okoliczność powołania przez J. S. w [...] S.A. tzw. Komitetu produktowego, Komisja nie kwestionuje tego faktu i jest to fałęt ustalony innymi dowodami, a zatem nie wymaga przeprowadzenia kolejnego dowodu na stwierdzoną innymi dowodami okoliczność. Zatem reasumując ww. okoliczności Komisja uznała za ustalone, zatem przesłuchanie w charakterze świadka T. P. jest niezasadne i nie zasługuje na uwzględnienie. Dowód tego rodzaju stanowiłby powielenie czynności dowodowych już przez organ przeprowadzonych i zmierzałoby do nieuzasadnionego przedłużania trwania postępowania.
Odnosząc się do wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadka P. J. z [...] S.A. (pkt 1 ppkt 3) na okoliczności, które powołuje Strona, Komisja ponownie wskazuje, że okoliczności takie jak zła sytuacja finansowa czy organizacyjna domu maklerskiego, pozostają bez wpływu na ustalenie przez Komisję odpowiedzialności Prezesa Zarządu za naruszenia zaistniałe w domu maklerskim. Ponadto jak już wyżej wskazano to nie świadek, a Komisja po przeprowadzeniu niniejszego postępowania jest właściwa dla oceny do tego, czy Strona jest odpowiedzialna za naruszenia stwierdzone w domu maklerskim, czy też nie.
Komisja podkreśla również, że nie kwestionuje takich okoliczności jak to, że na skutek działań J. S. wdrażano nową dokumentację, w tym dostosowywano regulaminy [...] S.A. do aktualnych wymogów prawnych, zatrudniano z inicjatywy J. S. zewnętrzne kancelarie prawne do przygotowywania raportów due diligence oraz dokumentacji dotyczącej obligacji, dążenia J. S. do wdrażania zmian w działalności [...] S.A., w tym zatrudniania z inicjatywy J. S. nowego personelu do strategicznych obszarów działalności, tj. Ryzyka, Compliance, Inspektora Nadzoru. Jednakże nie ma to znaczenia dla stwierdzonych naruszeń przez [...] S.A. i oceny działań Strony, która aktywnie uczestniczyła w organizacji sprzedaży, oferowaniu obligacji spółek [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. oraz współpracy [...] S.A. w zakresie oferowania obligacji z podmiotami do tego nieuprawnionymi.
Odnosząc się do wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadków A. M. oraz D. Z. (pkt 1 ppkt 4) Komisja wskazuje, że współpraca ww. osób z [...] S.A. a także zła sytuacja finansowa i organizacyjna [...] S.A. pozostają bez wpływu na ocenę przez Komisję odpowiedzialności Prezesa Zarządu za naruszenia zaistniałe w domu maklerskim. Zła sytuacja finansowa i organizacyjna nie zwalnia Prezesa Zarządu spółki od działania zgodnego z przepisami prawa.
Odnośnie wniosku dowodowego o przesłuchanie w charakterze świadków T. P., T. B. i E. K. (pkt 2 ppkt 1), Komisja wskazuje, że zakres obowiązków J. S. wynika z jej zeznań oraz Regulaminu organizacyjnego [...] S.A. Ponadto zakres obowiązków Strony został wskazany podczas przesłuchania przez A. H. oraz G. D., jak również przez samą Stronę w toku licznej korespondencji kierowanej do Komisji w toku prowadzonego postępowania. Komisja nie posiada w tym zakresie wątpliwości i uznała tą okoliczność za udowodnioną ww. dowodami.
Komisja dopuściła dowód złożony przez Stronę w postaci pisemnego oświadczenia T. P. z dnia 4 stycznia 2022 r., w którym przedstawił on zakres obowiązków J. S. i wskazał, że zajmowała się przede wszystkim: "dystrybucją i relacjami z klientami ". Wskazał, że każdy z członków zarządu nadzorował określony obszar - według swojej specjalizacji. Potwierdził złą sytuację finansowo - organizacyjną w [...] S.A. w 2018 r. w związku z czym restrukturyzacja [...] S.A. następowała stopniowo i była rozłożona na okres 2-3 lat. Potwierdził, że J. S. wraz z A. H. wprowadzili Komitet Produktowy. Wskazał, że Komitet produktowy był organem decyzyjnym i jeśli którykolwiek z członków Komitetu Produktowego zagłosował przeciwko współpracy z danym emitentem, wówczas [...] S.A. nie podejmował z nim współpracy. Ponadto wskazał, że decyzje wymagające współdziałania zarząd podejmował wspólnie, a w bieżącej działalności każdy zarządzał przede wszystkim danym obszarem.
Komisja dopuściła dowód w postaci pisemnego oświadczenia T. B. z dnia 5 stycznia 2022 r., który wskazał, że w Komitetach produktowych uczestniczył jako doświadczony pracownik [...] S.A. Potwierdził, że Komitety Produktowe zostały wprowadzone przez J. S. i A. H. i były organizowane w zależności od potrzeb kilka razy na kwartał. Uprzednio nie istniał żaden tego typu organ, a o emisjach decydował samodzielnie zarząd. Potwierdził, że sytuacja finansowa i organizacyjna, którą zastała J. S. po objęciu stanowiska Prezesa Zarządu była trudna. Wskazał, że zarząd, w tym J. S., stopniowo wdrażał zmiany i dążył do zapewnienia zgodności wszelkich procedur z prawem. M. W. i M. B. nie wspierali zmian wprowadzanych przez nowy zarząd [...] S.A.
Komisja załączyła do akt sprawy przekazane przez Stronę pisemne oświadczenie E. K. Dyrektora Biura Zarządu [...] S.A. z dnia 3 stycznia 2022 r., w którym E. K. potwierdziła, że J. S. i A. H. wprowadzili w [...] S.A. tzw. Komitety Produktowe, które wielokrotnie organizowała, poprzez wysyłanie mailowych lub telefonicznych zaproszeń do osób, które miały brać w nich udział.
Postanowieniem z dnia [...] marca 2022 r. Komisja odmówiła uwzględnienia wniosków dowodowych: 1) z 26 stycznia 2022 r. o przesłuchanie w charakterze świadka T. P. 2) z 31 stycznia 2022 r. oraz 14 marca 2022 r. o przesłuchanie w charakterze świadka T. B. 3) z 3 lutego 2022 r. o przesłuchanie w charakterze świadka E. K. 4) z dnia 18 października 2021 r. o przesłuchanie w charakterze świadka A. T.
Odnosząc się do odmowy uwzględnienia wniosku o przesłuchanie w charakterze świadka T. P., T. B. i E. K., Komisja wskazała, że zostali oni powołani do przesłuchania w charakterze świadków, na okoliczności stwierdzone już innymi dowodami. Dodatkowo Komisja załączyła do akt sprawy dokumentację w postaci oświadczeń ww. osób.
Z kolei w przypadku wniosku o przesłuchanie A. T. na okoliczności wskazane piśmie z 18 października 2021 r. Komisja wskazuje, że sytuacja finansowa i organizacyjna [...] S.A. pozostają bez wpływu na ocenę przez Komisję odpowiedzialności Prezesa Zarządu za naruszenia zaistniałe w domu maklerskim. Zła sytuacja finansowa i organizacyjna nie zwalnia Prezesa Zarządu spółki od działania zgodnego z przepisami prawa. Zatem przesłuchanie ww. osób uznała za bezzasadne.
W piśmie z dnia 8 kwietnia 2022 r. Strona złożyła kolejny wniosek dowodowy:
o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z artykułów prasowych dołączonych do pisma Strony z dnia 28 lutego 2022 r. oraz ponowiła wnioski o przesłuchanie w charakterze świadków T. B., T. P. i E. K., konfrontacji A. H. oraz G. D., J. S. w charakterze strony, dołączenie do akt niniejszej sprawy całości akt postępowania prowadzenia w sprawie [...] S.A.
dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z całości korespondencji mailowej wysyłanej oraz otrzymywanej przez G. D. z domen [...] S.A., w tym z jego adresu indywidualnego oraz adresów: [...]@[...].pl, [...].pl w okresie od 1 stycznia 2018 r. do dnia 30 czerwca 2019 r. oraz o włączenie ww. korespondencji z akt postępowania w sprawie [...] S.A., względnie z innych akt posiadanych przez Komisję lub o zwrócenie się do [...] S.A. o przekazanie tej korespondencji celem włączenia jej jako dowód do niniejszego postępowania; Strona wskazała, że w aktach sprawy znajdują się jedynie wybrane wiadomości G. D. Mając na względzie aktywną rolę G. D. w procesie sprzedaży obligacji, istnieje uzasadnione przypuszczenie, że wśród innych wiadomości znajdują się materiały istotne dla oceny roli G. D. w ewentualnych nieprawidłowościach stwierdzonych w [...] S.A., które tym samym będą wykluczać odpowiedzialność J. S. za te naruszenia.
Komisja załączyła do akt sprawy artykuły prasowe dołączone do pisma Strony z dnia 28 lutego 2022 r. wraz z pismem Strony, do którego załączone były te artykuły. Zatem wniosek Strony został w tym zakresie zrealizowany.
Postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2022 r. Komisja postanowiła odmówić uwzględnienia wymienionych wniosków dowodowych:
Odnosząc się do wniosków dowodowych:
o przesłuchanie T. P., J. S., M. T., D. D., A. M., M. P., M. M., T. G., G. S., A. P., C. D., M. P., M. D., (pkt 2 ppkt 2) Komisja wskazuje, że przedmiotem niniejszego postępowania jest funkcjonowanie domu maklerskiego w 2018 r. i początku 2019 r. oraz ustalenie odpowiedzialności Strony jako Prezesa Zarządu za nieprawidłowości, jakie miały miejsce w tym okresie. Kwestia ewentualnych zaniedbań i nieprawidłowości, jakie miały miejsce w domu maklerskim przed objęciem przez J. S. funkcji Prezesa Zarządu w [...] S.A. (tj. w okresie kiedy Prezesem Zarządu [...] S.A. był M. W.) nie jest przedmiotem niniejszego postępowania.
W obszernej skardze w zaskarżonej co do całości decyzji z [...] czerwca 2022 roku wydanej przez Komisję Nadzoru Finansowego, znak [...], Skarżąca zarzuciła naruszenie:
1. przepisu prawa materialnego, tj. art. 169a ust. 1c ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o obrocie instrumentami finansowymi (tj. Dz.U. z 2021 r. poz. 328; dalej jako "UOIF"), poprzez:
błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że termin przedawnienia możliwości nałożenia kary podlegał zawieszeniu, podczas gdy bieg terminu przedawnienia nie uległ ani zawieszeniu ani przerwaniu, a przyjęta przez KNF - odmienna, sprzeczna z treścią przepisów - interpretacja pozwala na dowolne określenie upływu biegu tego terminu, czym podważa pewność prawa;
błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że - w zakresie naruszeń z pkt I Decyzji - datą "uzyskania wiadomości o naruszeniu" jest nieokreślona data dokonania przez KNF dodatkowej, nieokreślonej analizy materiału dowodowego, który pozostawał w dyspozycji KNF już kilka lat wcześniej, podczas gdy datą "uzyskania wiadomości o naruszeniu" jest najwcześniejszy moment, gdy Komisja powzięła lub mogła powziąć wiadomość o naruszeniu; dokonana przez KNF interpretacja oznacza całkowitą dowolność w wydłużaniu przez Komisję terminu przedawnienia i jest sprzeczna z przepisami oraz konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego;
błędną wykładnię i nieuzasadnione przyjęcie, że - w zakresie naruszeń z pkt II Decyzji - wynik kontroli materializuje się w protokole kontroli, zatem data jego sporządzenia jest momentem, w którym Komisja powzięła wiedzę b naruszeniach przez [...] S.A., podczas gdy protokół kontroli jest jedynie podsumowaniem ustaleń dokonywanych w ciągu kilku lub kilkunastu miesięcy kontroli prowadzonej przez Komisję, a Komisja powzięła wiedzę o poszczególnych naruszeniach w czasie otrzymania materiału dowodowego już w trakcie kontroli, w której zidentyfikowała naruszenia przypisane [...] S.A.;
IV. błędną wykładnię i przyjęcie, że w przypadku gdy przepis przewiduje dwa terminy przedawnienia, przy czym jeden liczony jest od uzyskania wiadomości o naruszeniu (a tempore scientiae), a drugi od popełnienia czynu (a tempore facti), Komisja może swobodnie "wybrać" dłuższy termin przedawnienia możliwości nałożenia kary, podczas gdy w sytuacji uzyskania wiadomości o czynie przez KNF i upływu terminu przedawnienia liczonego od uzyskania wiadomości o czynie, Komisja nie może zastosować dłuższego terminu, bowiem terminy przedawnienia nie zostały zastrzeżone na korzyść Komisji i nie mogą być stosowane według jej wyboru, a możliwość nałożenia kary przedawnia się z upływem terminu przedawnienia, który upłynie wcześniej a w konsekwencji
V. brak zastosowania wynikającego z powołanego przepisu terminu przedawnienia możliwości nałożenia kary, tj. najpóźniej 30 stycznia 2022 roku (upływ dwóch lat od dnia sporządzenia protokołu kontroli) i nałożenie kary na Stronę, podczas gdy w niniejszej sprawie Komisja uzyskała wiedzę o naruszeniach w toku kontroli prowadzonej w [...] S.A. - w okresie od dnia 23 kwietnia 2019 roku do dnia 31 grudnia 2019 roku, najpóźniej zaś z dniem 30 stycznia 2020 roku , tj. z dniem sporządzenia protokołu kontroli, w którym treść naruszeń jest tożsama z zarzutami formułowanymi w Decyzji wobec Strony
- co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowa wykładnia i zastosowanie powołanego przepisu powinno prowadzić do uznania, że doszło do przedawnienia możliwości nałożenia kary na Stronę najpóźniej z dniem 30 stycznia 2022 roku, a w konsekwencji do umorzenia postępowania po dniu 31 stycznia 2022 roku;
2. przepisu prawa procesowego, tj. art. 31za ust. 1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych z dnia 2 marca 2020 roku (tj. z dnia 29 października 2021 roku; Dz.U. z 2021 r. poz. 2095; dalej jako "Ustawa o COVID-19"),
I. poprzez jego zastosowanie, a w konsekwencji nieuzasadnione przyjęcie, że z dniem 31 marca 2020 roku termin przedawnienia w sprawach prowadzonych przez Komisję uległ zawieszeniu, podczas gdy powołany przepis nie ma zastosowania do terminu przedawnienia możliwości nałożenia kary, o którym mowa wart. art. 169a ust. 1c UOIF;
II. poprzez jego zastosowanie w okresie po dniu 16 maja 2020 roku, tj. w dniu wejścia w życie ustawy uchylającej art. 15zzs Ustawy o COVID-19 (na mocy art. 46 ustawy z dnia 14 maja 2020 roku o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2 - Dz.U. z 2020 roku, poz. 875), do którego odesłanie zawiera art. 31za ust. 1 Ustawy o CCMD-19, podczas gdy przepis ten nie mógł mieć zastosowania do niniejszej sprawy;
- przez co Komisja bezpodstawnie "wydłużyła" termin przedawnienia możliwości nałożenia kary, co miało wpływ na wynik sprawy, bowiem doprowadziło do nieuprawnionego uznania, że nie doszło do przedawnienia możliwości nałożenia kary na Stronę;
3. przepisów prawa procesowego, tj. art. 8 § 1 i 2 KPA w zw. z art. 7 KPA, 10 § 1 KPA, 77 § 1 KPA oraz 80 KPA, poprzez ich niezastosowanie i:
uznanie w Decyzji, że J. S. jest osobą wyłącznie odpowiedzialną za naruszenia w [...] S.A., podczas gdy w decyzji z dnia [...] maja 2020 roku wydanej w sprawie [...] S.A. Komisja wprost stwierdziła, że działania byłej Prezes Zarządu mimo kierowniczego charakteru nie wyczerpywały sfery naruszeń prawa przez Spółkę. Innymi słowy, naruszenia Spółki to nie "działania jednej osoby’’, jak twierdzi Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a działania grupy osób - pracowników Spółki, świadomych biaku uprawnień do prowadzenia czynności oferowania przez podmioty trzecie, wymieniających korespondencję z pracownikami tych podmiotów trzecich itd. Wreszcie, to nie "działania jednej osoby" ale zaniechania wielu osób, odpowiedzialnych za nadzór wewnętrzny i przestrzeganie prawa w Spółce',
prowadzenie postępowania wyłącznie przeciwko J. S. i przypisanie Stronie wyłącznej, sprawczej odpowiedzialności za wszystkie naruszenia [...] S.A. podczas gdy w decyzji z dnia [...] maja 2020 roku wydanej w sprawie [...] S.A. Komisja wprost stwierdziła, że działania byłej Prezes Zarządu mimo kierowniczego charakteru nie wyczerpywały sfery naruszeń prawa przez Spółkę;
4. przepisów prawa procesowego, tj. 7 KPA, 8 § 1 KPA, 10 § 1 KPA, 77 § 1 KPA oraz 80 KPA poprzez ich niezastosowanie i:
I. wydanie Decyzji w oparciu o materiał dowodowy pozyskany przed wszczęciem postępowania administracyjnego bez udziału Strony oraz selektywny i subiektywny wybór materiału dowodowego włączonego do akt sprawy, pod z góry założoną tezę, iż J. S. jest osobą wyłącznie odpowiedzialną za naruszenia w [...] S.A., podczas gdy w decyzji z dnia [...] maja 2020 roku wydanej w sprawie [...] S.A. Komisja wprost stwierdziła, że działania byłej Prezes Zarządu mimo kierowniczego charakteru nie wyczerpywały sfery naruszeń prawa przez Spółkę
II. dokonanie ustaleń faktycznych sprzecznych z treścią zeznań świadków, manipulowanie treścią dokumentów oraz dokonywanie dowolnej interpretacji zeznań i dokumentów, w tym wyrwanej z kontekstu korespondencji mailowej, bez uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego
III. pominięcie lub uznanie za neutralne dla sprawy okoliczności mających znaczenie dla kwestii odpowiedzialności J. S. za naruszenia, a co najmniej mających wpływ na wymiar kary;
IV. uznanie za wiarygodne zeznań świadka G. D. i oparcia na nich ustaleń w sprawie, pomimo jego oczywistego negatywnego nastawienia do J. S. i jego osobistego interesu w zeznawaniu w określony sposób;
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i ocena dowodów powinna prowadzić do wniosku, że J. S. nie jest osobą odpowiedzialną za naruszenia w [...] S.A., i skutkować umorzeniem postępowania;
5. przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 KPA, art. 10 § 1 KPA w zw. z art. 78 § 1 KPA, poprzez ich niezastosowanie i:
oddalenie wniosku dowodowego o dołączenie całości akt sprawy prowadzonej przez Komisję uprzednio w sprawie [...] S.A., pomimo że materiały zgromadzone przez KNF mają znaczenie dla wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, w tym dla ustalenia braku odpowiedzialności J. S. za naruszenia w [...] S.A. (a co najmniej dla wymiaru kary wynikającego m.in. z roli i stopnia zaangażowania J. S. w zarzucanych naruszeniach), a Strona nie miała do nich dostępu ani na etapie prowadzenia niniejszej sprawy ani na etapie prowadzenia postępowania przeciwko [...] S.A., gdyż nie była jego strona:
oddalenie wniosków dowodowych zgłoszonych przez Stronę z przesłuchania świadków: T. P., T. B., E. K., M. P., S. J., C. J., D. Z., P. J., M. W., M. B., J. S., M. T., D. D., A. M., M. P., M. M., T. G., G. S., A. P., M. P., M. D., na okoliczności powoływane przez Stronę, mimo iż zeznania wskazanych osób mają istotne znaczenie dla sprawy, co Komisja bezpodstawnie z góry wykluczyła przed przeprowadzeniem czynności przesłuchania ww. świadków;
iii. oddalenie wniosku dowodowego z całości korespondencji mailowej (wysyłanej i otrzymywanej) G. D. z domen [...] SA, w okresie od dnia 1 stycznia 2018 roku do dnia 30 czerwca 2019 roku, mimo iż korespondencja mailowa będąca w posiadaniu KNF ma istotne znaczenie dla wyniku sprawy i potwierdza odpowiedzialność G. D., a nie J. S. za naruszenia [...] SA.:
iv. oddalenie wniosku dowodowego z przesłuchania Strony, a przeprowadzenie wyłącznie zeznań Strony w formie pisemnej, co w oczywisty sposób jest ograniczonym środkiem dowodowym i nie pozwala, tak jak bezpośrednie zeznania, na wszechstronne wyjaśnienia, właściwe odczytanie kontekstu wypowiedzi, zadawanie dodatkowych pytań - zarówno przez organ jak i przez pełnomocnika Strony - oraz uzupełnień wypowiedzi, co do okoliczności mających znaczenie dla sprawy;
v .brak ustalenia przyczynienia oraz identyfikacji wszystkich osób odpowiedzialnych za stwierdzone przez Komisję naruszenia w działalności [...] S.A., stopnia zawinienia poszczególnych osób oraz ich wpływu na naruszenia, mimo iż w decyzji z dnia [...] maja 2020 roku wydanej w sprawie [...] S.A. Komisja wprost stwierdziła, że działania byłej Prezes Zarządu mimo kierowniczego charakteru nie wyczerpywały sfery naruszeń prawa przez Spółkę. Innymi słowy, naruszenia Spółki to nie "działania jednej osoby", jak twierdzi Strona we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, a działania grupy osób - pracowników Spółki, świadomych braku uprawnień do prowadzenia czynności oferowania przez podmioty trzecie, wymieniających korespondencję z pracownikami tych podmiotów trzecich itd. Wreszcie, to nie "działania jednej osoby" ale zaniechania wielu osób, odpowiedzialnych za nadzór wewnętrzny i przestrzeganie prawa w Spółce,
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem prawidłowe przeprowadzenie postępowania dowodowego i ocena dowodów powinna prowadzić do wniosku, że J. S. nie jest osobą odpowiedzialną za naruszenia w [...] S.A., i skutkować umorzeniem postępowania;
6. i w konsekwencji naruszenia powyższych przepisów procesowych, naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 169a ust. 1 pkt 1 UOIF poprzez jego zastosowanie i uznanie, że J. S., jest "osobą odpowiedzialną za zaistniałe naruszenie" podczas gdy na podstawie materiału dowodowego nie sposób przypisać Stronie odpowiedzialności za naruszenia zidentyfikowane przez Komisję w działaniu [...] S.A. oraz w decyzji z dnia [...] maja 2020 roku wydanej w sprawie [...] S.A. Komisja wprost stwierdziła, że działania byłej Prezes Zarządu mimo kierowniczego charakteru nie wyczerpywały sfery naruszeń prawa przez Spółkę;
Z ostrożności, w odniesieniu do wymiaru nałożonych na Stronę kar, zarzucam ponadto:
7. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 7 KPA, 77 § 1 KPA oraz 80 KPA poprzez ich niezastosowanie i
dowolną, sprzeczną z całokształtem materiału dowodowego oraz z doświadczeniem życiowym ocenę dowodów przedstawiających sytuację majątkową Strony i uznanie, że jest ona "dobra" co ma "neutralny" wpływ na wymiar kary, oraz
ii. brak identyfikacji wszystkich osób odpowiedzialnych za stwierdzone przez Komisję naruszenia w działalności [...] S.A. oraz stopnia zawinienia poszczególnych osób oraz ich wpływu na naruszenia, przez co brak ustalenia stopnia przyczynienia się osób odpowiedzialnych za naruszenia
- co miało istotny wpływ na wynik sprawy w zakresie wymiaru nałożonej kary pieniężnej, bowiem uwzględnienie sytuacji majątkowej Strony powinno prowadzić do nałożenia kary w znacznie niższym wymiarze, a wykonanie Zaskarżonej Decyzji będzie prowadzić do niewypłacalności Skarżącej;
8. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 169a ust. 1d UOIF poprzez niezastosowanie kryteriów, które powinny mieć wpływ na wymiar kary pieniężnej, w szczególności poprzez
i.brak określenia stopnia przyczynienia się osób odpowiedzialnych za poszczególne naruszenia
ii.brak uznania sytuacji finansowej J. S. za mającą wpływ na wymiar kary,
iii. brak uwzględnienia, że J. S. nie osiągnęła korzyści z ewentualnych naruszeń jako przesłanki na korzyść Strony
- co miało wpływ na wynik sprawy w zakresie wymiaru nałożonych kar pieniężnych, bowiem uwzględnienie opisanych kryteriów powinno prowadzić do nałożenia kary w znacznie niższym wymiarze; ponadto Komisja arbitralnie określiła wysokość wymierzonych kar.
Wniosła o uchylenie Decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie Decyzji w całości, dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów załączonych do niniejszej skargi na okoliczności wskazane w uzasadnieniu, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym; zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Poszczególne zarzuty Skarżąca uzasadniła w obszernej argumentacji.
W odpowiedzi na skargę KNF wniosła o jej oddalenie. Wskazała na ograniczone kompetencje sądu administracyjnego, który bada jedynie zgodność decyzji z prawem - tak materialnym, jak i procesowym, przy czym to drugie o ile stwierdzone przez sąd uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Kompetencje te są dość istotnie ograniczone z uwagi na fakt, że nie ma możliwości uzupełnienia materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego, a sąd orzeka jedynie na podstawie akt sprawy. Tymczasem Skarżąca traktuje skargę do sądu administracyjnego jak trzecią instancję w toku postępowania administracyjnego i jej wywód zmierza do ponownego rozpoznania sprawy w jej całokształcie, w tym również co do wysokości orzeczonej sankcji finansowej. KNF wskazała, że zarzuty Skarżącej były już przedmiotem polemiki organu nadzoru wyrażonej na str. 80 - 88 zaskarżonej decyzji i na tę argumentację się powołała, uznając jej powielanie za zbędne,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U.2021.137 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U.2022, poz. 329 t.j.) - dalej także "p.p.s.a."
Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.
Istotnym jest, że ocena dokonywana jest przez sąd administracyjny według stanu faktycznego i prawnego na dzień wydania decyzji, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego.
Rozpoznając skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie.
Przesłanką nałożenia kary pieniężnej na członka zarządu jest naruszenie przepisów przez dom maklerski.
Stroną postępowania wszczynanego na podstawie tego przepisu jest przede wszystkim członek zarządu, który ma zostać ukarany w związku z naruszeniami, których dopuścił się dom maklerski.
Adresatem normy sankcjonującej z art. 169a ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi (Dz. U. z 2022 poz. 861) - "ustawa", jest więc członek zarządu, który w czasie popełnienia deliktu pełnił tę funkcję. Ustawodawca przewidział możliwość nałożenia sankcji na członka zarządu w przypadku jakiegokolwiek (bez żadnego kwalifikatora) naruszenia określonych przepisów przez dom maklerski.
Wyjaśnienia wymaga, że stwierdzenie naruszenia prawa przez dom maklerski realizuje się zarówno w toku postępowania z art. 169a ust. 1 ustawy, jak również w następstwie odrębnego postępowania sankcyjnego wobec domu maklerskiego prowadzonego w oparciu o art. 167 ustawy (co miało miejsce na tle odrębnej sprawy sankcjonowania [...] SA z siedzibą w [...] - prawomocna decyzja KNF z [...] października 2021 r.). Zarazem konstrukcja art. 169a ust. 1 ustawy uzależnia możliwość nałożenia na członka zarządu domu maklerskiego kary pieniężnej od naruszenia przez dom maklerski przepisów regulujących prowadzenie działalności maklerskiej, co - zgodnie z ustaleniami faktycznymi dokonanymi w postępowaniu objętym niniejszą sprawą - miało miejsce.
Odnosząc powyższe do sprawy Skarżącej zauważyć trzeba, że w ramach swojego postępowania sankcyjnego (którego [...] SA z siedzibą w [...] był stroną) został on pociągnięty do odpowiedzialności administracyjnej z powodu naruszeń prawa z udziałem domu maklerskiego (ten podmiot prawa został ukarany w efekcie postępowania ze swoim udziałem jako strony), którym kierował jako prezes jego zarządu. Zindywidualizowana i następcza odpowiedzialność Skarżącego za wadliwy proces świadczenia usługi maklerskiej polegającej na oferowaniu instrumentów finansowych, wynikła z faktu pełnienia najważniejszego stanowiska w domu maklerskim, jak i posiadanej przez niego z tego tytułu wiedzy m.in. o zakresie współpracy z podmiotami nieuprawnionymi.
Indywidualizacja określonego zachowania się poszczególnych członków zarządu jest konsekwencją związania odpowiedzialności z czynem lub zaniechaniem, czego przejawem jest brak odpowiedzialności członków zarządu pełniących swoje funkcje w chwili wydawania decyzji administracyjnej, którzy nie pełnili tych funkcji w chwili naruszenia obowiązków administracyjnoprawnych. Przepis ten daje możliwość nałożenia kary pieniężnej na członka zarządu domu maklerskiego, a więc osoby odpowiedzialnej za naruszenie obowiązków administracyjnoprawnych.
Możliwość poniesienia odpowiedzialności administracyjnej za zaistnienie naruszenia wymaga dowodowego powiązania zachowania (zaniechania) z prawnym obowiązkiem jego podjęcia lub podjęcia w określony sposób w ramach przyjętej w naszym systemie prawa administracyjnego konstrukcji deliktu administracyjnego. Źródeł obowiązku prawnego należy poszukiwać zarówno w przepisach prawa powszechnie obowiązującego (ustawa z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych - Dz. U. z 2020 r. poz. 1526, ze zm., zwłaszcza : art. 368 § 1, 371 § 1, 372), jak równibż w regulacjach wewnętrznych i organizacji (statuty, regulaminy, uchwały organów spółki, udokumentowane lub potwierdzone ustalenia w zakresie podziału obowiązków, utrwalona praktyka) danego podmiotu prawa.
Z kolei, zgodnie z art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie, obowiązującym, firma inwestycyjna, prowadząc działalność maklerską, jest obowiązana działać w sposób rzetelny i profesjonalny, zgodnie z zasadami uczciwego obrotu oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami jej klientów. Tymczasem ze strony Skarżącej i jej zespołu miało miejsce oferowanie obligacji [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. w sposób naruszający art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie.
Źródłem ww. przepisu jest dyrektywa 2004/39/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 21 kwietnia 2004 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych zmieniająca dyrektywę Rady 85/611/EWG i 93/6/EWG i dyrektywę 2000/12/WE Parlamentu Europejskiego i Rady oraz uchylająca dyrektywę Rady 93/22/EWG - dalej również Dyrektywa MiFID I. W artykule 19 ust. 1 Dyrektywy MiFID I wskazano, że: "Państwa Członkowskie wymagają, aby przy świadczeniu na rzecz klientów usług inwestycyjnych i/lub, w miarę potrzeb, usług dodatkowych, przedsiębiorstwo inwestycyjne działało uczciwie, sprawiedliwie i profesjonalnie, zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów oraz wypełniając, w szczególności, zasady wymienione w ust. 2-8.".
Sąd zgadza się z poglądem, że pozycję prawną domu maklerskiego określają szczegółowo przepisy ustawy o obrocie. Dom maklerski, jest instytucją obdarzoną szczególnym stopniem zaufania publicznego, wynikającym nie tylko z istoty prowadzonej działalności maklerskiej lecz także ze szczególnych wymogów, jakie musi spełniać podmiot ubiegający się o zezwolenie na prowadzenie działalności maklerskiej. Przed wydaniem takiego zezwolenia Komisja bada m.in. dostępne wnioskodawcy źródła kapitału, informacje dotyczące akcjonariuszy lub wspólników, szczegółowe informacje dotyczące organu zarządzającego oraz osób kierujących działalnością, informacje dotyczące jego sytuacji finansowej oraz informacje dotyczące organizacji tego podmiotu. Wysokie wymagania natury prawno-organizacyjnej, jakie musi spełniać dom maklerski mogą uzasadniać przekonanie uczestników rynku finansowego o skuteczności metod ustawowej reglamentacji działalności tego rodzaju podmiotów, mającej zapewnić najwyższe standardy profesjonalizmu i rzetelności. Nawet jednak najdalej idące wymagania jakie winien spełniać podmiot wnioskujący o wydanie zezwolenia oraz sprawowany przez Komisję stały nadzór nad działalnością prowadzoną przez domy maklerskie, nie stanowi gwarancji jej zgodności z prawem oraz z zasadami uczciwego obrotu. Dlatego też Komisja jest zobowiązania do stanowczej reakcji w przypadku popełnienia przez dom maklerski deliktu administracyjnego, godzącego w obowiązek działania w sposób rzetelny i profesjonalny, gdyż takie zachowanie godzi nie tylko w interesy uczestników rynku, korzystających z usług tego podmiotu, ale podważa również zaufanie do całego rynku kapitałowego.
Firma inwestycyjna czyniąca zadość obowiązkowi prowadzenia działalności maklerskiej w sposób rzetelny i profesjonalny, powinna zatem prowadzić tę działalność w sposób sumienny, solidny, godny zaufania, należyty i właściwy, cechujący się wysokim poziomem wiedzy ekonomicznej oraz znajomością regulacji prawnych z zakresu obrotu instrumentami finansowymi.
Zatem brak profesjonalizmu, działanie w sposób nierzetelny i wbrew najlepiej pojętego interesu klienta należy rozpatrywać na gruncie niniejszej sprawy przede wszystkim z punktu widzenia podjęcia się przez [...] S.A. oferowania obligacji spółek [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. bez należytej i rzetelnej analizy tych spółek, mającej na celu przede wszystkim weryfikację ich kondycji finansowej oraz oceny ryzyka, czy ww. spółki będą w stanie regulować swoje zobowiązania względem obligatariuszy.
W przypadku [...] Sp. z o.o. korespondencja mailowa wskazuje, że przed dopuszczeniem do oferowania obligacji serii M, nie dokonano analizy w zakresie tego, czy emitent posiada zdolność do realizacji zobowiązań względem obligatariuszy z tytułu nabytych obligacji spółki. Z korespondencji mailowej można jednoznacznie wywnioskować, że w przypadku wcześniejszych emisji obligacji tej spółki, również taka analiza nie była dokonywana. Świadczy o tym wiadomość e - mail skierowana w dniu 18 lipca 2018 r. przez J. S. do M. P. z [...] Sp. z o.o. i do wiadomości pracowników [...] S.A. m. in. R. Z., A. H., M. K. oraz T. P. o treści:, Jak wiecie, kontrole i rekomendacje dot. Emitentów i bezpieczeństwa obligatariuszy są w tej chwili nadrzędne. Nie ma tygodnia abyśmy nie dostali zapytania od KNFu o te obszary.
W związku z sytuacją, że projekty ze "stajni" [...] nie były na komitetach inwestycyjnych i nie przeszły weryfikacji (ze względu na obszary właścicielskie) musimy na asap taką analizę zrobić).".
Ponadto 12 lipca 2018 r. J. S. skierowała do A. N. wiadomość e-mail, w której zwróciła się z zapytaniem: "Czy akademiki były na komitecie? Pls ściągnij od nich wszystkie potrzebne info (...)" [projekt zwany akademikami związany był z oferowaniem przez [...] S.A. obligacji spółki [...] Sp. z o.o., z których finansowana była budowa akademików]. Powyższa wiadomość e-mail świadczy o tym, że w lipcu 2018 r. J. S. nie wiedziała, czy spółka [...] Sp. z o.o. była poddana analizie przed podjęciem się przez [...] S.A. oferowania obligacji tej spółki.
Odnosząc się do spółki [...] Sp z o.o. Komisja wskazuje, że pomimo przeprowadzenia analizy spółki przed zawarciem ze spółką umowy o obsługę programu emisji obligacji [...] S.A. zawarł ze spółką umowę o oferowanie pomimo, że Spółka została wyceniona przed emisją obligacji na kwotę ponad 4 000 złotych, a na rachunku bankowym nie posiadała żadnych środków pieniężnych. Emisja obligacji [...] Sp. z o.o. była pierwszym źródłem finansowania dla tej spółki. Należy podkreślić w tym miejscu, że spółka [...] Sp. z o.o. została zarejestrowana w KRS kilka miesięcy przed zawarciem z [...] S.A. umowę na obsługę programu emisji obligacji. Zawarta z [...] Sp. z o.o. umowę na obsługę programu emisji obligacji przewidywała, że program emisji obligacji polegał będzie na wyemitowanie obligacji w kilku - kilkunastu seriach. Ostatecznie [...] Sp. z o. o. przeprowadziła za pośrednictwem [...] S.A. 33 emisje obligacje za łączną kwotę 45 mln zł. Obiekt hotelowy [...] w [...] nie powstał, natomiast [...] Sp. z o.b. kilkanaście miesięcy zalegała z wypłatą odsetek i wykupem obligacji od obligatariuszy.
Dodatkowo podejmując się oferowania obligacji spółki [...] Sp. z o.o. [...] S.A. bazował na Raporcie due dilligence sporządzonym przez Kancelarię [...], której wspólnikiem i zarządzającym był P. R., będący jednocześnie do lipca 2018 r. Prezesem Zarządu i jedynym udziałowcem spółki [...] Sp. z o.o., co może w ocenie Komisji oznaczać, że raport ten nie był obiektywny.
W odniesieniu do spółki [...] Sp. z o.o. w dniu 17 maja 2018 r. J. S. otrzymała Raport due dilligence, sporządzony przez Kancelarię [...], wskazujący na istotne ryzyka co do powstania inwestycji [...] w [...]. Pomimo uzyskania przez J. S. przedmiotowego raportu [...] S.A. nadal oferował obligacje spółki [...] Sp. z o.o. Dyrektor Sprzedaży – G. D. nie został poinformowany o treści tego dokumentu, w którym wskazano na istotne ryzyka niepowodzenia inwestycji [...] w [...]. Potwierdziła to J. S. w pisemnych zeznaniach z dnia 8 kwietnia 2018 r. w których wskazała, że: "G. D. - Dyrektor Sprzedaży nie był członkiem zarządu i nie był uprawniony do otrzymania tego typu dokumentu. Podobnie pracownicy niższego szczebla. Tego rodzaju dokumenty były przekazywane wyłącznie do wiadomości zarządu, rady Nadzorczej, osobom uczestniczącym w Komitecie Produktowym dotyczącym danego projektu oraz Corporate Finance ".
Ma rację Komisja, że ustanowiony w firmie inwestycyjnej system wynagradzania osób obsługujących klientów lub potencjalnych klientów, powinien wspierać wykonanie obowiązku działania w sposób rzetelny i profesjonalny oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami jej klientów oraz być środkiem ograniczającym ryzyko wystąpienia konfliktu interesów czy też misselingu.
Tymczasem doszło do sytuacji, w której kierownictwo [...] S.A. rekomendowało sprzedaż określonych produktów od czego uzależniało premię dla pracowników, a także organizowało konkursy sprzedażowe mające na celu sprzedaż jak największej liczby produktów określonego emitenta.
Tymczasem w punkcie 41 Preambuły Rozporządzenia Delegowanego wskazano, że aby zapewnić, by nie doszło do naruszenia interesów klientów, firmy inwestycyjne powinny opracować i wdrożyć strategie w zakresie wynagrodzeń wobec wszystkich osób, które mogą mieć wpływ na świadczoną usługę lub działania podejmowane przez firmę, w tym osób odpowiedzialnych za kontakty z klientami, pracowników działu sprzedaży lub innych pracowników pośrednio zaangażowanych w świadczenie usług inwestycyjnych lub dodatkowych.
Osoby nadzorujące pracowników działu sprzedaży, na przykład bezpośredni przełożeni, którzy mogą być zachęcani do wywierania nacisku na pracowników działu sprzedaży, lub analitycy finansowi, których produkty mogą być wykorzystywane przez pracowników działu sprzedaży do zachęcania klientów do podejmowania decyzji inwestycyjnych, lub osoby zaangażowane w rozpatrywanie skarg lub w opracowywanie i rozwój produktów, powinny również zostać włączone do zakresu osób zaangażowanych, objętych przepisami w zakresie wynagrodzeń.
Organizowanie przez [...] S.A. dla pracowników konkursów i akcji promocyjnych z lukratywnymi nagrodami w powiązaniu z prowadzonym oferowaniem określonych instrumentów finansowych powodowało naruszenie art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie. Pracownicy [...] S.A. instruowani przez kierownictwo Domu Maklerskiego, podejmowali działania nakierowane na sprzedaż konkretnych produktów, niezależnie od tego czy było to w interesie klienta lub potencjalnego klienta. Wskazywanie przez kierownictwo [...] S.A. produktów o charakterze priorytetowym, znalazło potwierdzenie w stanowiącej materiał dowodowy licznej korespondencji e-mail.
Powyższe wskazuje, że organ prawidłowo ocenił naruszenie art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez działanie [...] S.A. w sposób nierzetelny, nieprofesjonalny i niezgodny z interesem klientów domu maklerskiego.
Skarżąca, w ocenie Sądu, prawidłowo przedstawiła przesłanki odpowiedzialności Skarżącej odnosząc się do pełnionej funkcji (prezesa zarządu), usytuowania regulaminowego w [...], szczegółowo korespondencję elektronicznej świadczącą o posiadanej wiedzy w zakresie okoliczności stanowiących delikty administracyjne.
Ma rację Komisja, odnosząc się do najdalej idącego zarzutu przedawnienia karalności w tzw. regulacji "covidowej".
Z punktu widzenia problematyki przerwania biegu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej istotnego znaczenia nabiera treść przepisu art. 3Iza ust. 2 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, ze zm.), zwanej dalej "uC 19". W świetle przedawnienia, o którym mowa w art. 189g § 1 Kpa, nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii.
Treść tego przepisu wskazuje, iż bieg terminów przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej nie rozpoczyna swego biegu do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Treść przepisu art. 3Iza ust. 2 uC19 prowadzi do trzech ważnych ustaleń.
Ustawodawca wprowadził zasadę, iż nierozpoczęcie biegu albo zawieszenie biegu terminu przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej następuje niezależnie od tego, czy trwa postępowania administracyjne, którego przedmiotem jest wymierzenie danej kary, a także pozostaje bez związku z prowadzeniem postępowania egzekucyjnego w administracji w sprawie należności pieniężnej z tytułu wymierzonej administracyjnej kary pieniężnej.
Omówiona powyżej zasada odnosi się tylko do tych administracyjnych kar pieniężnych, wobec których swe zastosowanie znajdują regulacje Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. Tymczasem w przepisach prawnych stosowanych przez KNF z łatwością można odnaleźć przypadki, gdy kwestia przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej uregulowana została odmiennie. Przykładam takiego przepisu jest art. 169a ust. Ic ustawy, ustanawiający dwuletni termin przedawnienia nałożenia kary od uzyskania przez Komisję wiadomości o czynie. Wówczas na zasadzie przepisu art. 189a § 2 pkt 3 i 4 Kodeksu postępowania administracyjnego pierwszeństwo należy przydać przepisom odrębnym. W takich jednak przypadkach swego zastosowania nie będzie znajdować regulacja art. 31za ust. 2 uC19, lecz na zasadach ogólnych do przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przedawnienia egzekucji administracyjnejkary pieniężnej swe zastosowanie znajdzie przepis art. 31za ust. 1 uC19, mówiący ogólnie od terminach do podjęcia przez KNF czynności (w tym pojęciu mieszczą się terminy przedawnienia).
Podkreślić należy, x trzecie wreszcie, normodawca uznał, iż nierozpoczęcie biegu albo zawieszenie biegu terminu przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej oraz przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej ma charakter trwały. Istnieje bowiem do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Oznacza to, iż podjęcie jakiejkolwiek aktywności przez organ nadzoru w okresie wskazanym w art. 3Iza ust. 2 uC19 nie stanowi podstawy do rozpoczęcia biegu terminu przedawnienia albo odwieszenia biegu terminu przedawnienia. Na gruncie przepisu art. 3Iza ust. 2 uC19 mamy zatem do czynienia z sytuacją odmienną, niż ta, która została cipisana w przepisie art. 3 Iza ust. 1 uC19, gdzie podjęcie działania przez organ nadzoru skutkuje rozpoczęciem biegu terminu, bądź też jego dalszym biegiem, jeśli termin ten rozpoczął swój bieg wcześniej. Jeśli bowiem źródłem przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej są przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, bieg terminu przedawnienia nie rozpoczyna się a rozpoczęty ulega zawieszeniu do dnia odwołania stań u zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Jednocześnie organ nadzoru w tym okresie mogą podejmować działania w ramach prowadzonych postępowań, i pozostaje to bez wpływu na bieg terminu przedawnienia, który stale nie rozpoczyna swego biegu, bądź też nie ulega odwieszeniu.
Inaczej jest natomiast, gdy przepisy odrębne wobec Kodeksu postępowania administracyjnego stanowią źródło przedawnienia wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej. W takim przypadku przedawnienie nie ma charakteru na tyle trwałego, iż trwa aż do dnia odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Podjęcie jakiejkolwiek czynności procesowej w ramach prowadzonych postępowań rodzi bowiem bezpowrotnie takie następstwo, iż ustąje skutek prawny opisany w przepisie art. 31za ust. 1 uC19. Oznacza to, iż w przypadku terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wskazanego w przepisie art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zawieszenie biegu terminu przedawnienia, albo nierozpoczęcie jego biegu ma charakter bezwzględny. Ustawodawca nie przewiduje bowiem jakiegokolwiek innego zdarzenia prawnego, czy też faktycznego, które powodowałoby, że zawieszony termin przedawnienia zacznie swój dalszy bieg, albo też rozpocznie w ogóle swój bieg, poza wskazaniem, że stan opisany w art. 3łza ust. 2 uC19 ustanie z chwilą odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii. Nikt inny poza organem właściwym w sprawie odwołania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, nie może sprawić, iż terminy przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej wskazane w przepisie art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego zaczną swój bieg, albo będą biec dalej. Bez znaczenia pozostaje zatem, czy organ nadzoru, bądź też inny podmiot podejmować będą jakiekolwiek działania, w tym czynności w toku jurysdykcyjnego postępowania administracyjnego. Nie mają one bowiem takiej mocy sprawczej na płaszczyźnie prawnej, iż "odwieszony" zostanie bieg terminu przedawnienia, albo też termin ten zacznie swój dalszy bieg. Z uwagi na fakt, iż do administracyjnych kar pieniężnych, o których mowa w art. 169a ustawy zastosowanie znajduje nie art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (skoro jest przepis odrębny - art. art. 169a ust. lc ustawy, w rozumieniu art. 189a Kodeksu postępowania administracyjnego), zastosowanie winien znajdować przepis art. 3 Iza ust. 1 uC19 wraz konsekwencjami opisanymi powyżej.
Z treści art. 3 Iza ust. 2 uC19 wynika, iż w przypadku ogłoszenia stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, bieg terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej, gdy jest on wywodzony z przepisu art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, został bezwzględnie zawieszony, albo też nie rozpoczął się swego biegu. Jedynym zdarzeniem, który zniweczy skutek w postaci nierozpoczęcia biegu terminu tego przedawnienia, albo zawieszenia jego biegu, jest odwołanie stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii przez właściwy organ. KNF swymi działaniami nie może uchylić tych następstw prawnych. Inaczej jest, gdy postawa przedawnienia wywodzona jest z innych regulacji prawnych, wówczas do przerwania biegu terminu przedawnienia nałożenia administracyjnej kary pieniężnej swe zastosowanie znajduje art. 31za ust. 1 uC19. Z uwagi na fakt, iż do administracyjnej kar pieniężnych wymierzanych na podstawie art. art. 169a ustawy nie stosuje się przepis art. 189g § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego z uwagi na istnienie przepisu odrębnego (art. art. 169a ust. lc ustawy), oczywistym staje się wniosek, że relewantną regulacją staje się art. 3 łza ust. 1 uC19.
Analogiczne stanowisko na tle spraw administracyjnych KNF dotyczących nakładania administracyjnych kar pieniężnych odnajdujemy w orzeczeniach sądów administracyjnych.
Należy podzielić pogląd z wyroku NSA z dnia 21 stycznia 2022 r. (II GSK 1919/21), który wskazał: "Wykładnia językowa, systemowa i celowościowa przepisu art. 3Iza ust. 1 ustawy o COFID-19 wskazuje na to, że intencją ustawodawca było objęcie w cytowanym wyżej przepisie zarówno czynności, jak i aktów KNF o charakterze merytorycznym wykonywanych w ramach prowadzonych postępowań wynikających z norm kompetencyjnych, i to zarówno tych wynikających z ustawy o obrocie instrumentami finansowymi, jak i z zasad ogólnych k.p.a. Wskazuje na to redakcja tego przepisu, a w szczególności jego druga część, rozpoczynająca się od słów: " chyba, że Komisja Nadzoru Finansowego wyda decyzję załatwiającą sprawę, dokona czynności, wyda decyzję lub postanowienie kończące postępowanie w sprawie, albo wniesie sprzeciw " Zdaniem NSA, w przepisie art. 3 Iza ust. 1 uC19 chodzi o czynności, które odnoszą się do istoty sprawy. Świadczy o tym umieszczenie "czynności" wśród decyzji o charakterze merytorycznym, załatwiającym sprawę co do jej istoty. NSA uznał, że przepis art. 3Iza ust. 1 uC19 stosuje się do aktów KNF o charakterze merytorycznym, a więc do decyzji administracyjnych wydawanych przez Komisję. Po drugie NSA przyjął, że do przerwania terminu wskazanego w tym przepisie, a więc np. zawieszenia terminu do wydania decyzji może dość wyłącznie w następstwie czynności co do istoty sprawy, a zatem np. wydania decyzji. Przy tej interpretacji uznać można nawet, że dopiero wydanie decyzji wobec Skarżącego przerwało bieg przedawnienia.
Także, w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 27 stycznia 2022 r. sygn. akt VI SA/Wa 497/21 Sąd oddalił skargę na decyzję KNF w analogicznej sprawie. Skarga opierała się m.in. na zarzucie przedawnienia karalności w związku z zastosowaniem art. 3Iza ust. 1 uC19. Przy tożsamym zarzucie WSA oddalił skargi na decyzje sankcyjne KNF wobec podmiotów nadzorowanych na rynku kapitałowym w sprawach o sygn. akt: VI SA/Wa 2678/21 (z 14 lutego br.), VI SA/Wa 2679/21 (z 14 lutego br.), VI SA/Wa 2677/21 (z 29 marca br.). w celu rozwinięcia poglądów doktrynalnych w tym zakresie składam również opinię prawną sporządzoną przez profesora Uniwersytetu Warszawskiego dr hab. M. D. w zakresie interpretacji i stosowania art. 3 Iza ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 1842, z późn. zm.) oraz wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia z dnia 27 września 2021 r. w sprawie sygn. akt VI SA/Wa 1266/21.
W zakresie zarzutu dotyczącego ustalenia momentu "uzyskania przez Komisję wiadomości o czynie", wskazać należy, że zgodnie z art. 36 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym (Dz. U z 2020 r. poz. 1400, ze zm.) za moment zakończenia postępowania kontrolnego uważa się dzień, w którym dokonana została ostatnia czynność kontrolna, poprzedzająca sporządzenie protokołu kontroli. O zakończeniu kontroli niezwłocznie pisemnie informuje się kontrolowanego. Tym samym przekazanie protokołu kontroli stanowi urzędowy rezultat tego postępowania. Istotnym elementem protokołu kontroli są wyniki kontroli. Ze względu na znaczenie postępowania kontrolnego, zarówno dla rynku kapitałowego, jak i samego kontrolowanego, ważne jest jego udokumentowanie, które przyjmuje postać pisemnego utrwalania wyników kontroli. Z art. 36 ustawy o nadzorze nad rynkiem kapitałowym można wyinterpretować zasadę dokumentowania wyników przeprowadzanej kontroli, a więc tym samym zasadę dokumentowania czynności kontrolnych przeprowadzonych przez uprawnionych kontrolerów. Wprowadzono zatem formę pisemnego utrwalania wyników kontroli, to jest zbioru informacji zebranych w czasie przeprowadzania czynności kontrolnych przez uprawnionych kontrolerów. Jest on więc potwierdzeniem określonego stanu faktycznego. Sporządzenie wyniku kontroli nie stanowi formalnego rozstrzygnięcia sprawy, lecz może być podstawą do zainicjowania postępowania adminsitracyjnego o charakterze sankcyjnym.
Skarżący dokonuje pomieszania dwóch odrębnych postępowań: kontrolnego i administracyjnego - tylko to ostatnie jest przedmiotem kontroli Sądu. Komisja jest wyposażona, jak wiele innych organów w uprawnienia kontrolne wobec podmiotów nadzorowanych. Kontrola toczy się według szeroko przyjętego schematu. Przebieg kontroli zostaje udokumentowany w protokole kontroli, a podmiot kontrolowany otrzymuje zalecenia pokontrolne, które winien wykonać. Zalecenia wydaje Przewodniczący KNF i dotyczą bieżącej działalności podmiotu ("usunięcia przez kontrolowanego nieprawidłowości stwierdzonych na podstawie wyników kontroli" - art. 36 ust. 5 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o nadzorze nad rynkiem kapitałowym), nie mogą jednak dotyczyć nałożenia sankcji na podmiot kontrolowany. Jeżeli stwierdzone zostały naruszenia wymagające takich działań wszczyna się postępowanie administracyjne, gdzie protokół z kontroli jest jednym z dowodów. Postępowanie to toczy się nie przed Przewodniczącym KNF, lecz przed Komisją i kończy się wydaniem decyzji podlegającej kontroli sądowej.
Powyższe oznacza, że fakty stanowiące podstawę zastosowania sankcji będą, co do zasady, wynikały z kontroli działania podmiotu nadzorowanego. Warto porównać regulacje UE w zakresie sankcji, aby zobaczyć, jakże częste są odwołania do kontroli będącej częścią procesu stosowania sankcji administracyjnych. Dlatego ważne jest wprowadzanie, obok regulacji dotyczących sankcji administracyjnych, procedury "powzięcia wiadomości" o faktach będących podstawą nałożenia sankcji. Należy stwierdzić, że kontrola jest instytucją prawną bezpośrednio służącą m.in. stosowaniu sankcji administracyjnych. Ważny zatem jest system organów uprawnionych do kontroli (wykonywania nadzoru) określonych działalności mieszczących się w obszarze norm sankcjonowanych, aby ewentualnie wynik kontroli mógł być podstawą sięgnięcia przez upoważniony organ do normy sankcjonującej i wymierzenia określanej dolegliwości.
Oznacza to, że wynik kontroli materializuje się w protokole kontroli. Data jego sporządzenia jest momentem, od którego należy liczyć termin do wyciągnięcia ewentualnych konsekwencji prawnych z tytułu naruszeń prawa ujawnionych w toku kontroli. Fakt przekazania określonych informacji w trakcie kontroli nie jest równoznaczny z chwilą, w której KNF powzięła o nich urzędową wiedzę ponieważ dopiero ujęcie tego faktu w protokole kontroli pozwala na miarodajną ocenę jego przyjęcia przez uprawniony organ kontrolny, jako potwierdzenia jego wiedzy urzędowej w tym zakresie.
Jak podkreślił WSA w Warszawie w postanowieniu z 20 września 2016 r. (VI SA/Wa 1504/16) rezultatem działalności kontrolnej KNF jest tzw. wynik kontroli (zawarty w protokole kontroli), w którym ustala się stwierdzony w toku kontroli stan faktyczny oraz wykryte uchybienia. Wynikiem powyższych ustaleń ■ poczynionych w toku kontroli, może być jurysdykcyjne postępowanie administracyjne, które ma na celu przeprowadzenie, w stosunku do podmiotu pozostającego na zewnątrz organu administracji, postępowania w wyniku którego następuje konkretyzacja praw i obowiązków wynikających z przepisów prawa materialnego.
Sąd podziela pogląd zaprezentowany w innej sprawie tut. Sądu, na kanwie sprawy dotyczącej także prezesa zarządu maklerskiego, który poniósł odpowiedzialność administracyjną również w warunkach art. 169a ust. 1 ustawy WSA w Warszawie prawomocnie orzekł w sprawie VI SA/Wa 497/21 odnosząc się nota bene do analogicznych zarzutów (zarówno co do przedawnienia w aspekcie "covidowym", jak i cezury od której należy liczyć termin powzięcia wiadomości przez organ nadzoru o popełnieniu czynu) które podniósł skarżący w tamtej sprawie.
Po pierwsze Sąd stwierdził: "słusznie Komisja przyjęła, że "powzięcie wiadomości" o czynie wynika z protokołu kontroli, gdzie znajdują się wyniki przeprowadzonej kontroli. Tak więc ma rację KNF, że wynik kontroli materializuje się w protokole kontroli. Data jego sporządzenia jest momentem, od którego należy liczyć termin do wyciągnięcia ewentualnych konsekwencji prawnych z tytułu naruszeń prawa ujawnionych w toku kontroli. Fakt przekazania określonych informacji w trakcie kontroli nie jest równoznaczny z chwilą, w której KNF powzięła o nich urzędową wiedzę ponieważ dopiero ujęcie tego faktu w protokole kontroli pozwala na miarodajną ocenę jego przyjęcia przez uprawniony organ kontrolny, jako potwierdzenia jego wiedzy urzędowej w tym zakresie.
Stanowisko to znajduje też swoje odzwierciedlenie w orzecznictwie, gdzie uznano, że: "Organ najpóźniej z dniem [...] sierpnia 2018r. tj. w dniu sporządzenia protokołu kontroli i sformułowania jej wyników pozyskał wiedzę o czynie, o którym mowa w art. 169a ust. 1 ustawy tj. o naruszeniu przez [...] przepisów regulujących prowadzenie działalności maklerskiej. W tym stanie rzeczy do nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej mogło dojść nie później niż [...] sierpnia 2020 r., z tym dniem bowiem stosownie do art. 169a ust. Ic ww. ustawy, upływał okres dwidetniego przedawnienia rozstrzygania w sprawie o nałożenie kary pieniężnej na Stronę jako Prezesa Zarządu [...]. Po tej dacie decyzja w sprawie nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 169a ust. 1 ustawy o obrocie już wydana być nie mogła a postpowanie winno zostać umorzone. " (por. wyrok WSA w Warszawie sygn. akt VI SA/Wa 1266/21 oraz VI SA/Wa 1955/21). Natomiast nie ma racji Skarżący, że przyjęcie takiego rozumienia terminu "powzięcie wiadomości" powoduje, ze organ mógłby w zasadzie dowolnie kształtować termin przedawnienia dełiktów administracyjnych bowiem, zdaniem sądu, art. 169a ust. Ic ustawy o obrocie przewiduje końcowy termin przedawnienia nałożenia kary, jakim jest upływ 5 lat od momentu popełnienia czynu.".
Po drugie, odnosząc się do analogicznie sformułowanego zarzutu przedawnienia, Sąd orzekł: "podzielił stanowisko Komisji, że w rozpoznawanej sprawie nie doszło do przedawnienie możliwości nałożenia na Skarżącego kary pieniężnej. Zgodnie z treścią art. 169a ust. Ic ustawy o obrocie kara, o której mowa w ust 1-1 b, nie może być nałożona, jeżeli od uzyskania przez Komisję wiadomości o czynie określonym odpowiednio w ust. 1-1 b upłynęło więcej niż 2 lata albo od popełnienia tego czynu upłynęło więcej niż 5 lat. Jest to przepis szczególny, wprowadzający przedawnienie nałożenia kary pieniężnej, w tym zakresie
wystarczające zatem jest ustalenie, w jakim momencie organ pozyskał wiedzę o zaistnieniu okoliczności świadczących o naruszeniu przepisów regulujących prowadzenie działalności maklerskiej".
W ocenie Sądu, organ prawidłowo wyjaśnił powody zastosowania sankcji finansowych wobec Skarżącej. Należy podkreślić, że podmioty rynku kapitałowego są instytucjami zaufania publicznego, które podlegają surowym rygorom przejrzystości, stabilności i gwarancji bezpieczeństwa środków, jakie powierzają im uczestnicy tego rynku. Skoro do zadań Komisji należy zapewnienie bezpiecznego i prawidłowego funkcjonowania rynku kapitałowego, to w celu ustawodawca wyposażył Komisję m.in. w ustawowe prawo nakładania najsurowszych sankcji administracyjnych dotyczycących odebrania uprawnień dh prowadzenia działalności na rynku lub obciążania wysokimi karami pieniężnymi. Dotyczy to również osób kierujących podmiotami rynku kapitałowego, od których wymagane są najwyższe standardy profesjonalizmu i staranności zawodowej.
Organ nadzoru wyposażony został w kompetencje do stosowania wobec podmiotów nadzorowanych sankcji administracyjnych o zróżnicowanym charakterze (sankcji niepieniężnych i pieniężnych) w celu prewencyjnego oddziaływania na zachowania podmiotów nadzorowanych, z czym łączy się jednocześnie funkcja represyjna, albowiem sankcje te mają stanowić również adekwatną dolegliwość za czyn polegający na naruszeniu norm prawa administracyjnego (por. wyrok NSA z 17 stycznia 2020 r. - II GSK 3636/17).
Skarżąca z racji wykonywanych w domu maklerskim obowiązków, dysponowała szerokim zakresem wiedzy, umożliwiającym prawidłowe wykonanie przez dom maklerski swoich obowiązków ustawowych. Nie stanowi zatem naruszenia prawa fakt, że Skarżąca została ukarana jak na warunki krajowe karami istotnymi, ale nie najwyższymi z dopuszczalnych (nie mieszczącymi się nawet w 1/10 zagrożenia ustawowego).
W ocenie Sądu, wymierzone Skarżącej kary są zgodne z prawem, istotne znaczenie ma to, czy nałożona na Skarżącą kara jest adekwatna do stwierdzonego naruszenia i czy spełnia przewidziane w ustawie inne kryteria wprowadzone przez ustawodawcę dla ustalenia jej wysokości. W rozpoznawanej sprawie te wymogi ustawowe zostały spełnione.
Nakładając kary organ wymierzył je w wysokości 500 tys. zł i 400 tys., a zatem znacznie poniżej maksymalnej dopuszczalnej w ustawie granicy, tj. poniżej dwudziestu milionów siedmiuset pięćdziesięciu tysięcy zł (w wysokości tej sankcji odzwierciedla się znaczenie, które ustawodawca przykłada do adekwatnego karania naruszeń przepisów regulujących prowadzenie działalności maklerskiej).
W uzasadnieniu decyzji wskazano przyczyny wymierzenia kary w takiej właśnie wysokości.
Należy zgodzić się z zarzutem organu naruszenia przez Skarżącą art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie w zw. art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego. Zgodnie z art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie, informacje kierowane przez dom maklerski do klientów lub potencjalnych klientów, w tym informacje upowszechniane przez dom maklerski w celu reklamy lub promocji świadczonych przez niego usług, powinny być rzetelne oraz nie mogą budzić wątpliwości, ani wprowadzać w błąd.
Punkt 67 Preambuły Rozporządzenia Delegowanego stanowi, że aby zapewnić rzetelną i wyważoną prezentację korzyści i ryzyka, firmy inwestycyjne powinny zawsze w jasny i wyraźny sposób wskazywać wszelkie właściwe ryzyka, w tym wady i słabe punkty, przy wskazywaniu wszelkich potencjalnych korzyści usługi lub instrumentu finansowego.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego: ,firmy inwestycyjne zapewniają, aby informacje, które kierują do klientów detalicznych lub profesjonalnych lub potencjalnych klientów detalicznych lub profesjonalnych albo rozpowszechniają w sposób umożliwiający takim klientom dotarcie do tych informacji, w tym publikacje handlowe, spełniały warunki określone w ust. 2—8".
Z kolei art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego stanowi, że informacje powinny być dokładne i zawsze w sposób rzetelny i wyraźny sygnalizuje się w nich wszelkie odnośne zagrożenia przy wskazywaniu potencjalnych korzyści usługi inwestycyjnej lub instrumentu finansowego.
Prawidłowa jest ocena, że materiały promocyjne takie jak Prezentacje i Teasery dotyczące produktów oferowanych przez [...] S.A. takich jak obligacje [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. nie zawierały żadnych informacji o zagrożeniach wynikających z inwestycji, przy wskazywaniu szeregu potencjalnych korzyści płynących z inwestycji w ten instrument finansowy.
Należy przyznać rację ocenie, że sformułowania użyte w Prezentacjach oraz sposób graficzny ich przygotowania, w szczególności w przypadku inwestycji hotelowej [...] w [...] oraz [...] w [...], mogły wywołać w potencjalnym odbiorcy wrażenie unikatowości, niepowtarzalności i wyjątkowości produktu. Nie wskazywały przy tym żadnych ryzyk i zagrożeń pomimo tego, że w przypadku inwestycji [...] w [...], J. S. posiadała opracowany przez zewnętrzną kancelarię prawną raport, wskazujący na szereg istotnych zagrożeń w związku z planowaną inwestycją. Sposób prezentacji produktu, który nie zawierał informacji o ryzyku a wskazywał jedynie szereg korzyści związanych z inwestycją mógł wprowadzać klientów w błąd, co do braku ryzyka związanego z inwestycją w obligacje ww. spółek. Podkreślenia wymaga fakt, że były to obligacje korporacyjne, tj. instrument finansowy obarczony dużym ryzykiem inwestycyjnym. Brak zawarcia w informacjach kierowanych do klientów zagrożeń płynących z inwestycji mógł powodować, że inwestor łatwiej podejmuje decyzję inwestycyjną o nabyciu danego produktu kierując się jedynie korzyściami płynącymi z zainwestowania aktywów w dany produkt. To na firmie inwestycyjnej spoczywa obowiązek przedstawienia oferowanego produktu w taki sposób aby z treści materiałów promocyjnych wynikały zarówno zagrożenia jak i korzyści płynące z inwestycji w dany instrument finansowy, tak aby decyzja inwestycyjna klienta została podjęta świadomie w oparciu o wiedzę dotyczącą zarówno zagrożeń jak i korzyści płynących z inwestycji w dany instrument.
Prawidłowa jest ocena, że Skarżąca otrzymywała na skrzynkę mailową tzw. sety dokumentów każdej emisji, tj. warunki emisji, harmonogram emisji, Teasery i prezentacje, co oznacza, że była w pełni świadoma informacji zawartych w materiałach promocyjnych.
Istotnie, w ocenie Sądu, osoba, która obejmuje w spółce stanowisko Prezesa Zarządu powinna liczyć się z faktem, że od chwili objęcia kluczowego stanowiska w spółce, odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie podmiotu. W sytuacji, gdy J. S. dostrzegała nieprawidłowości, braki w procedurach, materiałach promocyjnych dotyczących oferowania obligacji dotyczących [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. (które jak twierdziła były przygotowywane zgodnie z procedurami/wytycznym przygotowanymi przez poprzedni zarząd [...] S.A.), powinna dążyć do jak najszybszych zmian w zakresie treści dokumentów dotyczących emisji kolejnych spółek - [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. i dostosowania ich do obowiązujących przepisów prawa. Materiały promocyjne dotyczące spółek [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. (które zostały sporządzone w późniejszym okresie niż materiały dotyczące emisji obligacji [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o.) nie zawierały informacji o ryzykach, zagrożeniach płynących z inwestycji w obligacje tych spółek przy jednoczesnym wskazywaniu szeregu korzyści związanych z inwestycjami.
Organ prawidłowo zatem ocenę organu przyjął naruszenie przez [...] S.A. art. 83c ust. 2 ustawy o obrocie w zw. art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia Delegowanego poprzez kierowanie do klientów informacji wprowadzających w błąd oraz poprzez brak zawarcia w informacjach kierowanych przez [...] S.A. do klientów rzetelnych i wyraźnych informacji o zagrożeniach przy wskazywaniu potencjalnych korzyści usługi inwestycyjnej lub instrumentu finansowego.
Co do zasady, w myśl art. 72 ust. 1 ustawy o obrocie, w brzmieniu sprzed wejścia w życie Ustawy zmieniającej, obowiązującym do 21 kwietnia 2018 r., w umowie o oferowanie instrumentów finansowych firma inwestycyjna zobowiązuje się do pośrednictwa w:
proponowaniu przez emitenta nabycia papierów wartościowych nowej emisji lub w zbywaniu tych papierów,
proponowaniu przez podmiot wystawiający instrumenty finansowe niebędące papierami wartościowymi nabycia tych instrumentów lub w ich zbywaniu w wyniku tej propozycji,
proponowaniu przez sprzedającego nabycia papierów wartościowych lub w ich zbywaniu w wyniku tej propozycji, lub
proponowaniu nabycia instrumentów finansowych niebędących papierami wartościowymi przez podmiot sprzedający te instrumenty do obrotu na rynku regulowanym lub do alternatywnego systemu obrotu lub w ich zbywaniu w wyniku tej propozycji.
Natomiast w brzmieniu obowiązującym w okresie od 21 kwietnia 2018 r. zgodnie z art. 72 ustawy o obrocie przez oferowanie instrumentów finansowych rozumie się podejmowanie na rzecz emitenta papierów wartościowych, wystawcy instrumentu finansowego lub sprzedającego (w aktualnym brzmieniu: oferującego) instrument finansowy czynności prowadzących do nabycia przez inne podmioty instrumentów finansowych, przez: 1) prezentowanie, w dowolnej formie i w dowolny sposób, udostępnianych przez emitenta, wystawcę lub sprzedającego (w aktualnym brzmieniu: oferującego), informacji o instrumentach finansowych i warunkach ich nabycia, stanowiących wystarczającą podstawę do podjęcia decyzji o nabyciu tych instrumentów lub
pośredniczenie w zbywaniu instrumentów finansowych nabywanych przez podmioty w wyniku prezentowania informacji, o których mowa w pkt 1, lub
prezentowanie indywidualnie oznaczonym adresatom, w dowolnej formie i w dowolny sposób, udostępnianych przez emitenta, wystawcę lub sprzedającego (w aktualnym brzmieniu: oferującego) informacji w celu: ।
a) promowania, bezpośrednio lub pośrednio, nabycia instrumentów finansowych lub b) zachęcania, bezpośrednio lub pośrednio, do nabycia instrumentów finansowych.
Czynność oferowania powinna być definiowana jako zespół czynności polegających na nakłanianiu inwestora do nabycia instrumentów finansowych, oferowanych w imieniu emitenta, sprzedawcy lub wystawiającego lub doprowadzenie do zakupu danego oferowanego instrumentu.
Usługa oferowania instrumentów finansowych implementuje do polskiego porządku prawnego usługę "wprowadzania instrumentów finansowych bez zaangażowania przedsiębiorstwa" tj. usługę o której mowa w pkt 7 Sekcji A Załącznika I Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/65/UE z dnia 15 maja 2014 r. w sprawie rynków instrumentów finansowych (Dz. Urz. UE L 173 z 12.6.2014, str. 349—496) (dalej: Dyrektywa). Oferowanie (plasowanie) jest usługą świadczoną przez firmę inwestycyjną na rzecz emitenta, w ramach której firma inwestycyjna zobowiązuje się do oferowania (plasowania) instrumentów finansowych inwestorom w imieniu emitenta. Oferowanie związane jest z usługami świadczonymi na rzecz emitenta w związku z emisją nowych instrumentów, zarówno w ofercie publicznej jak i prywatnej.
W przedmiotowym stanie faktycznym tajemnicą zawodową chronione były informacje zawierające dane, o których mowa w art. 147 pkt 1—4 ustawy o obrocie, tj. dane inwestorów czy potencjalnych inwestorów zawarte w propozycji nabycia obligacji oferowanych przez DM.
Mając na uwadze powyższe, Komisja prawidłowo stwierdziła naruszenie przez [...] S.A. art. 83a ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak stosowania w prowadzonej działalności rozwiązań organizacyjnych zapewniających ochronę interesów klientów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową, w związku z przekazywaniem osobom niezatrudnionym w [...] S.A. (wykonującym czynności związane ze świadczeniem przez [...] S.A. usługi oferowania instrumentów finansowych) dokumentów i informacji stanowiących tajemnicę zawodową.
Zdaniem Sądu, uzasadniając wysokość nałożonej kary, organ nadzoru nie tylko przeanalizował i uwzględnił sytuację finansową Skarżącej, lecz także wziął pod uwagę inne okoliczności. Należy się zgodzić, że wysokość kary jest adekwatna do zakresu obowiązków obciążających Skarżącą w [...] S.A., a także wagi i rodzaju naruszonych obowiązków, konsekwencji powstania tych naruszeń oraz czasu trwania stanu niezgodnego z prawem, a także liczby i powtarzalności stwierdzonych naruszeń.
W ocenie Sądu, uzasadniając wysokość wymierzonej kary organ zasadnie powołał się także na prewencyjne funkcje kary, zarówno w zakresie prewencji indywidualnej, jak i ogólnej. Funkcja prewencji generalnej sankcji administracyjnych na rynku kapitałowym, czy szerzej finansowym, jest podkreślana w orzecznictwie sądów administracyjnych i jak dotąd nie była podważana (wyr. WSA w Warszawie z 30 sierpnia 2016 r., sygn. VI SA/Wa 455/16, wyr. WSA w Warszawie z 6 grudnia 2011 r., sygn. VI SA/Wa 1630/11, wyr. NSA z 9 maja 2019 r., sygn. II GSK 1494/17, wyr. NSA z 20 września 2019 r., sygn. II GSK 2391/17).
W istocie celem podstawowym sankcji jest wskazanie, poprzez normy prawne, grożących represji w przypadku niezastosowania się do treści tych norm. Główną cechą sankcji administracyjnych jest ich represyjny charakter. Sankcje mają charakter represyjny i odstraszający, dyscyplinują adresatów norm prawnych (zagrożonych sankcją) do przestrzegania obowiązującego prawa.
Jej podstawowa funkcja sankcji administracyjnych, jaką jest represja, a więc dokuczliwość, uciążliwość wobec sprawcy naruszenia normy (Ibidem, str. 675)
Funkcja ta łączy się z prewencją zarówno wobec osoby naruszającej określoną normę prawną, jak i wobec innych osób, które powzięły wiadomość o zastosowaniu sankcji. Funkcja prewencyjna z kolei będzie korespondowała z funkcją wychowawczą. Inne funkcje występują z różną intensywnością, a ich występowanie jest uzależnione od przedmiotu naruszenia i z tym związanych sankcji.
Ma rację tyt. Sąd, WSA w Warszawie w wyroku z 27 stycznia 2022 r. w sprawie dotyczącej analogicznej sprawy administracyjnej: "Niewątpliwie surowa sankcja nałożona przez organ w przedmiotowej sprawie wskazała jak ważne znaczenie ma rzetelne, profesjonalne, zgodne z zasadami uczciwego obrotu zorganizowanie procesu oferowania instrumentów finansowych. Trafnie Komisja wywodzi, że działalność ta ma tak doniosłe znaczenie, ponieważ nabywcy instrumentów finansowych oferowanych przez firmy inwestycyjne inwestują swoje środki w zaufaniu do podmiotów oferujących, do ich profesjonalizmu, sumienności oraz bezpieczeństwa całego procesu wynikającego z otrzymanego zezwolenia na prowadzenie działalności maklerskiej. Zrozumiałe jest, że działania (...) Skarżącego jako prezesa zarządu tej spółki istotnie mogły podważyć zaufanie do rynku oraz bezpieczeństwa obrotu".
Istotne jest, że kontrola legalności decyzji uznaniowych dokonywana przez sąd administracyjny ma ograniczony zakres. Sąd nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia w niej zawartego. Sprawdza, czy decyzję podjął właściwy organ, czy decyzja ma oparcie w przepisach prawa materialnego, czy organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego a więc, czy decyzja nie nosi znamion dowolności oraz, czy organ uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy przesłankami odnoszącymi się do strony. Sądowa kontrola decyzji uznaniowej polega na zbadaniu, czy przed podjęciem decyzji organ dysponował niezbędnym materiałem dowodowym uzasadniającym rozstrzygnięcie sprawy i czy dokonał wszechstronnej oceny okoliczności faktycznych istotnych dla takiego rozstrzygnięcia.
Jest to więc kontrola prawidłowości postępowania poprzedzającego wydanie decyzji i jego zgodności z art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a., a te normy nie zostały naruszone.
Skarżąca niewątpliwie naruszyła art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów, pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich, wywołują konflikt interesów, zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nim. w
W niniejszej sprawie Skarżąca nie podniosła jednakże żadnych okoliczności które wskazywałyby, iż nie miał wpływu na takie naruszenie. Nie budzą przy tym wątpliwości ustalenia organu co do faktu, że osobą odpowiedzialną za wskazane naruszenia był m.in. skarżący. W decyzjach obu instancji szczegółowo omówiona została rola skarżącego w zakresie działań skutkujących naruszeniem obowiązków informacyjnych.
Naruszyła także art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów, pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich, wywołują konflikt interesów, zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nim. w
Za niezasadny, w ocenie Sądu, uznać należy także ujęty w skardze zarzut niedostatecznego wyjaśnienia sytuacji majątkowej skarżącego w kontekście wysokości nałożonej na niego kary pieniężnej. Skarżący bowiem, pomimo, że miał taką możliwość, w toku postępowania odwoławczego nie przedłożył żadnych dowodów i materiałów w sprawie, które podważałyby prawidłowość wyliczonej przez organ kary w oparciu o skalę dochodów skarżącego. W konsekwencji Komisja prawidłowo uznała, że sytuacja ekonomiczna Skarżącej umożliwia zapłatę ciążącej na niej kary.
Zaznaczenia wymaga, że decyzja uznaniowa może być uchylona przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w wypadku stwierdzenia, że została wydana z takim naruszeniem przepisów o postępowaniu administracyjnym, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.).
Zgodnie z art. 34 ust. 1 Rozporządzenia Delegowanego: "Firmy inwestycyjne ustanawiają, wdrażają i utrzymują skuteczną politykę przeciwdziałania konfliktom interesów, sformułowaną na piśmie i odpowiednio dostosowaną do rozmiaru i struktury organizacyjnej firmy, a także do charakteru, skali i złożoności prowadzonej przez nią działalności.'
Zgodnie z art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego: "Polityka przeciwdziałania konfliktom interesów ustanowiona zgodnie z ust. 1 pozwala przynajmniej na: a) rozpoznanie okoliczności, które, w odniesieniu do konkretnych usług inwestycyjnych i działalności inwestycyjnej oraz usług dodatkowych wykonywanych przez firmę inwestycyjną lub w jej imieniu, stanowią lub mogą wywołać konflikt interesów zagrażający interesom jednego lub kilku klientowi; b) określenie procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć, w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nimi."
Stosownie do art. 74b ust. 1 pkt 1 ustawy o obrocie wprowadzonym Ustawą zmieniającą, która weszła w życie 21 kwietnia 2018 r. jeżeli firma inwestycyjna przyjmuje od inwestora zapis na obligacje w ramach oferty i kieruje zapis do emitenta, na rzecz tego inwestora wówczas świadczona jest usługa przyjmowania i przekazywania zleceń, a tym samym inwestor taki zyskuje status klienta firmy inwestycyjnej.
Na dostosowanie się do tego przepisu [...] S.A. miał czas do dnia 21 października 2018 r. Tym samym, po 21 października 2018 r., klientami [...] S.A. byli zarówno emitenci, dla których [...] S.A. świadczył usługę oferowania, jak i inwestorzy, którym świadczona była usługa przyjmowania i przekazywania zleceń w ramach zapisu na obligacje danej spółki.
Przedstawiony został stan faktyczny, z którego wynika, że pracownicy [...] S.A. zatrudnieniu na 1/64 część etatu za wiedzą domu maklerskiego otrzymywali wynagrodzenie bezpośrednio od emitentów. Ww. sytuacja od 21 października 2018 r. stanowiła konflikt interesów, bowiem po 21 października 2018 r. klientami [...] S.A. byli zarówno emitenci, dla których [...] S.A. świadczył usługę oferowania, jak i inwestorzy, którym świadczona była usługa przyjmowania i przekazywania zleceń w ramach zapisu na obligacje danej spółki. Doszło do sytuacji, w której pracownicy DM mieli powody natury finansowej do tego, by interes danego klienta (emitenta) przedkładać nad interes grupy innych klientów (inwestorów) DM, którym oferowane były obligacje danego emitenta. Emitenci tacy jak [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. w złożonych oświadczeniach wskazali, że zawarli umowy o współpracy z osobami współpracującymi z [...] S.A. Zgodnie z ww. umowami osoby zatrudnione w [...] S.A. świadczyły na rzecz [...] S.A. czynności związane z oferowaniem obligacji a jednocześnie na podstawie umów z emitentami świadczyły usługi polegające na współpracy: "z klientem zainteresowanym inwestycją swoich aktywów poprzez udzielenie finansowania spółce".
Dom Maklerski, nie rozpoznał jednak tych okoliczności jako stanowiących lub mogących wywołać konflikt interesów - Analiza "Rejestru rodzajów działalności maklerskiej wykonywanej przez grupę kapitałową [...] w odniesieniu do których zaistniał lub może zaistnieć konflikt interesów połączony z zagrożeniem dla interesów jednego lub kilku klientów" stanowiącego załącznik nr 1 do "Polityki zarządzania konfliktem interesów [...] S.A." wykazała, że w rejestrze tym [...] S.A., określając rodzaje wykonywanej działalności, w większości określiła je jako potencjalny konflikt interesów, a żaden z określonych przez [...] S.A. rodzajów wykonywanej działalności nie został zakwalifikowany jako konflikt rzeczywisty. Tym samym, wyżej wskazane okoliczności nie zostały uwzględnione, jako mogące powodować powstanie konfliktu interesów. [...] S.A. oraz J. S. nie dostrzegała w tej sytuacji nic negatywnego, w tym występującego konfliktu interesów, nie podejmowała również działań zmierzających do zarządzania tym konfliktem interesów, a przede wszystkim do uniknięcia konfliktu.
Zaistniały konflikt interesów połączony z zagrożeniem dla interesów jednego lub kilku klientów" stanowiącego załącznik nr 1 do "Polityki zarządzania konfliktem interesów [...] S.A." wykazała, że w rejestrze tym [...] S.A., określając rodzaje wykonywanej działalności, w większości określiła je jako potencjalny konflikt interesów, a żaden z określonych przez [...] S.A. rodzajów wykonywanej działalności nie został zakwalifikowany jako konflikt rzeczywisty. Tym samym, wyżej wskazane okoliczności nie zostały uwzględnione, jako mogące powodować powstanie konfliktu interesów. [...] S.A. oraz J. S. nie dostrzegała w tej sytuacji nic negatywnego, w tym występującego konfliktu interesów, nie podejmowała również działań zmierzających do zarządzania tym konfliktem interesów, a przede wszystkim do uniknięcia konfliktu.
Ma rację Komisja, że w niniejszej decyzji stoi na stanowisku, że zatrudnienie ponad 100 osób na 1/64) część etatu zatrudnionych jednocześnie w kilkunastu podmiotach, miało na celu zalegalizowanie działalności tych podmiotów jako nieuprawnionych do wykonywania czynności oferowania instrumentów finansowych. Podmioty takie jak np. [...] Sp. z o.o. nie posiadały statusu agenta firmy inwestycyjnej.
Naruszenie art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego wynikało zatem z braku ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów, pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich, wywołują konflikt interesów, zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nim w okresie od dnia 21 października 2018 r. do lutego 2019 r.
Z kolei naruszenie przez [...] S.A. art. 34 ust. 2 lit. a i b Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak ustanowienia polityki przeciwdziałania konfliktom interesów, pozwalającej na rozpoznanie okoliczności, które w odniesieniu do konkretnych usług maklerskich, wywołują konflikt interesów, zagrażający interesom klientów oraz brak określenia procedur, których należy przestrzegać, i środków, które należy przyjąć w celu zapobiegania takim konfliktom lub zarządzania nim w okresie od dnia 21 października 2018 r. do lutego 2019 r.
Organ prawidłowo zastosował i ustalił, że organ naruszył art. 22 ust. 3 lit a Rozporządzenia Delegowanego poprzez brak zapewnienia przez [...] S.A. Działowi Nadzoru Wewnętrznego i Compliance — komórce do spraw nadzoru zgodności działalności z prawem - zasobów koniecznych do prawidłowego działania ww. komórki w okresie od dnia 21 kwietnia 2018 do 23 kwietnia 2019 r. Odpowiedzialność za brak zatrudnienia większej liczby osób ponosi J. S. przede wszystkim jako Prezes Zarządu sprawujący nadzór nad Działem Nadzoru Wewnętrznego i Compliance, ale również nad Działem HR. J. S. powinna zapewnić zatrudnienie w ww. komórce organizacyjnej na właściwym poziomie odpowiadającym zakresowi wykonywanych obowiązków. Natomiast brak zatrudnienia w ww. komórce odpowiedniej liczby kompetentnych osób mógł wpłynąć na jakość działania [...] S.A. jako domu maklerskiego, co potwierdza liczba stwierdzonych w toku postępowania naruszeń przepisów prawa w zakresie podstawowej działalności maklerskiej wykonywanej przez [...] S.A. jakim było oferowanie instrumentów finansowych.
Prawidłowo zostało przyjęte przez organ naruszene przepisów prawa stanowią delikt administracyjny, przez [...] S.A. uzasadniający nałożenie na J. S. - Prezesa Zarządu [...] S.A. kary pieniężnej na podstawie art. 169a ust. j pkt 1 ustawy o obrocie.
Kara pieniężna nie wywodzi się wyłącznie z faktu piastowania przez Skarżącą funkcji Prezesa Zarządu [...] S.A. Z materiału dowodowego jednoznacznie wynika jej odpowiedzialność za zaistnienie stwierdzonych naruszeń. Była pomysłodawcą i brała czynny udział w ustalaniu modelu współpracy pomiędzy [...] S.A. a podmiotami trzecimi nie posiadającymi uprawnień do czynności oferowania instrumentów finansowych, o czym świadczy zgromadzona w sprawie korespondencja mailowa oraz wyjaśnienia J. S., zeznania A. H., a także G. D. - Dyrektora Sprzedaży w [...] S.A. Z pełną świadomością akceptowała również sposób wynagradzania pracowników [...] S.A. przez emitentów, których obligacje były oferowane przez dom maklerski.
Komisja słusznie nie dopatrzyła się przesłanki do nałożenia na J. S. kary pieniężnej wyłącznie w fakcie piastowania przez nią funkcji Prezesa Zarządu [...] S.A. Zdaniem Sądu, z materiału dowodowego jednoznacznie wynika odpowiedzialność J. S. za zaistnienie stwierdzonych naruszeń.
Organ prawidłowo ustalił, że J. S. była pomysłodawcą i brała czynny udział w ustalaniu modelu współpracy pomiędzy [...] S.A. a podmiotami trzecimi nie posiadającymi uprawnień do czynności oferowania instrumentów finansowych, o czym świadczy zgromadzona w sprawie korespondencja mailowa oraz wyjaśnienia J. S., zeznania A. H., a także G. D. - Dyrektora Sprzedaży w [...] S.A. Z pełną świadomością akceptowała również sposób wynagradzania pracowników [...] S.A. przez emitentów, których obligacje były oferowane przez dom maklerski.
Skarżąca przyjęła model współpracy z osobami nieuprawnionymi do czynności oferowania instrumentów finansowych poprzez zatrudnienie pracowników tych podmiotów na 1/64 część etatu. Miało to na celu zalegalizowanie działalności podmiotów trzecich, które uczestniczyły w procesie oferowania nie posiadając do tego stosownych uprawnień przewidzianych ustawą o obrocie.
Mając powyższe na uwadze Sąd przyznaje rację KNF, że J. S. jest odpowiedzialna za naruszenie przez [...] S.A. wskazanych przepisów prawa w związku ze świadczeniem usługi oferowania instrumentów finansowych, poprzez udział w organizacji procesu oferowania obligacji, w sposób polegający na współpracy z podmiotami trzecimi, nieposiadającymi uprawnień do świadczenia usługi oferowania instrumentów finansowych.
Skarżąca dopuściła do sytuacji konfliktogennej, w której osoby zatrudnione przez [...] S.A. na 1/64 etatu jednocześnie wiązane były umowami o współpracę z klientami Strony (emitentami obligacji) mającymi na celu pozyskiwanie finansowania na ich rzecz i pobierały za tę działalność wynagrodzenie od emitentów. Tym samym mogło dochodzić do sytuacji, w której osoby zatrudnione w [...] S.A. na 1/64 część etatu, mogły mieć powody natury finansowej, by interes danego emitenta przedkładać nad interes inwestorów [...] S.A., którym oferowane były obligacje danego emitenta. Nie dostrzegała w tej sytuacji nic negatywnego, w tym występującego konfliktu interesów, nie podejmowała również działań zmierzających do zarządzania tym konfliktem interesów, a przede wszystkim do uniknięcia konfliktu.
Nietrafne są zarzuty skarżącej dotyczące "narracji" G. D. przeciwko J. S., jako podyktowane dążeniem do odwrócenia uwagi Komisji od zaniedbań jakich dopuścił się G. D., ponieważ przedmiotem postępowania nie jest ocena odpowiedzialności G. D. w związku z naruszeniami [...] S.A., a ustalenie odpowiedzialności Skarżącej, jego bezpośredniej przełożonej.
Trafnie zostało jej narzucone naruszenie przez [...] S.A. art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie poprzez brak działania w sposób rzetelny i profesjonalny oraz zgodnie z najlepiej pojętymi interesami klientów w związku z oferowaniem obligacji spółki [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., jak i jest odpowiedzialna .za naruszenie przez [...] S.A. art. 83 ust. 1 ustawy o obrocie poprzez wskazywanie sprzedawcom, które z produktów mają być priorytetem dla sprzedawców, naciski na realizację planów sprzedażowych i uzależnienie premii, a także bonusy w postaci np. wyjazdu na Kostarykę za sprzedaż określonych produktów z oferty [...] S.A.
W ocenie Sądu wypełniły się przesłanki art. 169a ust. 1 ustawy o obrocie, który stanowi, że "W przypadku gdy dom maklerski narusza przepisy regulujące prowadzenie działalności maklerskiej, Komisja może, w drodze decyzji: l) nałożyć karę pieniężną do wysokości 20 750 000 zł na osoby odpowiedzialne za zaistniałe naruszenie łub 2) nakazać osobom odpowiedzialnym za zaistniałe naruszenie zaprzestanie działań skutkujących powstaniem naruszeń i niepodejmowanie tych działań w przyszłości, lub 3) nakazać odwołanie członka zarządu odpowiedzialnego za stwierdzone naruszenie, w przypadku gdy naruszenia mają charakter poważny
Stosownie do art. 169a ust. 1 c ustawy o obrocie: "Kara, o której mowa w ust. 1-lba, nie może być nałożona, jeżeli od uzyskania przez Komisję wiadomości o czynie określonym odpowiednio w ust. 1-lba upłynęło więcej niż 2 lata albo od popełnienia tego czynu upłynęło więcej niż 5 lat.
Zgodnie z art. 169a ust.1d ustawy o obrocie: "Komisja, ustalając wysokość kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1—1 ba, uwzględnia w szczególności:
wagę naruszenia i czas jego trwania;
stopień przyczynienia się osoby odpowiedzialnej za dane naruszenie do jego powstania;
sytuację finansową osoby odpowiedzialnej za dane naruszenie;
skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez osobę odpowiedzialną za dane naruszenie, jeżeli można te korzyści lub straty ustalić;
straty poniesione przez podmioty trzecie w związku z naruszeniem, jeżeli można je ustalić;
stopień naprawienia szkody wyrządzonej inwestorom wskutek działań osoby odpowiedzialnej za dane naruszenie;
gotowość osoby odpowiedzialnej za dane naruszenie do współpracy z Komisją;
uprzednie naruszenia przepisów prawa regulujących prowadzenie działalności odpowiednio przez dom maklerski, spółkę prowadzącą rynek regulowany, bank prowadzący działalność maklerską lub zatwierdzony podmiot publikujący lub zatwierdzony mechanizm sprawozdawczy posiadające zezwolenie Komisji, o którym mowa w art. 27c ust. 1 rozporządzenia 600/2014, popełnione przez osobę odpowiedzialną za dane naruszenie;
potencjalne skutki systemowe naruszenia".
Zdaniem Sądu, Komisja prawidłowo dokonała oceny wagi i czasu trwania naruszeń, o których mowa w punkcie I osnowy decyzji. Pierwsza kategoria nieprawidłowości jest związana z brakiem analizy ww. spółek przed podjęciem przez [...] S.A. usługi oferowania emitowanych przez nie obligacji. Podjęcie się czynności oferowania miało miejsce w odniesieniu do emitentów, których sytuacja finansowa, organizacyjna, jak również zdolność do realizacji zobowiązań nie została w sposób należyty zweryfikowana przez dom maklerski lub została zweryfikowana, ale budziła wątpliwości związane np. z faktem, że emitent jest nowopowstałą spółka, z minimalnym kapitałem zakładowym i brakiem środków pieniężnych. [...] S.A. nie posiadał dokumentacji pozwalającej na zbadanie kondycji finansowej emitenta [...] Sp. z o.o. , a mimo to oferował wyemitowane przez niego obligacje o wartości kilkunastu milionów złotych. Podejmował się oferowania obligacji o wartości kilkudziesięciu milionów w przypadku spółki [...] Sp. z o.o., która była spółką nowo powstałą, nie dysponującą żadnymi środkami pieniężnymi, dla której emisja obligacji była pierwszym źródłem pozyskiwania kapitału. Ignorował dokumentację wskazującą na istotne ryzyko braku realizacji inwestycji przćz spółkę [...] Sp. z o.o. i pomimo posiadania takiej wiedzy kontynuował oferowanie obligacji o wartości 25 min zł. Ponadto ignorował sygnały obligatariuszy [...] Sp. z o.o. pojawiające się w październiku 2018 r. odnośnie do braku realizacji inwestycji zgodnie z przyjętym i przedstawionym inwestorom harmonogramem i nadal, tj. do grudnia 2018 r. oferował obligacje tej spółki. [...] S.A. oferował obligacje spółki [...] Sp. z o.o. serii J, K, L, M bez dokonania analizy finansowej tego emitenta i zbadania możliwości realizacji jego zobowiązań wobec obligatariuszy. Obligacje serii M zostały zaoferowane klientom [...] S.A., w sytuacji wyraźnego sprzeciwu co do przekazania [...] S.A. informacji o aktualnej sytuacji finansowej [...] Sp. z o. o przez M. P. - zatrudnionego w podmiocie [...] Sp. z o.o. (podmiotu z grupy kapitałowej, w której skład wchodziła spółka [...] Sp. z o.o.).
Niewątpliwie było to podyktowane chęcią utrzymania współpracy z emitentem, który zagroził jej zerwaniem współpracy w przypadku wstrzymania oferowania obligacji ww. spółki. W wyniku oferowania przez [...] S.A. obligacji [...] Sp. z o. o. inwestorzy nabyli obligacje ww. spółki za kwotę ponad 12 mln zł. Z Rejestru Zobowiązań Emitentów prowadzonego przez KDPW wynika, że na dzień 2 czerwca 2022 r. spółka posiada zobowiązania wobec obligatariuszy ną kwotę co najmniej 4 563 187,90zł. Obligacje [...] Sp. z o. o. w ww. emisjach nabyło łącznie 96 inwestorów-osób fizycznych.
Podobna sytuacja miała miejsce w przypadku spółki [...] Sp. z o.o. Z prawidłowych dokonanych ustaleń wynika, że 5 lipca 2018 r. [...] S.A. zawarł z [...] Sp. z o.o. umowę na obsługę programu emisji obligacji pomimo tego, że 9 dni przed zawarciem ww. umowy [...] S.A. otrzymał wycenę spółki [...] Sp. z o.o. dokonaną metodą skorygowanych aktywów netto, która wskazywała, że wartość godziwa kapitału własnego spółki [...] Sp. z .o.o. została ustalona na kwotę 4 625,11 zł. Z wyciągu z rachunku bankowego spółki [...] Sp. z o.o. wynikało, że spółka na dzień 25 czerwca 2018 r. nie posiadała żadnych środków pieniężnych. Zgodnie z § 3 ust. 2 ww. umowy łączna wartość nominalna wyemitowanych obligacji i niewykupionych w żadnym momencie trwania Programu Emisji Obligacji nie może przekroczyć kwoty 45 min zł. Emisja obligacji spółki [...] Sp. z o.o. była pierwszym etapem pozyskiwania finansowania dla ww. spółki i przeznaczona była na zakup nieruchomości, na której wzniesiony miał zostać budynek o przeznaczeniu hotelowym [...] w [...]. Pomimo ww. okoliczności, tj. niskiej wyceny wartości spółki oraz faktu, że spółka nie posiadała żadnych środków pieniężnych, [...] S.A. zawarł z [...] Sp. z o.o. umowę o obsługę programu emisji obligacji, na podstawie której [...] Sp. z o.o. przeprowadziła za pośrednictwem [...] S.A. 33 emisje obligacji w związku z projektem [...] w [...] na łączną kwotę 45 min zł. Do dnia wydania niniejszej decyzji inwestycja [...] w [...] nie doszła do skutku i obiekt hotelowy nie powstał.
Z Rejestru Zobowiązań Emitentów prowadzonego przez KDPW wynika, że Spółka [...] Sp. z o.o. ostatecznie uregulowała zobowiązania względem obligatariuszy, lecz ze znacznym, co najmniej kilkumiesięcznym opóźnieniem. Liczba obligatariuszy, którzy nabyli obligacje wynosiła 422 - w tym jedynie kilka osób prawnych.
Odnosząc się z kolei do spółki [...] Sp. z o.o. za pośrednictwem [...] S.A. przeprowadzono od lutego do grudnia 2018 r. 32 emisje obligacji na łączną kwotę 25 mln zł. Brak jest dokumentacji świadczącej o tym, aby spółka [...] Sp. z o.o. poddana została analizie na Komitecie Produktowym przed zawarciem z nią w dniu 7 lutego 2018 r. umowy na obsługę programu emisji obligacji, ani przed kolejnymi emisjami obligacji oferowanych za pośrednictwem [...] S.A.
Prawidłowa jest ocena, że kluczowym w niniejszej sprawie jest fakt, że w dniu 17 maja 2018 r. J. S. otrzymała na skrzynkę mailową Raport z badania due dilligence nieruchomości [...] w [...] sporządzony przez Kancelarię [...]. Raport opisywał m. in. szereg istotnych ryzyk związanych z inwestycją [...] w [...], które jednoznacznie wskazywały, że istnieje wysokie prawdopodobieństwo, że inwestycja ta nie dojdzie do skutku. Pomimo otrzymania tego raportu, J. S. nie wstrzymała oferowania przez [...] S.A. dalszych emisji obligacji, które miały miejsce od dnia 21 maja 2018 r. - seria K i L oraz dalszych emisji, które ostatecznie zakończyły się w grudniu 2018 r., a wręcz przeciwnie motywowała sprzedawców do jak największej sprzedaży obligacji [...] Sp. z o.o.
Inwestycja [...] w [...] nie została zrealizowana.
Co więcej, nie zostało zakwestionowane, że z Raportu Zobowiązań Emitentów wynika, że na dzień 2 czerwca 2022 r. spółka [...] Sp. z o.o. nadal posiada względem obligatariuszy zobowiązania w wysokości co najmniej 11 897 245,11 zł. Liczba obligatariuszy, którzy nabyli obligacje wynosi 187 osób fizycznych, z czego 26 osób to osoby powyżej 70 roku życia.
W przypadku wszystkich trzech spółek ryzyka, o których nie informowano obligatariuszy zmaterializowały się. W przypadku spółki [...] Sp. z o.o. inwestycja w postaci Akademika powstała, lecz ww. spółka nadal posiada wobec obligatariuszy zobowiązania w wysokości co najmniej 4 563 187,90 zł. W przypadku spółki [...] Sp. z o.o. inwestycja hotelowa [...] w [...] nie powstała, a spółka przez kilkanaście miesięcy zalegała ze spłatą odsetek i wykupem obligacji na kwotę 17 956 577,41 zł, jednakże ostatecznie uregulowała wszystkie zobowiązania względem obligatariuszy. W przypadku spółki [...] Sp. z o.o. inwestycja hotelowa [...] w [...] również nie powstała, a spółka do dnia dzisiejszego nie wywiązała się z zobowiązań względem obligatariuszy na kwotę co najmniej 11 897 245,11 zł. Skutkami tymi objętych zostało ponad 600 obligatariuszy (w zdecydowanej większości osób fizycznych). Te skutki naruszeń należało uwzględnić w ramach wagi naruszeń na niekorzyść Strony.
Kolejne nieprawidłowości w ramach naruszenia art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie, tj. motywowanie pracowników [...] S.A. do sprzedaży określonych produktów, w zamian za wyższe prowizje i intratne wyjazdy zagraniczne i w tym zakresie także Sąd podzielił ustalenia i ocene organu jako prawidłowe. Naruszenia, o których mowa w punkcie I ppkt 1 osnowy decyzji miały miejsce od 21 kwietnia 2018 r do grudnia 2018 r. a zatem miały długotrwały charakter. Nie były to naruszenia incydentalne, a rozciągnięte w czasie, wynikające z braku profesjonalizmu i rzetelności domu maklerskiego oraz braku działania w jak najlepiej pojętym interesie klienta. W powyższych okolicznościach zasadna jest ocena, że waga ww. naruszenia jest istotna, a naruszenie miało długotrwały charakter. Dlatego tę okoliczność należało ocenić jako działającą na niekorzyść Strony.
Kolejnym naruszeniem, jest naruszenie art. 83c ust. 2 ustawy o । obrocie w zw. z art. 44 ust. 2 lit. b Rozporządzenia delegowanego poprzez kierowanie do klientów informacji wprowadzających w błąd oraz poprzez brak zawarcia w informacjach kierowanych przez [...] S.A. do klientów rzetelnych i wyraźnych informacji o zagrożeniach przy wskazywaniu potencjalnych korzyści usługi inwestycyjnej lub instrumentu finansowego w okresie od 21 kwietnia 2018 r. do grudnia 2018 r. Teasery i Prezentacje dotyczące obligacji spółek [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. nie zawierały żadnych informacji o zagrożeniach związanych z inwestycjami przy wyraźnym wskazywaniu potencjalnych korzyści z inwestycji w prezentowane obligacji. Sposób prezentacji produktu, który nie zawierał informacji o zagrożeniach związanych z inwestycją w dany instrument finansowy, a wskazywał jedynie szereg korzyści związanych z inwestycją zatem mógł wprowadzać klientów w błąd, co do braku ryzyka związanego z inwestycją w obligacje ww. spółek. Podkreślenia wymaga fakt, że były to obligacje korporacyjne, tj. instrument finansowy obarczony istotnym ryzykiem inwestycyjnym. Brak zawarcia w informacjach kierowanych do klientów zagrożeń płynących z inwestycji mógł powodować, że inwestor łatwiej podejmował decyzję inwestycyjną o nabyciu danego produktu, kierując się jedynie korzyściami płynącymi z zainwestowania aktywów w dany produkt, wynikającymi z przygotowanych materiałów promocyjnych. To na firmie inwestycyjnej spoczywa obowiązek przedstawienia oferowanego produktu w taki sposób, aby z treści materiałów promocyjnych wynikały zarówno zagrożenia jak i korzyści płynące z inwestycji w dany instrument finansowy, tak aby decyzja inwestycyjna klienta została podjęta świadomie w oparciu o wiedzę dotyczącą zarówno zagrożeń jak i korzyści płynących z inwestycji w dany instrument. Naruszenia w ww. zakresie miały miejsce od 21 kwietnia do grudnia 2018 r. zatem miały długotrwały charakter. Naruszenia nie miały charakteru incydentalnego, lecz były długotrwałym procesem wprowadzającym klientów w błąd co do braku istnienia zagrożeń z inwestycji przy jednoczesnym wskazywaniu korzyści.
W kwestii stopnia przyczynienia się Skarżącej do powstania naruszenia, należy uznać prawidłowość oceny organu, że sprawowana przez Stronę funkcja Prezesa Zarządu [...] S.A. z uwagi na profesjonalny charakter działalności domu maklerskiego, nakładała na nią obowiązek zagwarantowania działania [...] S.A. zgodnie z regulacjami, jakie obowiązana jest zachowywać firma inwestycyjna prowadząca działalność maklerską. Decydując się na objęcie stanowiska Prezesa Zarządu powinna liczyć się z faktem, że od chwili objęcia tak istotnego stanowiska w spółce, odpowiada za prawidłowe funkcjonowanie podmiotu, instytucji zaufania publicznego. Zgodnie z Regulaminem organizacyjnym obowiązującym w okresie objętym przedmiotowym postępowaniem J. S. sprawowała merytoryczny nadzór nad Działem Sprzedaży, w którym doszło do szeregu nieprawidłowości związanych z oferowaniem obligacji spółki [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. W związku z faktem, że nadzór nad Departamentem Sprzedaży sprawowała J. S. oraz z uwagi na fakt, że korespondencja mailowa jednoznacznie wskazuje, że miała ona czynny udział w ww. przedsięwzięciach związanych z oferowaniem obligacji spółek [...] Sp. z o.o., [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o. Komisja uznała, że jest ona odpowiedzialna za naruszenie przez [...] S.A. art. 83c ust. 1 ustawy o obrocie w zakresie braku analizy ww. spółek pod kątem ich kondycji finansowej i realizacji zobowiązań względem obligatariuszy, a także motywowanie pracowników do sprzedaży określonych produktów w zamian za wyższe stawki prowizyjne i udział wyjazdach zagranicznych
- Ocena sytuacji finansowej Skarżącej w swietle przedstawionej sytuacji finansowej także została dokonana wnikliwie. Źródłem jej przychodów była w 2021 r. działalność gospodarcza - przedmiot działalności: pośrednictwo finansowe, pośrednictwo w nieruchomościach. Dochód Strony za rok 2021 r. wyniósł 181 575,77 zł. Od marca 2022 r. działalność gospodarcza została zawieszona. W zakresie kosztów utrzymania oraz wydatków ponoszonych w związku z utrzymaniem rodziny zeznała, że utrzymuję siebie oraz trzy córki w wieku szkolnym. W utrzymaniu córek wspomaga ją ich ojciec. Miesięczne wydatki związane z edukacją i rozwojem dzieci wynoszą ok. 12 800 zł (w tym szkoła i obiady szkolne, terapia psychologiczna, korepetycje z języków, pomoc w odrabianiu lekcji w związku z dysfunkcją młodszych córek, zajęcia sportowe/rozwojowe) z czego: - czesne za szkołę podstawową - 3 600 zł + 250 zł obiady, - czesne za szkołę podstawową - 3 600 zł + 250 zł obiady, — czesne za liceum — 1.200 zł, - terapia z psychologiem od 500 do 1000 zł, korepetycje językowe 1 400 zł, pomoc w odrabianiu lekcji z tyt. dysfunkcji dziebi - 1 000 zł, zajęcia sportowe - ok. 500 zł. W zakresie miesięcznych wydatków związanych z gospodarstwem domowym i prowadzoną działalnością wskazała, że wynoszą ok. 15 000 zł (w tym ogrzewanie olejowe, prąd, woda, wyżywienie, ubrania, lekarz, lekarstwa, rehabilitacja, księgowość, ZUS): ogrzewanie olejowe, woda, prąd - ok. 3.000 zł miesięcznie (ze względu na podwyżkę cen oleju o 100%),paliwo i serwis auta - ok. 2.500 zł (samochód nie jest jej własnością i korzysta z niego na zasadzie użyczenia), jedzenie/ubrania/lekarz/inne - ok. 6.500 zł -7.000 zł, rehabilitacja - 2.000 zł, księgowa od marca 2022 r. - 150 zł (przy zawieszonej działalności) ZUS ze spółki komandytowej - 500 zł). Strona wskazała, że wysokość aktualnego zadłużenia ze wskazaniem jego źródła i bieżącej spłaty: kredyt hipoteczny mBank na zakup domu w Warszawie (90m2) - kredyt w wysokości 138.056,36 CHF (do spłaty pozostało 77.508,08 CHF (x 4,55 = 352.661,764 zł); rata miesięczna - 603,04 CHF,
kredyt hipoteczny PKO BP na zakup działki w [...] (1/2 kredytu - kredyt zaciągnięty przez Stronę oraz jej partnera) w wysokości (całość) - 285.777,12 CHF, pozostało do spłaty (całość) - 157.344,02 CHF (X 4,55 = 715.915,291 zł), rata miesięczna - 879,85 CHF, - kredyt odnawialny na koncie w mBanku - 45 400 zł.
Odnosząc się do nieruchomości oraz ruchomości o wartości powyżej 10 000 zł wraz z ich szacunkową, aktualną wartością, wskazała, że posiada:
dom (segment) w [...] o powierzchni 90m2 o wartości ok. 1 100 000 zł - obciążony kredytem hipotecznym,
udział % w działce w [...] o powierzchni 1400m2 - wartość udziału ok. 350 000 zł obciążona kredytem hipotecznym
Zeznała, że na koncie bankowym posiada następujące aktywa pieniężne:
mBank konto bankowe: 72 1140 2017 0000 4402 0349 6494 - 78 780,76 PLN, w tym kredyt odnawialny w wysokości 45 400 zł,
mBank konto bankowe: 12 1140 2017 0000 4212 0091 2782 w USD - 244,92 USD, - mBank konto bankowe: 98 11402017 0000 4212 0068 6485w EUR - 83,43 Euro, - mBank konto bankowe: 90 11402004 0000 3902 3262 4090 - 1 648,13 zł, - mBank konto oszczędnościowe: 75 1140 2004 0000 3402 7421 8787- 2 667,14 zł, PKO BP konto bankowe: 70 1020 1097 0000 7602 0136 4082 - 1.504,35 zł (rachunek wykorzystywany do płacenia rat kredytowych)
Inteligo konto bankowe - 358,79 zł.
Strona pełniła funkcje Prezesa Zarządu w spółce [...] S.A. (gdzie posiada 50% akcji) i nie pobiera wynagrodzenia za pełnienie funkcji.
Ustrój małżeńskiej wspólności majątkowej - Strona zeznała, że nie ma męża i nie pozostaje w ustroju małżeńskiej wspólnoty majątkowej. Jest matką samotnie wychowującą dzieci.
Ponadto Strona zeznała, że posiada udziały w spółkach prawa handlowego:
[...] S.A., 500 akcji stanowiących 50% w kapitale zakładowym spółki, wartość nominalna akcji: 50.000 zł. Spółka w 2021 r. odnotowała stratę w wysokości 116.032,55 zł, -[...] sp. z o.o., 20 udziałów stanowiących 33,33% w kapitale zakładowym, wartość nominalna udziałów 2 000 zł, zysk w roku 2021 wyniósł 71.955,09 zł;
[...] sp. z o.o,, 30 udziałów stanowiących 30% w kapitale zakładowym, wartość nominalna udziałów 1 500 zł; strata w 2021 r. wyniosła 7.756,30 zł; zastaw na udziałach na zabezpieczenie wierzytelności spółki [...] sp. z o.o.;
[...] Sp. z o.o. sp.k. - ogół praw i obowiązków komandytariusza; spółka w 2021 r. odnotowała stratę w wysokości 2 006 003,97 zł; ogół praw i obowiązków objęty nieodwołaną ofertą sprzedaży do czasu spłaty zobowiązań, przewidywany termin spłaty - listopad 2023 r.; wysokość zastawu na dzień sporządzenia pisma to 31 500 000 zł.
W piśmie z dnia 28 grudnia 2021 r. J. S. wskazała, że prowadziła jednoosobową działalność gospodarczą pod firmą [...] (NIP: [...]). Według danych finansowych za 2020 r. J. S. nie osiągnęła dochodów, a jedynie poniosła koszt uzyskania przychodu w kwocie 343,90 zł, na dowód czego załączyła do akt sprawy PIT 36-L Zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) J. S. za 2020 r.
W ocenie Sądu, Komisja prawidłowo ustaliła ww stan faktyczny i oceniła, że sytuacja finansowa Strony jest dobra - uznając, że ma ona neutralny wpływ na wymiar kary pieniężnej.
Odnosząc się do skali korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez osobę odpowiedzialną za dane naruszenie, organ prawidłowo ocenił, że działania J. S. wchodzące w zakres jej obowiązków jako Dyrektora Zarządzającego oraz Prezesa Zarządu, nie wiązały się z jakimikolwiek dodatkowymi korzyściami. Komisja ich nie ustaliła. Potraktowała Itą przesłankę jako okoliczność mającą neutralny wpływ na wymiar kary.
Odnosząc się do przesłanki strat poniesionych przez podmioty trzecie w związku z naruszeniem, Skarżąca wskazała, że nie ma wiedzy o zakresie strat poniesionych przez osoby trzecie na skutek naruszeń stwierdzonych w [...] S.A. Komisja wskazuje, że nie można było ustalić strat poniesionych przez podmioty trzecie w związku z naruszeniem. Przesłanka ta potraktowana została jako mająca neutralny wpływ na wymiar kary, bowiem na chwile obecną Komisja nie jest w stanie ustalić konkretnych strat poniesionych przez osoby trzecie. Jednakże Komisja nie pomija w niniejszej decyzji skutków naruszeń. Zostały one ocenione przy wadze naruszeń, ponieważ potencjalne straty obligatariuszy to niewypłacone nadal zobowiązania z tytułu nabycia obligacji przez spółki [...] Sp. z o.o. oraz [...] Sp. z o.o., które opiewają na kwotę ponad 15 mln zł. Są to skutki naruszeń [...] S.A., ale również J. S. jako osoby odpowiedzialnej za zaistniałe naruszenia.
Odnosząc się do przesłanki wskazującej na stopień naprawienia szkody wyrządzonej inwestorom wskutek działań osoby odpowiedzialnej za dane naruszenie z zeznań J. S. wynika, że pomimo, że nie jest osobą odpowiedzialną za naruszenia, które miały miejsce w [...] S.A., to po jej odejściu z [...] S.A., starała się uzyskać informacje o statusie emisji [...] Sp. z o.o. i [...] Sp. z o.o. Po dowiedzeniu się o problemach z terminową spłatą zobowiązań z tytułu nabytych przez inwestorów obligacji tych spółek, szukała potencjalnych nabywców na nieruchomości, na których miały powstać inwestycje hotelowe. Działania te podejmowała nieodpłatnie, kierując się dobrem obligatariuszy, jednak jak wskazała było to znacznie utrudnione, z uwagi na brak dostępu do jakiejkolwiek dokumentacji.
Prawidłowa jest ocena Komisji i danie wiary Stronie w tym zakresie, w potraktowaniu tej przesłanki jako mającą neutralny wpływ na wymiar kary.
Oceniając gotowość do współpracy J. S. Komisja stwierdziła, że Skarżaca podejmowała aktywne działania zmierzające do pozyskania materiału dowodowego mającego na celu wszechstronne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy. J. S. przyczyniła się do wyjaśnienia stanu faktycznego, brała czynny udział w niniejszym postępowaniu oraz w przesłuchaniach świadków, składała liczne wnioski dowodowe, terminowo udzielała odpowiedzi na wezwania kierowane do niej w toku prowadzonego postępowania, przedstawiała kilkukrotnie swoje stanowisko w sprawie. Okoliczność ta została potraktowana na korzyść Strony.
Odnosząc się do przesłanki wskazującej na uprzednie naruszenia przepisów prawa regulujących prowadzenie działalności odpowiednio przez dom maklerski, spółkę prowadzącą rynek regulowany, bank prowadzący działalność maklerską lub zatwierdzony podmiot publikujący lub zatwierdzony mechanizm sprawozdawczy posiadające zezwolenie Komisji, o którym mowa w art. 27c ust. 1 rozporządzenia 600/2014, popełnione przez osobę odpowiedzialną za dane naruszenie, Komisja ustaliła, że w stosunku do Skarżacej nigdy wcześniej nie stwierdzono naruszeń prawa. Przesłanka ta została potraktowana jako mająca pozytywny wpływ na wymiar kary pieniężnej. Jako przesłanki mające neutralny wpływ na wymiar kary pieniężnej Komisja potraktowała sytuację finansową osoby odpowiedzialnej za naruszenie, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez osobę odpowiedzialną za dane naruszenie, straty poniesione przez podmioty trzecie w związku z naruszeniem, stopień naprawnienia szkody wyrządzonej inwestorom wskutek działań osoby odpowiedzialnej za naruszenie oraz potencjalne skutki systemowe naruszenia.
Na niekorzyść Strony zostały wzięte takie przesłanki jak waga naruszenia i czas jego trwania oraz stopień przyczynienia się osoby odpowiedzialnej za dane naruszenie do jego powstania. Na korzyść Strony zostały wzięte takie przesłanki jak gotowość Strony do współpracy z Komisją oraz brak uprzednich naruszeń przepisów prawa. Jako przesłanki mające neutralny wpływ na wymiar kary pieniężnej zostały potraktowane sytuacja finansowa, skalę korzyści uzyskanych lub strat unikniętych przez osobę odpowiedzialną za dane naruszenie, straty poniesione przez podmioty trzecie w związku z naruszeniem, stopień naprawnienia szkody wyrządzonej inwestorom wskutek działań osoby odpowiedzialnej za naruszenie oraz potencjalne skutki systemowe naruszenia.
Zdaniem Sądu, organ nie naruszył prawa materialnego, ani procesowego. O tego rodzaju naruszeniach można by mówić, gdy np. organ pozostawił poza swoimi rozważaniami argumenty podnoszone przez stronę, pominął istotne dla sprawy materiały dowodowe lub dokonał oceny tych materiałów wbrew zasadom logiki lub doświadczenia życiowego. Takie uchybienia w rozpoznawanej sprawie nie miały miejsca, organ nadzoru przeprowadził wnikliwe postępowanie dowodowe, zaś wydaną decyzję należycie uzasadnił.
W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jak w sentencji wyroku, orzekając na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na mocy art. 119 i 120 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło