II OZ 618/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1351/23 w przedmiocie odrzucenia skargi w sprawie ze skargi T. L. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia danych jednostkowych dotyczących numeru PESEL postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2024 r. sygn. akt III SA/Kr 1351/23, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie odrzucił skargę T.L. na postanowienie Wojewody Małopolskiego z dnia 1 czerwca 2023 r., znak: [...] w przedmiocie udostępnienia danych jednostkowych dotyczących numeru PESEL. Uzasadniając powyższe postanowienie Sąd podniósł, że zarządzeniem z dnia 27 marca 2024 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Krakowie wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od ww. skargi w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Ww. zarządzenie doręczono skarżącemu w dniu 15 kwietnia 2024 r. Skarżący nie uiścił jednak przedmiotowego wpisu od skargi, co potwierdza adnotacja z Kasy Sądu z dnia 23 kwietnia 2024 r. W związku z powyższym Sąd odrzucił skargę. Zażaleniem T. L. zaskarżył powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie. Skarżący podkreślił, że w odpowiedzi na zarządzenie wzywające do uiszczenia spisu od skargi, w terminie otwartym do jego uiszczenia wniósł o zwolnienie go z tej opłaty z uwagi na brak pracy i środków na opłacenie wpisu. Wniosek ten nie został jednak rozpatrzony, czym pozbawiono go prawa do sądu i naruszono Konwencję Praw Człowieka. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługiwało na uwzględnienie. Stosownie do art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: p.p.s.a.) strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zgodnie z art. 230 § 1 i 2 p.p.s.a., od skargi jako pisma wszczynającego postępowanie pobierany jest wpis, który należy uiścić przy wniesieniu skargi do sądu (art. 219 § 1 w zw. z art. 212 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Nieuiszczenie wpisu sądowego obliguje sąd do wezwania strony skarżącej do dokonania tej czynności w podanej kwocie w ustawowym terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania. Niezastosowanie się do wezwania obliguje sąd do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się, że wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w trakcie biegu terminu do uiszczenia wpisu może uchronić stronę od skutków związanych z nieuiszczeniem wpisu na wezwanie sądu (por. postanowienia NSA: z dnia 29 sierpnia 2018 r., sygn. akt II OZ 840/18; z dnia 5 stycznia 2022 r., sygn. akt I GZ 443/21). Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, zarządzeniem z 26 marca 2024 r. skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania pod rygorem jej odrzucenia. Korespondencja zawierająca powyższe wezwanie została doręczona skarżącemu 15 kwietnia 2024 r. Termin na uiszczenie wpisu od skargi upływał 22 kwietnia 2024 r. i w tym dniu skarżący wniósł o zwolnienie go z tej opłaty z uwagi na brak możliwości jej uiszczenia bez uszczerbku dla utrzymania osobistego (k. 43). W takiej sytuacji Sąd pierwszej instancji zobowiązany był podjąć niezbędne kroki do rozpoznania wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy i w przypadku nieprzyznania skarżącemu tego prawa bądź zakończenia postępowania w tym przedmiocie w inny sposób – ponownie wezwać skarżącego do wykonania zarządzenia o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego. Dopiero jeśli skarżący nie uiściłby wpisu sądowego w terminie w takich okolicznościach sprawy, Sąd byłby uprawniony do odrzucenia skargi na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W tych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że doszło do przedwczesnego odrzucenia przedmiotowej skargi i na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie.