IV SAB/Wr 539/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Nikiforów (sprawozdawca), Sędziowie Asesor WSA Aneta Brzezińska, Sędzia WSA Gabriel Węgrzyn, , po rozpoznaniu w Wydziale IV na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi J. W. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Świdnicy w przedmiocie rozpoznania wniosku o uzupełnienie decyzji dotyczącej odmowy udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza bezczynność i przewlekłe prowadzenie postępowania przez Prezesa Sądu Rejonowego w Świdnicy, uznając, że nie miały miejsca z rażącym naruszeniem prawa; II. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania Prezesa Sądu Rejonowego w Świdnicy do załatwienia sprawy; III. dalej idącą skargę oddala; IV. zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w Świdnicy na rzecz skarżącego J. W. kwotę 100 zł (słownie: sto złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 5 maja 2024 r. (wpływ ePUAP) J. W. (dalej: skarżący) wniósł skargę na bezczynność i przewlekłość Prezesa Sądu Rejonowego w Świdnicy (dalej: organ) w przedmiocie rozpoznania jego wniosku o uzupełnienie decyzji z 5 grudnia 2022 r. w przedmiocie odmowy udostępnienie informacji publicznej z 31 grudnia 2022 r. W skardze wniesiono o: a. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku z 31 grudnia 2022 r. o uzupełnienie decyzji o odmowie udostępnienie informacji publicznej w terminie 14 dni liczonych od dnia zwrotu akt organowi administracji publicznej wraz z prawomocnym wyrokiem Sądu; b. stwierdzenie, że w wyżej wymienionej sprawie nastąpiła przewlekłość oraz bezczynność oraz że mają one miejsce z rażącym naruszeniem prawa; c. nałożenie na organ grzywny w wysokości określonej w art.154 § 6 ppsa; d. przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ppsa; e. zasądzenie od organu administracji publicznej na rzecz skarżącego zwrotu kosztów postępowania sądowo-administracyjnego według norm przepisanych. W motywach skargi skarżący uzasadnił swoje stanowisko oraz żądania. W odpowiedzi na skargę z 14 czerwca 2024 r. organ wniósł o jej oddalenie. Stwierdził m.in., że - mając na uwadze stan faktyczny polegający na tym, że rozstrzygnięcie ww. decyzji nie wymagało uzupełnienia – przyjął iż wniosek skarżącego z 31 grudnia 2022 r. nie miał podstaw prawnych ani faktycznych - z tego powodu nie nadano mu dalszego biegu. Jednocześnie wskazał też, że o takiej ocenie wniosku skarżący został poinformowany pismem organu z 22 maja 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Przechodząc do merytorycznej oceny skargi stwierdzić trzeba, że zasługuje ona na uwzględnienie. Według art. 37 § 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r., poz. 572, ze zm.) – dalej jako "kpa" "bezczynność" zachodzi wówczas, gdy nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych ani w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1 kpa. "Przewlekłość" postępowania administracyjnego została zaś zdefiniowana w art. 37 § 1 pkt 2 kpa. Wynika z niego, że "przewlekłość" wystąpi wówczas, gdy "postępowanie jest prowadzone dłużej niż jest to niezbędne do załatwienia sprawy". W okolicznościach rozpatrywanej sprawy zakwestionowano obie formy opieszałości postępowania, tj. zarówno bezczynność jak i przewlekłość. Organ nie załatwił sprawy w ustawowym terminie i jest to w rozpatrywanej sprawie okoliczność ewidentna. Stosownie do art. 35 § 3 kpa, załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania. Jakkolwiek do biegu wskazanego terminu nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów doręczania z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych (Dz. U. z 2023 r. poz. 285, 1860 i 2699), okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony albo przyczyn niezależnych od organu (art. 35 § 5 kpa), to jednak z nadesłanych akt nie wynika, by zachodziła jakakolwiek z ww. okoliczności wstrzymująca bieg terminu załatwienia sprawy. Jak wynika z art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935; dalej: ppsa), sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. W niniejszym przypadku bezprzedmiotowe jest zobowiązywanie organu do dokonania w określonym terminie czynności lub wydania aktu (art. 149 § 1 pkt 1 ppsa). Wspomniane wyżej pismo procesowe organu z 22 maja 2024 r. bez wątpienia zawiera konstytutywne elementy decyzji administracyjne, a mianowicie: zostało skierowane do strony postępowania administracyjnego, zawiera czytelne oraz jednoznaczne rozstrzygnięcie (wyjaśnienie merytorycznych przyczyn braku załatwienia żądania), wskazuje organ orzekający w sprawie i jego podpis (por. wyrok NSA z 20 lipca 1981 r., SA 1163/81, OSPiKA 1982/9-10/169). Tym samym, nie przesądzając o poprawności (procesowej oraz merytorycznej) tego rozstrzygnięcia postępowanie należało umorzyć w części dotyczącej wyznaczenia organowi terminu do wydania decyzji (art. 161 § 1 pkt 3 ppsa). Należy przy tym podkreślić, że zakończenie postępowania, przed rozpatrzeniem skargi na bezczynność lub przewlekłość nie dezaktualizuje kompetencji sądu z art. 149 § 1 pkt 3 ppsa, a więc stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania. Jak wynika z art. 149 § 1a ppsa, stwierdzając przewlekłość lub bezczynność organu sąd jednocześnie stwierdza, czy przewlekłość lub bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. "Rażące" naruszenie prawa jest szczególną, kwalifikowaną postacią naruszenia prawa. Orzeczenie o takiej formie bezczynności lub przewlekłości winno być zatem zarezerwowane wyłącznie dla sytuacji szczególnie jaskrawych, które każdorazowo podlegają indywidualnej oraz dyskrecjonalnej ocenie Sądu. Przy tym na taką negatywną ocenę wpływa nie tylko samo obiektywne zachowanie organu wyrażające się w nieterminowym załatwieniu sprawy lub przewlekłym prowadzeniu postępowania, ale też to, w jaki sposób jego bezczynność lub przewlekłość przekłada się na ignorowanie dążeń strony do szybkiego załatwienia sprawy (np. ignorowanie konsekwentnych próśb strony o załatwienie sprawy). Uwzględniając powyższe kryteria stwierdzić należy, że w kontrolowanej sprawie bezczynność i przewlekłość nie miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem Sądu bezczynność i przewlekłość – którą w niniejszej sprawie niewątpliwie należy napiętnować nie spełniła ww. kryteriów. Jak wynika z art. 149 § 2 w zw. z art. 154 § 6 ppsa, w przypadku uwzględnienia skargi na bezczynność lub przewlekłość sąd może wymierzyć organowi grzywnę do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości pięciokrotnego przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzednim. W orzecznictwie wyraża się przy tym pogląd, że tego rodzaju orzeczenie ma charakter represyjny oraz kompensacyjny i powinno być zastosowane w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy (tak NSA w wyroku z 18 października 2017 r., II OSK 1769/17). Przyznanie sumy pieniężnej ma charakter przede wszystkim prewencyjny i kompensacyjny służąc zadośćuczynieniu za krzywdę, jaką strona poniosła wskutek wadliwie działającej administracji publicznej (tak NSA w wyroku z 23 maja 2017 r., I OSK 1662/16). W konsekwencji suma pieniężna może być przyznana w przypadku dopuszczenia się przez organ przewlekłości lub bezczynności o szczególnym charakterze, uzasadniającym zastosowanie wobec skarżącego środka kompensacyjnego. Takiej też sytuacji w niniejszej sprawie Sąd nie stwierdził. Tym bardziej że sam skarżący w żaden sposób nie wyjaśnił, czy też nie zindywidualizował negatywnych konsekwencji stwierdzonej bezczynności oraz przewlekłości. W okolicznościach sprawy, kierując się też powyższymi dyrektywami oraz ustaleniami Sąd wreszcie nie stwierdził podstaw do wymierzenia organowi grzywny. Stąd w tej części skarga została oddalona. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Sąd rozpoznał skargę na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 4 ppsa.