IV SAB/Po 108/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Bąk-Marciniak Sędzia WSA Monika Świerczak (spr.) Asesor sądowy WSA Jacek Rejman po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi M. S. na bezczynność Prezesa Sądu w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. zobowiązuje Prezesa Sądu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 14 marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, w terminie 14 dni od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezesa Sądu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. M. S. wnioskiem z dnia 14 marca 2024 r. zwrócił się do Prezesa Sądu (dalej też jako "organ") z wnioskiem o udostępnienie informacji publicznej w postaci kopii zanonimizowanych protokołów z rozpraw przeprowadzonych w sprawie o sygn. akt [...]. Pismem organu z dnia 27 marca 2024 r. udzielono skarżącemu odpowiedzi, mianowicie przesłano skarżącemu zanonimizowane protokoły z rozpraw przeprowadzonych w sprawie o sygn. akt [...] (14 protokołów). W dniu 2 lipca 2024 r. M. S. wniósł skargę na bezczynność Prezesa Sądu wnosząc m.in. o zobowiązanie Organu do udostępnienia informacji publicznej w zakresie prawidłowo zanonimizowanych protokołów z rozpraw przeprowadzonych w sprawie o sygn. akt [...] oraz zasądzenie od Organu na jego rzecz kosztów sądowych. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, iż przesłane mu kopie protokołów, o które wnosił zostały zbyt obszernie i tym samym nieprawidłowo zanonimizowane. W piśmie z 27 marca 2024 r. organ nie wskazał powodów tak obszernej anonimizacji. Organ przesłał bowiem skarżącemu kopie protokołów rozprawy, która odbywała się jawnie, jednak wszelkie istotne informacje zostały usunięte. Brak stanowiska świadków, oskarżyciela oraz zarządzeń sędziego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Zdaniem organu udostepnienie skarżącemu treści protokołów rozpraw ze względu na ich treść oraz specyfikę sprawy wykraczałaby poza prawo obywateli do faktycznej kontroli społecznej nad organami władzy publicznej oraz powinności działania tych organów wobec obywateli w sposób jawny i transparentny. Skarżący bowiem domaga się informacji, które nie w pełnym zakresie są informacja publiczną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje. Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 137) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935, dalej w skrócie p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Obejmuje ona między innymi orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 (art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.). W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekle prowadzenie postępowania (1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; (2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; (3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Stosownie do art. 21 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902, zwanej dalej: u.d.i.p.) do skarg rozpatrywanych w postępowaniach o udostępnienie informacji publicznej stosuje się przepisy ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Przedmiotem niniejszej skargi jest bezczynność Prezesa Sądu w rozpoznaniu w pełni wniosku skarżącego z dnia 14 marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej. Bezczynność w zakresie dostępu do informacji publicznej występuje wyłącznie wtedy, gdy wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia. Ma ona miejsce wówczas, gdy we wskazanym w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. terminie zobowiązany podmiot nie udzieli żądanej informacji lub nie podejmie nakazanych prawem czynności zmierzających do powiadomienia o przyczynach zwłoki i o dodatkowym terminie albo, podejmując te czynności, nie udzieli informacji w maksymalnym 2 miesięcznym terminie, albo wreszcie nie wyda na zasadach przewidzianych w Kodeksie postępowania administracyjnego decyzji o odmowie udostępnienia żądanej informacji publicznej. W przedmiotowej sprawie nie budzi wątpliwości, że Prezes Sądu jest podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej, co wynika z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Informacją publiczną jest natomiast każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.). Wobec otwartego katalogu danych stanowiących informację publiczną, skonkretyzowanego przez ustawodawcę w art. 6 ust. 1 u.d.i.p., w orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtował się pogląd, wedle którego przez informację publiczną należy rozumieć każdą wiadomość dotyczącą sfery faktów i danych, wytworzoną lub odnoszącą się do władz publicznych oraz osób pełniących funkcje publiczne, a także do innych podmiotów, które tę władzę realizują bądź gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa (por. wyroki NSA z dnia 25 marca 2003 r. o sygn. akt II SA 4059/02 oraz z dnia 12 grudnia 2012 r. o sygn. akt I OSK 2149/12). Udostępnieniu podlega informacja publiczna w szczególności o podmiotach, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o majątku, którym dysponują (art. 6 ust. 1 pkt 2 lit. f u.d.i.p.), zasadach funkcjonowania podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1, w tym o trybie działania władz publicznych i ich jednostek organizacyjnych (art. 6 ust. 1 pkt 3 lit. a u.d.i.p.), danych publicznych, w tym m.in. treść i postać dokumentów urzędowych, w szczególności treść aktów administracyjnych i innych rozstrzygnięć, dokumentacja przebiegu i efektów kontroli oraz wystąpienia, stanowiska, wnioski i opinie podmiotów ją przeprowadzających, treść orzeczeń sądów powszechnych, Sądu Najwyższego, sądów administracyjnych, sądów wojskowych, trybunału Konstytucyjnego i Trybunału Stanu (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit.a u.d.i.p.). Ustawodawca w art. 6 ust. 2 u.d.i.p., definiując pojęcie dokumentu urzędowego, stwierdza, że jest to treść oświadczenia woli lub wiedzy utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego. Zgodnie natomiast z art. 115 § 13 Kodeksu karnego, funkcjonariuszem publicznym jest sędzia, ławnik, prokurator, funkcjonariusz finansowego organu postępowania przygotowawczego lub organu nadrzędnego nad finansowym organem postępowania przygotowawczego, notariusz, komornik, kurator sądowy, syndyk, nadzorca sądowy i zarządca, osoba orzekająca w organach dyscyplinarnych działających na podstawie ustawy. W orzecznictwie sądów administracyjnych ugruntowane jest stanowisko, że protokoły z rozpraw, jako dokument urzędowy stanowią informację publiczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 12 stycznia 2021 r., III OSK 43/21, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z 26 października 2017 r., II SAB/Rz 130/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 26 września 2017 r., IV SAB/Gl 7/17, wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 29 sierpnia 2014 r., II SAB/Wa 395/14). Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, należy wskazać, że, informacje żądane przez wnioskodawcę tj. kopie zanonimizowanych protokołów rozpraw w ściśle wskazanej (poprzez sygnaturę akt) sprawie stanowią informację publiczną (art. 6 usta. 1 pkt 4 u.d.i.p.). Istotą sporu pozostaje zaś, czy w tej konkretnej sprawie jest jakiś przepis szczególny, który wyłączałby zastosowanie przepisów u.d.i.p. jak twierdzi organ. W przedmiotowej sprawie w odpowiedzi na wniosek skarżącego z 14 marca 2024 r. organ przesłał mu 14 kopi protokołów w formie zaledwie szczątkowej. Ze zanonimizowanych protokołów, wynikają tylko takie dane jak imię i nazwisko: sędziego, który prowadził sprawę, prokuratora i protokolanta oraz powołane przepisy karne. Przesłanie protokołu w takiej formie nie spełnia jakichkolwiek standardów i zaprzecza ustawie o dostępie do informacji publicznej. Zgodnie z art. 148 §1 k.p.k. protokół powinien zawierać: 1) oznaczenie czynności, jej czasu i miejsca oraz osób w niej uczestniczących; 2) przebieg czynności oraz oświadczenia i wnioski jej uczestników; 3) wydane w toku czynności postanowienia i zarządzenia, a jeżeli postanowienie lub zarządzenie sporządzono osobno, wzmiankę o jego wydaniu; 4) w miarę potrzeby stwierdzenie innych okoliczności dotyczących przebiegu czynności. § 2. Wyjaśnienia, zeznania, oświadczenia i wnioski oraz stwierdzenia określonych okoliczności przez organ prowadzący postępowanie zamieszcza się w protokole z możliwą dokładnością. Osoby biorące udział w czynności mają prawo żądać zamieszczenia w protokole z pełną dokładnością wszystkiego, co dotyczy ich praw lub interesów. Zgodnie z art. 156 § 1 zdanie pierwsze i drugie k.p.k., stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta sprawy sądowej oraz daje możność sporządzenia z nich odpisów lub kopii. Za zgodą prezesa sądu akta te mogą być udostępnione również innym osobom. Informacje o aktach sprawy mogą być udostępnione także za pomocą systemu teleinformatycznego, jeżeli względy techniczne nie stoją temu na przeszkodzie. Stosownie do art. 156 § 2 zdanie pierwsze i drugie k.p.k., na wniosek oskarżonego lub jego obrońcy wydaje się odpłatnie kopie dokumentów z akt sprawy. Kopie takie wydaje się odpłatnie, na wniosek, również innym stronom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym. W ocenie Sądu nie sposób zaakceptować dokonanej przez organ anonimizacji protokołów poprzez pominięcie treści zarejestrowanego posiedzenia. Wykreślenie en bloc całej zasadniczej treści protokołu posiedzenia, niewątpliwie ułatwia przygotowanie informacji publicznej do udostępnienia, ale nie znajduje uzasadnienia w celu anonimizacji danych wrażliwych. Anonimizacja ma bowiem dotyczyć określonych danych, zapobiegać identyfikacji konkretnych podmiotów, których dane podlegają ochronie. Ma ona polegać na wyważaniu w indywidualnym przypadku, które dane należy usunąć, a nie na usunięciu każdej treści. Zanonimizowana wersja dokumentu powinna w jak największym stopniu zachowywać swoją czytelność i nie pomijać treści natury ogólnej. Dokonanego w niniejszej sprawie pominięcia nie można uznać za anonimizację, lecz w istocie udzielenie informacji niepełnej, co powoduje, że zasadny jest zarzut bezczynności również w tym zakresie. Sąd nie podziela powołanego przez organ poglądu, że treści umieszczone w protokole rozprawy, nie mogą podlegać udostępnieniu, bowiem nie stanowią one informacji publicznej. Skoro protokół rozprawy stanowi informację publiczną, to sposobem na pogodzenie konstytucyjnych praw do prywatności i do informacji publicznej jest udostępnienie protokołu zanonimizowanego. Tym bardziej, że posiedzenie, którego dotyczył protokół było jawne. W orzecznictwie wskazuje się, iż aby sformułować adekwatną ocenę w tym zakresie należy zweryfikować, czy dane ujawnione jako informacja publiczna dotykają tej sfery prywatności, która powinna zostać niejawna z uwagi na dobro tej osoby. W każdym wypadku, ocenę w tym zakresie należy formułować ad casum, a więc z uwzględnieniem okoliczności właściwych dla danej sprawy. Jeżeli w ocenie organu żądane informacje nie mogą być udostępnione ze względu na wystąpienie okoliczności określonych w art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. lub we wskazanych w tym przepisie ustawach szczególnych, to adresat wniosku zobowiązany jest podjąć rozstrzygnięcie o odmowie udostępnienia informacji publicznej w tym zakresie. Rozstrzygnięcie to przybiera formę decyzji administracyjnej. Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe rozważania, Sąd rozpatrując skargę na bezczynność organu w przedmiocie rozpatrzenia wniosku z dnia 14 marca 2024 r. o udostępnienie informacji publicznej, stwierdził, że organ pozostawał w bezczynności w rozpatrzeniu tego wniosku. Organ nie udostępnił bowiem pełnej informacji publicznej w terminie 14 dni od dnia wpływu wniosku, jak również nie wydał w tym terminie decyzji administracyjnej o odmowie udostępnienia informacji publicznej. Z tych względów Sąd zobowiązał organ do rozpoznania przedmiotowego wniosku w terminie 14 dni od dnia doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy o czym orzeczono w punkcie 1 wyroku. Jednocześnie należało stwierdzić, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (punkt 2 wyroku). Trzeba przypomnieć, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a. oznacza wadliwość o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym i ma miejsce w razie oczywistego braku podejmowania jakichkolwiek czynności, oczywistego lekceważenia wniosków strony i jawnego natężenia braku woli do załatwienia sprawy, a także w razie ewidentnego niestosowania przepisów prawa. Dla dokonanej przez Sąd oceny charakteru bezczynności organu znaczenie miał fakt sporządzenia i udzielenia odpowiedzi w przepisanym terminie. Ponadto Sąd przyjął, że niezgodny z prawem sposób rozpoznania wniosku wynikał nie tyle z intencjonalnego lekceważenia skarżącego, ile raczej z niewłaściwej interpretacji mających zastosowanie przepisów, w sytuacji istniejących w orzecznictwie rozbieżności.