II OZ 643/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 sierpnia 2024 r. sygn. akt II SA/Wr 149/24 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w W. na uchwałę Rady Miejskiej we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2023 r. nr LXXVI/1980/23 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących w rejonie ulicy Lotniczej ("Lotnicza – 100 Północ") oraz ulicy Koszykarskiej 2-4 we Wrocławiu postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 12 sierpnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu odmówił Stowarzyszeniu [...] z siedzibą we Wrocławiu (dalej "Stowarzyszenie") przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi na uchwałę Rady Miejskiej we Wrocławiu z dnia 21 grudnia 2023 r. w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji mieszkaniowej i inwestycji towarzyszących w rejonie ulicy Lotniczej ("Lotnicza – 100 Północ") oraz ulicy Koszykarskiej 2-4 we Wrocławiu. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że pismem z dnia 26 kwietnia 2024 r. Stowarzyszenie, działając przez profesjonalnego pełnomocnika, złożyło wniosek o przywrócenie terminu do usunięcia braku formalnego skargi poprzez nadesłanie 1 egzemplarza odpisu skargi poświadczonego za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanego oraz o przeprowadzenie dowodu z dokumentu – biletu lotniczego M. P., na okoliczność nieobecności uprawnionego do odbioru korespondencji i awizowanych przesyłek na rzecz strony skarżącej, niemożliwości podjęcia awizowanej przesyłki zawierającej wezwanie Sądu do usunięcia braku formalnego skargi oraz braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Sąd nie zgodził się z argumentacją pełnomocnika Stowarzyszenia wskazującą, że nawet przy dołożeniu maksymalnej staranności strona skarżąca nie była w stanie podjąć przesyłki zawierającej wezwanie do usunięcia braku formalnego skargi, w związku z czym również dowiedzieć się o jego treści przed odrzuceniem skargi przez Sąd. Jak wynika bowiem z przedstawionych okoliczności, odebranie przez członka zarządu Stowarzyszenia, M. T., przesyłki zawierającej postanowienie o odrzuceniu skargi w dniu 23 kwietnia 2024 r. nastąpiło już po przeprowadzce Prezesa Zarządu Stowarzyszenia (tj. po 9 marca 2024 r.), wskazanej jako przyczynę braku możliwości odbierania korespondencji w imieniu strony skarżącej. Podkreślenia przy tym wymaga, że M. T. był członkiem zarządu, jak już wcześniej wskazano, od dnia 21 czerwca 2023 r., co oznacza, że pełnił tę funkcję zarówno w dacie złożenia skargi (26 stycznia 2024 r.), jak i w okresie, w którym możliwe było odebranie przez stronę skarżącą korespondencji, zawierającej wezwanie Stowarzyszenia do usunięcia braku formalnego skargi. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, odebranie korespondencji przez inną upoważnioną osobę (członka zarządu) w imieniu Stowarzyszenia w czasie nieobecności Prezesa Zarządu w kraju wskazuje na to, że zmiana jego miejsca zamieszkania nie wpłynęła na możliwość odbioru korespondencji w imieniu Stowarzyszenia, tym samym skutecznego doręczania stronie pism przez Sąd. Na powyższe postanowienie zażalenie złożyło Stowarzyszenie, reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie zmianę zaskarżonego postanowienia. Strona żaląca podniosła zarzuty: 1. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 233 § 1 k.p.c. w zw. 2 art. 106 § 5 p.p.s.a. w zw. z art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego z dowodu uzupełniającego w postaci dokumentu, tj. biletu lotniczego M. P. z dnia 9 marca 2024 roku, Wrocław — Pafos, i przeprowadzenie dowolnej oceny tegoż dowodu, wskutek której w ocenie sądu I instancji dowód ten nie daje podstawy do uprawdopodobnienia braku możliwości odbioru przez M. P. przesyłki z zarządzeniem do uzupełnienia braku formalnego z dnia 15 lutego 2024 r., który w tamtym czasie zajmował się bieżącymi sprawami Stowarzyszenia w tym odbiorem korespondencji, a w okresie od marca do kwietnia był nieobecny w siedzibie Stowarzyszenia z uwagi na przeprowadzkę na Cypr, która to okoliczność w sposób wystarczający uprawdopodabnia brak możliwości odbioru w/w przesyłki; 2. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 p.p.s.a poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonego postanowienia w sposób niewyjaśniający stanu faktycznego i podstaw postanowienia o odmowie przywrócenia terminu, podczas gdy obowiązek taki został nałożony na sąd w w/w przepisie; 3. naruszenia przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 86 § 1 p.p.s.a poprzez jego niezastosowanie i odmówieniu skarżącemu przywrócenia terminu, podczas gdy skarżący składając wniosek o przywrócenie terminu dopełnił wskazanych w art. 87 § 1, § 2, § 3 i § 4 p.p.s.a. czynności, wobec czego w tym stanie rzeczy należnym było przywrócenie terminu na wniosek skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu (art. 86 § 1 zd. pierwsze p.p.s.a). Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Po upływie roku od uchybionego terminu, jego przywrócenie jest dopuszczalne tylko w przypadkach wyjątkowych (art. 87 § 5 p.p.s.a.). Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądowym, wykładnia przepisów dotyczących przywracania terminów nie może być nadmiernie rygorystyczna, jak również nie powinna być przesadnie liberalna, natomiast zawsze powinna uwzględniać wszystkie elementy stanu faktycznego konkretnej sprawy, tak aby zasadność przywrócenia lub odmowy przywrócenia terminu na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. nie budziła cienia wątpliwości. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być oceniany z uwzględnieniem także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 listopada 2018 r., II GSK 1486/18, publ. http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy największym w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 10 września 2010 r., sygn. akt II OZ 849/10, z dnia 2 października 2002 r., sygn. akt V SA 793/02, publ. Monitor Prawniczy z 2002 r. nr 23, poz. 1059). Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nawet przyjmując argumentację pełnomocnika strony skarżącej należy wyjaśnić, iż działający w imieniu Stowarzyszenia – Prezes Zarządu winien mieć świadomość i liczyć się z tym, że wszczęte postępowanie sądowoadministracyjne będzie się wiązać z koniecznością terminowego nadawania i odbierania korespondencji. Wyjazd zagraniczny nie wyłącza strony z możliwości działania i podejmowania czynności zabezpieczających przed ewentualnym zaniedbaniem czynności procesowych, np. przez ustanowienie pełnomocnika do prowadzenia swoich spraw czy upoważnienie innej osoby do odbioru i kontrolowania przychodzącej korespondencji. Zaniechanie takich czynności automatycznie naraża stronę na negatywne konsekwencje procesowa, za które ponosi ona pełną odpowiedzialność. Ocena ta wyklucza możliwość przyjęcia jako zasadnej argumentacji stanowiącej podstawę wniesionego zażalenia. Niezależnie od powyższego można wskazać również na zasadność stanowiska Sądu I instancji odnośnie do prawidłowego odbioru przesyłki przez M. T., jednak pełnomocnik Stowarzyszenia skupił się na braku możliwości odbioru przesyłki przez M. P., a jak wyżej wskazano, kwestia ta nie mogła być oceniona jako przesłanka do przywrócenia uchybionego terminu. Mając powyższe na względzie stwierdzić należy, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu. Sąd I instancji zasadnie w tej sytuacji odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu.