II SA/Bk 497/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Paweł Janusz Lewkowicz, Sędziowie sędzia WSA Marcin Kojło,, sędzia WSA Justyna Siemieniako (spr.), , po rozpoznaniu w Wydziale II na posiedzeniu niejawnym w dniu 27 listopada 2024 r. w trybie uproszczonym sprawy ze skargi T. Spółki z o.o. z/s w B. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku z dnia 5 lipca 2024 r., nr 2001-IOD.4802.10.24 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w sprawie nałożenia kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku na rzecz strony skarżącej T. Spółki z o.o. z/s w B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 5 lipca 2024 r. nr 2001-IOD.4802.10.2024 Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku (dalej: "DIAS"), na podstawie art. 134 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm., dalej: "k.p.a.") stwierdził, że odwołanie od decyzji Naczelnika Podlaskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku (dalej: "NPUCS") z 21 marca 2024 r. nr 318000-COC1.4802.5.2024.KK w sprawie nałożenia na T.Sp. z o.o. (dalej: "Spółka", "skarżąca") kary pieniężnej z tytułu: (1) wykonywania przewozu drogowego odpadów niebezpiecznych przez transportującego odpady bez wymaganego wpisu do rejestru (BDO), o którym mowa w przepisach ustawy o odpadach (Lp. 4.3. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), (2) wykonywania przewozu drogowego przez transportującego odpady bez dokumentu potwierdzającego rodzaj transportowanych odpadów, o których mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach (Lp. 4.7 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), (3) wykonywania przewozu drogowego odpadów przez transportującego odpady bez oznakowania środków transportu, o którym mowa w przepisach wydanych na podstawie art. 24 ust. 7 ustawy o odpadach (Lp. 4.8 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym), -zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia DIAS podał, że decyzja NPUCS w sprawie nałożenia kary pieniężnej na Spółkę została doręczona w trybie art. 44 k.p.a. Wskazał, że decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o trybie i terminie wniesienia odwołania a termin 14-dniowy do wniesienia odwołania upłynął 23 kwietnia 2024 r. Odwołanie w przedmiotowej sprawie Spółka wniosła za pośrednictwem poczty 12 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego), czyli po upływie terminu do jego wniesienia. Organ odwoławczy podał, że postanowieniem z 5 lipca 2024 r. nr 2001-IOD.4802.10.24, po rozpatrzeniu wniosku skarżącej z 12 czerwca 2024 r. odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji. W świetle powyższego DIAS stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. Nie godząc się z powyższym rozstrzygnięciem Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, wnosząc o jego uchylenie i stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 44 § 1 i § 4 i 134 k.p.a., poprzez stwierdzenie, że odwołanie z 12 czerwca 2024 r.(data stempla pocztowego) od decyzji NPUCS z 21 marca 2024 r. w sprawie nałożenia kary pieniężnej - zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu skargi Spółka wskazała, że w dniu 26 marca 2024 r. listonosz Poczty Polskiej przyniósł korespondencję zawierającą ww. decyzję pod adres Spółki wskazany w KRS. Z informacji udzielonej telefonicznie skarżącej Spółce przez funkcjonariusza Urzędu Celnego w Białymstoku wynikało, co również wymaga zweryfikowania przez Sąd, że zwrotne potwierdzenie odbioru zostało podpisane przez osobę, którą pod tym adresem zastał pracownik poczty. Wskazał, że korespondencja w formie nienaruszonej wraz z podpisanym zwrotnym potwierdzeniem odbioru wróciła do Urzędu Celno-Skarbowego w Białymstoku. Skarżąca podniosła również, że z informacji uzyskanej od funkcjonariusza celnego tej jednostki wynikało, że listonosz na kopercie tej korespondencji nie dokonał żadnej adnotacji wskazującej na odmowę przyjęcia korespondencji lub inną uzasadniającą jej zwrot. Wskazała, że pod adresem Spółki korespondencję odbiera wiele podmiotów, przychodzi wiele korespondencji i przyczyną zaistniałej sytuacji mógł być błąd pracownika poczty i ogólne zamieszanie. Zwrot nienaruszonej korespondencji wraz z podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru osoby odbierającej, jeśli rzeczywiście taki tam widnieje, bez jakiejkolwiek adnotacji listonosza, spółka uznaje za kuriozalny. Zdaniem autora skargi, organ uchylając się od wyjaśnienia okoliczności związanych z doręczeniem korespondencji i jej zwrotem przez Pocztę Polską, uznał skutek jej doręczenia przez tzw. doręczenie zastępcze z pokrzywdzeniem Spółki. Wskazał, że uznanie tej korespondencji przez organ za doręczoną było z gruntu błędne, co uzasadnia wniosek o jej ponowne nadanie na adres Spółki. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku zważył, co następuje: Skarga okazała się zasadna. W ocenie sądu, zaskarżone postanowienie narusza przepisy postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowił art. 134 k.p.a. Zgodnie z tym przepisem organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania oraz uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. W niniejszej sprawie DIAS stwierdził, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu do jego złożenia, gdyż wynikający z art. 129 § 2 k.p.a. czternastodniowy termin do jego wniesienia upłynął 23 kwietnia 2024 r., a skarżąca wniosła je dopiero 12 czerwca 2024 r. Strona skarżąca kwestionuje w tej sprawie prawidłowość doręczenia decyzji organu I instancji, które nastąpiło w trybie art. 44 k.p.a., czyli w warunkach tzw. fikcji doręczenia. W realiach rozpoznawanej sprawy okoliczność ta budzi uzasadnione wątpliwości. Zasady doręczania pism w postępowaniu administracyjnym przez organ administracji publicznej regulują przepisy rozdziału 8 "Doręczenia" Działu I Kodeksu postępowania administracyjnego. I tak, zgodnie art. 39 § 3 k.p.a., organ administracji publicznej doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 (przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru, przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione osoby lub organy. Osobom fizycznym pisma doręcza się w ich mieszkaniu lub miejscu pracy albo na adres do korespondencji wskazany w bazie adresów elektronicznych (art. 42 § 1 k.p.a.). Pisma mogą być doręczone również w lokalu organu administracji publicznej, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej (art. 42 § 2 k.p.a.). W razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w § 1 i 2, a także w razie koniecznej potrzeby, pisma doręcza się w każdym miejscu, gdzie się adresata zastanie (art. 42 § 2 k.p.a.). Zgodnie z art. 45 k.p.a. jednostkom organizacyjnym i organizacjom społecznym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pisma. Przepis art. 44 stosuje się odpowiednio. W art. 44 § 1 - 4 k.p.a. uregulowany został tryb postępowania w przypadku niemożności doręczenia korespondencji w sposób wskazany w art. 42 (doręczenie zasadnicze - adresatowi) i art. 43 k.p.a. (doręczenie zastępcze - za pokwitowaniem do rąk osób wymienionych w tym przepisie). Tylko prawidłowe zrealizowanie czynności opisanych w przepisach art. 44 k.p.a. pozwala na przyjęcie tzw. fikcji prawnej doręczenia przesyłki adresatowi, stwarzającej domniemanie skutecznego jej doręczenia. Przepis ten w § 1 stanowi: "W razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres czternastu dni w urzędzie właściwej gminy (miasta) - w przypadku doręczania pisma przez pracownika urzędu gminy (miasta) lub upoważnioną osobę lub organ". Zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 44 § 2 k.p.a.). W przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia (art. 44 § 3 k.p.a.). Zgodnie z art. 44 § 4 k.p.a. doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy. Analiza powyższych regulacji pozwala przyjąć, że możliwość realizacji doręczenia w trybie przewidzianym w art. 44 k.p.a. uaktywnia się dopiero w sytuacji niemożności doręczenia w sposób przewidziany w przepisach art. 42, 43 i 45 k.p.a.. W przypadku spółki taka możliwość pojawia się dopiero w sytuacji, gdy nie jest możliwe doręczenie pisma w lokalu jej siedziby do rąk osoby uprawnionej do odbioru pism. Ustawodawca nie pozostawia organowi możliwości wyboru; nie można dobrowolnie przyjąć sposobu doręczenia, tj. dokonać doręczenia zastępczego poprzez awizowanie i przyjąć fikcji doręczenia, jeśli istniała możliwość doręczenia pisma w lokalu siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie nie sposób jednoznacznie przyjąć, że wystąpiła możliwość skutecznego doręczenia przesyłki w trybie zastępczym. Analiza zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz z wyjaśnieniami strony skarżącej pozwala z dużym prawdopodobieństwem uznać, że istniała w tej sprawie możliwość doręczenia korespondencji bezpośrednio jej adresatowi. Na zwrotce widnieje bowiem podpis pracownika Spółki, dodatkowo tego samego, który w toku postępowania odbierał już korespondencję organu. Potwierdza to stanowisko zaprezentowane w skardze, że przesyłka została przyniesiona do spółki, jednak następnie została przez doręczyciela zabrana i awizowana. Awizowanie korespondencji i próbę zastępczego doręczenia w takiej sytuacji należy uznać za niedopuszczalne. Ponadto, wypełnione przez pracownika poczty zwrotne potwierdzenie odbioru powoduje, że nie doszło do spełnienia przesłanek, które pozwalają na przyjęcie fikcji doręczenia. W orzecznictwie podkreśla się, że cyt.: "Bezwarunkowo konieczna jest wyraźna adnotacja, że doręczyciel zawiadomił adresata o przesyłce w sposób określony w art. 44 k.p.a." (por. postanowienie NSA z 14 czerwca 2011 r., I OSK 935/11, dostępne: jw.). Przyjmuje się bowiem, że samo umieszczenie na kopercie zawierającej przesyłkę lub na dowodzie potwierdzającym doręczenie pisma pieczęci urzędu pocztowego i daty czy wzmianki o awizowaniu przesyłki nie może być wystarczające do przyjęcia, że spełnione zostały przesłanki doręczenia pisma ustanowionemu w art. 44 k.p.a. Pozostawienie przesyłki w skrzynce pocztowej bez adnotacji na druku dowodu doręczenia o przyczynie nieoddania przesyłki adresatowi lub administratorowi domu nie może być uznane za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. Czytelność i zrozumiałość informacji o tym, gdzie pozostawiono przesyłkę jest konieczne do uznania, że spełnione zostały wymogi doręczenia w tym trybie. Podkreślić należy, że na skutek doręczenia w świetle art. 44 k.p.a. przesyłkę uznaje się za doręczona, pomimo że faktycznie takie doręczenie nie nastąpiło. W takiej sytuacji prawidłowe spełnienie wszystkich ustawowych przesłanek wymaganych dla skuteczności doręczenia w tej formie nie może budzić wątpliwości. W przeciwnym wypadku bowiem mogłoby dojść do niedopuszczalnego naruszenia prawa strony do udziału w postępowaniu (art. 145 k.p.a.). Podsumowując: w rozpoznawanej sprawie słusznie wskazuje autor skargi, że zwrot nienaruszonej korespondencji wraz z podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru osoby odbierającej - p. K. G., bez jakiejkolwiek adnotacji listonosza, jest nie pozwala przyjąć, że doszło do skutecznego doręczenia spornej decyzji. Doręczyciel na kopercie tej korespondencji nie dokonał żadnej adnotacji wskazującej na odmowę przyjęcia korespondencji lub inną uzasadniającą jej zwrot. Skoro na druku dowodu doręczenia jest podpis pracownika Spółki, a jednocześnie listonosz nie wskazał przyczyny nieoddania przesyłki ww. pracownikowi, to w ocenie Sądu nie można uznać za skuteczne doręczenie w trybie art. 44 k.p.a. Tym samym uznać należy, że decyzja organu pierwszej instancji nie została doręczona skarżącej w sposób skuteczny, przez co zaskarżone stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia przez Spółkę odwołania od decyzji organu I instancji, było wadliwe. Warto w tym miejscu odnotować pogląd wyrażony przez NSA w postanowieniu z 15 września 2011 r., II GSK 1761/11 (dostępne: jw.), zgodnie z którym, cyt.: "adresat pisma nie powinien ponosić jakichkolwiek negatywnych konsekwencji niezawinionych przez siebie uchybień przy doręczaniu mu korespondencji, będących wynikiem zaniedbań organu lub podmiotu dokonującego doręczenia, a wszelkie pojawiające się w tym zakresie wątpliwości winny być interpretowane i oceniane na jego korzyść". Prawidłowo dokonane doręczenie uznawane jest za jeden z kluczowych warunków przestrzegania praw strony w postępowaniu administracyjnym (E. Cisowska-Sakrajda, Doręczanie pism w postępowaniu administracyjnym ogólnym i podatkowym w obrocie zagranicznym, Administracja: teoria - dydaktyka - praktyka 2010, nr 3). Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. Sprawa została rozpoznana na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. W związku z takim rozstrzygnięciem obowiązkiem organu będzie ponowna ocena, czy wniesione w sprawie odwołanie od decyzji NPUCS z 21 marca 2024 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej, zostało wniesione w terminie, z uwzględnieniem stanowiska wyrażonego przez sąd.