II SA/Ke 418/24

WyrokWSA w Kielcach2024-11-27

Skład orzekający: Beata Ziomek, Agnieszka Banach, Jacek Kuza

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę, wydana w trybie wznowionego postępowania, może utrzymać w mocy pierwotną decyzję, jeśli organ nie stwierdził naruszenia prawa przy jej wydaniu i nie wskazał okoliczności uzasadniających brak uchylenia decyzji, mimo że przesłanka wznowienia postępowania (brak udziału strony) została wiążąco przesądzona przez sąd administracyjny?
Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję, ponieważ organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą uchylenia pierwotnej decyzji o pozwoleniu na budowę, nie stwierdził w sposób jednoznaczny, czy pierwotna decyzja została wydana z naruszeniem prawa, ani nie wskazał okoliczności uzasadniających brak jej uchylenia, co stanowiło naruszenie przepisów postępowania (art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a.). Organ odwoławczy nieprawidłowo zastosował przepisy proceduralne, nie uwzględniając w pełni wiążącego charakteru wyroku sądu administracyjnego przesądzającego o przymiocie strony w postępowaniu.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego utrzymującą w mocy decyzję Starosty Włoszczowskiego odmawiającą uchylenia decyzji z 2021 r. o pozwoleniu na budowę. Wniosek o wznowienie postępowania został złożony przez sąsiadów inwestorów, którzy nie byli stronami pierwotnego postępowania. Sądy administracyjne dwukrotnie uchylały poprzednie decyzje organów, wskazując na konieczność uwzględnienia skarżących jako stron postępowania ze względu na potencjalne immisje. W ostatnim postępowaniu organy administracji utrzymały w mocy decyzję odmawiającą uchylenia pierwotnego pozwolenia na budowę, mimo że sąd administracyjny przesądził o przymiocie strony skarżącej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Wojewody Świętokrzyskiego.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach Sędzia WSA Jacek Kuza (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2024 r. sprawy ze skargi K. B. i D. B. na decyzję Wojewody Świętokrzyskiego z dnia 14 czerwca 2024 r. [...] w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę we wznowionym postępowaniu I. uchyla zaskarżoną decyzję; II. zasądza od Wojewody Świętokrzyskiego solidarnie na rzecz K. B. i D. B. kwotę [...](sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Wojewoda Świętokrzyski zaskarżoną decyzją z 14 czerwca 2024 r. znak: [...], po rozpatrzeniu odwołania D. i K. B. od decyzji Starosty Włoszczowskiego z 15 lutego 2024 r. orzekającej o odmowie uchylenia decyzji własnej z 27 maja 2021 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestorów E. W. i T. W., obejmującego rozbudowę, nadbudowę i przebudowę związaną ze zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku produkcyjnego (pustaczarnia) z przeznaczeniem na budynek produkcyjno-usługowy (malarnia proszkowa) wraz z niezbędnymi urządzeniami, tj. zbiornikiem na ścieki sanitarne oraz technologiczne z separatorem, na działce nr ewid.[...], obręb 0003 [...], gmina M., podstawie art. 82 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 725) oraz art. 138 § 1 pkt 1 kpa, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że opisana wyżej decyzja Starosty Włoszczowskiego z 27 maja 2021 r. stała się ostateczna 16 czerwca 2021 r. D. i K. B., którzy nie byli stronami postępowania zakończonego tą decyzją, wnioskiem z 7 grudnia 2021 r. wnieśli o wznowienie tego postępowania. Niniejszy wniosek był rozpoznawany przez organy obu instancji kilkakrotnie, z uwagi na uchylanie poprzednich rozstrzygnięć przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach. Sąd ten wyrokiem z 12 października 2022 r. sygn. akt II SA/Ke 435/22 uchylił decyzję Wojewody Świętokrzyskiego oraz decyzję organu I instancji, wskazując, że analiza orzeczeń tych organów nie pozwalała na jednoznaczne ustalenie, w oparciu o który reżim prawny organy orzekały. Z kolei w wyroku z 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 393/23 Sąd uchylił decyzję Wojewody Świętokrzyskiego oraz decyzję organu I instancji argumentując, że skarżący posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie zakończonej zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem pozwolenia na budowę. Wojewoda dalej podkreślił, że w wyroku z 6 września 2023 r. Sąd stwierdził, że: "(...) o interesie prawnym podmiotu świadczyć może m.in. prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego (ochrona właściciela przed immisjami bezpośrednimi uniemożliwiającymi korzystanie z prawa własności) i art. 144 Kc (ochrona właściciela przed immisjami pośrednimi, zakłócającymi korzystanie z nieruchomości ponad przeciętną miarę). Przez ograniczenia możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej w rozumieniu art. 3 pkt 20 P.bud. należy więc rozumieć również utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem". Organ II instancji zauważył, że zamiarem inwestora jest rozbudowa budynku produkcyjno-usługowego o powierzchni zabudowy wynoszącej 844,6 m2, powierzchni użytkowej 804,96 m2 i kubaturze 3 719,44 m3, na działce nr ewid.[...] Zaprojektowano budynek wolnostojący, niepodpiwniczony, z jedną kondygnacją, zlokalizowany w odległości do granicy działki sąsiedniej nr ewid.[...] min. 14,45 m - czyli większej niż wymagane przepisami technicznymi i w stosunku do granicy działki sąsiedniej nr ewid.[...] w odległości min. 3 m. W analizowanym terenie brak jest obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, więc sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia określone zostały w drodze decyzji Wójta Gminy Moskorzew z 14 stycznia 2020 r. W decyzji tej przesądzono o możliwości realizacji niniejszej inwestycji oraz o braku konieczności przeprowadzenia postępowania w sprawie wymogów ochrony środowiska, ponieważ projektowane przedsięwzięcie nie jest zaliczane do przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. W tym stanie rzeczy, zdaniem Wojewody inwestycja podlega uregulowaniom jedynie prawa budowlanego, co oznacza, że obszar oddziaływania inwestycji należy wyznaczyć na podstawie § 12 ust. 1 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1065 ze zm.). Cytując treść § 12 ust. 5 tego rozporządzenia organ odwoławczy uznał, że planowana inwestycja, usytuowana na działce, nie narusza tego przepisu. Zatem obszar oddziaływania inwestycji mieści się na działkach nr ewid.[...] i [...]. Ponadto organ II instancji podzielił ustalenia Starosty, że projekt budowlany spełnia wymogi decyzji o warunkach zabudowy wydanej dla przedmiotowej inwestycji oraz zapisy art. 35 ust. 1 prawa budowlanego. Odnośnie zarzutów zawartych w odwołaniu zaznaczył, że w projekcie budowlanym znajduje się informacja dotycząca bezpieczeństwa i ochrony zdrowia, warunki ochrony przeciwpożarowej, ekspertyza techniczna - sporządzone przez osoby ze stosownymi uprawnieniami, a organy administracji architektoniczno-budowlanej nie posiadają uprawnień do kwestionowania takiego opracowania. Wojewoda także podkreślił, że organ nie ma obowiązku przeprowadzenia w każdej sprawie dowodu z przesłuchania strony. Z treści art. 86 kpa wynika, że dowód z przesłuchania strony jest dowodem posiłkowym, pozostawionym do uznania organu i przeprowadzanym z urzędu jedynie wówczas, gdy po przeprowadzonym postępowaniu dowodowym pozostają do wyjaśnienia istotne dla sprawy okoliczności. Ponadto organ stwierdził, że kwestia związana z uciążliwością hałasu i pyłu, który ma wydobywać się z planowanego budynku stanowi uciążliwość w funkcjonowaniu na działce sąsiedniej, ale przepisy, na których opiera się Wojewoda przy sprawdzaniu dokumentacji projektowej, nie obejmują tego zakresu. Odpowiednim organem jest wojewódzki inspektorat ochrony środowiska. W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję K. B. i D. B., zarzucili: a. nieważność zaskarżonej decyzji, poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, oraz decyzji z 27 maja 2021 r. - art. 156 § 1 ust. 2 kpa - z powodu rażącego naruszenia prawa, tj.: art. 7 kpa wraz z art. 28 ust. 2 Prawa budowlanego w związku z art. 3 ust. 20 Prawa budowlanego oraz art. 28 kpa w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r. polegającego na przeprowadzeniu postępowania administracyjnego i wydaniu decyzji z 27 maja 2021 r. i następnie po wznowieniu postępowania decyzji z 15 lutego 2024 r. oraz zaskarżonej decyzji bez udziału właścicieli działki nr [...]; b. naruszenie art. 151 w związku z art. 7 oraz art. 77 i art. 138 § 1 pkt. 2 kpa poprzez: - brak rozpoznania istoty sprawy poprzez nieprzeprowadzenie przez organy jakiegokolwiek dowodu, ani żadnej czynności mimo wznowienia postępowania - organy ograniczyły się do zaaprobowania projektu budowlanego inwestorów - co przejawiło się między innymi w całkowitym braku weryfikacji, że projekt zagospodarowania działki oraz projekt architektoniczno-budowlany jest niezgodny z pkt 5 decyzji o warunkach zabudowy z 14 stycznia 2020 r., inwestycja oddziałuje na nieruchomość skarżących poprzez immisje, czym wpływa na wykonywanie przez nich prawa własności; - całkowite przeoczenie przez organy, że przedmiotowa inwestycja jest niezgodna z § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w brzmieniu z daty wydawania pozwolenia na budowę poprzez fakt, że zrealizowany budynek jest usytuowany w odległości od granicy z sąsiednią działką [...] mniejszej niż wymagane ww. przepisem 4 metry (lub 3 metry, w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy); - całkowite przeoczenie przez organy obu instancji, że inwestycja jest niezgodna z pkt. 5 decyzji o warunkach zabudowy z 14 stycznia 2020 r.: wbrew warunkom zabudowy inwestycja wpływa na wykonywanie prawa własności sąsiedniej poprzez emisję znacznej ilości pyłów, gazów, hałasu; - całkowite pominięcie dowodu w postaci materiałów na płycie DVD załączonej do pisma pełnomocnika z 28 kwietnia 2022 r. wskazujących na to, że inwestycja wbrew decyzji o warunkach zabudowy powoduje emisję na nieruchomość skarżących znacznej ilości pyłów i hałasu wykracza znacznie poza obszar wykazywany przez inwestorów w dokumentacji projektowej. Na nagraniach tych widoczna jest lakiernia proszkowa w czasie swej pracy z widoczną emisją pyłu oraz hałasu słyszalnego w promieniu kilkuset metrów; - nieprzeprowadzenie zawnioskowanych dowodów tj. z przesłuchania skarżących, oraz z oględzin nieruchomości z ich udziałem - choć są to dowody niezbędne do zrekonstruowania stanu faktycznego w sprawie; - całkowite nieuwzględnienie przy ocenie zgodności projektu z przepisami prawa, że w ramach inwestycji składowane jest paliwo oraz inne substancje łatwopalne; - w konsekwencji wskazane naruszenia doprowadziły do odmowy uchylenia przez organ I instancji decyzji o pozwoleniu na budowę oraz do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji - mimo wskazanych naruszeń; c. naruszenie art. 10 kpa poprzez nieprzeprowadzenie dowodów zawnioskowanych przez strony i poprzez brak merytorycznego rozpoznania ich twierdzeń - co doprowadziło do tego, że przyznanie skarżącym przymiotu strony miało charakter formalny i pozorny, bo stanowisko stron oraz ich wnioski zostały zupełnie pominięte; d. naruszenie art. 7 kpa poprzez niewskazanie przy ocenie zgodności projektu z prawem budowlanym, które przepisy prawa budowlanego zastosowano – czy w brzmieniu sprzed 19 września 2020 r., czy po tej dacie, kiedy to weszła w życie ustawa z dnia 13 lutego 2020 r. wprowadzająca nowelizację Prawa budowlanego (Dz.U.2020. 471). Mając na uwadze powyższe zarzuty skarżący wnieśli o: - załączenie do niniejszej sprawy akt II SA/Ke 435/22 i o przeprowadzenie dowodu z wyroku z 12 października 2022 r. dla wykazania ustaleń Sądu oraz wskazań co do dalszego prowadzenia sprawy, udzielonych organom przez Sąd; - stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji, lub jej uchylenie - w całości, - stwierdzenie nieważności decyzji Starosty Włoszczowskiego z 15 lutego 2024 r., bądź jej uchylenie - w całości, a także stwierdzenie nieważności decyzji z 27 maja 2021 r., bądź jej uchylenie - w całości. W uzasadnieniu skargi jej autor podał, że nieważnością dotknięta jest zarówno pierwotna decyzja o pozwoleniu na budowę z 27 maja 2021 r. jak i decyzje organów obu stopni wydane już po wznowieniu postępowania, z tego powodu, że: na żadnym etapie postępowania nie brali w nim udziału właściciele działki nr [...], a ponadto organy na żadnym etapie postępowania nie podjęły działań w kierunku ustalenia, kto jest właścicielem działki nr [...], która znajduje się w obszarze oddziaływania obiektu, zatem przymiot strony przysługuje wszystkim jej współwłaścicielom. Wnoszący skargę także zarzucił, że organy wydały postanowienie o wznowieniu postępowania, jednak wbrew wymogom art. 151 kpa nie przeprowadzono ponownego postępowania ograniczając się do zaaprobowania decyzji o pozwoleniu na budowę, której dotyczyła skarga o wznowienie. Dalej skarżący podnieśli, że organy oceniając projekt budowlany przeoczyły, że planowana inwestycja narusza § 12 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych w brzmieniu z daty wydawania pozwolenia na budowę poprzez fakt, że zrealizowany budynek jest usytuowany w odległości od granicy z sąsiednią działką [...] mniejszej, niż wymagane tym przepisem 4 metry lub 3 metry, w przypadku budynku zwróconego ścianą bez okien i drzwi w stronę tej granicy. Jeżeli bowiem przebudowa została dokonana zgodnie z projektem – oznacza to, że projekt narusza przepisy powyższego rozporządzenia i jako taki nie powinien zostać zaakceptowany - decyzja o pozwoleniu na budowę jest wadliwa. Jeżeli natomiast projekt jest prawidłowy, a inwestycja została przeprowadzona niezgodnie z nim (budynek stoi zbyt blisko granicy) - organy powinny przeprowadzić postępowanie w przedmiocie samowoli budowlanej. Autor skargi także zwrócił uwagę, że planowana inwestycja, wbrew decyzji o warunkach zabudowy, intensywnie oddziałuje na nieruchomości sąsiednie wpływając na wykonywanie prawa własności. Na nieruchomości inwestorzy prowadzą działalność polegająca na piaskowaniu elementów metalowych, malowaniu proszkowym i oczyszczaniu strumieniowo-ściernym. Działalność ta generuje immisje w postaci emisji pyłu i hałasu. W związku ze skalą immisji inwestycja oddziałuje na nieruchomości sąsiednie w stopniu znacznie większym, niż wynika to z dokumentacji przedstawionej przez inwestorów. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalanie. W piśmie z 28 października 2024 r. T. W. wniósł o oddalenie skargi. Podkreślił, że skarżący w sposób zupełnie wadliwy podnoszą zarzut nieważności, gdyż organ w decyzji kompleksowo odniósł się do udziału stron w postępowaniu, dokładnie wskazując na podstawy i przyczyny, na jakich został zakreślony krąg stron postępowania, w szczególności podał odległości, w jakich przedmiotowy budynek jest oddalony od granic działek sąsiednich, prawidłowo precyzując obszar oddziaływania inwestycji. Autor pisma zauważył, że skarżący twierdzą, że powinni być stroną postępowania o wydanie decyzji o pozwoleniu na budowę, ale nie są w stanie przedstawić żadnych merytorycznych argumentów, ani zaproponować rzeczowych dowodów na poparcie swoich twierdzeń. Same subiektywne odczucia dotyczące rzekomych immisji w postaci hałasu i pyłów wydobywających się z terenu inwestycji w całkowitym odłączeniu od przedstawionej dokumentacji nie mogą prowadzić do wniosku, że nieruchomość skarżących położona jest w obszarze oddziaływania inwestycji, w szczególności w kontekście wyników kontroli przeprowadzonej między innymi przez wyspecjalizowane organy. Mamy zatem do czynienia z sytuacją, w której ekspertyzy i wyniki badań prowadzone przez odpowiednie i wykwalifikowane instytucje przeciwstawiane są chałupniczym materiałom wideo, które w żadnym zakresie nie mogą wzruszyć obiektywnego badania organu ochrony środowiska. Co do zarzutu naruszenia § 12 ust. 1 rozporządzenie w sprawie warunków technicznych, w piśmie zaznaczono, że organ oceniając projekt budowlany nie stwierdził odstępstwa, na które powołują się skarżący, którzy nie wskazali ani na uchybienie wynikające z projektu, ani z materiału dowodowego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024.1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne, kierując się wspomnianym kryterium legalności, dokonują oceny zgodności treści zaskarżonego aktu oraz procesu jego wydania z normami prawnymi – ustrojowymi, proceduralnymi i materialnymi – przy czym ocena ta jest dokonywana według stanu prawnego i zasadniczo na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. W świetle art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2024.935 t.j., w skrócie "p.p.s.a.") kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne (pkt 1). Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Oznacza to, że bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie była, wydana po wznowieniu postępowania w związku z wystąpieniem okoliczności z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., decyzja o odmowie uchylenia ostatecznej decyzji w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla inwestorów E. i T. W., obejmującego rozbudowę, nadbudowę i przebudowę związaną ze zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku produkcyjnego (pustaczarni) z przeznaczeniem na budynek produkcyjno- usługowy (malarnia proszkowa) wraz z niezbędnymi urządzeniami, na terenie działki nr ewid.[...] położonej w K. C., gmina M.. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia utrzymanego w mocy zaskarżoną decyzją organ wskazał art. 151 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Wznowienie postępowania jest instytucją procesową stwarzającą możliwość prawną ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej zakończonej decyzją ostateczną, jeżeli postępowanie, w którym ją wydano, było dotknięte którąkolwiek z wad przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. Postanowienie o wznowieniu postępowania otwiera postępowanie, w którym właściwy organ rozpatruje ponownie sprawę zakończoną decyzją ostateczną, badając, czy przyczyna wznowienia wpłynęła na treść decyzji. Postępowanie wznowieniowe kończy się decyzją, przy czym po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 149 § 2 k.p.a. mogą zapaść jedynie rozstrzygnięcia wyczerpująco wymienione w art. 151 § 1 i § 2 k.p.a. W świetle art. 151 § 1 k.p.a. organ może wydać decyzję, w której: (1) odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej, gdy stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, albo (2) uchyla decyzję dotychczasową, gdy stwierdzi istnienie podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a lub art. 145b, i wydaje nową decyzję rozstrzygającą o istocie sprawy. Natomiast zgodnie z art. 151 § 2 k.p.a., w przypadku gdy w wyniku wznowienia postępowania nie można uchylić decyzji na skutek okoliczności, o których mowa w art. 146 kpa organ administracji publicznej ograniczy się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazania okoliczności, z powodu których nie uchylił tej decyzji. Zgodnie natomiast z art. 146 § 2 k.p.a. nie uchyla się decyzji w przypadku, jeżeli w wyniku wznowienia postępowania mogłaby zapaść wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej. Odnosząc powyższe uwagi do okoliczności niniejszej sprawy należy zauważyć, że w postanowieniu Starosty Włoszczowskiego z 12 stycznia 2024 r. jako podstawę wznowienia postępowania wskazano art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz powołano się na wyrok WSA w Kielcach z 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 393/23. Wyrokiem tym natomiast uchylona została decyzja Wojewody Świętokrzyskiego z 28 kwietnia 2023 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Włoszczowskiego z 21 lutego 2023 r. odmawiającą w postępowaniu wznowieniowym uchylenia decyzji własnej z 27 maja 2021 r. w przedmiocie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę dla [...] i T. W.. Zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestią na etapie postępowania poprzedzającego wyrok WSA w Kielcach z 6 czerwca 2023 r., było posiadanie przymiotu strony w postępowaniu zakończonym ostateczną decyzją Starosty Włoszczowskiego z 27 maja 2021 r. przez wnioskujących o wznowienie postępowania skarżących [...] i D. B., będących współwłaścicielami nieruchomości oznaczonej numerem 250, sąsiadującej z działką inwestorów oznaczoną numerem 251. WSA w Kielcach we wspomnianym wyroku przesądził, że [...] i D. B. posiadają przymiot strony w tamtym postępowaniu. Sąd uznał bowiem, że "w sprawie zastosowanie miały, w zw. z brzmieniem art. 26 ustawy nowelizującej, przepisy Prawa budowlanego obowiązujące do 18 września 2020 r. Skoro w postępowaniu dotyczącym decyzji udzielającej pozwolenia na budowę krąg stron postępowania w niniejszej sprawie należało ustalić w oparciu o dyspozycję art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P. bud. w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., nie sposób zgodzić się z wyrażonym w zaskarżonej decyzji poglądem, że w rozumieniu art. 3 pkt 20 P. bud. w obszarze oddziaływania określonej inwestycji znajdują się tylko takie nieruchomości, co do których inwestycja ta powoduje ograniczenia w zagospodarowaniu terenu, bez względu na ewentualne immisje.[...] o interesie prawnym podmiotu świadczyć może m.in. prawo do niezakłóconego korzystania z nieruchomości, wynikające z art. 140 Kodeksu cywilnego (ochrona właściciela przed immisjami bezpośrednimi, uniemożliwiającymi korzystanie z prawa własności) i art. 144 K.c. (ochrona właściciela przed immisjami pośrednimi, zakłócającymi korzystanie z nieruchomości ponad przeciętną miarę). Przez ograniczenie możliwości zagospodarowania działki sąsiedniej w rozumieniu art. 3 pkt 20 P. bud. należy więc rozumieć również utrudnienia w korzystaniu z nieruchomości zgodnie z jej przeznaczeniem.[...] W rozpoznawanej sprawie chodzi o znacznych rozmiarów obiekt produkcyjny (pow. zabudowy po rozbudowie 844,6 m˛) na gruncie wyłączonym z produkcji rolniczej na mocy decyzji Starosty Włoszczowskiego z 6 kwietnia 2021 r. [...] Niewątpliwie więc sąsiadująca bezpośrednio z nieruchomością inwestorów nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania tego obiektu - w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P. bud. w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., nawet jeśli zachowane są odległości wynikające z § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.). [...] Powyższe oznacza, że ponownie rozpoznając sprawę organ uwzględni rozważania Sądu i przyjmie, że skarżący posiadają przymiot strony w postępowaniu w sprawie zakończonej zatwierdzeniem projektu budowlanego i udzieleniem pozwolenia na budowę dla [...] i T. W.. Konsekwencją takiego prawomocnego wyroku, wiążącego z mocy art. 153 p.p.s.a. dla rozpoznających ponownie sprawę organów, a także dla Sądu, było wydanie wspomnianego wyżej postanowienia z 12 stycznia 2024 r. ponownie wznawiającego postępowanie w sprawie na podstawie art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., a także konieczność zaakceptowania zaistnienia tej podstawy wznowieniowej dotyczącej [...] i D. B. przy przeprowadzaniu przez organy administracji opartego na dyspozycji normy z art. 149 § 2 k.p.a. postępowania co do przyczyn wznowienia. Należy zauważyć, że choć Starosta Włoszczowski w pierwszoinstancyjnej decyzji z 15 lutego 2024 r. dostrzegł powyższe związanie i wyraźnie stwierdził, że "przychylił się do rozważań sądu i uznał za stronę P. D. i K. B. oraz zapewnił im czynny udział w postępowaniu", to Wojewoda, w zaskarżonej obecnie decyzji z 14 czerwca 2024 r., nie zajął wyraźnego stanowiska w kwestii posiadania przez D. i K. B. przymiotu strony, jako przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. potwierdzonej w drugim etapie postępowania wznowieniowego. Stwierdził on bowiem, że wobec treści przytoczonych przepisów Prawa budowlanego i rozporządzenia ws. warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, przedmiotowa inwestycja usytuowana na działce, nie narusza przepisu [...] dotyczącego usytuowania obiektu na działce. Wobec powyższego obszar oddziaływania inwestycji mieści się na działkach nr ewid.[...] i [...]". Takie sformułowanie, pomijające działkę wnioskujących o wznowienie i skarżących D. i K. B. oznaczoną numerem 250, wskazuje na podtrzymanie poglądów Wojewody Świętokrzyskiego wyrażanych w jego drugoinstancyjnych decyzjach podejmowanych w niniejszej sprawie w dniu 14 marca 2022 r. i 28 kwietnia 2023 r. odnośnie braku przymiotu strony D. i K. B. w niniejszym postępowaniu. Wprawdzie bowiem dalej Wojewoda Świętokrzyski w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stwierdził, że "Jednakże uwzględniając wyrok WSA w Kielcach z 6 września 2023 r. sygn. akt II SA/Ke 393/23 "(...) Niewątpliwie więc sąsiadująca bezpośrednio z nieruchomością inwestorów nieruchomość skarżących znajduje się w obszarze oddziaływania tego obiektu - w rozumieniu art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20 P.bud. w brzmieniu obowiązującym do 18 września 2020 r., nawet jeśli zachowane są odległości wynikające z § 12 ust. 4 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 20 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz.U. z 2019 r., poz. 1065 ze zm.)." – to jednak sam nie zajął wyraźnego stanowiska w tej wiążąco przesądzonej kwestii. Zaniechanie to należy uznać za naruszenie przepisu postępowania, tj. art. 107 § 3 k.p.a., które jednak samo w sobie nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy, skoro jednak organ II instancji zaakceptował decyzję Starosty Włoszczowskiego z 15 lutego 2024 r. utrzymując ją w mocy. Naruszeniem przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy było natomiast zaakceptowanie przez Wojewodę Świętokrzyskiego rozstrzygnięcia organu I instancji nieodpowiadającego poczynionym w sprawie ustaleniom. Organy obu instancji bowiem, dokonując zgodnie z dyspozycją normy z art. 149 § 2 k.p.a. rozstrzygnięcia istoty sprawy, ponownie dokonały opartej na treści art. 35 ust. 1 Prawa budowlanego kontroli przedłożonego wraz z wnioskiem [...] i T. W. o udzielenie pozwolenia na rozbudowę, nadbudowę i przebudowę związaną ze zmianą sposobu użytkowania istniejącego budynku produkcyjnego (pustaczarni) z przeznaczeniem na budynek produkcyjno-usługowy (malarnia proszkowa) wraz z niezbędnymi urządzeniami, t.j. zbiornikiem na ścieki sanitarne oraz technologiczne z separatorem, na terenie działki oznaczonej w ewidencji gruntów nr [...], położonej w obrębie K. C. 0003, gm. M.. W konkluzji obejmującej również odniesienie się przez organ II instancji do zarzutów odwołania, Wojewoda Świętokrzyski utrzymał w mocy decyzję Starosty Włoszczowskiego, który stwierdził, że "nie zmienia rozstrzygnięcia rozpatrywanej sprawy zakończonej decyzją znak [...], gdyż w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej". Jednak w sentencji tej pierwszoinstancyjnej decyzji orzeczono o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej Starosty Włoszczowskiego z dnia 27.05.2021 r. znak [...] [...] wobec braku podstaw do jej uchylenia. W podstawie prawnej tej decyzji Starosty Włoszczowskiego podano natomiast art. 151 w związku z art. 146 § 2 k.p.a. Zarówno w tym rozstrzygnięciu, jak i w uzasadnieniu decyzji organu I instancji, a także w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego zabrakło obligatoryjnego i istotnego z punktu widzenia interesu strony skarżącej stwierdzenia, czy do wydania zaskarżonej decyzji, tj. decyzji dotychczasowej Starosty Włoszczowskiego z 27 maja 2021 r., doszło z naruszeniem prawa. Brakło również wskazania w sentencji decyzji okoliczności, z powodu których organ nie uchylił jednak tej dotychczasowej decyzji. Wskazanie tej ostatniej okoliczności w uzasadnieniu decyzji Starosty Włoszczowskiego, w konfrontacji z nieprzystającym do takiego ustalenia rozstrzygnięciem i brakiem w istocie wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia – nie pozwala na zaakceptowanie takiej decyzji. Należy zauważyć, że wskazany jako podstawa prawna decyzji Starosty Włoszczowskiego z 15 lutego 2024 r., rozbudowany przepis art. 151 k.p.a. zawiera trzy paragrafy, w których mieszczą się różne normy określające rodzaje decyzji kończących postępowanie wznowieniowe. Orzeczenie o odmowie uchylenia decyzji dotychczasowej, które w sprawie zapadło, znajduje się w art. 151 § 1 pkt 1 k.p.a. i może zapaść tylko wtedy, gdy organ stwierdzi brak podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145 § 1, art. 145a, art. 145aa lub art. 145b. Tymczasem, jak to wyjaśniono wyżej, nie tylko nie doszło do stwierdzenia w sprawie zaistnienia takich okoliczności, ale nawet jedna z wymienionych w tych przepisach przesłanek wznowieniowych, tj. przesłanka z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., została wiążąco w sprawie przesądzona wyrokiem WSA w Kiecach z 6 lipca 2023 r., II SA/Ke 393/23. Dlatego niedopuszczalne było w sprawie wydanie takiego rozstrzygnięcia, jakie w sprawie zapadło w decyzji pierwszo instancyjnej, utrzymanej w mocy zaskarżoną decyzją. To naruszenie przepisów postępowania niedostrzeżone i w konsekwencji nieskorygowane przez organ II instancji miało istotny wpływ na wynik sprawy. Przy zasadnym bowiem uznaniu przez organy obu instancji, że w wyniku wznowienia postępowania zapadłaby wyłącznie decyzja odpowiadająca w swej istocie decyzji dotychczasowej, rozstrzygnięcie sprawy powinno być zgodne z treścią art. 151 § 2 w zw. z art. 146 § 2 k.p.a. Nie można było w sprawie przyjąć, że uzasadnienie zaskarżonych decyzji sanowało wskazane braki rozstrzygnięcia. Również w tych uzasadnieniach bowiem brak było obligatoryjnego stwierdzenia, czy do wydania decyzji dotychczasowej doszło z naruszeniem prawa. Brakło również powołania się na przepis art. 151 § 2 k.p.a. będący rzeczywistą podstawą rozstrzygnięcia, które wynikało z ustaleń organów. Nadto niespójność pomiędzy dokonanymi przez organy ustaleniami i zapadłym rozstrzygnięciem rodziła wątpliwości co do tego, jaką właściwe decyzję organy administracji podjęły. Odnosząc się do zarzutu skargi zmierzającego do wykazania, że na skutek niebrania udziału właścicieli działki nr [...] w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Włoszczowskiego z 27 maja 2021 r., jak i w postępowaniu wznowieniowym zakończonym wydaniem zaskarżonej decyzji, wszystkie te decyzje obarczone są wadą nieważnościową, o jakiej mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. – z powodu rażącego naruszenia prawa, należy wyjaśnić, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. - organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Dokonując wykładni pojęcia rażącego naruszenia prawa należy uznać, że na gruncie niniejszej sprawy nie może być uznana za takie naruszenie niebranie udziału w postępowaniu właścicieli sąsiadującej z nieruchomością inwestorów działki nr [...]. Okoliczność taka jest bowiem badana w ramach przesłanek wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a.), ponieważ jest to tryb właściwy do usuwania wad mających charakter proceduralny. Poza tym tryby nadzwyczajne są wobec siebie niekonkurencyjne, a zatem przesłanka do wznowienia postępowania nie może zostać uwzględniona w postępowaniu prowadzonym w trybie nieważnościowym (por. wyrok NSA z 6 kwietnia 2017 r. sygn. akt II OSK 1040/15 oraz wyrok WSA w Poznaniu z dnia 6 października 2016 r., sygn. akt IV SA/Po 563/16, CBOSA). Ponadto trzeba zauważyć, że o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decyduje łączne wystąpienie trzech przesłanek: oczywistość naruszenia prawa, charakter przepisu, który został naruszony oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. Oczywistość naruszenia prawa polega na rzucającej się w oczy sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa. Nie chodzi więc o spór o wykładnię prawa, gdyż odmienność wykładni budzących wątpliwości przepisów prawa nie może być podstawą żądania stwierdzenia nieważności decyzji, lecz o działanie wbrew nakazowi lub zakazowi ustanowionemu w prawie. Innymi słowy, o rażącym naruszeniu prawa można mówić wyłącznie w sytuacji, gdy proste zestawienie treści decyzji z treścią przepisu prowadzi do wniosku, że pozostają one ze sobą w jawnej sprzeczności. Brak któregoś z wymienionych powyżej elementów wyklucza możliwość uznania, że doszło do wydania decyzji administracyjnej z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto rażące naruszenie prawa może mieć miejsce wyłącznie w sytuacji, gdy w stanie prawnym nie budzącym wątpliwości co do jego rozumienia zostaje wydana decyzja, która treścią swego rozstrzygnięcia stanowi negację całości lub części obowiązujących przepisów. Różnica poglądów w zakresie wykładni przepisów prawa materialnego, czy też wątpliwości interpretacyjne norm prawnych, nie uzasadniają stwierdzenia nieważności decyzji jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli zatem przepis może być różnie rozumiany, to taka sytuacja nie skutkuje oceną wydanego w oparciu o jeden z możliwych wniosków interpretacyjnych aktu, jako rażąco wadliwego. Wobec powyższego należy stwierdzić, że sprzeczność wykładni nie jest tożsama ze sprzecznością decyzji administracyjnej z przepisem prawa (wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 czerwca 2024 r., II OSK 2455/21 oraz z dnia 13 sierpnia 2024 r., I OSK 2088/23). Skoro w okolicznościach niniejszej sprawy posiadanie przez skarżących, będących sąsiadami nieruchomości inwestorów oznaczonej numerem działki [...] od północnej strony, przymiotu strony w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty Włoszczowskiego z 27 maja 2021 r., było sporne i zostało przesądzone dopiero po dwukrotnym rozpatrzeniu sprawy przez WSA w Kielcach, to nie można twierdzić, że analogiczna kwestia przymiotu strony właścicieli działki nr [...] sąsiadującej z terenem inwestycji od strony południowej była oczywista i nie wymagała wykładni przepisów prawa, zwłaszcza, że właściciele ci na żadnym etapie postępowania nie wykazali zainteresowania niniejszą sprawą. Należy ponadto zauważyć, że z uwagi na zasadę skargowości obowiązującą dla podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., skarżący [...] i D. B. nie mogli powoływać się na niebranie udziału w postępowaniu przez inne strony. Uwzględniając powyższe rozważania konieczne okazało się uchylenie zaskarżonej decyzji Wojewody Świętokrzyskiego, o czym Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Mimo stwierdzonych wadliwości decyzji organu I instancji, nie było niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy uchylanie również tej decyzji. W związku bowiem z prawidłowym ustaleniem wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, organ II instancji będzie mógł wydać decyzję reformatoryjną opartą na treści art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., o ile nie naruszy to zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego (art. 15 k.p.a.). O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na zasadzie art. 200 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło