II SA/Ol 532/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marzenna Glabas (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Osipuk Sędzia WSA Piotr Chybicki po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 28 listopada 2024 r. sprawy ze skargi R. na postanowienie Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Warmińsko-Mazurskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowalnego na rzecz strony skarżącej R. kwotę 100 zł (sto złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 12 lutego 2024 r. nr PINB.5140.7.2023 Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej: "PINB") zobowiązał właściciela nieruchomości – P. K. do rozbiórki obiektu budowlanego - wolnostojącej, trwale związanej z gruntem tablicy reklamowej, umieszczonej na działce nr [...], wybudowanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Przedmiotowa decyzja doręczona została 4 marca 2024 r. inwestorowi – J. S., prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...] (dalej jako: "skarżący"). W dniu 8 kwietnia 2024 r. skarżący złożył wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu wskazał, że odwołanie zostało wysłane w terminie, tj. 18 marca 2024 r. w placówce pocztowej, ale po dwóch dniach otrzymał informację, że urząd pocztowy zwraca wysłaną korespondencję bez podania przyczyny. W związku z tym wysłał ponownie odwołanie już po terminie. Załączył wydruk ze strony śledzenia przesyłek oraz wiadomość e-mail od Poczty Polskiej S.A. o zwrocie listu poleconego. Zaskarżonym postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r., nr P.7721.40.2024 12MMa Warmińsko-Mazurski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej jako : "organ odwoławczy", "WINB") odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, że termin do wniesienia odwołania minął 18 marca 2024 r., a odwołanie od decyzji nadane zostało 22 marca 2024 r. Stwierdził, że w złożonym wniosku skarżący nie uprawdopodobnił uchybienia terminu nie ze swojej winy, nie uprawdopodobnił, że dołożył należytej staranności przy dbaniu o swój interes, jakim jest złożenie odwołania w terminie. WINB podniósł, że skarżący nie podał przyczyny zwrotu przez Pocztę Polską korespondencji rzekomo wysłanej do PINB. Z informacji przesłanej skarżącemu przez Pocztę Polską wynika, że przyczyna niedoręczenia przesyłki opisana została na przesyłce. Skarżący zaś nie przesłał do organu ww. informacji. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie skarżący wniósł o przywrócenie mu terminu do wniesienia odwołania. Przytoczył stan faktyczny sprawy. Zaznaczył, że 22 marca 2024 r. powtórnie wysłał odwołanie. W międzyczasie otrzymał zwrot korespondencji zawierającej odwołanie wysłane 18 marca 2024 r. Na otrzymanej kopercie widniał napis "Zwrot" oraz przekreślony adresat z dopiskiem "Adresat nie istnieje". Okazało się, że skarżący błędnie wpisał ulicę adresata – zamiast ul. Murarskiej wpisana została ul. Mazurska. Skarżący oświadczył, że starał się ten błąd naprawić bez zbędnej zwłoki. Wskazał, że w 2021 r. przeszedł udar i ma duże problemy ze zdrowiem (na potwierdzenie dołączył orzeczenie o niepełnosprawności), ma również sporą wadę wzroku, która prawdopodobnie była główną przyczyną błędnego wpisania ulicy na kopercie. W ocenie skarżącego, mimo oczywistej omyłki po jego stronie, publiczny operator pocztowy powinien doręczyć korespondencję do ogólnie znanego i jedynego w mieście adresata, jakim jest PINB. W odpowiedzi na skargę WINB wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Uwzględnienie skargi następuje w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych wad w prowadzonym postępowaniu (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. z 2024 r. poz. 935. – dalej jako: "p.p.s.a."). Zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 tej ustawy stanowiący, iż sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. (§ 1). Na wstępie należy wyjaśnić, że Sąd orzekał w postępowaniu uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Skarga w niniejszej sprawie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiot kontroli sądowej stanowiło postanowienie WINB, którym odmówiono skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji PINB z dnia 12 lutego 2024 r. w sprawie zobowiązania właściciela nieruchomości do rozbiórki obiektu budowlanego. Na wstępie należy wyjaśnić, iż zgodnie z art. 127 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572 – dalej jako: "k.p.a."), od decyzji wydanej w pierwszej instancji służy stronie odwołanie tylko do jednej instancji, zaś art. 129 § 2 k.p.a. stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od dnia doręczenia decyzji stronie, a gdy decyzja została ogłoszona ustnie - od dnia jej ogłoszenia stronie. W orzecznictwie i piśmiennictwie wskazuje się, że w sytuacji gdy odwołanie zostanie złożone po upływie – przewidzianego w art. 129 § 2 k.p.a. lub w przepisach szczególnych – terminu do jego wniesienia, wówczas na organie odwoławczym ciąży obowiązek wydania na podstawie art. 134 k.p.a. postanowienia o stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia odwołania. Zgodnie z art. 58 § 1 i 2 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. Na zasadzie art. 58 § 1 i § 2 k.p.a. przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest zasadniczo od dwóch przesłanek, po pierwsze: od zachowania stosownego terminu do złożenia wniosku, po drugie: od uprawdopodobnienia przez wnoszącego wniosek braku winy po jego stronie w uchybieniu terminu. Poza tym, wnosząc o przywrócenie terminu, strona musi dopełnić uchybionej czynności. W rozpoznawanej sprawie przypadku nie budzi wątpliwości, że strona dopełniła czynności, czyli wniosła odwołanie i wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania został złożony w ustawowym terminie. W ocenie Sądu skarżący uprawdopodobnił też brak winy w niedochowaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu zachodzi wtedy, gdy dokonanie czynności było niemożliwe z uwagi na przeszkodę, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Jako kryterium przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej w danych okolicznościach można wymagać od strony dbającej należycie o swoje interesy (por. B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Warszawa 2019, s. 397-399). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że przesłanka braku winy w uchybieniu terminu, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a. powinna być oceniana na tle wszystkich okoliczności danej sprawy, z uwzględnieniem obiektywnego miernika staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy i przy rozważeniu uchybień spowodowanych nawet lekkim niedbalstwem (zob. postanowienie NSA z dnia 24 marca 2004 r. sygn. akt FZ 13/04, niepublikowane). Przywrócenie terminu ma bowiem charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła przewidzieć i usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopiero nagłe, nie dające się wcześniej przewidzieć zdarzenie, może stanowić uprawdopodobnienie okoliczności wskazujących na to, że zaistniałe w sprawie uchybienie terminu było niezawinione, przemawiające za uwzględnieniem wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 26 listopada 2008 r., II OZ 1231/08, CBOSA). Przyczyna uchybienia terminu musi zatem być niezależna od strony. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą (por. postanowienie NSA z dnia 10 września 2010 r., II OZ 849/10, CBOSA). W rozpoznawanej sprawie jako okoliczność uzasadniającą brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania skarżący wskazał, że z powodu złego stanu zdrowia (spora wada wzroku, przebyty w 2021 r. udar) błędnie zaadresował przesyłkę i w związku z tym przesyłka została mu zwrócona. Skarżący wyjaśnił, że wniósł odwołanie od decyzji PINB w ustawowym terminie, tj. 18 marca 2024 r., nadając je w placówce pocztowej. Po dwóch dniach otrzymał elektroniczne zawiadomienie z Poczty Polskiej zawierające informację, iż Urząd Pocztowy zwraca wysłaną korespondencję - nie podano przyczyny zwrotu. W tej sytuacji skarżący 22 marca 2024 r. wysłał powtórnie odwołanie. W międzyczasie skarżący otrzymał korespondencję zawierającą odwołanie wysłane 18 marca 2024 r. Na tylnej części koperty widniał napis: "Adresat nie istnieje". Okazało się, że skarżący błędnie wpisał ulicę adresata – zamiast ul. Murarskiej wpisana została ul. Mazurska. W ocenie Sądu powyższe okoliczności były wystarczające, aby uznać, że skarżący uprawdopodobnił brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania. Problemy skarżącego ze zdrowiem, a w szczególności ze wzrokiem spowodowały, że błędnie zaadresował on odwołanie do PINB (wskazał niewłaściwą nazwę ulicy) i chociaż nadał odwołanie w terminie, tj. 18 marca 2024 r., przesyłka nie została doręczona adresatowi. W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie skarżący w sposób wystarczający uprawdopodobnił, że uchybienie terminu nastąpiło z przyczyn od niego niezawinionych. Należy zgodzić się ze skarżącym również co do tego, że operator publiczny powinien wiedzieć, gdzie jest siedziba jedynego w mieście organu nadzoru budowlanego. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego jest organem władzy publicznej aktywnie korzystającym z usług Poczty Polskiej S.A., jako nadawca, jak i adresat przesyłek. Tym samym, mimo błędnego wskazania ulicy, pracownik operatora publicznego mógł skutecznie doręczyć przesyłkę nadaną w terminie. Przypomnieć należy, że uprawdopodobnienie nie oznacza udowodnienia. W sprawach o przywrócenie terminu wystarczające jest jedynie uprawdopodobnienie zdarzeń, które były przeszkodą do złożenia pisma w terminie, nie zaś przedstawienie niepodważalnych dowodów, świadczących o niedających się przezwyciężyć przeszkodach (por. wyrok NSA z 11 grudnia 2013 r., II FSK 178/12, CBOSA). W niniejszej sprawie uwzględnić trzeba w związku z tym, że w postępowaniu przed PINB skarżący przedkładał orzeczenie o niepełnosprawności, potwierdzające, że ma kłopoty zdrowotne. Także w doktrynie przyjmuje się, że przy ocenie winy pożądany jest kompromis polegający na tym, aby z jednej strony nie doprowadzić do pochopnego przywracania terminu, z drugiej zaś, aby na skutek nadmiernej surowości nie zamykać stronie drogi do obrony jej praw (B. Adamiak [w:] B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz., Warszawa 2017, s. 362). Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy uwzględni dokonaną przez Sąd ocenę uprawdopodobnienia przez skarżącego braku winy w uchybieniu terminu, zgodnie z art. 153 p.p.s.a. O zwrocie od organu odwoławczego na rzecz skarżącego kosztów postępowania sądowego orzeczono zgodnie z art. 200 p.p.s.a.