I OSK 1013/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Maciej Dybowski Sędziowie: sędzia NSA Piotr Niczyporuk sędzia del. WSA Maria Grzymisławska-Cybulska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 28 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2022 r., sygn. akt I SA/Wa 1779/22 w sprawie ze skargi Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 maja 2022 r. nr DO-II.7610.264.2021.JL w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 29 listopada 2022 r. sygn. akt I SA/Wa 1779/22 oddalił skargę Polskich Kolei Państwowych S.A. z siedzibą w Warszawie na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia 11 maja 2022 r. nr DO-II.7610.264.2021.JL w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodły Polskie Koleje Państwowe S.A. z siedzibą w Warszawie, zarzucając Sądowi pierwszej instancji: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 151 ppsa art. 7, art. 77 § 1, 80 oraz art. 154 § 1 i 2 k.p.a mające wpływ na wynik sprawy poprzez błędne uznanie, iż brak jest podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji i błędne oddalenie skargi pomimo, iż Minister Rozwoju, Pracy i Technologii nie dokonał analizy treści konkretnego rozstrzygnięcia zawartego w decyzji organu I instancji i bez takiej analizy uznał, że jest wyłączone wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, pomimo tego nie jest wyłączone wzruszenie ostatecznej decyzji administracyjnej na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony a przy tym takie wzruszenie nie narusza interesu społecznego. II. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niezastosowanie tj.: art. 154 § 1 k.p.a. i art. 37a ust. 1 ustawy z 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz.U. z 2021 r. poz. 146) poprzez przyjęcie, że w realiach faktycznych niniejszej sprawy, nie ma możliwości wydania innej decyzji niż ta, która jest zgodna z podstawą prawną jej rozstrzygnięcia, w sytuacji, kiedy wnioskodawca składa wniosek o uchylenie decyzji wydanej w wyniku postępowania wszczętego nie z urzędu, a na wniosek strony. Żądaniem skargi kasacyjnej objeto uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, a także zrzekła się rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Przepis art. 193 zdanie drugie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Dz.U. 2024, poz. 935 – dalej jako: "p.p.s.a." wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zdanie pierwsze p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę tylko w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania, co oznacza związanie przytoczonymi w skardze kasacyjnej jej podstawami, określonymi w art. 174 p.p.s.a. Wobec niestwierdzenia zaistnienia przesłanek nieważności postępowania, oceniając wyrok Sądu pierwszej instancji w ramach zarzutów zgłoszonych w skardze kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał te zarzuty za niezasadne. Przedstawienie motywów wydanego w niniejszej sprawie rozstrzygnięcia wymaga zastrzeżenia, że skarga kasacyjna formułując zarzuty naruszenia przez Sąd Wojewódzki przepisów "k.p.a." jednocześnie nie definiuje użytego skrótu. Analiza treści skargi kasacyjnej doprowadziła Sąd do wniosku, że zarzuty te dotyczą odpowiednio: ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2021, poz. 735; aktualnie: Dz.U. 2024r., poz. 572 z późn. zm. - dalej jako: "k.p.a."). W sprawie poza sporem pozostaje, że zaskarżoną decyzją z 11 maja 2022 r., Minister Rozwoju i Technologii utrzymał w mocy decyzję Wojewody Mazowieckiego odmawiającą uchylenia decyzji Wojewody Warszawskiego z 31 maja 1994 r., nr 323/94, stwierdzającej nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990 r. przez Przedsiębiorstwo Państwowe "Polskie Koleje Państwowe" prawa użytkowania wieczystego gruntu położonego w Warszawie. Zważywszy na okoliczności rozpatrywanej sprawy skarga kasacyjna nie mogła przynieść oczekiwanego rezultatu. Na podstawie art. 154 § 1 k.p.a. decyzja ostateczna, na mocy której żadna ze stron nie nabyła prawa, może być w każdym czasie uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, jeżeli przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. W przypadkach określonych w § 1 właściwy organ wydaje decyzję w sprawie uchylenia lub zmiany dotychczasowej decyzji. Przedmiotem postępowania w trybie art. 154 k.p.a. jest przeprowadzenie weryfikacji wydanej już decyzji ostatecznej pod kątem spełnienia wymienionych w tym przepisie przesłanek. Brak spełnienia którejkolwiek z nich, wyklucza uwzględnienie wniosku i dokonanie zmiany decyzji (por. wyrok NSA z 26.03.2024 r., III OSK 1476/22, Lex wyd/el 2024). Zagadnienie braku nabycia praw z decyzji ma charakter złożony, wielowątkowy i ewoluowało na przestrzeni lat. Przypadki braku nabycia praw z decyzji są nieliczne, natomiast bardzo szeroko rozumiane jest przysporzenie praw stronie przez decyzję administracyjną. Zważywszy na okoliczności rozpatrywanej sprawy szczególnie trzeba zaakcentować, że również decyzje deklaratoryjne postrzegane są jako te, które dają stronie prawo nabyte w postaci pewności stanu prawnego lub faktów, której nie było przed wydaniem takiej decyzji (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Legalis wyd/el 2024). Prawidłowo w tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie ocenił, że decyzja Wojewody Warszawskiego z 31 maja 1994 r., nr 323/94, niewątpliwie stanowi przykład decyzji administracyjnej na podstawie którego strona (w tym przypadku PKP) nabyła konkretne uprawnienie, a jako taka nie jest decyzją której zmiana lub uchylenie mogłoby nastąpić na podstawie art. 154 k.p.a. Niezasadnie natomiast skarga kasacyjna stawia zarzut naruszenia art. 154 § 1 i 2 k.p.a. Oczekiwanego rezultatu przynieść nie mogły też zarzuty naruszenia art.7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Rolą organu w toku postępowania administracyjnego jest: podjęcie czynności w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), udokumentowanie poczynionych ustaleń w aktach sprawy (art. 77 § 1 k.p.a.) oraz uzasadnienie w sposób przewidziany w art. 107 § 3 k.p.a. wydanej decyzji. Dokumentacja akt niniejszej sprawy wskazuje, że prawidłowo Sąd pierwszej instancji ocenił, że organy prowadzące postępowanie tym standardom sprostały. Z kolei skuteczne zarzucenie naruszenia przepisu art. 80 k.p.a. wymaga wykazania, że uchybiono zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Jedynie to, bowiem może być przeciwstawione uprawnieniu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej niż przyjęta doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie. Dokonana ocena materiału dowodowego może być, bowiem skutecznie podważona tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy rozumowanie wykracza poza reguły logiki albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia związku przyczynowo-skutkowego. Taka sytuacja nie ma jednak miejsca w niniejszej sprawie. Żądanie wniosku P.K.P. S.A. z dnia 22 marca 2017 r. inicjujące postępowanie w niniejszej sprawie oparte zostało na art. 154 § 1 k.p.a. i na tej też podstawie organy procedowały. Nie było natomiast podstaw do badania sprawy pod kątem przesłanek określonych w art. 37a ust. 1 ustawy z 8 września 2000r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego PKP (Dz.U. z 2021 r. poz. 146), czy też inicjowania odrębnego postępowania z urzędu. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja została wydana, zgodnie z brzmieniem wniosku skarżącej kasacyjnie, w jednym z trybów nadzwyczajnych. Przepis art. 37a ust. 1 powołanej powyżej ustawy znajduje natomiast zastosowanie w postępowaniach dotyczących przejścia na własność Skarbu Państwa gruntów wchodzących w skład linii kolejowych. Zatem całkowicie niezasadne jest żądanie skargi kasacyjnej uchylenia wyroku i wydanych w sprawie decyzji na innej podstawie prawnej aniżeli ta, która była podstawą rozstrzygnięcia. Wobec powyższego należy uznać, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna jest niezasadna i dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu.