II SA/Ol 869/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca: sędzia WSA Katarzyna Górska po rozpoznaniu w dniu 29 listopada 2024 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze sprzeciwu A.C. od decyzji Wojewody Warmińsko-Mazurskiego z dnia [...], nr [...] w przedmiocie zasiłku dla bezrobotnych oddala sprzeciw. WSA/wyr.1 – sentencja wyroku Przedmiotem sprzeciwu A.C. (dalej: "strona", "skarżący") jest decyzja Wojewody Warmińsko-Mazurskiego (dalej: "organ odwoławczy, "Wojewoda") wydana wskutek odwołania strony od decyzji Prezydenta O. (dalej: "organ I instancji", "Prezydent Miasta") z [...] nr [...] o uznaniu strony za osobę bezrobotną z dniem 1 kwietnia 2024 r. i odmowie przyznania zasiłku dla bezrobotnych. Mocą tej decyzji organ odwoławczy, powołując art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2024 poz. 572; dalej: "Kpa"), uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia temu organowi (dalej: "decyzja kasatoryjna"). Z akt sprawy wynika, że zaskarżona w drodze sprzeciwu decyzja była drugim z kolei rozstrzygnięciem wydanym w tej sprawie przez organ odwoławczy. Poprzednia decyzja Wojewody z [...] nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta z [...], została bowiem uchylona wyrokiem tutejszego Sądu z 10 września 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 461/24; orzeczenie Sądu jest prawomocne. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał na nieprawidłowe ustalenie w sprawie okresu uprawniającego do zasiłku tj. od daty wydania decyzji w sprawie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego zamiast od daty ustalenia prawa do tego świadczenia, co nastąpiło w decyzji z datą wsteczną. Natomiast w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej Wojewoda wskazał, że w świetle oceny prawnej zawartej w powyższym wyroku Sądu strona posiada wymagany okres uprawniający do zasiłku dla bezrobotnych. Zauważył, że odmienne stanowisko w tej kwestii prezentował organ I instancji, który wywodził, że strona nie może uzyskać prawa do zasiłku dla bezrobotnych, ponieważ nie posiada wymaganego 365 dniowego okresu uprawniającego do zasiłku, w ciągu ostatnich 18 miesięcy. W opinii Wojewody przedmiotem postępowania przed organem I instancji nie były natomiast kwestie dotyczące wysokości i okresu przysługiwania zasiłku dla bezrobotnych, które również mogą być przedmiotem odwołania. Stwierdził, że wydanie decyzji w tym zakresie przez organ odwoławczy oznaczałoby w istocie, że kwestie te rozstrzygane byłyby jedynie w jednej instancji, gdyż decyzja organu odwoławczego jest decyzją ostateczną. Podkreślił, że do istoty zawartej w art. 15 Kpa zasady dwuinstancyjności postępowania należy nakaz dwukrotnego rozpatrywania sprawy rozumiany jako konieczność dwukrotnego rozważenia materiału dowodowego, najpierw przez organ I instancji, a następnie przez organ odwoławczy. Zasadą jest zatem skoncentrowanie postępowania dowodowego w ramach postępowania pierwszoinstancyjnego. Z tego też powodu Wojewoda za konieczne uznał wydanie w tej sprawie decyzji kasatoryjnej. W sprzeciwie skarżący wyraził niezadowolenie z wydania przez Wojewodę decyzji kasatoryjnej wywodząc, że wyrok Sądu powinien być wykonany przez organ odwoławczy, a sprawa nie powinna być przekazywana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji. W odpowiedzi na sprzeciw Wojewoda wniósł o jego odrzucenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje: Sprzeciw od decyzji nie jest zasadny. Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę zgodności z prawem działalności administracji publicznej. W świetle art. 3 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), kontrola ta obejmuje m.in. orzekanie w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. Jednak w tego rodzaju sprawach sąd ocenia jedynie istnienie przesłanek do wydania decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 Kpa (art. 64e p.p.s.a.). Uwzględnienie sprzeciwu od decyzji kasatoryjnej następuje w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia art. 138 § 2 Kpa (art. 151a § 1 zd. 1 p.p.s.a.). Z taką sytuacją nie mamy jednak do czynienia w niniejszej sprawie, w której przedmiotem kontroli Sądu jest zaskarżona w drodze sprzeciwu decyzja Wojewody. Zgodnie bowiem z art. 138 § 2 Kpa "organ odwoławczy może uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Przekazując sprawę, organ ten powinien wskazać, jakie okoliczności należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu sprawy". Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej w drodze sprzeciwu decyzji, w ocenie Wojewody przedmiotem postępowania przed organem I instancji nie były kwestie dotyczące wysokości i okresu przysługiwania zasiłku dla bezrobotnych, które również mogą być przedmiotem odwołania. Organ I instancji, odmawiając bowiem skarżącemu zasiłku dla bezrobotnych wywodził, że strona nie posiada wymaganego 365 dniowego okresu uprawniającego do zasiłku, w ciągu ostatnich 18 miesięcy, co jednak zostało zakwestionowane przez tutejszy Sąd w prawomocnym wyroku z 10 września 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 461/24. Należy przy tym podkreślić, że w świetle art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Po wydaniu powyższego wyroku Sądu, brak rozważań organu I instancji odnośnie do wysokości i okresu przysługiwania zasiłku dla bezrobotnych musi być kwalifikowany jako naruszenia przepisów postępowania wymienionych w art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa, zaś konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jej rozstrzygnięcie. Należy bowiem zaznaczyć, że zgodnie z art. 15 Kpa postępowanie administracyjne jest dwuinstancyjne, zaś sprawa rozstrzygana w postępowaniu odwoławczym musi być tożsama ze sprawą rozpatrzoną i rozstrzygniętą przez organ I instancji. Tożsamość ta musi przy tym dotyczyć zarówno elementów podmiotowych, jak i przedmiotowych (por. wyrok NSA z 13 listopada 2024 r. II OSK 2226/24, CBOSA). W takim zaś ujęciu trafna jest konstatacja Wojewody, że wydanie przez organ odwoławczy decyzji w pominiętym uprzednio przez organ I instancji zakresie, obejmującym kwestie wysokości i okresu przysługiwania zasiłku dla bezrobotnych, oznaczałoby w istocie, że kwestie te rozstrzygane byłyby jedynie w jednej instancji, gdyż decyzja organu odwoławczego jest decyzją ostateczną. Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151a § 2 p.p.s.a. orzeczono o oddaleniu sprzeciwu.