I OSK 493/25

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-09-24

Skład orzekający: Mariola Kowalska, Krzysztof Sobieralski, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego z powodu przekroczenia kryterium dochodowego, mimo wystąpienia licznych chorób, niepełnosprawności i braku możliwości samodzielnego pokrycia podstawowych potrzeb życiowych, stanowi naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego osobie przekraczającej kryterium dochodowe była prawidłowa, ponieważ sytuacja skarżącej, choć trudna, nie spełniała wymogu "szczególnie uzasadnionego przypadku" wymaganego przez art. 41 ustawy o pomocy społecznej. Sąd podkreślił, że pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i ograniczony środkami finansowymi, a potrzeby zgłaszane przez skarżącą nie miały charakteru nadzwyczajnego. Ponadto, sąd uznał, że nie doszło do pozbawienia strony możności obrony jej praw w związku z odmową odroczenia rozprawy, gdyż skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie zasiłku celowego na pokrycie kosztów leczenia stomatologicznego, usług fryzjerskich, artykułów higienicznych i środków czystości, odzieży, pościeli oraz kosztów gazu. Organ I instancji odmówił przyznania zasiłku, wskazując na przekroczenie kryterium dochodowego i brak szczególnie uzasadnionego przypadku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, w tym błędne uznanie braku szczególnie uzasadnionego przypadku oraz pozbawienie możności obrony praw poprzez nieodroczenie rozprawy.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mariola Kowalska Sędziowie: sędzia NSA Krzysztof Sobieralski sędzia del. WSA Jolanta Górska (spr.) Protokolant inspektor sądowy Dariusz Bociarski po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A.W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2024 r. sygn. akt I SA/Wa 1187/24 w sprawie ze skargi A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 17 kwietnia 2024 r. nr KOC/1772/Op/24 w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 29 listopada 2024 r., sygn. akt I SA/Wa 1187/24, oddalił skargę A. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...]. Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy: W dniu [...] lutego 2024 r. skarżąca złożyła wniosek o przyznanie jej pomocy finansowej z przeznaczeniem na dofinansowanie: kosztów leczenia stomatologicznego (zabiegów stomatologicznych), usług fryzjerskich (podcięcie włosów), kosztów zakupu artykułów higienicznych (papier toaletowy, pasta do zębów, szampon do włosów, krem do twarzy i rąk) i środków czystości (płyn do mycia szyb, ręczniki do mycia okien, płyn do mycia podłogi oraz toalety, wanny i naczyń kuchennych), odzieży sezonowej i bielizny osobistej (skarpetki, biustonosz i majtki), pościeli, poduszki, kołdry, powłoki, poszwy, ręczników oraz dofinansowanie kosztów gazu. Prezydent m.st. Warszawy decyzją z dnia [...] lutego 2024 r., wydaną na podstawie art. 39 i art. 41 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2023 r., poz. 901 ze zm.), odmówił przyznania skarżącej pomocy finansowej w formie zasiłku celowego i specjalnego zasiłku celowego we wnioskowanym zakresie. Uzasadniając wydaną decyzję, Prezydent wskazał, że skarżąca nie kwalifikuje się do uzyskania zasiłku celowego, albowiem uzyskany przez nią w styczniu 2024 r., tj. w miesiącu poprzedzającym miesiąc złożenia wniosku, dochód przekroczył kryterium dochodowe ustalone w art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej na kwotę 776 zł dla jednoosobowego gospodarstwa domowego. Jednocześnie, Prezydent uznał, że nie wystąpiła szczególna, wyjątkowa sytuacja, która kwalifikowałaby do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Prezydent wskazał przy tym, że skarżąca jest objęta ubezpieczeniem zdrowotnym a składki na ubezpieczenie opłaca Ośrodek Pomocy Społecznej. Powyższe daje skarżącej możliwość korzystania z bezpłatnych usług stomatologicznych w podstawowym zakresie, w tym w zakresie leczenia kanałowego. Ponadto, skarżąca od wielu lat korzysta z różnych form pomocy społecznej: zasiłek stały, zasiłki okresowe, zasiłki celowe, pomoc w formie skierowania do korzystania z usług świadczonych w Środowiskowym Domu Samopomocy, pomoc w formie gorącego posiłku). Dodatkowo, skarżąca uzyskała skierowanie do otrzymania pomocy żywnościowej w ramach Programu Operacyjnego Pomoc Żywnościowa 2014 – 2020. Obecnie pomoc uzyskiwana z pomocy społecznej stanowi jedyne źródło utrzymania skarżącej. W okresie od 1 stycznia 2020 r. do 31 grudnia 2023 r. skarżąca uzyskała pomoc w łącznej kwocie 57 501,82 zł a tym samym średnia miesięczna wysokość udzielonej pomocy wynosi około 1200 zł. Decyzją z dnia [...] listopada 2023 r. skarżąca otrzymała pomoc na dofinasowanie zakupu odzieży w wysokości 50 zł a decyzją z dnia [...] grudnia 2023 r. na zakup kołdry i poduszki, pościeli oraz obuwia w wysokości 300 zł. Skarżąca nie wykorzystuje przy tym wszystkich możliwości w celu rozwiązania trudnej sytuacji życiowej. Skarżąca, pomimo motywowania jej, nie złożyła wniosku o dodatek mieszkaniowy. Prezydent podkreślił jednocześnie, że przyznając pomoc finansową zobowiązany jest uwzględnić potrzeby wszystkich mieszkańców dzielnicy znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie decyzją z dnia [...] kwietnia 2024 r., nr [...], utrzymało w mocy decyzję organu I instancji, w pełni podtrzymując stanowisko i argumentację w niej zawarte. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekając, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – zwanej dalej p.p.s.a., o oddaleniu skargi podzielił stanowisko organów, że brak było podstaw do przyznania skarżącej specjalnego zasiłku celowego. Zdaniem Sądu, koszt usług fryzjerskich, artykułów higienicznych, środków czystości, odzieży, pościeli oraz kosztów gazu nie można kwalifikować jako zdarzenia nadzwyczajnego, którego skarżąca nie mogła przewidzieć i któremu na bieżąco nie powinna przeciwdziałać. Odnośnie kosztów leczenia stomatologicznego skarżąca nie przedstawiła zaś informacji wskazujących na brak możliwości przeprowadzenia leczenia w ramach publicznej służby zdrowia. Zdaniem przy tym Sądu, organy właściwie oceniły sytuację osobistą, rodzinną i finansową skarżącej. Sytuacja skarżącej, chociaż trudna, to jednak nie wyczerpuje znamion do przyznania specjalnego zasiłku celowego. Sąd podkreślił przy tym, że Prezydent m.st. Warszawy decyzjami z dnia [...] lutego 2024 r. przyznał skarżącej zasiłek celowy na dofinansowanie zakupu żywności w kwocie 150 zł a także pomoc w postaci zakupu jednego gorącego posiłku dziennie (obiadu). Ponadto, Sąd wskazał, że odmowę przyznania skarżącej zasiłku celowego uzasadniały również ograniczone możliwości pomocy społecznej. Jednocześnie, Sąd wyjaśnił, że uznał wniosek skarżącej i jej pełnomocnika o odroczenie rozprawy za bezzasadny, albowiem skarżąca była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika a nadto jej sytuacja była wielokrotnie przedmiotem analizy w sprawach rozpatrywanych przed tym Sądem. Od powyższego wyroku skarżąca wniosła skargę kasacyjną, zaskarżając wyrok w całości oraz domagając się jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, zarzucając przy tym: 1. naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię, tj. art. 41 pkt 1 w zw. z art 39 ust. 1 i ust. 2 ustawy o pomocy społecznej przez błędne uznanie, że w przedmiotowej sprawie nie zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego, podczas gdy Sąd winien uznać, że liczne choroby, niepełnosprawność, brak możliwości zarobkowania skarżącej oraz brak możliwości finansowania przez skarżącą ze środków własnych usług fryzjerskich, artykułów higienicznych, środków czystości, odzieży, pościeli, gazu, czy też leczenia stomatologicznego stanowi szczególnie uzasadniony przypadek uzasadniający przyznanie skarżącej specjalnego zasiłku celowego; 2. naruszenie przepisów postępowania przed sądami administracyjnymi, które to uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez błędną ich wykładnię polegającą na niewłaściwym uznaniu, że organ prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe i prawidłowo uznał, że odmowę przyznania skarżącej zasiłku celowego uzasadniały również ograniczone możliwości pomocy społecznej, podczas gdy ograniczone możliwości pomocy społecznej (ograniczone środki finansowe i stale rosnąca ilość osób wymagających wsparcia) w tym zakresie nie zostały udowodnione; - art. 109 p.p.s.a. poprzez oddalenie wniosku o odroczenie rozprawy w dniu 29 listopada 2024 r., podczas gdy powołany przepis wyraźnie wskazuje, że rozprawa ulega obligatoryjnemu odroczeniu, jeżeli Sąd stwierdzi m.in. że nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną przeszkodą, której nie można przezwyciężyć; w przedmiotowej sprawie Sąd mimo posiadania informacji o przeszkodzie, której nie można było przezwyciężyć (pobyt skarżącej w sanatorium) nie odroczył rozprawy a skarżąca z uwagi na charakter sprawy chciała osobiście przedstawić Sądowi swoją życiową sytuację; tym samym Sąd naruszył prawo strony do bycia wysłuchanym; 3. nieważność postępowania, o której mowa w art 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., z uwagi na pozbawienie strony możności obrony swych praw w istotnej części postępowania wskutek nieodroczenia terminu rozprawy ze względu na wskazywaną przeszkodę uniemożliwiającą stawiennictwo skarżącej na terminie rozprawy, przy czym skutki powyższego uchybienia nie mogły być usunięte na kolejnych posiedzeniach z uwagi na jednoczesne zamknięcie rozprawy i wydanie wyroku. Ponadto, w skardze kasacyjnej został zawarty wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu wraz z oświadczeniem pełnomocnika, że koszty te nie zostały uiszczone w całości ani w żadnej części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - zwanej dalej p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a., przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Przede wszystkim, wbrew twierdzeniu skarżącej kasacyjnie, w sprawie nie wystąpiła przesłanka nieważności postępowania, o której mowa w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi, gdy strona została pozbawiona możności obrony swych praw. W przepisie tym chodzi o pozbawienie strony możliwości udziału w postępowaniu lub w jego istotnej części na skutek wad procesowych sądu lub strony przeciwnej. Przy tym, pozbawienie strony możności obrony jej praw powinno być rzeczywiste, a nie jedynie hipotetyczne. W celu ustalenia, czy doszło do pozbawienia strony możliwości obrony jej praw, należy rozważyć, czy nastąpiło naruszenie przepisów procesowych, następnie ustalić czy uchybienie to miało wpływ na możliwość działania strony w tym postępowaniu, zaś w ostatniej kolejności zbadać, czy pomimo wystąpienia powyższych okoliczności strona miała możliwość obrony swoich praw. W orzecznictwie NSA wyraźnie wskazuje się, że pozbawienie strony możności obrony jej praw będzie miało miejsce jedynie w razie łącznego spełnienia wszystkich wyżej wymienionych przesłanek (por. wyrok NSA z dnia 28 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2397/10, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). W postępowaniu przed Sądem I instancji, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżąca nie została pozbawiona możności obrony swych praw. Niewątpliwie, w dniu 29 października 2024 r. skarżąca złożyła w Sądzie wniosek o odroczenie terminu rozprawy, wskazując, że w terminie od dnia 19 listopada 2024 r. do dnia 3 grudnia 2024 r. przebywać będzie na turnusie rehabilitacyjnym. Zauważyć jednakże należy, że w toku postępowania przed Sądem I instancji skarżącej, na jej wniosek, przyznane zostało prawo pomocy poprzez ustanowienie pełnomocnika z urzędu, którego wyznaczyła Okręgowa Izba Radców Prawnych w Warszawie. Zgodnie zaś z treścią art. 34 p.p.s.a. strony i ich organy lub przedstawiciele ustawowi mogą działać przed sądem osobiście lub przez pełnomocników. Tym samym, skarżąca zdecydowała, że przed sądem administracyjnym będzie reprezentowana przez fachowego pełnomocnika procesowego. Wyznaczonemu pełnomocnikowi zostało skutecznie doręczone zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na dzień 29 listopada 2024 r. Zgodnie zaś z treścią art. 67 § 5 p.p.s.a. jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym doręczenia należy dokonać tym osobom. Wyznaczony pełnomocnik w piśmie z dnia 5 listopada 2024 r. uzupełnił wniesioną przez skarżącą skargę a nadto stawił się osobiście na rozprawie przez Sądem I instancji w dniu 29 listopada 2024 r. W tych okolicznościach nieuwzględnienie wniosku skarżącej o odroczenie rozprawy nie stanowi naruszenia przepisów postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 99 p.p.s.a. sąd nawet na zgodny wniosek stron może odroczyć posiedzenie tylko z ważnej przyczyny a zgodnie z art. 109 p.p.s.a. rozprawa ulega odroczeniu, jeżeli sąd stwierdzi nieprawidłowość zawiadomienia którejkolwiek ze stron albo jeżeli nieobecność strony lub jej pełnomocnika jest wywołana nadzwyczajnym wydarzeniem lub inną znaną sądowi przeszkodą, której nie można przezwyciężyć, chyba że strona lub jej pełnomocnik wnieśli o rozpoznanie sprawy w ich nieobecności. Obecność na rozprawie przed sądem administracyjnym nie jest obowiązkowa i zależy od woli i możliwości uczestników postępowania. Przede wszystkim jednak, w sytuacji, gdy skarżący jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, odmowa odroczenia rozprawy nie narusza art. 109 p.p.s.a. (zob. wyrok NSA z dnia 19 maja 2017 r., sygn. akt I OSK 1263/15, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Z kolei, w p.p.s.a. nie ma przepisu, który stawiałby znak równości między nieuwzględnieniem wniosku strony o odroczenie rozprawy z pozbawieniem jej możności obrony swych praw. Jeżeli więc odmowa uwzględnienia takiego wniosku jest uzasadniona, to nie można mówić o nieważności postępowania z przyczyny wskazanej w art. 183 § 2 pkt 5 p.p.s.a., nawet w sytuacji, gdy rozprawa została przeprowadzona bez udziału strony lub jej pełnomocnika. Mając powyższe na uwadze, za niezasadny Sąd uznał także zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia przez Sąd I instancji art. 109 p.p.s.a. Również pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej, zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie pozwalają na skuteczne zakwestionowanie oceny dokonanej przez Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Sąd I instancji nie dopuścił się naruszenia zarzucanego w skardze kasacyjnej art. 41 w zw. z art. 39 ust. 1 i 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 39 w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy (ust. 1). Zasiłek celowy może być przyznany w szczególności na pokrycie części lub całości kosztów zakupu żywności, leków, środków spożywczych specjalnego przeznaczenia żywieniowego, wyrobów medycznych i leczenia, ogrzewania, w tym opału, odzieży, niezbędnych przedmiotów użytku domowego, drobnych remontów i napraw w mieszkaniu, a także kosztów pogrzebu (ust. 2). Prawo do tego świadczenia pieniężnych z pomocy społecznej, z zastrzeżeniem art. 41, przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 776 zł. Zgodnie zaś z treścią art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Warunkiem otrzymania specjalnego zasiłku celowego jest nie tylko wykazanie konieczności zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej, ale też zaistnienie "szczególnie uzasadnionego przypadku". Wprowadzenie przez ustawodawcę tej przesłanki związane jest z tym, że świadczenie to może zostać przyznane w sytuacji, gdy wnioskodawca przekracza kryterium dochodowe. Ustawodawca nie zdefiniował co należy rozumieć pod pojęciem "szczególnie uzasadnionego przypadku". Dlatego też wymaga ono odniesienia do każdego indywidulanego przypadku. O uprawnieniu do świadczenia z art. 41 nie decyduje więc dochód strony, lecz sytuacja życiowa, w której się ona znalazła. Z tej formy pomocy społecznej nie można wyprowadzać wniosku, że przyznanie tego rodzaju zasiłku jest obowiązkiem organu. Przyznanie bądź odmowa przyznania specjalnego zasiłku celowego uzależniona jest nie tylko od tego, w jakim stopniu podstawowe potrzeby wnioskodawcy mogą zostać zaspokojone z jego własnych środków, ale przede wszystkim od wystąpienia szczególnych okoliczności, w związku z którymi konieczne jest udzielenie wsparcia pomimo przekroczenia kryterium dochodowego. Musi to być zatem przypadek na tyle charakterystyczny i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność zdarzenia, które wystąpiło i jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba sobie z nim nie poradzi, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (zob. wyrok NSA z dnia 13 czerwca 2025 r., sygn. akt I OSK 1593/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wskazana w powyższym przepisie forma wsparcia ma charakter szczególny, może więc być przyznana wyłącznie w ekstraordynaryjnych sytuacjach. W orzecznictwie oraz doktrynie przyjmuje się, że tego rodzaju przypadek musi być na tyle wyrazisty i odbiegający od sytuacji innych osób znajdujących się w trudnym położeniu, że uzasadnia przyznanie pomocy z uwagi na nadzwyczajność występującego zdarzenia, które jest na tyle dotkliwe w skutkach, że dana osoba nie jest w stanie sobie z nim poradzić, nawet przy uwzględnieniu możliwości ludzkiej zapobiegliwości (zob. wyrok NSA z dnia 13 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 238/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w art. 41 pkt 1 nie może bowiem sprowadzać się wyłącznie do okoliczności związanych z sytuacją materialną czy zdrowotną osoby ubiegającej się o świadczenie - tego rodzaju okoliczności, nie negując ich uciążliwości dla wnioskodawcy, nie mają jednak charakteru wyjątkowego w stosunku do innych osób ubiegających się o świadczenia z pomocy społecznej - a do takich przypadków ma zastosowanie instytucja opisana w art. 41 (zob. wyrok NSA z dnia 16 grudnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2956/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przez szczególnie uzasadniony przypadek należy rozumieć sytuacje nagłe, drastyczne, dotkliwe w skutkach oraz ingerujące w plany życiowe, nienależące do zdarzeń codziennych (zob. wyrok NSA z dnia 11 kwietnia 2025 r., sygn. akt I OSK 983/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Zauważyć w tym miejscu należy, że decyzja w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oparta jest na konstrukcji uznania administracyjnego, co oznacza, że organ nie ma obowiązku rozstrzygnięcia sprawy zgodnie z żądaniem strony i nie jest w żadnym przypadku zobowiązany ani do przyznania wnioskowanego świadczenia, nawet w przypadku spełnienia przez stronę wszystkich przesłanek jego przyznania. Kontrola sądowa decyzji opartej na uznaniu administracyjnym ma ograniczony zakres. Rola sądu w takim przypadku ogranicza się do zbadania, czy organ wydający decyzję nie przekroczył granic uznania oraz czy wydana w sprawie decyzja nie nosi cech dowolności. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, który zgodził się z oceną orzekających w sprawie organów, że sytuacja skarżącej, choć trudna, to nie stanowi szczególnie uzasadnionego przypadku, o którym mowa w art. 41 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Słusznie przy tym Sąd I instancji zauważył, że wskazane we wniosku potrzeby nie były wyjątkowe, nagłe, ani też nadzwyczajne. Prawidłowo uwzględniono przy tym zakres uzyskanej przez skarżącą pomocy społecznej, której wartość w okresie od 1 stycznia 2020 r. do dnia 31 grudnia 2023 r. wyniosła 57 501,82 zł. Pomoc społeczna nie może być zaś traktowana jako stałe źródło dochodu, służące do zaspokojenia wszystkich zgłaszanych przez stronę żądań (zob. wyrok NSA z dnia 28 maja 2025 r., sygn. akt I OSK 1399/24, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Prawidłowo uwzględniono również, że organy pomocy społecznej są upoważnione do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Treść tego przepisu wskazuje, że pomoc społeczna zależy nie tylko od potrzeb osoby ubiegającej się o świadczenie, ale także od aktualnej sytuacji finansowej ośrodka pomocy społecznej. Oczywiste jest, że ośrodek pomocy społecznej winien objąć pomocą wszystkie osoby, które spełniają warunki do jej otrzymania, jednakże przy dystrybucji świadczeń w ramach tej pomocy musi nimi dysponować w sposób, który nie będzie generował rażących dysproporcji w rozmiarze świadczeń przyznawanych osobom uprawnionym. W związku z ograniczonymi środkami organ musi uwzględniać wysokość już przyznanych świadczeń i dokonywać stosownego rozdziału funduszy tak, aby z pomocy społecznej skorzystała jak największa liczba podopiecznych, gdyż tylko takie postępowanie jest zgodne z zasadami sprawiedliwości społecznej oraz zasadami wynikającymi z art. 3 ustawy o pomocy społecznej (zob. I. Sierpowska (w:) Pomoc społeczna. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2023). Organy administracji realizują zadania z zakresu pomocy społecznej w oparciu o środki finansowe, których wysokość jest ściśle określona, co upoważnia je do limitowania rozmiaru przyznawanych świadczeń z uwagi na ograniczone środki finansowe. W ramach pomocy społecznej nie jest zatem możliwe zaspokojenie wszystkich, nawet uzasadnionych, potrzeb osób uprawnionych do przedmiotowych świadczeń. Nie ulega wątpliwości, że wielkość środków, jakimi dysponują ośrodki pomocy społecznej, może nie wystarczać na pokrycie wszystkich zgłaszanych potrzeb. Gospodarowanie posiadanymi zasobami musi więc uwzględniać konieczność właściwego wyważenia skali potrzeb i racjonalnego rozdziału środków, uwzględniającego w pierwszej kolejności charakter świadczeń (obligatoryjne, fakultatywne), a w dalszej - społeczną i ekonomiczną strukturę wnioskujących oraz skalę zgłaszanych przez nich potrzeb (zob. wyrok NSA z 17 maja 2012 r., sygn. akt I OSK 2061/11, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przy tym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją, wbrew zarzutom skarżącej, jest wyczerpujący i został wszechstronnie rozważony, a uzasadnienia obu decyzji dokładnie wyjaśniają stanowisko organów i przesłanki, jakimi się kierowały przy wydawaniu decyzji. Przy rozstrzyganiu sprawy wzięto pod uwagę zarówno sytuację, w jakiej znajduje się skarżąca i zgłoszoną przez nią potrzebę. Prawidłowo stwierdzono poprawność dokonanych przez organy ustaleń stanu faktycznego sprawy, a organy - rozstrzygając w ramach uznania administracyjnego - trafnie oceniły zebrany materiał dowodowy, wyjaśniając jednocześnie skarżącej kasacyjnie zasadność przesłanek, którymi się kierowały odmawiając przyznania wnioskowanej pomocy. Dlatego też za nieuzasadniony Naczelny Sąd Administracyjny uznał także zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o jej oddaleniu. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi z urzędu wynagrodzenia na zasadzie prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło