III OSK 6502/21
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2024-12-05
Skład orzekający: Mirosław Wincenciak, Przemysław Szustakiewicz, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa udostępnienia informacji publicznej dotyczącej udziału wskazanych osób w procesie oceny wniosków grantowych, oparta na przepisie chroniącym dane osobowe ekspertów, jest zgodna z prawem, czy też stanowi wadę nieważności decyzji?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że jeśli żądana informacja nie stanowi informacji publicznej na mocy przepisu szczególnego (art. 381 ust. 3 p.s.w.n.), organ powinien zawiadomić wnioskodawcę o braku podstaw do udostępnienia informacji, a nie wydawać decyzję odmowną. Wydanie decyzji odmownej w takiej sytuacji stanowi wadę nieważności postępowania administracyjnego, ponieważ decyzja została wydana bez podstawy prawnej.Stan faktyczny
Instytut zwrócił się do Centrum Nauki o udostępnienie informacji publicznej, czy wskazane osoby brały udział w ocenianiu wniosków grantowych Instytutu z negatywną oceną, oraz czy aktualnie zasiadają w gronie ekspertów oceniających wnioski Instytutu. Dyrektor Centrum Nauki odmówił udostępnienia informacji, powołując się na art. 381 ust. 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, który stanowi, że dane osobowe osób oceniających wnioski grantowe nie podlegają ujawnieniu i nie stanowią informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił skargę Instytutu, uznając, że przepis ten wyłącza ujawnienie wszelkich danych umożliwiających identyfikację osób oceniających wnioski. Instytut złożył skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji Dyrektora [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] z dnia 4 sierpnia 2020 r. Zasądził od Dyrektora [...] na rzecz Instytutu [...] kwotę 1154 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Mirosław Wincenciak Sędziowie: sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) sędzia del. WSA Arkadiusz Windak Protokolant asystent sędziego Marita Sikora po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Instytutu [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 15 stycznia 2021 r. sygn. akt II SA/Kr 1180/20 w sprawie ze skargi Instytutu [...] na decyzję nr 11/ZRP/2020 Dyrektora [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r. nr ZRP.0151.41.2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej I. Uchyla zaskarżony wyrok i stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Dyrektora [...] z dnia 4 sierpnia 2020 r., nr 9/ZRP/2020; II. Zasądza od Dyrektora [...] na rzecz Instytutu [...] kwotę 1154 (jeden tysiąc sto pięćdziesiąt cztery) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, wyrokiem z dnia 15 stycznia 2021 r., sygn. akt II SA/Kr 1180/20, oddalił skargę Instytutu [...] na decyzję Dyrektora [...] z dnia 28 sierpnia 2020 r., Nr 11/ZRP/2020 w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny i prawny:
Wnioskiem z dnia 27 lipca 2020 r., Instytut [...], zwrócił się do [...] Centrum Nauki o udostępnienie informacji publicznej w zakresie wskazania: czy którakolwiek z następujących osób: a) dr hab. J.K.; b) prof. dr hab. K.S.; c) prof. dr hab. A.K.: 1. brała w latach 2015 – 2019 udział w ocenianiu wniosków grantowych Instytutu, w tych wypadkach, w których ocena tych wniosków była negatywna; 2. czy aktualnie w gronie ekspertów [...] oceniających wnioski grantowe Instytutu zasiada którakolwiek z wymienionych osób?
Dyrektor [...], decyzją z dnia 4 sierpnia 2020 r., Nr 9/ZRP/2020, odmówił wnioskodawcy udostępnienia informacji publicznej w zakresie wyznaczonym przez art. 381 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz. U. z 2020 r., poz. 85 ze zm., dalej "p.s.w.n."), zgodnie z którym dane osobowe osób oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych w ramach konkursów ogłaszanych przez Centrum nie podlegają ujawnieniu i nie stanowią informacji publicznej.
Następnie Dyrektor [...], po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy, decyzją z dnia 28 sierpnia 2020 r., Nr 11/ZRP/2020, na podstawie art. 5 ust. 1 i 2 oraz art. 17 ust. 1 w zw. z art. 16 ust. 1 z art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2020 r., poz. 2176 ze zm., dalej "u.d.i.p.") w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 381 ust. 3 p.s.w.n., utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia 4 sierpnia 2020 r. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał na przepis art. 381 ust. 3 p.s.w.n., zgodnie z którym dane osobowe osób oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych w ramach ogłaszanych przez NCN konkursów nie podlegają ujawnieniu i nie stanowią informacji publicznej. Przepis ten ma na celu nie tylko ochronę danych osobowych ekspertów uczestniczących w procesie oceny, ale również samą procedurę oceny. Powyższe stanowisko zostało potwierdzone szeregiem wyroków wydanych przez sądy administracyjne, jeszcze na podstawie poprzednio obowiązującego art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz. U. z 2018 r. poz. 87), który został zastąpiony wyżej przytoczonym przepisem art. 381 ust. 3 p.s.w.n. Wnioskodawca domaga się informacji na temat tego, czy wskazane przez niego we wniosku o udostępnienie informacji publicznej osoby pełniły, bądź aktualnie pełnią rolę eksperta w procesie oceny składanych przez niego wniosków. W przypadku udzielenia informacji w powyższym zakresie, organ ujawniłby informacje na temat tego, kto ocenił/ocenia wnioski złożone przez wnioskodawcę. Tym samym organ naruszyłby dyspozycję art. 381 ust. 3 p.s.w.n., co doprowadziłoby do pozorności ochrony ekspertów. Ponadto takie działanie skutkowałoby zniweczeniem niezależności i obiektywności pozostałych ekspertów oceniających wnioski w ramach ogłaszanych przez NCN konkursów. Celem wskazanego przepisu nie jest ochrona danych osobowych takich jak nr PESEL czy adres zamieszkania ekspertów, gdyż odmowa udostępniania takich danych opiera się na art. 5 ust. 2 u.d.i.p. oraz na odpowiednich przepisach dotyczących ochrony danych osobowych. Nie można uznać, że racjonalny ustawodawca dublowałby podstawę ochrony danych osobowych sensu stricto. Ochrona wynikająca z art. 381 ust. 3 p.s.w.n. ma szerszy charakter. Przepis ten stanowi szczególną regulację prawną stosowaną wyłącznie w związku z postępowaniami toczącymi się przed kilkoma organami administracyjnymi, których zadaniem ustawowym jest finansowanie badań naukowych. Celem omawianej regulacji prawnej jest zapewnienie ekspertom przymiotów niezależności i obiektywności w dokonywanych ocenach, które skutkują wydaniem decyzji o przyznaniu bądź odmowie przyznania finansowania na realizację projektów, a więc są kluczowe dla całego systemu finansowania nauki. Przepis ma za zadanie chronić ekspertów przed naciskami w trakcie dokonywania oceny, jak również przed negatywnymi konsekwencjami w przypadku dokonania niepomyślnej dla danego podmiotu oceny. Powyższa ochrona wynika również z faktu, iż środowisko naukowe, zwłaszcza w niektórych dyscyplinach naukowych, jest środowiskiem bardzo wąskim. W przypadku, w którym informacje na temat danych osób oceniających wnioski byłyby jawne, Centrum nie mogłoby być pewne obiektywności, a tym samym rzetelności dokonywanych przez ekspertów ocen. Sytuacja, w której podmiot wnioskuje o udzielenie informacji na temat tego, kto ocenia dany wniosek, jest tak samo objęta normą tego przepisu, jak sytuacja, w której podmiot, przedstawiając samodzielnie dane osobowe, wnosi o weryfikację, czy konkretna osoba dokonywała oceny wniosku. Obie te sytuacje prowadzą do ujawnienia informacji na temat tego, kto dokonywał oceny wniosku, tyle że czynią to w odwrotnej kolejności. Zdaniem organu, w przypadku merytorycznego rozpatrzenia wniosku naruszone zostałyby przepisy art. 381 ust. 3 p.s.w.n. w zw. z art. 5 ust. 2 u.d.i.p.
Z powyższą decyzją nie zgodził się Instytut [...], który wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Powołanym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, jest rzeczą oczywistą, że w formule "dane osobowe osób oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych (...) nie podlegają ujawnieniu i nie stanowią informacji publicznej" – zawarta jest norma zakazująca ujawniania wszelkich danych umożliwiających identyfikację osób oceniających wnioski. Innymi słowy, chodzi o to, aby nikt postronny, a także wnioskodawca, nie wiedział i nie mógł się dowiedzieć, kto oceniał wniosek. Nie chodzi zatem tylko o nr PESEL, adres zamieszkania czy inne tego typu dane, lecz także – a właściwe przede wszystkim – o imię i nazwisko. Zdaniem Sądu, jest rzeczą równie oczywistą, że na działanie wspomnianej normy zakazującej nie ma wpływu sposób sformułowania pytania zmierzającego do zidentyfikowania osoby oceniającej wniosek. Organ nie może dać odpowiedzi ani na pytanie, kto oceniał wniosek, ani na pytanie, czy dana (wskazana) osoba oceniała wniosek – i w jednym, w i drugim przypadku wnioskodawca pozyskałby bowiem informację o statusie określonej osoby jako osoby oceniającej wniosek, a zapobieżenie takiej właśnie sytuacji jest regulacja z art. 381 ust. 3 p.s.w.n. Norma zakazująca, wynikająca z powołanego przepisu, nie przewiduje żadnych temporalnych ograniczeń, toteż powinność stosowania się do niej nie ustaje z czasem, a w szczególności nie ustaje po zakończeniu oceny.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie tak naprawdę w ogóle nie było potrzeby odwoływania się do art. 5 u.d.i.p. Wszak art. 381 ust. 3 p.s.w.n. stanowi, że objęte nim dane "nie stanowią informacji publicznej". Jest to zatem przepis szczególny wobec samej definicji informacji publicznej (art. 1 ust. 1 u.d.i.p.).
W związku z powyższym powstaje jedynie wątpliwość co do tego, czy wniosek skarżącej rzeczywiście wymagał jurysdykcyjnej reakcji organu w formie decyzji administracyjnej, zastrzeżonej zasadniczo dla odmowy udostępnienia informacji, która jest informacją publiczną, czy też wystarczająca byłaby reakcja organu w postaci stosownego zawiadomienia. W ocenie Sądu, możliwa jest interpretacja, że decyzja odmowna, o której mowa w art. 16 ust. 1 u.d.i.p., dotyczy informacji publicznej rozumianej szeroko, bez uwzględnienia modyfikacji tego pojęcia wynikających z przepisów szczególnych – i tym samym w niniejszej sprawie powinna być wydana. Poza tym, nadania rozstrzygnięciu odmownemu sformalizowanej formy, zamiast formy zawiadomienia – nawet gdyby upatrywać w tym nieprawidłowości – niepodobna uznać za istotne naruszenie prawa.
W dniu 16 sierpnia 2021 r. skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiódł Instytut [...], zaskarżając go w całości i wnosząc o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania; zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie:
1. art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy rozstrzygnięcia, w szczególności w kontekście podstawy prawnej zaskarżonej decyzji, którą WSA utrzymał w mocy, mimo odmiennego uzasadnienia zaskarżonego wyroku w porównaniu z uzasadnieniem zaskarżonej decyzji organu;
2. art. 156 § 1 pkt 2) k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. w zw. z art. 381 ust. 3 p.s.w.n. przez przyjęcie (niezależnie od błędnej wykładni art. 381 ust. 3), że zaskarżona decyzja została wydana "bez istotnego naruszenia prawa", mimo że, przyjmując błędne stanowisko WSA w Krakowie odnośnie art. 381 ust. 3 p.s.w.n., należało uznać, że została ona wydana bez podstawy prawnej;
3. art. 381 ust. 3 w zw. z art. 365 pkt 12 p.s.w.n. przez ich błędną wykładnię i przyjęcie że:
a) wnioskowana przez skarżącego informacja dotycząca udostępnienia informacji zakresie wskazania, czy którakolwiek z wyżej wymienionych trzech osób brała udział w ocenie wniosków Instytutu zaopiniowanych negatywnie, jest objęta zakresem wyłączenia jako dane osobowe osób oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych bez uwzględnienia zakończenia postępowań, do których odnosi się wniosek, a jednocześnie z pominięciem treści wniosku, który nie dotyczy danych osobowych, ale podania informacji polegającej na odpowiedzi "tak" lub "nie" zaś odpowiedź na zadane pytanie nie skutkuje podaniem informacji na temat konkretnych osób oceniających konkretne wnioski konkursowe, co nie podważa także funkcjonalnej wykładni art. 381 ust. 3 p.s.w.n.;
b) art. 381 ust. 3 p.s.w.n. obejmuje dane osobowe wszystkich osób kiedykolwiek oceniających wszelkie wnioski konkursowe, a nie osób oceniających dany wniosek konkursowy i jednocześnie wyklucza dopuszczalność ustalenia istnienia konfliktu interesów pomiędzy osobami oceniającymi wnioski konkursowe a wnioskodawcą;
2. art. 381 ust. 2 p.s.w.n. w zw. z art. 22 w zw. z art. 32 ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz.U. z 2019 r., poz. 1384) przez jego błędną (niezgodną z art. 61 ust. 1 Konstytucji RP) wykładnię i błędne przyjęcie, że informacja o zaliczeniu danej, zidentyfikowanej przez wnioskodawcę osoby (określonej z imienia i nazwiska oraz stopnia/tytułu naukowego) do listy ekspertów powoływanych przez Dyrektora NCN stanowi informację o danych osobowych ekspertów, o których stanowi art. 381 ust. 3 p.s.w.n., gdy tymczasem wniosek nie dotyczył danych osobowych ekspertów, a sama lista ekspertów nie podlega ochronie na podstawie art. 381 ust. 3 p.s.w.n., ale stanowi informację publiczną podlegającą ujawnieniu i niepodlegającą ograniczeniom na podstawie art. 5 ust. 1 lub ust. 2 u.d.i.p.; jednocześnie skarżący złożył wniosek w celu ustalenia okoliczności mającej doniosłe znaczenie w procedurze oceny wniosków, o której stanowi art. 32 ustawy o Narodowym Centrum Nauki.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie jako całkowicie niezasadnej oraz o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który w odróżnieniu od sądu pierwszej instancji nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Należy zatem wskazać konkretne przepisy prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd i zamieścić uzasadnienie podstawy kasacyjnej, czyli uzasadnić uchybienia zarzucane sądowi. Uzasadnienie podstaw kasacyjnych polega na wykazaniu przez autora skargi kasacyjnej, że stawiane przez niego zarzuty mają usprawiedliwioną podstawę i zasługują na uwzględnienie. Uzasadniając zarzut naruszenia prawa materialnego przez jego błędną wykładnię wykazać należy, że sąd mylnie zrozumiał stosowany przepis prawa, natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, iż sąd stosując przepis popełnił błąd w subsumcji czyli, że niewłaściwie uznał, iż stan faktyczny przyjęty w sprawie odpowiada stanowi faktycznemu zawartemu w hipotezie normy prawnej zawartej w przepisie prawa. W obu tych przypadkach autor skargi kasacyjnej wykazać musi ponadto w uzasadnieniu, jak w jego ocenie powinien być rozumiany stosowany przepis prawa, czyli jaka powinna być jego prawidłowa wykładnia bądź, jak powinien być stosowany konkretny przepis prawa ze względu na stan faktyczny sprawy, a w przypadku zarzutu niezastosowania przepisu - dlaczego powinien być zastosowany. Uzasadniając zaś naruszenie przepisów postępowania wykazać należy, że uchybienie im mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna nieodpowiadająca powyższym wymaganiom uniemożliwia sądowi ocenę jej zasadności.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej obejmują zarówno naruszenie przepisów postępowania, jak i przepisów prawa materialnego, aczkolwiek nie określają formy naruszeń.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegały zarzuty naruszenia przepisów postępowania, ponieważ dopiero po przesądzeniu, że postępowanie Sądu pierwszej instancji przebiegało w sposób prawidłowy, możliwe jest badanie zasadności zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a. stwierdzić należy, że jest on nieusprawiedliwiony. Zgodnie z treścią tego przepisu uzasadnienie wyroku powinno zawierać zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Uzasadnienie wyroku jest aktem o doniosłym znaczeniu społecznym, a przede wszystkim procesowym pełniącym dwojaką funkcję. Z jednej strony ma charakter informacyjny względem stron postępowania sądowoadministracyjnego. Strona, chcąc skutecznie zaskarżyć wyrok Sądu pierwszej instancji musi poznać przyjęty przez sąd stan faktyczny sprawy oraz argumenty przemawiające za rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku pozwalające na należyte wywiedzenie zarzutów skargi kasacyjnej. Z drugiej strony, uzasadnienie wyroku umożliwia Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu ocenę zasadności przesłanek, na których oparto zaskarżone orzeczenie. Jest to niezbędne dla przeprowadzenia prawidłowej kontroli instancyjnej. Zatem do sytuacji, kiedy wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy to uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Sytuacja ta nie ma miejsca w rozpoznawanej sprawie, ponieważ uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera wszystkie wymagane elementy, wyczerpująco wyjaśniające podstawy podjętego rozstrzygnięcia.
Przechodząc do oceny zarzutu naruszenia art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 16 ust. 1 u.d.i.p. przypomnieć należy, że sąd administracyjny nie orzeka na podstawie przepisów k.p.a., lecz na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. To w oparciu o przepisy P.p.s.a. sąd administracyjny ocenia legalność postępowania administracyjnego prowadzonego na podstawie k.p.a. Stąd prawidłowo sformułowany zarzut skargi kasacyjnej naruszenia prawa procesowego (art. 174 pkt 2 P.p.s.a.) powinien przywoływać odpowiednie przepisy procedury sądowoadministracyjnej, ale w powiązaniu z przepisami k.p.a. Niezależnie od tej oceny, tak sformułowane zarzuty wymagają jednak wypowiedzi Naczelnego Sądu Administracyjnego w zakresie przywołanej za ich pomocą argumentacji (por. uchwała NSA z 26 października 2009 r., I OPS 10/09). Oceniając zatem wskazane wyżej zarzuty należy uznać je za zasadne, ponieważ skoro żądana informacja, zgodnie z art. 381 ust. 3 p.s.w.n., nie stanowi informacji publicznej, to w sytuacji, gdy wniosek strony nie dotyczy informacji publicznej, to jedyną dopuszczalną formą odniesienia się podmiotu, do którego wniosek został złożony, jest zawiadomienie wnioskodawcy, iż żądana informacja nie jest informacją publiczną (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 września 2002 r., sygn. akt II SAB 180/02, treść (w:) Irena Kamińska, Mirosława Rozbicka-Ostrowska Dostęp do informacji publicznej. Orzecznictwo sądów administracyjnych, Wyd. LexisNexis, Warszawa 2007, s. 123-124; wyroki NSA z dnia 11 grudnia 2002 r., sygn. akt II SA 2867/02, z dnia 23.11.2016 r., sygn. akt I OSK 1323/15, Mariusz Jabłoński Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym", Wrocław 2009 r., s. 176-177). Tak więc, jeśli decyzje Dyrektora NCN wydane zostały bez podstawy prawnej, to przyjąć należy, że są dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Skoro, zatem Sąd pierwszej instancji nie dostrzegł tej wadliwości, to podniesiony zarzut skargi kasacyjnej jest zasadny.
Zarzuty obrazy przepisów prawa materialnego należy uznać za niezasadne. Wskazać należy, że treść art. 381 ust. 3 p.s.w.n. jednoznacznie wskazuje, że "dane osobowe osób oceniających wnioski o przyznanie środków finansowych, o których mowa w ust. 1, nie podlegają ujawnieniu i nie stanowią informacji publicznej". Przepis ten jest zasadniczo powtórzeniem art. 15 ust. 3 ustawy o zasadach finansowania nauki, wedle którego "dane o osobach recenzentów i ekspertów oceniających w danym postępowaniu wnioski o przyznanie środków finansowych na naukę przeznaczonych na zadania określone w art. 5 nie podlegają udostępnieniu". Na tle stosowania tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia z dnia 1 lutego 2018 r., I OSK 699/16, wyraził pogląd, który Naczelny Sąd Administracyjny przyjmuje również w tej sprawie, że "powyższy przepis ma na celu zagwarantowanie recenzentom i ekspertom warunków do przestawienia bezstronnej, niezależnej i wolnej od nacisków oceny wniosków o przyznanie środków z budżetu Państwa" (Uzasadnienie do projektu ustawy o zmianie ustawy o zasadach finansowania nauki oraz niektórych innych ustaw, Druk Sejmowy nr 2086, Sejm VII Kadencji, opublikowany w LEX). Celem przepisu było zatem wprowadzenie rozwiązań, w których osoby oceniające wnioski o przyznanie środków na finansowanie nauki byłby zupełnie niezależne od czynników zewnętrznych. Taka niezależność powinna bowiem zapewnić, że wnioski będą ocenione w jak najbardziej obiektywny sposób, a więc merytorycznie, a na przedstawione oceny nie będą miały wpływu czynniki zewnętrzne, występujące zarówno w trakcie trwania postępowania np. próba nacisku na wydanie opinii o określonej treści lub po jego zakończeniu, np. obawa przed niechęcią osób, których projekt został negatywnie oceniony. Niezależność ekspertów i recenzentów oceniających wnioski o przyznanie środków na badania naukowe jest zatem chroniona również po zakończeniu postępowania o przyznanie środków" (tak samo wyroki NSA z dnia 3 grudnia 2019 r., sygn. akt I OSK 282/18, oraz z dnia 2 marca 2023 r., sygn. akt. III OSK 2268/21). Ustawodawca w nowym akcie prawnym statuującym całościowo system funkcjonowania szkolnictwa wyższego i nauki zachował przepisy chroniące dane osobowe ekspertów, co oczywiście dotyczy także informacji o tym, czy wymienieni we wniosku skarżącego kasacyjnie przedstawiciele nauki byli ekspertami we wskazanym okresie oraz czy nadal pełnią tę funkcję. Dane osobowe ekspertów są bowiem chronione zarówno w trakcie postępowania jak i po jego zakończeniu.
Wobec zaistnienia wady nieważnościowej decyzje podlegały uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Mając to na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 188 P.p.s.a., uchylił zaskarżony wyrok, a uznając że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., stwierdził nieważność zaskarżonych decyzji (pkt 1 wyroku).
O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 200, art. 203 pkt 1 i art. 205 § 2 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło