I SA/Wr 774/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Semiczek po rozpoznaniu w dniu 6 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Wydziale I sprawy ze skargi M. Sp. z o.o. z siedzibą w S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia 23 lipca 2024 r., nr SKO 4003.6.2024 w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2018 r. postanawia: I. odrzucić skargę, II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 1008 (jeden tysiąc osiem) złotych uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi. Postanowieniem z 30 listopada 2023 r. Burmistrz S. (dalej: Burmistrz, organ podatkowy pierwszej instancji) wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia spółce M. Sp. z o.o. z siedzibą w Ś. (dalej: skarżący, spółka, strona) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2018 r. Strona otrzymała to postanowienie 5 grudnia 2023 r. W kolejnym dniu zostało złożone przez doradcę podatkowego pełnomocnictwo szczególne do działania w imieniu spółki w tym postępowaniu. Burmistrz poinformował stronę skarżącą, że w tym postępowaniu zostanie rozpatrzony wniosek spółki z 29 listopada 2019 r. o stwierdzenie nadpłaty, zgodnie z art. 79 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: O.p.). Decyzją z 30 kwietnia 2024 r. nr WP.3124.3.12.2023.AB Burmistrz określił stronie wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od środków transportowych za 2018 r. w łącznej kwocie 50 411,00 zł i jednocześnie odmówił stwierdzenia nadpłaty w tym podatku za 2018 r. w wysokości 50 411,00 zł. Decyzja została doręczona pełnomocnikowi strony skarżącej za pośrednictwem platformy ePUAP 13 maja 2024 r. Na skutek złożonego odwołania, decyzją z 23 lipca 2024 r. nr SKO 4003.6.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu (dalej: SKO, organ odwoławczy) utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Decyzja ta została wysłana 12 września 2024 r. listem poleconym do pełnomocnika spółki, który otrzymał tą korespondencję 16 września 2024 r. Pismem z 3 października 2024 r. pełnomocnik strony skarżącej wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na nadaną pocztą tradycyjną ww. decyzję SKO datowaną na dzień 23 lipca 2024 r. W skardze z 3 października 2024 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu pełnomocnik strony skarżącej zaskarżył decyzję organu odwoławczego w całości. Strona skarżąca zarzuciła naruszenie art. 144 § 5 O.p. poprzez brak doręczenia skarżonej decyzji (jedynie wysłanie jej za pośrednictwem operatora pocztowego), bez wskazania przyczyn natury technicznej, które są niezbędne do skorzystania z tego ekstraordynaryjnego trybu, a pomimo tego uznanie, iż wskutek odebrania przesyłki nadal znajduje się ona w obiegu prawnym (brak późniejszej próby doręczenia w systemie ePUAP – jako jedynego skutecznego poza doręczeniem w siedzibie organu w przypadku zastępstwa strony przez pełnomocnika profesjonalnego). Mając powyższe na uwadze Skarżąca wniosła o odrzucenie skargi jako przedwczesnej a tym samym niedopuszczalnej na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) w związku z faktem, iż zaskarżony akt nie został doręczony skutecznie a co za tym idzie nie istnieje w obrocie prawnym (art. 212 O.p.), nie wywiera skutków prawnych dla strony zaś organ go wydający nie jest nim związany, a co z kolei sprawia, że nie można wnieść od niego środka zaskarżenia – bieg terminu do wniesienia skargi nie rozpoczął się (art. 53 § 1 p.p.s.a.). Pozostałe zarzuty i wnioski zostały sformułowane z ostrożności procesowej. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu SKO wskazało, że nie podziela zarzutu, że zaskarżona decyzja nie została doręczona. Organ odwoławczy wskazał, że posiada dowód jej doręczenia dnia 16 września 2024 r. Decyzja została wysłana pocztą, a nie za pośrednictwem platformy ePUAP wskutek błędu organizacyjnego. Za błąd SKO w uzasadnieniu odpowiedzi na skargę przeprosiło i zaznaczyło, że nie wywarł on dla skarżącej żadnych negatywnych skutków. W tym zakresie organ odwoławczy powołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: NSA) z dnia 12 października 2021 r. pod sygn. akt I FSK 2076/19 (wszystkie powoływane w uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są publikowane na stronie internetowej: https://orzeczenia.nsa.gov.pl – CBOSA). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga jest niedopuszczalna, dlatego podlega odrzuceniu. Przed merytorycznym rozpoznaniem skargi sąd administracyjny w pierwszej kolejności bada z urzędu jej dopuszczalność. Ustala, czy nie zachodzi jedna z przesłanek odrzucenia skargi, jakie zostały enumeratywnie wymienione w art. 58 § 1 p.p.s.a. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę, jeżeli z innych przyczyn (niż wymienione w art. 58 § 1 pkty 1-5a) wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Zgodnie z art. 53 § 1 p.p.s.a. skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie albo aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4a p.p.s.a. Z kolei w świetle art. 145 § 1 O.p. pisma doręcza się stronie, a gdy strona działa przez przedstawiciela - temu przedstawicielowi. Treść art. 145 § 2 O.p. stanowi zaś, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika, pisma doręcza się pełnomocnikowi. Zacytowane przepisy oznaczają zatem, że doręczenie pisma może być uznane za skuteczne, gdy przesyłka zostanie skierowana do właściwego podmiotu. Przed skierowaniem pisma do strony, organ winien ustalić, czy działa ona osobiście, przez przedstawiciela, czy też przez ustanowionego pełnomocnika i nadać korespondencję do odpowiedniego podmiotu i na właściwy adres. Na uwagę zasługuje fakt, że zgodnie z art. 144 § 5 O.p. doręczanie pism pełnomocnikowi będącemu adwokatem, radcą prawnym lub doradcą podatkowym oraz organom administracji publicznej następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej albo w siedzibie organu podatkowego. Z kolei stosownie do art. 144 § 1a O.p. organ podatkowy doręcza pisma na adres do doręczeń elektronicznych, chyba że doręczenie następuje na konto w systemie teleinformatycznym organu podatkowego albo w siedzibie organu podatkowego. Przy tym na mocy art. 144 § 1b O.p. w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1a, organ podatkowy doręcza pisma za pokwitowaniem przez: 1) operatora wyznaczonego w ramach publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych, albo 2) pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów. Dopiero w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w art. 144 § 1a i § 1b pkt 1, organ podatkowy – na mocy art. 144 § 1c pkt 1 O.p. – doręcza pisma przesyłką rejestrowaną, o której mowa w art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Na mocy art. 3 pkt 23 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1640 ze zm.) przesyłka rejestrowana to przesyłka pocztowa przyjęta za pokwitowaniem przyjęcia i doręczana za pokwitowaniem odbioru. Z powyższego wynika, że przy badaniu dopuszczalności i terminowości wniesienia skargi istotnego znaczenia nabiera kwestia prawidłowego doręczenia zaskarżonego rozstrzygnięcia albo aktu. Od stwierdzenia czy doszło do prawidłowego doręczenia zależy bowiem ocena skuteczności wniesienia skargi. Przywołany przepis art. 53 § 1 p.p.s.a. początek biegu terminu, a w konsekwencji prawo do wniesienia skargi, ściśle wiąże z faktem prawidłowego doręczenia skarżonego rozstrzygnięcia. Przy tym wniesienie skargi przed doręczeniem stronie rozstrzygnięcia podlegającego zaskarżeniu do sądu administracyjnego nie rodzi skutków prawnych (por. m.in. orzeczenia NSA z dnia 27 marca 2019 r., sygn. akt I GSK 325/19; z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt II FSK 1601/18; z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt II OSK 2477/20). Po zapoznaniu się z aktami sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że nie doszło do prawidłowego doręczenia zaskarżonej decyzji, co spowodowało, że skarżony akt w ogóle nie wszedł do obrotu prawnego. Zdaniem Sądu w sprawie nie miało miejsca skuteczne doręczenie zaskarżonej decyzji pełnomocnikowi strony skarżącej 16 września 2024 r. Poza sporem jest fakt, że zaskarżona decyzja została wysłana pełnomocnikowi strony skarżącej pocztą tradycyjną – przesyłką rejestrowaną (poleconą). Przy tym w aktach sprawy nie ma informacji o braku możliwości doręczenia skarżonej decyzji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. SKO sam przyznaje w odpowiedzi na skargę, że skarżona decyzja została wysłana pocztą, a nie za pośrednictwem platformy ePUAP wskutek błędu organizacyjnego. Oznacza to, że było żadnych przeszkód, aby doręczyć decyzję pełnomocnikowi za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nie podjęto nawet próby wysłania decyzji za pośrednictwem platformy ePUAP - wskutek błędu organizacyjnego, na który powołuje się SKO. Tutejszy Sąd podziela prezentowany w orzecznictwie pogląd, iż przepisy o doręczeniach mają przede wszystkim charakter gwarancyjny. Służą one bowiem zagwarantowaniu prawa strony do rzetelnego i prawidłowego postępowania. Prawidłowość doręczeń jest jednym z kluczowych warunków przestrzegania praw strony (wyrok NSA z dnia 6 października 2022 r., sygn. akt I FSK 822/19). Jedynie doręczenie zgodne z przepisami wywołuje skutki prawne i dopóki decyzja nie zostanie doręczona w sposób zgodny z przepisami o doręczeniach, dopóty nie wchodzi ona do obrotu prawnego. Prawidłowe doręczenie decyzji to zdarzenie mające istotne znaczenie prawne, rodzące określone skutki procesowe i materialne tak w stosunku do strony, jak i organu, który decyzję tę wydał, i dlatego doręczenie to musi być pewne, nie budzące wątpliwości, zgodne z przepisami prawa i wykluczające dowolność w jego stwierdzeniu czy jakąkolwiek uznaniowość (wyrok NSA z dnia 14 stycznia 2021 r., sygn. akt II FSK 2330/20). W uchwale z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt I FPS 4/21) NSA przyjął, że "postanowienie o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności doręczone stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, z naruszeniem art. 145 § 2 o.p., należy uznać za niewiążące w rozumieniu art. 212 w zw. z art. 239 tej ustawy także wtedy, gdy strona lub jej pełnomocnik wnieśli od niego zażalenie." W treści uzasadnienia NSA stwierdził, że "skoro czynność procesowa doręczenia postanowienia o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności stronie, która miała ustanowionego pełnomocnika, była wadliwa, albowiem naruszała art. 145 § 2 O.p., to doręczenie nie miało miejsca. W konsekwencji doręczenie aktu jest bezskuteczne. Brak skutecznego doręczenia powoduje, że nie powstają żadne skutki materialnoprawne ani procesowe będące następstwem prawidłowego doręczenia. W szczególności postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego w rozumieniu art. 212 O.p. w zw. z art. 219 O.p. Nie rozpoczyna swojego biegu termin do wniesienia środka zaskarżenia. Organ podatkowy nie może konwalidować tej wadliwej czynności. Zobowiązany jest jedynie do ponowienia czynności doręczenia postanowienia ustanowionemu pełnomocnikowi." Wprawdzie w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania w ramach uchwały miała miejsce sytuacja, w której orzeczenie doręczono stronie zamiast ustanowionemu pełnomocnikowi, lecz wskazane w tej uchwale skutki wadliwego doręczenia orzeczenia mają także w pełni zastosowanie w niniejszej sprawie. Tym samym nie można podzielić stanowiska organu, że doręczenie decyzji nastąpiło w dacie odebrania korespondencji w tradycyjnej (papierowej) formie przez pełnomocnika, tj. 16 września 2024 r. W świetle powołanych wyżej przepisów prawa data odbioru papierowej korespondencji nie może zostać uznana za datę doręczenia skarżonej decyzji, skoro nie została doręczona zgodnie z przepisami prawa, w tym wypadku zgodnie z art. 144 § 5 O.p. - za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Nie można również zgodzić się z SKO, gdy twierdzi, że błędne wysłanie decyzji pocztą (a nie za pośrednictwem ePUAP) skoro dotarło do adresata, to jest doręczone skutecznie, gdyż nie wywiera to dla Skarżącej żadnych negatywnych skutków. Z uzasadnienia ww. uchwały NSA z dnia 7 marca 2022 r. (sygn. akt I FPS 4/21) wynika, że "ustawodawca nie wprowadził "braku dla strony ujemnych skutków procesowych" jako przesłanki uznawania pism za prawidłowo doręczone. W przypadku tej czynności mamy do czynienia albo z sytuacją gdy doszło do skutecznego doręczenia, albo do takiego doręczenia nie doszło w związku z naruszeniem przepisów regulujących te czynności. Ocena skuteczności doręczenia ma więc charakter "zero-jedynkowy". W każdym wypadku naruszenia art. 145 § 2 O.p. uchybienie to ma wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Przecież wadliwość doręczenia sprawia, jak wyżej wskazano, że postanowienie nie wchodzi do obrotu prawnego, nie rozpoczyna biegu termin do wniesienia zażalenia. Wadliwość doręczenia decyzji, czy postanowienia nie może też stanowić podstawy wniosku o wznowienie postępowania opartej na przesłance określonej w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. Ustawodawca jednoznacznie bowiem określił, że wznowienie postępowania dotyczy wyłącznie decyzji i postanowień ostatecznych. W przypadku zaś wadliwego doręczenia stronie z pominięciem ustanowionego pełnomocnika akt nie wchodzi do obrotu prawnego i nie rozpoczyna się bieg terminu do jego zaskarżenia." Powyższe stwierdzenia mają również odniesienie do przypadku, gdy - jak w niniejszej sprawie – decyzja nie została doręczona pełnomocnikowi strony będącemu doradcą podatkowym zgodnie z przepisami prawa, w tym wypadku zgodnie z art. 144 § 5 O.p. W konsekwencji, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja nie została prawidłowo doręczona i tym samym nie weszła do obrotu prawnego. Oznacza to, że wniesienie skargi w niniejszej sprawie nastąpiło przed rozpoczęciem biegu terminu zaskarżenia tej decyzji, a zatem przedwcześnie. Skargi wniesione przed rozpoczęciem terminu do ich wniesienia są, zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych, skargami przedwczesnymi i podlegają odrzuceniu jako niedopuszczalne (postanowienie NSA z dnia 19 maja 2022 r., sygn. akt I OSK 662/22). Tym samym tutejszy Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie skarga jest niedopuszczalna, ponieważ została wniesiona przed rozpoczęciem biegu terminu do jej wniesienia i z tej przyczyny podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie I sentencji postanowienia. Orzeczenie w punkcie II o zwrocie uiszczonego wpisu znajduje oparcie w art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego.