I OZ 769/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Z. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 października 2024 r., sygn. akt II SA/Łd 696/24 o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Z. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z dnia 16 lipca 2024 r. nr KO.441.134.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z 22 sierpnia 2024 r. Z. H. (dalej: Skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi (dalej: Sąd I instancji) skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Piotrkowie Trybunalskim z 16 lipca 2024 r. nr KO.441.134.2024 w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Zarządzeniem z 25 września 2024 r. Przewodniczący Wydziału II wezwał pełnomocnika Skarżącej do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez podanie numeru PESEL Skarżącej, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie do uzupełnienia braku formalnego skargi zostało doręczone pełnomocnikowi Skarżącej 3 października 2024 r. W dniu 11 października 2024 r. pełnomocnik Skarżącej wskazał jej numer PESEL i wniósł o przywrócenie terminu do jego uzupełnienia. W uzasadnieniu wniosku podał, że Skarżąca jest w podeszłym wieku i nie posiada telefonu. Jedyny kontakt z nią był możliwy wyłącznie poprzez osobistą wizytę pełnomocnika w jej miejscu zamieszkania. Co najmniej 4 krotnie była podejmowana próba skontaktowania się z nią i dopiero dziś udało się zastać Skarżącą w jej mieszkaniu i w ten sposób ustalić jej numer PESEL. Postanowieniem z dnia 24 października 2024 r. - Sąd I instancji – oddalił wniosek o przywrócenie terminu do usunięciu braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że okoliczności podniesione przez Skarżącą nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. Zdaniem Sądu I instancji, do okoliczności mogących stanowić podstawę do przywrócenia terminu zalicza się tyko takie, które mają charakter nagły, niespodziewany, od nikogo niezależny. Sąd I instancji wskazał, że w orzecznictwie podkreśla się, że za brak winy uważa się sytuację, gdy zainteresowany nie był w stanie pokonać przeszkody przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych. Do takich przeszkód zalicza się m.in. stany nadzwyczajne, problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Tymczasem jak wynika z uzasadnienia wniosku o przywrócenie terminu pełnomocnik Skarżącej tłumaczy niemożnością skontaktowania się ze Skarżącą w celu ustalenia jej numeru PESEL. W ocenie Sądu I instancji, nie jest to jednak okoliczność uzasadniająca przywrócenie terminu do usunięcia braków skargi. Sąd I instancji przypomniał, że stosownie do art. 57 § 1 w zw. z art. 46 § 2 pkt 1 lit. b) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a."), skarga powinna zawierać numer PESEL strony wnoszącej skargę, będącej osobą fizyczną. Natomiast pełnomocnik Skarżącej świadczy swoje usługi zawodowo i profesjonalnie, a więc w ramach prowadzonej przez niego działalności wymaga się od niego zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu spraw swoich mandantów, tak aby nie ponieśli oni szkody. Dlatego też zdaniem Sądu I instancji, w ramach należytego prowadzenia sprawy obowiązkiem pełnomocnika było zadbanie o uzyskanie od Skarżącej wszystkich niezbędnych informacji i dokumentów umożliwiających wniesienie skargi, w tym zachowanie wszystkich warunków formalnych tego zasadniczego pisma procesowego. Zatem już na etapie składania skargi pełnomocnik powinien był dopilnować, aby Skarżąca podała mu swój numer PESEL. Tej podstawowej czynności pełnomocnik Skarżącej jednak zaniechał. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że pełnomocnik Skarżącej nie uwiarygodnił stosowną argumentacją faktu, że przeszkoda uniemożliwiająca zachowanie terminu do usunięcia braków formalnych skargi była od niego niezależna, a skoro tak, to należy również stwierdzić, że pełnomocnik Skarżącej nie wykazał należytej staranności w prowadzeniu sprawy swojej mocodawczyni, a więc ponosi wyłączną odpowiedzialność za uchybienie terminu do wskazania numeru PESEL Skarżącej. Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem, Skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie art. 87 § 2 p.p.s.a. W uzasadnieniu podniesiono, że Skarżąca ze względu na swój wiek nie posiada telefonu i kontakt z nią okazał się bardziej niż zwykle utrudniony. Nie istniał żaden logiczny inny sposób uzyskania informacji od niej (numeru PESEL) jak tylko poprzez osobistą wizytę w jej miejscu zamieszkania co miało 4 krotnie miejsce. Pełnomocnik podjął próbę kontaktu i dopiero za czwartym razem próba okazała się udana, co skutkowało wskazaniem jej numeru PESEL. W ocenie Skarżącej brak jest konsekwencji w rozumowaniu Sądu I instancji, bowiem pełnomocnik Skarżącej opisując okoliczności braku możliwości kontaktu ze Skarżącą, wywodzi z tego, że miały miejsce problemy komunikacyjne z klientem, które mają charakter niezależny od zachowania pełnomocnika i nie można było ich przewidzieć. Również nie można się zgodzić z uwagami sądu co do niewłaściwego przygotowania sprawy ze względu na brak numeru PESEL w skardze. Jest to brak formalny który może zostać na każdym etapie postępowania uzupełniony i dlatego Sąd I instancji nie powinien stosować ujemnych skutków procesowych na fakt braku numeru PESEL, skoro procedura przewiduje takie okoliczności uzupełnienia braków formalnych skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu winno być wniesione w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.) i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Ponadto, stosownie do art. 87 § 4 p.p.s.a. równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. Mając powyższe na uwadze należy przyjąć, że sąd może przywrócić termin jedynie pod warunkiem wniesienia prośby o jego przywrócenie w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu z równoczesnym dopełnieniem czynności, dla której termin był określony oraz uprawdopodobnieniem przez wnioskodawcę braku winy w uchybieniu terminu. Oceniając okoliczności mające uprawdopodobnić brak winy w naruszeniu terminu sąd powinien brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Instytucja przywrócenia terminu jest bowiem stosowana jedynie w sytuacjach wyjątkowych, tylko wtedy gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć. Ponadto to na stronie spoczywa obowiązek wskazania okoliczności, które mogą potwierdzać, że dana czynność procesowa nie została dokonana w terminie bez jej winy. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy. Przywrócenie terminu nie jest możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa. Może mieć zatem miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku, czyli w razie zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez nią odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw, udaremniły dokonanie czynności w terminie. Oznacza to, że za przesłankę braku winy nie można uznać nieuwagi lub zaniedbania strony. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się również, że brak jest podstaw do przywrócenia terminu z uwagi na nieznajomość przez skarżącego prawa (por. postanowienia NSA: z 27 czerwca 2016 r., II FZ 359/16: z 12 stycznia 2016 r., II OZ 1369/15; z 28 listopada 2012 r., I OZ 869/12; z 8 lipca 2008 r. II OZ 712/08). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił braku swojej winy w uchybieniu terminu, gdyż okoliczności podane we wniosku o przywrócenie terminu oraz w zażaleniu nie dają podstaw do przyjęcia, że uchybienie to było niezawinione. Nie sposób bowiem dopatrzyć się w nich obiektywnych i niezależnych od strony przeszkód w prawidłowym i terminowym wykonaniu wezwania Sądu do podania numeru PESEL Skarżącej. Z brakiem winy mamy bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia okoliczności niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, z powodu których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. Argumentacja pełnomocnika Skarżącej (powtórzona również w przedmiotowym zażaleniu) odnosząca się do tego, że Skarżąca jest w podeszłym wieku i nie posiada telefonu, a w związku z tym jedyny kontakt z nią był możliwy wyłącznie poprzez osobistą wizytę pełnomocnika w jej miejscu zamieszkania wskazuje, jak słusznie podał Sąd I instancji na działanie w pełni zawinione. Zgodzić się przy tym należy w całości ze stanowiskiem zaprezentowanym przez Sądu I instancji, że od pełnomocnika Skarżącej świadczącego swoje usługi zawodowo i profesjonalnie, a więc w ramach prowadzonej przez niego działalności wymaga się zachowania szczególnej staranności przy prowadzeniu spraw swoich mandantów, tak aby nie ponieśli oni szkody. Dlatego też w ramach należytego prowadzenia sprawy obowiązkiem pełnomocnika było zadbanie o uzyskanie od Skarżącej wszystkich niezbędnych informacji i dokumentów umożliwiających wniesienie skargi, w tym zachowanie wszystkich warunków formalnych wnoszonej skargi. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego pełnomocnik Skarżącej nie wskazał także na istnienie żadnych nagłych, nadzwyczajnych okoliczności uniemożliwiających dochowanie terminu. Za takie nie można w żadnym wypadku uznać problemy ze skontaktowaniem się ze Skarżącą. Dodatkowo zauważyć należy, że pełnomocnikowi Skarżącej przysługuje prawo wglądu do akt sądowych, w związku z czym miał możliwość stawienia się w siedzibie Sądu i uczynienia zadość wezwaniu w terminie, gdyż zarówno numer PESEL Skarżącej, jak i jej numer telefonu znajduje się w aktach administracyjnych sprawy. Jeżeli zaś pełnomocnik Skarżącej nie dysponował odpowiednimi informacjami, to w tej sytuacji - jego obowiązkiem było podjęcia działań zmierzających do ich pozyskania w terminie umożliwiającym uzupełnienie braków formalnych w terminie zakreślonym przez Sąd w wezwaniu. Dodać przy tym należy, że numer PESEL musi znajdować się w aktach sądowych i nie ma żadnego znaczenia, czy znajduje się on w aktach administracyjnych sprawy, a w przypadku jego braku na wezwanie Sądu winien być w zakreślonym terminie nadesłany. Mając powyższe na uwadze oraz wzgląd na okoliczności faktyczne niniejszej sprawy, należy stwierdzić, że pełnomocnik Skarżącej nie uprawdopodobnił w przekonujący sposób okoliczności wskazujących na brak winy w uchybieniu terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Tym samym podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że argumenty podniesione we wniosku, jak i w przedmiotowym zażaleniu, nie mogły stanowić podstawy do przywrócenia terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi. Z tych względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.