I GSK 1733/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Salachna Sędzia NSA Bogdan Fischer Sędzia NSA Krzysztof Sobieralski (spr.) Protokolant asystent sędziego Michał Mazur po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej R. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Bd 187/19 w sprawie ze skargi R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie o zmianie wysokości zajętych wierzytelności 1. oddala skargę kasacyjną; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: Sąd I instancji lub WSA) wyrokiem z dnia 9 lutego 2021r., sygn. akt I SA/Bd 187/19 oddalił skargę R. L. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia [...] stycznia 2019 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca, w której zaskarżyła orzeczenie w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono: 1. Na podstawie art. 174 pkt 2 P.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, t.j.: a) art. 3 § 1 i 2 pkt 2 w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez przyjęcie, że działanie organów administracji publicznej było prawidłowe, nie naruszało prawa, co uzasadniało oddalenie skargi, b) art. 61a K.p.a. w związku z art. z art. 54 § 1 w zw. z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. poprzez: - przyjęcie , że w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie dokonano czynności egzekucyjnej na którą przysługiwała by skarga w trybie art. 54 u.p.e.a., - aktualizacja zajęcia nie jest czynnością egzekucyjną w rozumieniu ustawy, c) art. 61a K.pa. w związku z art. z art. 23 § 6 u.p.e.a. poprzez: - przyjęcie, że w stanie faktycznym i prawnym sprawy odmowa wszczęcia postępowania była uzasadniona, - jego niezastosowanie i przyjęcie, że przepis ten nie daje podstaw do kwestionowania zasadności ustalenia przez organ nadzoru, niewystępowania "szczególnie uzasadnionego przypadku" dającego podstawę do przyjęcia skargi do merytorycznego rozpoznania, 2. Na podstawie art. 174 pkt 1 P.p.s.a. naruszenie prawa materialnego: w postaci art. 8 K.p.a., tj. poprzez naruszenie zasady pogłębiania zaufania uczestników postępowania do władzy publicznej. Wskazując na powyższe zarzuty wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Bydgoszczy, zwolnienie skarżącej od ponoszenia opłaty sądowej od niniejszej skargi kasacyjnej. Ponadto na podstawie art. 250 § 1 P.p.s.a. wniesiono o zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych. Jednocześnie oświadczano, że z tytułu zastępstwa w niniejszej sprawie pełnomocnik nie otrzymał wynagrodzenia w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym. Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził aby w rozpoznawanej sprawie wystąpiła z przesłanek nieważności postępowania - określonych w art. 183 § 2 - jak też aby zachodziły przesłanki wymagające uchylenia wydanego w sprawie orzeczenia oraz odrzucenia skargi lub umorzenia postępowania (art. 189 P.p.s.a.). Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny (dalej także jako: NSA) rozpoznając sprawę związany był granicami skargi kasacyjnej, czyli wnioskami skargi kasacyjnej i jej podstawami. Spór w sprawie dotyczy zasadności odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Przed dokonaniem oceny zarzutów zgłoszonych w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. zaznaczenia wymaga, że nie każde naruszenie przepisów postępowania może stanowić podstawę kasacyjną, ale tylko takie, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy przed Sądem I instancji. Oznacza to, że obowiązkiem autora skargi kasacyjnej jest wykazanie, że gdyby do zarzucanego naruszenia przepisów postępowania nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. W skardze kasacyjnej należy wskazać przepisy, które zdaniem jej autora zostały naruszone oraz uzasadnić na czym konkretnie to naruszenie polegało, a także - co istotne - wykazać, że naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Autor skargi kasacyjnej zobowiązany jest więc uzasadnić, że następstwa zarzucanych uchybień były na tyle istotne, że kształtowały lub współkształtowały treść kwestionowanego orzeczenia w takim stopniu, że gdyby do nich nie doszło, to wyrok Sądu I instancji byłby inny. Rozpoznawana skarga nie spełnia wskazanych wymogów. Wskazać należy, że zarzuty zawarte w pkt 1 lit a) oraz pkt 2 petitum skargi kasacyjnej są wadliwe konstrukcyjnie. W ramach pierwszego z wymienionych zarzutów wskazano na przepisy art. 3 § 1 i 2 pkt 2 w związku z art. 151 P.p.s.a. Przywołane regulacje nie mogą stanowić samodzielnej podstawy kasacyjnej. Przepis art. 3 P.p.s.a. w istocie określa zakres sprawowania wymiaru sprawiedliwości przez sądy administracyjne. Naruszeniem tego przepisu indywidualnie mogłoby być orzeczenie przez sąd pierwszej instancji w innej sprawie niż należącej do kognicji sądowoadministracyjnej. Z kolei, przepis art. 151 P.p.s.a. ma charakter wynikowy i jego zastosowanie jest za każdym razem rezultatem uznania, że w sprawie nie zaistniało tego rodzaju naruszenie przepisów prawa materialnego bądź regulacji procesowej, które uzasadniałaby wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego aktu. Chcąc powołać się na zarzut naruszenia tego przepisu, autor skargi kasacyjnej jest zobowiązany bezpośrednio powiązać go z innych konkretnych przepisów (w tym przypadku: przepisów postępowania), które to naruszenia Sąd I instancji wadliwie zaakceptował. Z kolei zarzut zawarty w pkt 2 petitum skargi kasacyjnej został określony jako zarzut naruszenia prawa materialnego, gdy tymczasem wskazanie w jego ramach na art. 8 K.p.a. (bez wskazania jednostki redakcyjnej) determinuje go jako zarzut procesowy. Nie sprecyzowano przy tym (także w uzasadnieniu skargi) na czym miałoby polegać owo naruszenie, a także nie uprawdopodobniono istotności tegoż na wynik sprawy. Nieskuteczne są także pozostałe zarzuty. Przede wszystkim nie zostały one uzasadnione w wymagany sposób (o czym była mowa wstępnie). Treść uzasadnienia skargi kasacyjnej wskazuje, że jej autor zgłasza jedynie uwagi polemiczne w stosunku do poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń tub wskazuje na okoliczności, które nie mają związku z niniejszą sprawą. Niezależnie od powyższego Naczelny Sąd Administracyjny za potrzebne uznał wskazanie, że Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny odmowy wszczęcia postępowania w sprawie skargi na zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia. Bowiem zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nie należy do kategorii czynności egzekucyjnych podlegających zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. Jak słusznie wskazał Sąd I instancji, czynnościami egzekucyjnymi w administracji są wyłącznie czynności faktyczne, dla których ważności ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przewidziała określony rygor i formę ich dokonania. Informacyjny natomiast charakter zawiadomienia, jak również brak odrębnego trybu postępowania uregulowanego w tej ustawie wskazują, że nie można aktualizacji wysokości zajęcia zaliczać do czynności o charakterze wykonawczym, ani też uznać za działanie organu egzekucyjnego zmierzające do zrealizowania środka egzekucyjnego. Naczelny Sąd Administracyjny w ślad za Sądem I instancji stwierdza, że jakkolwiek art. 1a pkt 2 u.p.e.a., zawierający legalną definicję czynności egzekucyjnej, nie wymienia enumeratywnie czynności egzekucyjnych, to jednak nie można przyjąć, że zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia zaliczyć należy do kategorii czynności egzekucyjnych podlegających zaskarżeniu w trybie art. 54 u.p.e.a. W konsekwencji zasadnie organ egzekucyjny odmówił wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi z [...] listopada 2018 r., bowiem zawiadomienie o zmianie wysokości zajęcia nie stanowi czynności egzekucyjnej, ma wyłącznie charakter informacyjny. Zaakcentowania wymaga – na co słusznie zwrócił uwagę WSA, że sytuacja, z jaką mamy do czynienia w niniejszej sprawie nie uprawniała skarżącej do zastosowania trybu zaskarżenia z art. 54 u.p.e.a. Nie dawała podstawy działania również ze względu na oczekiwanie skarżącej, która swoje stanowisko opiera na tym, że np. obowiązek dochodzony od niej nie istnieje lub w znacznie niższej wysokości. Mogła to być podstawa i była zarzutów, w przedmiocie których było wydane postanowienie ocenione przez WSA w Bydgoszczy w wyroku z dnia 5 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Bd 718/18, oddalającego skargę skarżącej. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi kasacyjnej. Na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny, odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości, uznając, iż zachodzi szczególnie uzasadniony przypadek, o którym mowa w tym przepisie, tj. wynikającą z akt sprawy trudną sytuację życiową skarżącego, który miałby zostać obciążony kosztami postępowania sądowego.