III OSK 558/25

Dnia 29 października 2025 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Artur Kuś (spr.) Sędziowie: sędzia NSA Mirosław Wincenciak sędzia del. WSA Maciej Kobak po rozpoznaniu w dniu 29 października 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 18 grudnia 2024 r. sygn. akt II SAB/Ol 135/24 w sprawie ze skargi [...] Towarzystwo Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] na bezczynność Dyrektora Urzędu Statystycznego w Olsztynie w przedmiocie rozpoznania wniosku o wydanie kserokopii karty zgonu lub ujawnienie przyczyny zgonu ubezpieczonej 1. oddala skargę kasacyjną; 2. oddala wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokiem z 18 grudnia 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt II SAB/Ol 135/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę [...] Towarzystwa Ubezpieczeń na Życie Spółka Akcyjna z siedzibą w [...] (dalej: "Towarzystwo Ubezpieczeń" lub "skarżący") na bezczynność Dyrektora Urzędu Statystycznego w Olsztynie (dalej: "Dyrektor" lub "organ") w rozpoznaniu wniosku o wydanie kserokopii karty zgonu lub ujawnienie przyczyny zgonu ubezpieczonej. W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Pismem z 26 sierpnia 2024 r. Towarzystwo Ubezpieczeń zwróciło się do Urzędu Statystycznego w Olsztynie o udostępnienie kserokopii karty zgonu lub w przypadku niemożności jej udostępnienia o wskazanie przyczyn zgonu I. S.. Jako podstawę prawną wniosku skarżący podał art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz.U. z 2021 r. poz. 1130 ze zm.; dalej: "u.d.u.r."). Ponadto skarżący poinformował, że zwrócił się o wskazanie przyczyny zgonu do Urzędu Stanu Cywilnego w Otwocku, a następnie do placówki medycznej, która wystawiła kartę zgonu, lecz informacji tej nie uzyskał. Pismem z 30 sierpnia 2024 r., Dyrektor poinformował, że nie ma możliwości udostępnienia kserokopii ani duplikatu karty zgonu, ponieważ wynika to z ustawowego zakazu udostępniania przez jednostki służb statystyki publicznej danych jednostkowych identyfikowalnych, zebranych w badaniach statystycznych, o którym mowa w art. 10 ustawy z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz.U. z 2023 r. poz. 773 ze zm., dalej "u.s.p."). W piśmie z 6 września 2024 r. zatytułowanym "Przedsądowe wezwanie do udzielenia informacji", skarżący zarzucił organowi, iż odmowa udostępnienia kserokopii bądź duplikatu karty zgonu jest bezprawna i w przypadku jej podtrzymania zostanie skierowana skarga do sądu administracyjnego. Skarżący nie zgodził się z argumentacją organu dotyczącą okoliczności objęcia tajemnicą statystyczną danych jednostkowych identyfikowalnych, zebranych w badaniach statystycznych. Podniósł, iż nie wnioskował o dane z badań statystycznych, ale o dane źródłowe do których, w jego ocenie, ma prawo. W piśmie z 4 października 2024 r., Dyrektor powołując się na art. 10 u.s.p. wskazał, że z racji obowiązku przestrzegania tajemnicy statystycznej nie może udostępnić danych dotyczących przyczyny zgonu ujętych w karcie zgonu. Ponadto przywołał art. 35aa u.s.p., z którego wynika, iż dane osobowe od momentu ich zebrania na potrzeby wykonywania zadań określonych w ustawie stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną, z wyłączeniem informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej. Organ wyjaśnił, iż dane ujęte w części III karty zgonu (przeznaczonej dla potrzeb statystyki publicznej) zbierane są przez Urząd Statystyczny w związku z prowadzeniem badań statystycznych. Dane dotyczące zgonów są bowiem objęte programem badań statystycznych statystyki publicznej określanym przez Radę Ministrów. Dyrektor podniósł, że dane ujęte w karcie zgonu, w tym odnoszące się do przyczyn zgonu danej osoby, od momentu ich zebrania przez Urząd objęte są tajemnicą statystyczną i z racji obowiązku przestrzegania tej tajemnicy nie mogą być udostępnione skarżącemu. W odpowiedzi powołał się także na art. 12 i art. 54 u.s.p., z których wynika odpowiednio obowiązek bezwzględnego przestrzegania tajemnicy statystycznej przez pracowników służb statystyki publicznej oraz sankcja karna za naruszenie tego obowiązku. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie na bezczynność Dyrektora w przedmiocie wniosku o wydanie kserokopii karty zgonu lub ujawnienie przyczyny zgonu ubezpieczonej I. S., Towarzystwo Ubezpieczeń zarzuciło organowi rażące naruszenie art. 42 ust. 1 u.d.u.r. oraz art. 10 i art. 35aa u.s.p. W uzasadnieniu skargi, skarżący zarzucił organowi nieuwzględnienie jego interesu prawnego w uzyskaniu informacji, którego podstawą materialnoprawną jest art. 42 ust.1 u.d.u.r. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych skarżący podkreślił, że tajemnica statystyczna obejmuje dane "wtórnie wykorzystywane w celu realizacji zadań określonych w ustawie" i nie obejmuje danych źródłowych, do wglądu w które daje skarżącemu prawo wynikające z art. 42 ust.1 u.d.u.r. Skarżący wniósł o zobowiązanie organu do przesłania kserokopii karty zgonu ubezpieczonej, stwierdzenie, że bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej odrzucenie, w przypadku zaś nieuwzględnienia jego wniosku o oddalanie skargi. W uzasadnieniu organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Powołanym na wstępie wyrokiem WSA w Olsztynie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."). W ocenie Sądu I instancji, okoliczności świadczące o bezczynności organu nie zaistniały w sprawie objętej skargą. Odnosząc się do kwestii spornej niniejszej sprawy tj. tego czy Dyrektor był zobligowany do udzielenia kserokopii karty zgonu zmarłej Sąd wskazał, że w art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. nie chodzi o prawo do załatwienia sprawy w trybie postępowania administracyjnego, lecz o zindywidualizowane w przepisie prawa w odniesieniu do konkretnego podmiotu uprawnienie albo obowiązek, które może on wykonywać samodzielnie, korzystając w tym zakresie z ochrony prawnej. Źródłem tego uprawnienia są przepisy prawa materialnego, a nie procesowego. Sąd I instancji wskazał, że zgodnie z art. 10 u.s.p. dane jednostkowe identyfikowalne zebrane w badaniach statystycznych podlegają bezwzględnej ochronie, mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu do badań statystycznych; udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione (tajemnica statystyczna). Jednakże o obowiązku zachowania tajemnicy nie decyduje wyłącznie treść informacji. Sąd podkreślił, że te same informacje mogą podlegać ochronie na podstawie odrębnych przepisów w stosunku do różnych podmiotów, a jednocześnie w stosunku do innych osób w ogóle nie podlegać ochronie. Sąd I instancji stwierdził, że karta zgonu jest wykorzystywana przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w pierwszej kolejności do sporządzenia aktu zgonu - dla tego organu jest to zasadnicza funkcja tego dokumentu. Jednocześnie Sąd I instancji podzielił prezentowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego stanowisko, że odmowa dostępu do dokumentacji zgromadzonej przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego oparta jedynie na podstawie przepisów dotyczących statystyki publicznej jest nieprawidłowa. Zdaniem Sądu I instancji, w przypadku Dyrektora nie sposób mówić o rozpoznawaniu indywidualnej sprawy o której mowa w art. 42 ust. 1 u.d.u.r., który stanowi podstawę prawną udostępnienia danych i informacji dotyczących stanu spraw związanych z wypadkiem lub zdarzeniem losowym będącym podstawą ustalenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń. Sąd podkreślił, że z użytego przez prawodawcę w treści art. 42 ust. 1 u.d.u.r. sformułowania "o stanie sprawy" wynika, że wniosek musi dotyczyć pojedynczej, precyzyjnie oznaczonej i wskazanej w treści wniosku sprawy prowadzonej przez Sąd, Prokuraturę czy też Policję. Sąd I instancji zwrócił uwagę, że obowiązek udostępnienia danych i informacji z art. 42 u.d.u.r. ma charakter wyjątku, co predestynuje kierunek ścisłej wykładni tego przepisu. W konsekwencji wszelkie wątpliwości odnośnie do realizacji albo braku realizacji tego obowiązku należy rozpatrywać in favorem braku realizacji. Ponadto nie negując szerokich kompetencji ubezpieczycieli w zakresie pozyskiwania informacji, materiałów od organów i instytucji niezbędnych do ustalenia okoliczności wypadków i zdarzeń losowych oraz wysokości odszkodowania lub świadczenia, którą to okoliczność podnosi skarżący w skardze, Sąd I instancji zauważył, że powyższa regulacja nie odnosi się do sytuacji, w których żądane dane objęte są tajemnicą prawnie chronioną. Zdaniem Sądu I instancji, w obowiązującym porządku prawnym jedyną regulacją prawną przewidującą możliwość zwolnienia z tajemnicy statystycznej jest art. 180 § 2 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. Kodeks postępowania karnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 37 ze zm., dalej: "k.p.k."). Podkreślił, że z tajemnicy statystycznej może zwolnić Sąd. Zaś w postępowaniu przygotowawczym Sąd na wniosek prokuratora, wyłącznie gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Sąd I instancji stwierdził, że skoro nawet na potrzeby postępowania o tak dużej doniosłości prawnej z tajemnicy statystycznej może zwolnić wyłącznie Sąd i tylko w ww. sytuacjach, to całkowitym zaprzeczeniem racjonalności ustawodawcy byłoby uznanie, że w przypadku złożenia przez ubezpieczyciela wniosku z powołaniem na regulację art. 42 ust. u.d.u.r. zachodziłoby zwolnienie z tajemnicy statystycznej danych objętych wnioskiem. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 54 u.s.p. za naruszenie obowiązującej tajemnicy statystycznej grozi odpowiedzialność karna. Dodatkowo zwrócił uwagę, że poza art. 10 u.s.p., który określa zakres przedmiotowy tajemnicy statystycznej, w niniejszej sprawie zastosowanie ma art. 35aa u.s.p., z którego wynika, iż dane osobowe od momentu ich zebrania na potrzeby wykonywania zadań określonych w ustawie stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną, z wyłączeniem informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej. Dane dotyczące zgonów są bezpośrednio objęte programem badań statystycznych statystyki publicznej określanym przez Radę Ministrów. Natomiast dane ujęte w III części karty zgonu oraz kserokopii I części karty zgonu przekazywanych Urzędowi Statystycznemu służą wyłącznie celom badawczym. W konsekwencji Sąd stwierdził, że dane ujęte w karcie zgonu, w tym odnoszące się do przyczyn zgonu danej osoby, od momentu ich zebrania przez organ objęte są tajemnicą statystyczną i z racji obowiązku przestrzegania tej tajemnicy nie mogą być udostępnione skarżącemu i uznał, że Dyrektor nie pozostaje w bezczynności. Towarzystwo Ubezpieczeń wywiodło skargę kasacyjną od powyższego wyroku, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciło naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a., poprzez zaniechanie oceny interesu prawnego skarżącego w otrzymaniu wnioskowanych informacji. Wskazano także na naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 42 ust. 1 u.d.u.r., poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że skarżącemu przysługuje prawo wnioskowania o informacje dotyczące konkretnej osoby fizycznej wyłącznie do organu administracji, który ma kompetencje do rozpoznawania indywidualnych spraw, a nadto wyłącznie w trybie postępowania wyznaczonego art. 180 § 2 k.p.k. oraz art. 10 u.s.p. i art. 35aa u.s.p., poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że tajemnica statystyczna stoi na przeszkodzie realizacji uprawnienia skarżącego wynikającego z przepisu art. 42 ust. 1 u.d.u.r. Podnosząc powyższe zarzuty, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny; ewentualnie, w przypadku uznania, że istota sprawy nie jest dostatecznie wyjaśniona o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Skarżący kasacyjnie zrzekł się przeprowadzenia rozprawy. W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Organ nie żądał przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. 1. Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku. W tych okolicznościach w sprawie badaniu podlegały wyłącznie zarzuty podniesione w skardze kasacyjnej na uzasadnienie przytoczonych podstaw kasacyjnych. Rozpoznając sprawę Naczelny Sąd Administracyjny związany jest granicami skargi. Związanie granicami skargi oznacza związanie podstawami zaskarżenia wskazanymi w skardze kasacyjnej oraz jej wnioskami. Naczelny Sąd Administracyjny bada przy tym wszystkie podniesione przez stronę skarżącą kasacyjnie zarzuty naruszenia prawa (tak NSA w uchwale pełnego składu z 26 października 2009 r. sygn. akt I OPS 10/09, opubl. w ONSAiWSA 2010 z. 1 poz. 1). Zgodnie z art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, a także 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W niniejszej sprawie wskazano wyłącznie na naruszenie prawa materialnego. Stosownie do art. 176 p.p.s.a. strona skarżąca kasacyjnie ma obowiązek przytoczyć podstawy skargi kasacyjnej wnoszonej od wyroku Sądu pierwszej instancji i szczegółowo je uzasadnić wskazując, które przepisy ustawy zostały naruszone, na czym to naruszenie polegało i jaki miało wpływ na wynik sprawy. Rola Naczelnego Sądu Administracyjnego w postępowaniu kasacyjnym ogranicza się do skontrolowania i zweryfikowania zarzutów wnoszącego skargę kasacyjną. 2. Skarga kasacyjna jest niezasadna. Skarżący w pierwszej kolejności zarzucił zaskarżonemu wyrokowi naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. poprzez "(...) zaniechanie oceny interesu prawnego skarżącego w otrzymaniu wnioskowanych informacji". W ocenie NSA, zarzut ten jest całkowicie niezasadny i ze względu na jego powiązanie z przepisami prawa materialnego należało odnieść się do niego w sposób łączny, gdyż w ramach naruszenia przepisów prawa materialnego, skarżący kasacyjnie wskazał na art. 42 ust. 1 u.d.u.r. poprzez "(...) jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że skarżącemu przysługuje prawo wnioskowania o informacje dotyczące konkretnej osoby fizycznej wyłącznie do organu administracji, który ma kompetencje do rozpoznawania indywidualnych spraw, a nadto wyłącznie w trybie postępowania wyznaczonego art. 180 § 2 k.p.a., art. 10 i 35aa u.s.p. poprzez jego błędną wykładnię, skutkującą uznaniem, że tajemnica statystyczna stoi na przeszkodzie realizacji uprawnienia Skarżącego wynikającego z przepisu art. 42 ust. 1 u.d.u.r.". Podniesiony w skardze kasacyjnej zarzut naruszenia art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. w realiach niniejszej sprawy nie mógł odnieść skutku. Art. 141 § 4 p.p.s.a. jest przepisem proceduralnym, regulującym wymogi uzasadnienia. Zarzut naruszenia tego przepisu może być skutecznie postawiony w szczególności w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. sygn. akt II FPS 8/09; wyrok NSA z 20 sierpnia 2009 r. sygn. akt II FSK 568/08). Naruszenie to musi być przy tym na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za jego pomocą nie można skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego lub stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, brak szczegółowego odniesienia się przez wojewódzki sąd administracyjny do wszystkich zarzutów zawartych w skardze i skoncentrowanie się tylko na istotnych kwestiach, nie jest wadliwością, o ile te istotne kwestie mają znaczenie dla rozstrzygnięcia, a wątki pominięte mają jedynie charakter uboczny i nie rzutują na wynik sprawy (por. wyrok NSA z 24 czerwca 2004 r. sygn. akt FSK 2633/04; wyrok NSA z 12 czerwca 2014 r. sygn. akt I OSK 2721/13). W ramach rozpatrywania zarzutu naruszenia tego przepisu Naczelny Sąd Administracyjny zobowiązany jest jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. W tej sprawie uzasadnienie zaskarżonego wyroku zawiera przedstawienie stanu sprawy, treści samej skargi, stanowiska strony przeciwnej, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. Zatem zawiera wszystkie wymagane elementy. Zdaniem NSA, skarżący w uzasadnieniu skargi kasacyjnej praktycznie nie zawarł wyjaśnienia, w czym dopatruje się złamania przez Sąd art. 141 § 4 zd. 1 p.p.s.a. W niniejszej sprawie uzasadnienie wyroku odpowiada prawu, zostało sporządzone zgodnie z art. 141 § 4 p.p.s.a. Sąd przedstawił logiczny ciąg twierdzeń, z których jasno wynika dlaczego uznał, iż nie doszło do bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o wydanie kserokopii karty zgonu lub ujawnienie przyczyny zgonu ubezpieczonej. Dokonanie jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia i ustalenie przesłanek, którymi kierował się Sąd podejmując zaskarżone orzeczenie nie nastręcza żadnych trudności. Treść uzasadnienia pozwala na dokonanie kontroli kasacyjnej orzeczenia. Okoliczność, że stanowisko zajęte przez Sąd pierwszej instancji jest odmienne od prezentowanego przez stronę wnoszącą skargę kasacyjną, nie oznacza, że uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne oraz nie poddaje się kontroli instancyjnej. 3. Istota sprawy sprowadza się do oceny tego, czy Sąd I instancji prawidłowo uznał, że dane ujęte w karcie zgonu, w tym odnoszące się do przyczyn zgonu danej osoby, od momentu ich zebrania przez organ objęte są tajemnicą statystyczną i z racji obowiązku przestrzegania tej tajemnicy nie mogą być udostępnione skarżącemu. W ocenie NSA, nie zasługiwał na uwzględnienie główny zarzut naruszenia prawa materialnego zawarty w skardze kasacyjnej wskazujący na naruszenia przepisów prawa materialnego tj. art. 42 ust. 1 u.d.u.r. oraz art. 10 u.s.p. i art. 35aa u.s.p. z kilku zasadniczych względów. Po pierwsze – zgodnie z art. 42 ust. 1 u.d.u.r.: "Sąd, prokuratura, Policja oraz inne organy i instytucje, na wniosek zakładu ubezpieczeń, w zakresie zadań przez ten zakład ubezpieczeń wykonywanych i w celu ich wykonania, w związku z wypadkiem lub zdarzeniem losowym będącym podstawą ustalania odpowiedzialności, udzielają informacji o stanie sprawy oraz udostępniają zebrane materiały, jeżeli są one niezbędne do ustalenia okoliczności tych wypadków i zdarzeń losowych oraz wysokości odszkodowania lub świadczenia". W literaturze wskazuje się, że wskazany w tym przepisie obowiązek udostępnienia danych i informacji ma charakter wyjątku, co predestynuje kierunek wykładni tego przepisu, która musi przyjąć postać wykładni ścisłej. W konsekwencji wszelkie wątpliwości odnośnie do realizacji albo braku realizacji tego obowiązku należy rozpatrywać in favorem braku realizacji. Tym samym obowiązek z art. 42 u.d.u.r. dotyczy wyłącznie instytucji literalnie wymienionych w tym przepisie, przy czym instytucje te mają realizować ten obowiązek wyłącznie w sytuacjach określonych literalnie w treści tego przepisu (por. M. Szczepańska (red.), P. Wajda (red.), Ustawa o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Komentarz, wer. el., WK 2017). Z kolei art. 10 u.s.p. wskazuje, że: "Dane jednostkowe identyfikowalne zebrane w badaniach statystycznych podlegają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu do badań statystycznych; udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione (tajemnica statystyczna). W literaturze przedmiotu wskazuje się, że udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione (tajemnica statystyczna). Lekarze stwierdzający zgon i jego przyczyny obowiązani są, dla potrzeb statystyki publicznej, udzielać na żądanie właściwych organów wyjaśnień odnoszących się do faktu zgonu i jego przyczyny. Wyjaśnienia te stanowią tajemnicę prawnie chronioną i mogą być wykorzystywane tylko dla potrzeb statystyki publicznej oraz w postępowaniu sądowym (por. P. Kasprzyk, Odmowa wydania kopii karty zgonu z akt zbiorowych przez kierownika USC, Metryka 2019, nr 1, s. 160-164). Z kolejnego powołanego w sprawie przepisu - tj. art. 35 aa u.s.p. wynika, że: "Dane osobowe od momentu ich zebrania bezpośrednio od respondentów albo z systemów informacyjnych administracji publicznej i rejestrów urzędowych lub niepublicznych systemów informacyjnych na potrzeby wykonywania zadań określonych w ustawie stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną z wyłączeniem informacji zawartych w krajowym rejestrze urzędowym podmiotów gospodarki narodowej". Zestawiając wskazane przepisy nie można uznać, że przyznają one skarżącemu samoistne prawo do uzyskiwania wnioskowanych informacji (w tym odnoszących się do przyczyn zgonu) od organów administracji (tj. Dyrektora Urzędu Statystycznego). Po drugie – powoływane w skardze kasacyjnej orzeczenia sądów administracyjnych zapadały na gruncie odmiennych od analizowanego stanów faktycznych. Dotyczyły bowiem spraw rozpoznawanych przez Kierowników Urzędów Stanu Cywilnego a nie przez Dyrektora Urzędu Statystycznego. To dwa różne podmioty realizujące różne zadania publiczne, zawarte w różnych ustawach. Sąd I instancji zasadnie wskazał, że pomiędzy sprawami rozpatrywanymi przez Kierowników Urzędów Stanu Cywilnego a niniejszą sprawą rozpatrywaną przez Dyrektora Urzędu Statystycznego zachodzą zasadnicze odmienności, które nie pozwalają przyjąć tożsamości zadań i uprawnień obu podmiotów. Sąd w uzasadnieniu wyroku w sposób właściwy omówił okoliczności wskazujące na te odmienności oraz przytoczył argumentację prawną przemawiają za prawidłowością stanowiska organu. NSA w pełni podziela tą argumentację i nie ma potrzeby ponownego ich przytaczania. Po trzecie – Sąd I instancji słusznie wywiódł, iż obowiązek udostępnienia danych i informacji wskazanych w art. 42 u.d.u.r. ma charakter wyjątku. Zatem skoro jest to wyjątek, to musi podlegać wykładni ścisłej a wszelkie wątpliwości odnośnie do realizacji albo braku realizacji tego obowiązku należy rozpatrywać jako brak możliwości takiej realizacji. Należy zauważyć, że wyłączenie tajemnicy prawnie chronionej musi znaleźć konkretyzację w jasno określonej normie prawnej. Tak jest chociażby w przypadku art. 180 § 2 k.p.k. lub w powołanym przez skarżącego art. 35 u.d.u.r. W żadnym wypadku wyjątek taki nie może dorozumiany lub podlegać swobodnemu uznaniu. Zatem brak takiego konkretnego odniesienia w art. 42 u.d.u.r. należy odczytywać w sposób, który uczynił Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku. Sąd wyjaśnił, że art. 42 u.d.u.r. nie odnosi się do sytuacji, w których żądane dane objęte są tajemnicą prawnie chronioną, a taki niewątpliwie charakter ma tajemnica statystyczna. Dane ujęte w karcie zgonu, o które wnioskował skarżący należą do danych objętych jej ochroną (art. 10 u.s.p. w zw. z art. 2 pkt 8a u.s.p.). Sąd I instancji w związku z tym problemem prawidłowo wyjaśnił szczególny charakter tajemnicy statystycznej, jak również wskazał, że naruszenie tajemnicy statystycznej zagrożone jest sankcją karą wyrażoną w art. 54 u.s.p. Po czwarte – nie można uznać, że wskazana przez Sąd I instancji wykładnia mających zastosowanie w sprawie przepisów prowadzi do niekonsekwencji czy niespójności systemowej. W kwestii udostępniania zakładom ubezpieczeń dokumentacji medycznej przez podmioty udzielające świadczeń zdrowotnych bądź zasięgania przez zakłady ubezpieczeń od tych podmiotów informacji o stanie zdrowia ubezpieczonego art. 38 u.d.u.r. i art. 26 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta stanowią, że podstawą udostępnienia bądź zasięgnięcia informacji jest zgoda osoby ubezpieczonej (pacjenta). Zatem w systemie prawa wprost uregulowano zasady i przesłanki dostępu do tego rodzaju informacji przez zakłady ubezpieczeń. To zgoda ubezpieczonego warunkuje skorzystanie przez ubezpieczyciela z przysługujących mu uprawnień, o których mowa w powyższych przepisach. W kontekście tajemnicy statystycznej u.d.u.r. nie zawiera regulacji znoszącej tajemnicę statystyczną. Regulacji umożliwiającej zwolnienie pracowników służb statystyki publicznej z tajemnicy statystycznej nie zawiera także u.s.p. Fakt, że zakłady ubezpieczeń obowiązane są do zachowania tajemnicy dotyczącej poszczególnych umów ubezpieczenia, stosownie do powołanego przez skarżącego art. 35 u.d.u.r. nie ma znaczenia na gruncie tej sprawy. Nie oznacza to bowiem, że pracownicy służb statystyki publicznej zobowiązani do przestrzegania tajemnicy statystycznej w sposób bezwzględny dzięki powyższej regulacji z tajemnicy statystycznej zostaną zwolnieni. Po piąte – Sąd I instancji prawidłowo wskazał, że w obowiązującym porządku prawnym jedyną regulacją prawną przewidującą możliwość zwolnienia z tajemnicy statystycznej jest art. 180 § 2 k.p.k. Z tajemnicy statystycznej może więc zwolnić Sąd. Zaś w postępowaniu przygotowawczym Sąd na wniosek prokuratora, wyłącznie gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. Tak więc, skoro nawet na potrzeby postępowania o tak dużej doniosłości prawnej z tajemnicy statystycznej może zwolnić wyłącznie Sąd i tylko w szczególnych sytuacjach, to całkowitym zaprzeczeniem racjonalności ustawodawcy byłoby uznanie, że w przypadku złożenia przez ubezpieczyciela wniosku z powołaniem na regulację art. 42 ust. 1 u.d.u.r. zachodziłoby zwolnienie z tajemnicy statystycznej danych objętych wnioskiem. Zatem art. 42 u.d.u.r. w przypadku wnioskowania o dane objęte tajemnicą statystyczną nie stanowi podstawy do jej wyłączenia. Wbrew temu co podnosi skarżący, Sąd w żadnym miejscu uzasadnienia nie zawarł stwierdzenia, że skarżącemu przysługuje prawo wnioskowania o informacje dotyczące konkretnej osoby wyłącznie w trybie postępowania wyznaczonego art. 180 § 2 k.p.k. Oczywistym jest bowiem, że adresatami normy wyrażonej w tym przepisie są sąd i prokurator w ramach prowadzonego postępowania karnego. Dodatkowo mona wskazać, że zasada wyrażona w art. 180 § 2 k.p.k. ma także zastosowanie do wydania dokumentów zawierających tajemnicę statystyczną (zgodnie z art. 226 k.p.k.). Po szóste – prawidłowo Sąd I instancji wskazał, że dane dotyczące zgonów ujęte w III części karty zgonu oraz kserokopii I części karty zgonu służą wyłącznie celom badawczym. Zbierane są przez urzędy statystyczne w związku z prowadzeniem badań statystycznych, objętych programem badań statystycznych statystyki publicznej określanym przez Radę Ministrów. Organ nie rozpoznaje przy tym indywidualnych spraw i nie prowadzi ewidencji przyczyn zgonów konkretnych osób. Otrzymywane przez organ statystyczny z poszczególnych urzędów stanu cywilnego kserokopie I części kart zgonu (są w niej zawarte dane takie jak imię, nazwisko, numer PESEL osoby zmarłej) oraz oryginały III części kart zgonu niejednokrotnie nie są przekazywane jako jeden zestaw dokumentów dotyczący konkretnej osoby. Z punktu widzenia celu jakim mają służyć te dane - prowadzenie badań statystycznych - nie ma to o tyle większej doniosłości, albowiem jak w każdych badaniach dopuszczalny jest próg błędu, który nie jest istotny z punktu widzenia ostatecznych wyników badań. Organ polega zatem na dokumentacji przekazanej przez urzędy stanu cywilnego. W odniesieniu do przekazanych dokumentów organ statystyczny nie prowadzi czynności sprawdzających czy USC przekazując kserokopie cz. I kart zgonu i oryginały cz. III kart zgonu dokonały ich prawidłowego przyporządkowania. Dane dotyczące zgonów od momentu ich zebrania przez organy statystyczne stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną. W związku z powyższym podlegają bezwzględnej ochronie. Dane te mogą być wykorzystywane wyłącznie do opracowań, zestawień i analiz statystycznych oraz do tworzenia przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego operatu do badań statystycznych. Udostępnianie lub wykorzystywanie tych danych dla innych niż podane w ustawie celów jest zabronione. Należy zauważyć, że objęcie bezwzględną ochroną danych gromadzonych przez służby statystyki publicznej, w związku z realizacją zadań określonych w u.s.p. ma określony cel. Tajemnica statystyczna odnoszona do danych indywidualnych stanowi bowiem gwarancję wiarygodności statystyki publicznej, a więc w ogóle jej przydatności dla władz państwowych. Po siódme – rację ma również Sąd I instancji wskazując, że w przypadku Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego karta zgonu stanowi podstawę załatwienia indywidualnej sprawy i sporządzenia aktu zgonu oraz jest włączana do akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego (dotyczących konkretnej osoby). W związku z powyższym mają do niej zastosowanie wszystkie przepisy odnoszące się do akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego. Zatem inny jest zakres zadań Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego i inny Dyrektora Urzędu Statystycznego. Nie sposób przyznać racji twierdzeniu skarżącego, iż zaprzeczeniem racjonalności ustawodawcy byłoby uznanie, że Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego ma obowiązek udostępnić zakładowi ubezpieczeń kartę zgonu, a Dyrektor Urzędu Statystycznego takiego obowiązku nie ma. Po ósme - można przyjąć, że wszystkie dane od momentu ich zebrania na potrzeby zadań wykonywanych w u.s.p. (a takimi są niewątpliwie prowadzone przez urząd statystyczny badania w zakresie przyczyn zgonów) stają się danymi statystycznymi i objęte są tajemnicą statystyczną. Stanowi, o tym wprost art. 35aa u.s.p. 4. Biorąc pod uwagę powyższe, zasadnie przyjął Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie Dyrektor Urzędu Statystycznego w Olsztynie nie pozostawał w bezczynności w przedmiocie wniosku skarżącego o wydanie kserokopii karty zgonu lub ujawnienie przyczyny zgonu ubezpieczonej. Wniosek ten nie mógł być bowiem udostępniony, gdyż wynikało to z ustawowego zakazu udostępniania przez organy statystyki publicznej danych jednostkowych identyfikowalnych, zebranych w badaniach statystycznych. Prawidłowo zatem przyjął organ statystyczny, że z racji obowiązku przestrzegania tajemnicy statystycznej nie może udostępnić danych dotyczących przyczyny zgonu ujętych w karcie zgonu. Pokreślić trzeba, że w przypadku skargi na bezczynność przedmiotem sądowej kontroli nie jest określony akt lub czynność organu administracji, lecz ich brak w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. Dla uznania bezczynności konieczne jest zatem ustalenie, że organ zobowiązany był na podstawie przepisów prawa do wydania decyzji lub innego aktu albo do podjęcia określonych czynności. Powyższe determinuje zakres kontroli sądu, sprowadzającej się w tym wypadku do oceny, czy sprawa podlega załatwieniu przez organ w drodze określonego przez ustawodawcę aktu administracyjnego lub czynności. Skoro w niniejszej sprawie organ statystyczny nie był upoważniony do udostępnienia żądanych danych - to nie mógł tym samym pozostawać w bezczynności. 5. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt 1 wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił wniosek zawarty w odpowiedzi na skargę kasacyjną o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego, o czym orzekł jak w pkt 2 wyroku. Pismo organu zawierające wniosek o zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego zostało wniesione w odpowiedzi na skargę przez dyrektora a nie profesjonalnego pełnomocnika. Z treści art. 179 p.p.s.a. nie wynika, aby odpowiedź na skargę kasacyjną musiała być sporządzona przez podmiot określony w art. 175 p.p.s.a. (por. wyrok NSA z 28 czerwca 2005 r., sygn. akt FSK 1930/04). Jeżeli odpowiedź na skargę kasacyjną nie zostanie sporządzona przez wspomniany podmiot, to nie ma jednak żadnych podstaw do zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, o których mowa w art. 204 p.p.s.a. w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (por. uchwała 7 sędziów NSA z 19 listopada 2012 r., sygn. akt II FPS 4/12).