I OZ 517/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk po rozpoznaniu w dniu 4 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 marca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 410/24 o odmowie przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi P. P. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 20 marca 2024 r. znak: DSZ-V.4321.2.92.2024.MU w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z 26 marca 2024 r. P. P. (dalej: "Skarżąca") wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (dalej: "Sąd I instancji") skargę na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej (dalej: "organ") z 20 marca 2024 r. znak: DSZ-V.4321.2.92.2024.MU w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie nienależnie pobranego świadczenia wychowawczego. Skarga została wniesiona jako załącznik do pisma z 24 kwietnia 2024 r. przesłanego na adres elektronicznej skrzynki podawczej organu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 28 maja 2024 r. wezwano organ do uzupełnienia akt administracyjnych poprzez nadesłanie dokumentów weryfikacji podpisów pod skargą z 26 marca 2024 r. W odpowiedzi na powyższe organ przy piśmie z 20 czerwca 2024 r. przesłał dokument weryfikacji podpisu pod dokumentem 20240424-1541-0 wniosek.hml. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 10 czerwca 2024 r. Skarżąca została wezwana do uzupełnienia braków formalnych skargi przez osobiste podpisanie skargi lub nadesłanie odpisu skargi osobiście podpisanego, w terminie 7 dni, pod rygorem odrzucenia skargi. Powyższe wezwanie zostało skutecznie doręczone Skarżącej 29 lipca 2024 r. Skarżąca odpowiedziała na wezwanie Sądu przesyłając 5 sierpnia 2024 r. połowę podpisanej skargi zaś druga połowa podpisanej skargi została nadesłana przez Skarżącą 6 sierpnia 2024 r. tj. jeden dzień po upływie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Jednocześnie Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W jego uzasadnieniu podniosła, że 5 sierpnia 2024 r. wniosła trzy części podpisanej skargi za pomocą serwisu biznes.gov. Pozostała część skargi nie została podpisana, gdyż wystąpił błąd podczas podpisywania dokumentu i wysłanie bez podpisu nie było możliwe. W załączeniu przesłała zrzut ekranu z komunikatem o treści "Przepraszamy. Nie udało się prawidłowo podpisać dokumentu. Spróbuj ponownie". Postanowieniem z dnia 20 września 2024 r. - Sąd I instancji odmówił Skarżącej przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca. Naczelny Sąd Administracyjny, postanowieniem z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt I OZ 801/24, uchylił ww. postanowienie odmawiające przywrócenia terminu i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 czerwca 2024 r. przyjęto, iż skarga nie spełniała wymogów formalnych, gdyż Skarżąca złożyła podpis pod załącznikiem do skargi a nie pod samą skargą, jednakże ustalenia w tym zakresie budzą wątpliwości. Sąd I instancji, nie wyjaśnił bowiem, czy w jego ocenie skarga została wniesiona w formie dokumentu elektronicznego, jaki rodzaj pisma został w istocie podpisany przez Skarżącą 24 kwietnia 2024 r., a także czy podpis ten spełnia wymogi podpisu, o którym mowa w art. 46 § 2a p.p.s.a. Dopiero poczynienie tych ustaleń pozwoli Sądowi I instancji na podjęcie właściwego kierunku dalszego procedowania w sprawie. Wykonując wytyczne Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji pismem z 28 stycznia 2025 r. wezwał pełnomocnika organu do udzielenia, odpowiedzi czy raport weryfikacji podpisów "20240424-1541-0-wniosek.hml" dotyczy formularza pisma ogólnego zatytułowanego "Skarga do WSA DSZ-V.4321.2.92.2024.MU" nadesłanego przez Skarżącą 24 kwietnia 2024 r. czy też stanowiącej załącznik do formularza ogólnego - skargi na decyzję z 20 marca 2024 r. nr DSZ-V.4321.2.92.2024.MU., w terminie 7 dni. Jednocześnie w przypadku podpisania elektronicznie przez Skarżącą zarówno formularza pisma ogólnego jak i załącznika stanowiącego skargę, wezwano organ do nadesłania w terminie 7 dni, brakującego raportu weryfikacji podpisu. W odpowiedzi na powyższe wezwanie organ pismem z 5 lutego 2025 r. wskazał, że przesłany 20 czerwca 2024 r. raport weryfikacji podpisu dotyczy formularza pisma ogólnego z 24 kwietnia 2024 r. Postanowieniem z dnia 21 marca 2025 r., sygn. akt VIII SA/Wa 410/24 – Sąd I instancji na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej: "p.p.s.a.") ponownie odmówił przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że stosownie do art. 190 p.p.s.a. wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt I OZ 801/24. Sąd I instancji wskazał bowiem, że po uzyskanych wyjaśnieniach organu uznał, że skarga z 26 marca 2024 r. została wniesiona jako załącznik do pisma ogólnego (przewodniego) z 24 kwietnia 2024 r. przesłanego na adres elektronicznej skrzynki podawczej organu nadanego za pośrednictwem portalu biznes.gov.pl., który realizuje doręczenia przez platformę ePUAP. Na podstawie wyjaśnień organu Sąd I instancji ustalił także, że przesłany 20 czerwca 2024 r. raport weryfikacji podpisu dotyczy formularza pisma ogólnego z 24 kwietnia 2024 r. Organ przy tym nie przesłał żadnych innych dokumentów. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że wobec jednoznacznego stwierdzenia organu, że nadesłany przy piśmie z 20 czerwca 2024 r report weryfikacji podpisu dotyczy nadesłanego przez Skarżąca 24 kwietnia 2024 r. pisma ogólnego (przewodniego), zasadnie Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie z 10 czerwca 2024 r. o wezwaniu Skarżącej do podpisania skargi, albowiem wniesiona jako załącznik do tego pisma skarga z 26 marca 2024 r. nie została opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Przechodząc natomiast do wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi - Sąd I instancji wskazał, że z akt rozpoznawanej sprawy wynika, że przesyłkę pocztową zawierającą ponowne wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z 10 czerwca 2024 r. skierowano za pośrednictwem poczty na podany przez Skarżącą adres do korespondencji. Wezwanie zawierało pouczenie o terminie uzupełnienia braków formalnych skargi oraz o skutkach jego niedotrzymania. Zatem, zdaniem Sądu I instancji, Skarżąca była świadoma, że odbierając przesyłkę 29 lipca 2024 r. ma do 5 sierpnia 2024 r. termin na uzupełnienie braków formalnych skargi w postaci podpisu. Sąd I instancji podał przy tym, że Skarżąca uzasadniła uchybienie terminu problemami technicznymi w działaniu platformy biznes.gov.pl. Na poparcie swoich twierdzeń Skarżąca załączyła wydruk z zrzutu ekranu z komunikatem o nieudanej próbie podpisania dokumentu. W ocenie Sądu I instancji, powyższa argumentacja nie zasługiwała na uwzględnienie. Z przedłożonego wydruku nie wynika bowiem adres strony jak również kto jest dysponentem skrzynki, z której dokonano wydruku. Wydruk zawiera komunikat o treści "Przepraszamy. Nie udało się prawidłowo podpisać dokumentu. Spróbuj ponownie". Nie wynika z niego również, czy jest to serwer platformy ePUAP skrzynki nadawczej Skarżącej i czy błąd dotyczy komunikacji przy próbie wysłania podpisanej skargi. Sąd I instancji podał także, że ma świadomość, że z funkcjonowaniem wszelkich systemów informatycznych nieodłącznie i w sposób nieunikniony wiąże się możliwość wystąpienia określonych problemów technicznych. Jednakże, w ocenie Sądu I instancji, wskazywany błąd strony internetowej nie jest okolicznością nadzwyczajną, czy nagłą, której nie można było przewidzieć, a w konsekwencji, która uzasadniałaby po stronie Skarżącej brak winy w uchybieniu ustawowemu terminowi, o przywrócenie którego obecnie wnosi. Skarżąca należycie dbająca o swoje interesy, mająca świadomość upływającego terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz konsekwencji z tym związanych, napotykając trudności w złożeniu podpisu pod dalszą częścią skargi powinna podjąć stosowne działania mające na celu usunięcie tej awarii, poprzez skontaktowanie się ze wsparciem informatycznym serwisu, bądź uzupełnić braki formalne skargi korzystając z usług operatora pocztowego. Sąd I instancji podał, że w złożonym wniosku nie zostało wskazane, czy Skarżąca podjęła tego rodzaju czynności, co mogłoby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Tym bardziej, że ostatni podpis pod częścią skargi podpisanej w terminie został złożony o godzinie 14.54, a zatem Skarżąca miała co najmniej kilka godzin na nadanie przesyłki zawierającej prawidłowo podpisaną skargę na poczcie albo podjęcie próby rozwiązania problemu przez kontakt z obsługą informatyczną serwisu. Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że Skarżąca nie zdołała uprawdopodobnić, iż uchybienie terminu na uzupełnienie braku formalnego skargi nastąpiło bez jej winy. W szczególności, zdaniem Sądu I instancji, nie sposób przyjąć aby uchybienie terminowi na dokonanie wskazanej czynności nastąpiło wskutek przeszkody, której Skarżąca nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Skarżąca nie uprawdopodobniła, że nie miała możliwości uzupełnienie braku skargi w żaden ze sposobów przewidzianych w ustawie Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Posługiwanie się środkami komunikacji elektronicznej jest jednym z uprawnień strony. Jeżeli zatem przekazywanie korespondencji w formie elektronicznej jest dla strony utrudnieniem, zamiast udogodnieniem, to jest ona uprawniona a nawet zobowiązana do skorzystania z tradycyjnych form korespondencji, to jest świadczonych przez wyznaczonego operatora pocztowego. Końcowo, odnosząc się do twierdzeń Skarżącej, że właściwie podpisaną skargę Sąd otrzymał 2 lipca 2024 r. wraz ze skargą na decyzję DSZ-V.4321.1.78.2024.MU, sygn. akt VIII SA/Wa 409/24 - Sąd I instancji podał, że ani w aktach niniejszej sprawy ani w aktach sprawy o wskazanej wcześniej sygnaturze nie znajduje się podpisany egzemplarz skargi na decyzję z 20 marca 2024 r. znak DSZ-V.4321.2.92.2024.MU. Korespondencja, która wpłynęła do Sądu 2 lipca 20224 r. numer nadawczy R 35978841 zgodnie z opisem na prezentacie Sądu zawierała jeden odpis i była to podpisana skarga na decyzję DSZ-V.4321.1.78.2024.MU, którą dołączono do sprawy o sygn. VIII SA/Wa 409/24 (k. 59 akt sądowych). Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła Skarżąca. W uzasadnieniu podała, że Sąd I instancji otrzymał podpisaną skargę w dniu 2 lipca 2024 r. wraz ze skargą do drugiej ze spraw o sygn. akt VIII SA/Wa 409/24, czego potwierdzeniem jest zwrotne potwierdzenie odbioru, którego kserokopię załączyła do zażalenia. Jej zdaniem, Sąd I instancji dopuścił się niedbalstwa, gdyż nadesłała dwie podpisane skargi w jednej kopercie do dwóch spraw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw i dlatego podlegało oddaleniu. Stosownie do treści art. 190 p.p.s.a., znajdującego zastosowanie również do postępowania toczącego się na skutek zażalenia (por. art. 197 § 2 p.p.s.a.), sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W realiach niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Sąd I instancji wykonał zalecenia Naczelnego Sądu Administracyjnego zawarte w postanowieniu z dnia 7 stycznia 2025 r., sygn. akt I OZ 801/24. Sąd I instancji ustalił bowiem bezsprzecznie, że skarga z 26 marca 2024 r. została wniesiona jako załącznik do pisma ogólnego (przewodniego) z 24 kwietnia 2024 r. Na podstawie wyjaśnień organu Sąd I instancji ustalił także, że przesłany 20 czerwca 2024 r. raport weryfikacji podpisu dotyczy formularza pisma ogólnego z 24 kwietnia 2024 r. Wobec powyższego Sąd I instancji prawidłowo uznał, że wobec jednoznacznego stwierdzenia organu, że nadesłany przy piśmie z 20 czerwca 2024 r report weryfikacji podpisu dotyczy nadesłanego przez Skarżąca 24 kwietnia 2024 r. pisma ogólnego (przewodniego), to zasadnie Przewodniczący Wydziału wydał zarządzenie z 10 czerwca 2024 r. o wezwaniu Skarżącej do podpisania skargi, albowiem wniesiona jako załącznik do tego pisma skarga z 26 marca 2024 r. nie została opatrzona kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Przechodząc zaś do wniosku Skarżącej o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi wskazać należy, że zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu administracyjnym podjęta po upływie terminu jest bezskuteczna. Stosownie jednak do art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd na wniosek strony postanowi o przywróceniu terminu, jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy. Jak stanowi art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana w terminie 7 dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Bez powtarzania argumentacji Sądu I instancji – z którą Naczelny Sąd Administracyjny się zgadza - należy przypomnieć, że przywrócenie terminu może mieć miejsce wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), czy nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Przy ocenie winy lub jej braku w uchybieniu terminowi do dokonania czynności procesowej, należy brać pod rozwagę także okoliczności świadczące o podjęciu lub nie podjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym konkretnym przypadku Skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu miało charakter przez nią niezawiniony, wskazana bowiem przyczyna nie mogła być podstawą do uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. Zdaniem Sądu nie ulega bowiem wątpliwości, że Skarżąca, wykonując określoną czynność – w tym przypadku przesłanie korespondencji drogą elektroniczną, ponosi odpowiedzialność za to, aby czynność ta została dokonana z zachowaniem wymaganej staranności. Nie ulega wątpliwości, że Skarżąca nie uprawdopodobniła twierdzenia, jakoby nieprzesłanie korespondencji elektronicznej w terminie wynikało z awarii w działaniu platformy biznes.gov.pl. Zgodzić się przy tym należy z Sądem I instancji, że z przedłożonego wydruku nie wynika adres strony, jak również kto jest dysponentem skrzynki, z której dokonano wydruku. Przedmiotowy wydruk zawiera komunikat o treści "Przepraszamy. Nie udało się prawidłowo podpisać dokumentu. Spróbuj ponownie". Nie wynika z niego również, czy jest to serwer platformy ePUAP skrzynki nadawczej Skarżącej i czy błąd dotyczy komunikacji przy próbie wysłania podpisanej skargi. W tym kontekście podzielić również należy zapatrywania Sądu I instancji, że Skarżąca należycie dbająca o swoje interesy, mając świadomość upływającego terminu do uzupełnienia braku formalnego skargi oraz konsekwencji z tym związanych, napotykając trudności w złożeniu podpisu pod dalszą częścią skargi powinna podjąć stosowne działania mające na celu usunięcie tej awarii, poprzez skontaktowanie się ze wsparciem informatycznym serwisu, bądź uzupełnić braki formalne skargi korzystając z usług operatora pocztowego. W złożonym wniosku, jak słusznie wskazał Sąd I instancji, nie zostało wskazane, czy Skarżąca podjęła tego rodzaju czynności, co mogłoby uprawdopodobnić brak winy w uchybieniu terminu. Co istotne ostatni podpis pod częścią skargi podpisanej w terminie został złożony o godzinie 14.54, a zatem Skarżąca miała co najmniej kilka godzin na nadanie przesyłki zawierającej prawidłowo podpisaną skargę na poczcie albo podjęcie próby rozwiązania problemu przez kontakt z obsługą informatyczną serwisu. Nadto, jak wskazuje się w orzecznictwie, kwestie ewentualnych problemów technicznych podlegają reklamacji. W celu potwierdzenia wadliwości działania platformy w zakresie skrzynki Skarżącej, należało złożyć stosowny wniosek do właściwego podmiotu publicznego, czego w tym przypadku nie uczyniono. Tymczasem Skarżąca powinna była w tym zakresie dokonać reklamacji, której ewentualne rozpatrzenie dałoby możliwość stwierdzenia zaistnienia okoliczność związanych z sugerowaną we wniosku awarią w działaniu platformy biznes.gov.pl. Co za tym idzie, Naczelny Sąd Administracyjny nie może przyjąć, że Skarżąca podjęła odpowiednie środki w celu uprawdopodobnienia okoliczności wskazujących na nieprawidłowe działanie platformy biznes.gov.pl., a tym samym nie uprawdopodobniła w należyty sposób braku winy w niedochowaniu terminu. Odnosząc się natomiast do argumentacji zażalenia, jakoby podpisaną skargę Sąd I instancji otrzymał 2 lipca 2025 r., wskazać należy, że powyższego nie potwierdzają akta sądowe sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 409/24 do których nadesłania Sąd I instancji został zobowiązany przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym kontekście Sąd rozpoznający niniejsze zażalenie również w całości podziela argumentację przedstawioną w zaskarżonym postanowieniu. Ani bowiem w aktach niniejszej sprawy ani w aktach sprawy o sygn. akt VIII SA/Wa 409/24 nie znajduje się podpisany egzemplarz skargi na decyzję z 20 marca 2024 r. znak DSZ-V.4321.2.92.2024.MU. Z uwagi na powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.