I SA/Ol 437/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodnicząca sędzia WSA Katarzyna Górska (sprawozdawca) Sędziowie sędzia WSA Andrzej Brzuzy sędzia WSA Anna Janowska po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 9 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w O. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie z dnia 20 września 2024r., nr 2801-IEE.7192.140.2024.16 w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia zażalenia oddala skargę Skarga K. Sp. z o.o. z siedzibą w O. (dalej: "spółka", "skarżąca") dotyczy postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: "DIAS") stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej: "NUS", "organ I instancji") z 29 maja 2024 r. nr 2813-SEE.7113.1.2024.570/UNP 2813-24-150941 w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego. Z akt sprawy wynika, że ww. postanowienie organu I instancji zostało doręczone spółce 7 czerwca 2024 r. (k. 22, k.25). W piśmie z 17 czerwca 2024 r., uzupełnionym 5 lipca 2024 r., pełnomocnik spółki zawarł zażalenie na powyższe postanowienie wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego złożenia. Podał, że postanowienie zostało dostarczone do siedziby spółki, która aktualnie nie posiada zarządu do reprezentowania jej przed organami. Pełnomocnik wyjaśnił, że o wydaniu tego postanowienia dowiedział się w późniejszym terminie, gdyż jego adres zamieszkania oddalony jest od siedziby spółki o 400 km. Zadeklarował, że niezwłocznie podjął kroki zmierzające do złożenia zażalenia i na tę okoliczność wniósł o przesłuchanie go w charakterze świadka. Postanowieniem z 20 września 2024 r. DIAS odmówił przywrócenia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie NUS. W tej samej dacie DIAS wydał zaskarżone postanowienie, w którym powołując art. 134 oraz art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 572; dalej: "Kpa") w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 2505 ze zm.; dalej: "u.p.e.a."), stwierdził uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Podał bowiem, że wobec skutecznego doręczenia postanowienia NUS 7 czerwca 2024 r. termin do wniesienia zażalenia na to postanowienie upłynął z dniem 14 czerwca 2024 r. Tymczasem spółka wniosła zażalenie dopiero 17 czerwca 2024 r., a zatem z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 17 § 1 u.p.e.a. W skardze wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia DIAS oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucono naruszenie w tej sprawie: 1. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 935; dalej: "p.p.s.a.") w zw. z art. 58 w zw. z art. 59 Kpa zw. z art. 17 i art. 18 u.p.e.a. poprzez nieuwzględnienie wniosku o przywrócenie terminu pomimo spełnienia przez spółkę przesłanek formalnych oraz uprawdopodobnienia, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 7 Kpa w zw. z art. 77 § 1 Kpa poprzez brak dokładnego wyjaśnienia okoliczności sprawy i naruszenia zasady prawdy materialnej oraz jej gwarancji, a w szczególności brak wyjaśnienia sytuacji skarżącej związanej z wystąpieniem braku organu reprezentacyjnego, podejmowania decyzji związanych z prowadzonym względem skarżącej postępowaniem egzekucyjnym, a także czynnościami podejmowanymi przez pełnomocnika skarżącej mającymi na celu działanie w interesie skarżącej i złożenie zażalenia na postanowienie NUS w wymaganym terminie; 3. art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. w zw. z art. 65 § 1 i art. 67 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 1061 ze zm., dalej: "Kc") w zw. z art. 201 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 18 ze zm.; dalej: "k.s.h.") poprzez błędne zastosowanie oraz przyjęcie, że ustanowieni prokurenci umocowani byli do czynności sądowych i pozasądowych jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa, w sytuacji gdy w spółce prowadzonej przez skarżącą nie było organu reprezentacji uprawnionego do działania oraz spółka nie miała możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez NUS tj. nie miała zdolności procesowej, a prowadzone względem niej postępowanie powinno zostać zawieszone do czasu powołania nowego składu organu reprezentacji; 4. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 8 § 1 Kpa poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów władzy publicznej czego wyrazem jest brak zrekonstruowania pełnego stanu faktycznego oraz pominięcie okoliczności korzystnych dla skarżącej wynikające z działań podjętych przez jej pełnomocnika zmierzających do przywrócenia terminu na złożenie zażalenia. W uzasadnieniu tych zarzutów wskazano na pominięcie przez DIAS, że wskutek rezygnacji członków zarządu począwszy od 1 czerwca 2022 r. skarżąca nie posiada tzw. zdolności procesowej wynikającej z art. 65 § 1 Kc, co powinno stanowić podstawę do zawieszenia postępowania egzekucyjnego do czasu powołania nowego zarządu. Wywiedziono, że w świetle art. 65 § 1 Kc i art. 26 § 1 p.p.s.a., a także art. 28 § 1 p.p.s.a. osoba prawna może działać w postępowaniu sądowoadministracyjnym oraz postępowaniu egzekucyjnym wówczas, gdy jej organy są zdolne do podjęcia czynności procesowych. Stwierdzono, że brak obsadzenia tych organów (np. sytuacja, kiedy nikt w danej spółce nie pełni funkcji członka zarządu) oznacza, że osoba prawna nie ma możliwości działania w postępowaniu sądowym oraz postępowaniu egzekucyjnym; jest to zatem brak w składzie organu strony, uniemożliwiający jej działanie. Ponadto oceniono, że naruszenie terminu na złożenie zażalenia nie wynikało z winy skarżącej, bowiem to członkowie zarządu złożyli oświadczenia o rezygnacji z pełnionej funkcji i tym samym doprowadzili do braku organu zdolnego do reprezentacji skarżącej. Natomiast wniosek pełnomocnika spółki o jego przesłuchanie na okoliczność przywrócenia terminu do złożenia zażalenia oraz sytuacji skarżącej związanej z brakiem organu reprezentacji nie został uwzględniony pomimo tego, że prowadził do wykazania okoliczności istotnych w sprawie. Końcowo zauważono, że pomiędzy postanowieniami o przywróceniu terminu do wniesienia zażalenia i stwierdzeniu uchybienia terminu do wniesienia zażalenia istnieje ścisłe powiązanie systemowe. Uchylenie przez sąd postanowienia o odmowie przywrócenia tego terminu powoduje bowiem, że brak jest podstaw do stwierdzenia zaistnienia przesłanki uchybienia terminu, warunkującej wydanie postanowienia na podstawie art. 134 Kpa. W odpowiedzi na skargę DIAS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje. Zaskarżone postanowienie wydane zostało w postępowaniu egzekucyjnym. Z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. wynika m.in., że w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego organ egzekucyjny zajmuje stanowisko w formie postanowień, zaś przysługujące od nich środki zaskarżenia (zażalenie) są rozpatrywane z zastosowaniem przepisów Kpa. Zgodnie z art. 134 w zw. z art. 144 Kpa organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność zażalenia oraz uchybienie terminu do jego wniesienia, a postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 maja 2024 r. II OSK 590/23 wyraził pogląd przyjmowany powszechnie przez sądy administracyjne w odniesieniu do uchybienia terminowi do wniesienia odwołania, a znajdujący zastosowanie także w przypadku zażaleń, stwierdzając, że "organ odwoławczy jest obowiązany w postępowaniu wstępnym zbadać, czy odwołanie zostało wniesione w przewidzianym przepisami terminie. W przypadku stwierdzenia uchybienia terminu, które stanowi okoliczność obiektywną, organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia odwołania w trybie art. 134 k.p.a. Treść art. 134 k.p.a., będącego bezwzględnie obowiązującą normą prawną, wskazuje na obowiązek organu odwoławczego wyraźnego ustosunkowania się do tej czynności. Stwierdzenie uchybienia terminu wymaga zatem jednoznacznego rozstrzygnięcia w formie postanowienia (por. wyrok NSA z dnia 13 kwietnia 2022 r., III OSK 1033/21, orzeczenia.nsa.gov.pl). W niniejszej sprawie poza sporem pozostaje, że odwołanie skarżących od decyzji organu pierwszej instancji zostało wniesione z uchybieniem terminu, co zostało stwierdzone przez organ w zaskarżonym postanowieniu. Kwestia przywrócenia terminu, tak eksponowana w skardze kasacyjnej, mieści się natomiast w granicach odrębnej sprawy." Z powyższego wynika, że weryfikując formalnie zażalenie organ odwoławczy ma obowiązek ustalić jedynie, kiedy zostało doręczone postanowienie, czy doręczenie było prawidłowe oraz w jakiej dacie wniesiono zażalenie. Porównanie obu dat wskazujące na wniesienie zażalenia po upływie 7 dni od doręczenia postanowienia jest podstawą do stwierdzenia przez organ uchybienia terminowi do wniesienia odwołania. Podkreślenia wymaga, że w postanowieniu tym organ nie rozstrzyga o przywróceniu terminu. Z akt sprawy wynika, że doręczenie postanowienia NUS z 29 maja 2024 r. w sprawie umorzenia postępowania egzekucyjnego nastąpiło 7 czerwca 2024 r., zaś zażalenie na to postanowienie złożono pismem z 17 czerwca 2024 r., a więc niewątpliwie po upływie siedmiodniowego terminu, przewidzianego w art. 141 § 2 Kpa. Potwierdzeniem doręczenia ww. postanowienia jest zwrotka (k.22) oraz rozpatrzenie reklamacji (k.25). Skarżąca podnosi w skardze, a wcześniej w zażaleniu nieskuteczność doręczenia postanowienia z uwagi na brak zarządu do reprezentowania spółki przed organami i brak możliwości działania w postępowaniu egzekucyjnym (brak zdolności procesowej). Samej daty dokonania doręczenia postanowienia prokurentowi skarżąca jednak nie podważa. Argument skarżącej oparty na braku reprezentacji spółki nie mógł jednak wywrzeć oczekiwanego przez skarżącą skutku. Jak bowiem słusznie zauważono w odpowiedzi na skargę, ze względu na treść art. 1097 § 4 Kc nie sposób przyjąć, aby powoływany przez skarżącą brak zarządu uniemożliwiał jej udział w postępowaniu, skoro spółka posiada prokurentów. Prokura jest instytucją prawa cywilnego. W art. 1091 § 1 Kc przyjęto, że prokura jest pełnomocnictwem udzielonym przez przedsiębiorcę podlegającego obowiązkowi wpisu do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej albo do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, które obejmuje umocowanie do czynności sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa. Istotny w rozpoznawanej sprawie jest § 4 art. 1097 Kc, z którego wynika, że utrata przez przedsiębiorcę zdolności do czynności prawnych nie powoduje wygaśnięcia prokury. Takie też stanowisko zajmuje w tej kwestii NSA, przykładowo, w wyroku z 29 listopada 2019 r. I GSK 257/17, wskazując, że "utrata przez Spółkę zarządu nie powoduje wygaśnięcia prokury. Prokurent jest bowiem z mocy ustawy uprawniony do reprezentowania Spółki w sprawach sądowych i pozasądowych, jakie są związane z prowadzeniem przedsiębiorstwa." Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, gdyż skarżąca wraz z zażaleniem z 17 czerwca 2024 r. na postanowienie organu egzekucyjnego (akta administracyjne k.31) przedłożyła pisemną rezygnację prezesa i wiceprezesa spółki z dniem 31 maja 2022 r. Jednak w związku z treścią przytoczonego przepisu § 4 art. 1097 Kc argument skarżącej oparty na braku zarządu spółki, utożsamianego z brakiem zdolności procesowej spółki, zdaniem Sądu, okazał się chybiony, zaś doręczenie postanowienia organu egzekucyjnego prokurentowi spółki było dopuszczalne. Mając na względzie wyżej wskazany test badania zachowania terminu do wniesienia zażalenia (data doręczenia postanowienia, prawidłowość doręczenia i data złożenia zażalenia) Sąd ocnenił, że wystąpiły podstawy do stwierdzenia przez organ odwoławczy, na podstawie art. 134 w zw. z art. 144 Kpa w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a., uchybienia terminu do złożenia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego. W ocenie Sądu przepisy powyższe zostały zasadnie i prawidłowo zastosowane do stanu faktycznego sprawy, który nie budził wątpliwości. Na uwagę nie zasługiwały więc również zarzuty naruszenia przepisów postępowania. Z akt sprawy wynika bowiem, że zgromadzone zostały dowody pozwalające na ocenę dat doręczenia postanowienia organu egzekucyjnego i złożenia zażalenia, a także ustalono ponad wszelką wątpliwość, że skarżąca, pomimo braku zarządu, posiadała prokurentów, uprawnionych do jej reprezentowania w postępowaniu. W sprawie dotyczącej uchybienia terminu materialnoprawne granice jej rozpoznawania przez Sąd, a wcześniej przez organ, wyznaczały przepisy art. 134 w zw. z art. 144 Kpa w zw. z art. 17 § 1 i art. 18 u.p.e.a. Wobec tego Sąd nie miał obowiązku rozpoznawać tych zarzutów skargi, które dotyczyły innych regulacji prawnych niemających zastosowania w tej sprawie. W ocenie Sądu w nieuprawniony sposób skarżąca powołuje i cytuje w skardze rozstrzygnięcia sądów administracyjnych. Judykaty te obejmują stany faktyczne znacząco różniące się od stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, istotą której jest ustanowienie pełnomocników szczególnych spółki, tj. jej prokurentów, którzy nie występują w wyrokach powoływanych w skardze. W związku z powyższym skarga podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.