II SA/Łd 769/24

Dnia 30 stycznia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Robert Adamczewski Sędziowie: Sędzia WSA Piotr Mikołajczyk (spr.) Asesor WSA Tomasz Porczyński Protokolant Starszy sekretarz sądowy Magdalena Rząsa po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 stycznia 2025 roku sprawy ze skargi G. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 września 2024 roku nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej 1. oddala skargę; 2. przyznaje i nakazuje wypłacić z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi adwokatowi M. K., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ulicy [...], kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych powiększoną o należny podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu. Zaskarżoną decyzją z dnia 3 września 2024 r. znak [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 21 czerwca 2024 r. znak: [...] o odmowie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Jak wynika z akt sprawy G.K. wniosła o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie przepisów ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 906, dalej: "ustawa"). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych decyzją z dnia 8 września 2022 r. znak: [...] odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Skarżąca zwróciła się do organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po dokonaniu ponownej weryfikacji opisanych przez wnioskodawczynię zdarzeń i dołączonej dokumentacji, decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. znak: [...], utrzymał w mocy decyzję z dnia 8 września 2022 r. o odmowie przyznania stronie wnioskowanego statusu. G.K. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie Szefa Urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 20 kwietnia 2023 r. sygn. akt II SA/Łd 1118/22 uchylił decyzję Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 21 listopada 2022 r. znak: [...] oraz poprzedzającą ją decyzję z dnia 8 września 2022 r. znak: [...]. W ocenie sądu, organ zgodnie z zasadami procedury administracyjnej, zobowiązany był przesłuchać wskazanych przez stronę świadków, w tym jej męża, a także samą wnioskodawczynię. Mając na uwadze zalecenia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, zawarte w wyroku zapadłym w przedmiotowej sprawie, organ ponownie przeprowadził postępowanie dowodowe i decyzją z dnia 21 czerwca 2024 r. znak: [...] odmówił stronie potwierdzenia wnioskowanego statusu. Skarżąca nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem wystąpiła do Szefa Urzędu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wspomnianą na wstępie decyzją z dnia 3 września 2024 r. znak [...] Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 21 czerwca 2024 r. W uzasadnieniu decyzji organ wyjaśnił, że strona nie spełniła przesłanek określonych w art. 2 lub art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. W ocenie organu strona nie udowodniła okoliczności prowadzenia działalności opozycyjnej w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Jako podstawę do przyznania statusu opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, strona wskazała na swoją działalność w okresie PRL, kiedy brała udział w strajkach, wiecach i demonstracjach, przewoziła przesyłki z lekarstwami, żywnością czy pieniędzmi dla osób potrzebujących. Wnioskodawczyni dodała, że podczas jednego z wyjazdów miała zostać pobita. Do wniosku dołączono oświadczenia świadków: M.C., G. P. i J. G. Organ w dniu 23 stycznia 2024 r. przeprowadził dowód z przesłuchania świadków. G. P. zeznała do protokołu, że działalność strony zaczęła się przed stanem wojennym, jednak nie wie czy G.K. należała do jakiejś organizacji. Dodała, że działalność wnioskodawczyni polegała na organizacji pomocy żywnościowej dla potrzebujących, która była przekazywana np. do Katowic lub Wrocławia. M. C. zeznała, że strona należała do harcerstwa, zajmowała się organizacją zbiórek i pomocą biednym. Dodała, że byli pomijani przy przydziałach maszyn, przyjeżdżała do nich milicja i przeprowadzała rewizje. J.G. zeznał, że wspólnie ze stroną zbierali pieniądze, pomagali biedniejszym, była to działalność dobroczynna, ale niebezpieczna, bo ścigana przez milicję. Dodał, że strona roznosiła ulotki i naklejała w wioskach, a także została pobita. R.K. zeznał, że strona pomagała rodzinom osób, które siedziały w więzieniach, jeździła do Katowic, Wrocławia, Łodzi, a koordynował to ktoś z kościoła. Dodał, że były roznoszone ulotki, które były pobierane z plebanii. Wskazał również, że wnioskodawczyni została pobita przez milicję w K., kiedy przewoziła pomoc dla ludzi. Organ przeprowadził także dowód z przesłuchania strony. G.K. zeznała do protokołu, że jej działalność zaczęła się w 1975 r., a organizował ją ksiądz. Dodała, że później zapisała się do Solidarności w biurze w W., ale nie pamięta w którym roku. Opisując swoją działalność wskazała, że rozwoziła wraz z mężem żywność i pieniądze w paczkach dla ludzi potrzebujących. Paczki były odbierane co miesiąc, a następnie zawożone do Łodzi, Katowic czy Wrocławia. Paczki zazwyczaj były odbierane na dworcu lub oddawane w kościele. Strona dodała, że woziła żywność również na strajki. Wskazała również, że w miejscu swojego zamieszkania, roznosiła ulotki po szkołach średnich czy zakładach pracy. Strona dodała, że ulotki były pobierane na plebanii, a podczas przewożenia paczek żywnościowych, zostawiała je też na dworcach. Wnioskodawczyni opisała również, że została pobita na dworcu w K., prawdopodobnie przez nieumundurowanych milicjantów. Dodała, że inną represją wobec niej było też nieprzyjęcie na studium do C. Oceniając zebrany materiał dowodowy Szef Urzędu stwierdził, że nie neguje postawy strony mającej na celu wyrażanie sprzeciwu wobec ówcześnie panującego systemu oraz podejmowania przez stronę działań w kierunku przywracania w Polsce niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka czy niesienia pomocy osobom potrzebującym wsparcia z uwagi na represje polityczne, jednak podkreślił, że działalność określona w art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej to nie jakikolwiek przejaw aktywności stanowiącej o braku akceptacji dla zastanego stanu rzeczy, a ukierunkowana i prowadzona w ramach zorganizowanych struktur lub w ścisłej współpracy z nimi, zakazana działalność na rzecz odzyskania niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowiek w Polsce, trwająca co najmniej 12 miesięcy. Organ wyjaśnił, że analizowane pod kątem przyznania omawianego statusu, oświadczenia i zeznania świadków oraz samej strony nie są wystarczającym dowodem na potwierdzenie prowadzenia przez stronę zorganizowanej działalności opozycyjnej, czy też we ścisłej współpracy z organizacją antykomunistyczną. Z zeznań świadków wynika, że strona prowadziła działalność pomocową, a także okazjonalnie roznosiła ulotki pobieranie z plebanii. W ocenie organu powyższe okoliczności nie wyczerpują ustawowych przesłanek działalności opozycyjnej. Okoliczność, iż strona była w posiadaniu wydawnictw niezależnych z lat 80., nie może stanowić podstawy potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej. Strona podczas przesłuchania oprócz wymienionej już wcześniej we wniosku okoliczności dotyczącej przekazywania żywności i pieniędzy w paczkach dla ludzi potrzebujących, wskazała również, że w miejscu swojego zamieszkania roznosiła ulotki np. po szkołach średnich czy zakładach pracy. Dodała, że zostawiała ulotki też na dworcach, gdzie przekazywała paczki z żywnością. W przypadku podniesionej kwestii kolportażu, świadek J. G., zarówno w sporządzonym oświadczeniu, jak również podczas składania zeznań, nie potrafił jednak wskazać, jakie to były konkretnie materiały, nie przytoczył żadnych tytułów, haseł czy treści znajdujących się na ulotkach. Nie sprecyzował dokładnie skąd te materiały były pobierane oraz tego, komu były przekazywane. Strona podczas przesłuchania opisała natomiast, że na ulotkach pojawiały się kwestie historyczne np. Katyń czy napaść ZSRR na Polskę 17 września 1939 r. G.K. podczas zeznań, "rozszerzyła" swoją działalność w kwestii kolportażu. Zdaniem organu okoliczność odbierania plików po 500-1000 szt. ulotek w formacie A3, nie mógł jednak wcześniej umknąć wnioskodawczyni, zatem należy uznać te twierdzenia za mało prawdopodobne. Nawet jeśli uznać, że wnioskodawczyni miała styczność z kolportażem, to miało to bardzo sporadyczny charakter m.in. dlatego, że jak sama twierdzi, paczki żywnościowe były odbierane z kościoła raz w miesiącu. Organ zaznaczył również, że strona sama wskazała, iż nie należała i nie współpracowała z żadnymi strukturami zorganizowanymi. Strona opisała również swój udział w strajkach czy demonstracjach, jednak bez podania szczegółowych informacji na ten temat, których świadkowie także nie wskazali. Informacje zawarte w opisie działalności strony oraz oświadczeniach świadków, dowodzą jedynie na doraźną pomoc strony dla osób potrzebujących. W opinii organu pomoc niesioną przez stronę dla strajkujących czy rodzin osób represjonowanych, należy uznać za działalność chwalebną, jednak nie jest to wystarczający czynnik, by uznać, iż wnioskodawczyni spełnia przesłanki z art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. Organ podkreślił, że kwerenda przeprowadzona w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej nie potwierdziła okoliczności prowadzenia przez stronę działalności opozycyjnej bądź podlegania przez nią represjom określonym w ustawie o działaczach opozycji antykomunistycznej. Szef Urzędu działając na podstawie art. 5 ust. 6 ustawy zwrócił się także o zaopiniowanie wniosku strony do [...] Wojewódzkiej Rady Konsultacyjnej do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych. Uchwałą z dnia 22 lipca 2022 r. Rada negatywnie zaopiniowała wniosek strony. W uzasadnieniu uchwały członkowie Rady wskazali, że brak jest w materiale dowodowym dokumentów potwierdzających, że strona spełnia przesłanki określone w art. 2 i 3 omawianej ustawy. Zdaniem Rady przedstawiony przez wnioskodawczynię sposób rozprowadzania po kraju artykułów żywnościowych, lekarstw czy pieniędzy, a także ulotek, jest niezgodny zarówno z zasadami, jakie wówczas były stosowane, ale i praktyką w działalności podziemnej. Rada podjęła również próbę przeprowadzenia kwerendy w literaturze dotyczącej działalności Solidarności na terenie W. i okolic w okresie wskazanym w ustawie. Kwerenda zakończyła się jednak wynikiem negatywnym. Strona została ponadto wysłuchana przez Członków Rady, jednak nie była w stanie podać dokładnych dat i zdarzeń, w których miała brać udział, a które byłyby podstawą do potwierdzenia przedmiotowego statusu. Strona wówczas nie wskazała na swoją działalność kolporterską. Mimo, że opinia rady nie jest wiążąca dla organu, jednak z uwagi na to, iż członkowie rady są doświadczonymi działaczami opozycji antykomunistycznej i znają szeroko sprawy działalności różnych środowisk, to taka opinia może, zdaniem organu, stanowić nieocenioną pomoc w zrozumieniu specyfiki środowisk antykomunistycznych działających na danym terenie i stanowić środek pomocniczy w ocenie działań podejmowanych przez stronę. W ocenie organu prowadzone postępowanie nie wykazało, że strona prowadziła działalność opozycyjną w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, o której mowa w art. 2 ustawy. W ocenie organu strona nie przedstawiła także dowodów na okoliczność podlegania represjom w rozumieniu art. 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej. We wniosku strona nie wskazała, że doznała represji wymienionych w ustawie. Świadkowie w swoich zeznaniach także nie wskazali, iż strona podlegała represjom, o których mowa w art. 3 ustawy. Strona nie przedłożyła dowodów na doznanie represji określonych przepisami ustawy. G.K. wskazała, że prawdopodobnie została pobita przez milicję na dworcu w K., kiedy przewoziła pomoc żywnościową. Strona nie opisała szczegółowo okoliczności pobicia i zatrzymania, a także nie pamiętała, kiedy się to dokładnie wydarzyło. Świadkowie M.C. oraz J. G. wskazali, że strona została pobita, jednak informacje te uzyskali od samej wnioskodawczyni. Pobicie potwierdził również R.K., który miał być uczestnikiem tamtych wydarzeń. Ponadto, strona wskazała, że m.in. była pomijana przy przydziałach maszyn, uniemożliwiano jej przyznanie kredytu oraz odmówiono przyjęcia do szkoły. Organ zauważył, że strona nie przedstawiła dokumentacji medycznej datowanej na okres następujący bezpośrednio po deklarowanym pobiciu. Poza tym nie wykazała, że do deklarowanego pobicia doszło przez funkcjonariuszy milicji lub organów bezpieczeństwa państwa oraz że było ono następstwem uczestnictwa strony w wystąpieniu wolnościowym. Dodatkowo fakt, że strona nie przedstawiła dokumentacji medycznej wytworzonej bezpośrednio po deklarowanym pobiciu przez funkcjonariuszy milicji może jedynie świadczyć, że wnioskodawczyni nie podejmowała żadnego leczenia, co może prowadzić do przekonania o braku istotnych, uciążliwych dolegliwości. Zdaniem organu powyższy wniosek nie budzi również żadnych wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego. Natomiast oświadczenia strony i świadków co do odniesionego przez wnioskodawczynię uszczerbku nie zostały potwierdzone za pomocą żadnych obiektywnych dowodów. Ponadto, organ stwierdził, że z uwagi na subiektywne poczucie pokrzywdzenia i bólu oraz brak wiedzy z zakresu medycyny, a w konsekwencji nieprofesjonalną ocenę obrażeń wnioskodawczyni i ich następstw, do oświadczeń strony i świadków w tym zakresie podchodzić należy z pewną dozą ostrożności. Zdaniem organu informacje przekazane organowi przez świadków i stronę nie pozwalają na stwierdzenie, iż wnioskodawczyni została pobita przez funkcjonariuszy milicji obywatelskiej w związku z udziałem w wystąpieniu o charakterze wolnościowym doznając uszkodzenia ciała na okres powyżej 7 dni. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie zawiera informacji o istotnych faktach lub okolicznościach, na podstawie których organ ustaliłby, że strona spełnia przesłanki z art. 3 pkt 3 lit a ustawy. Podnoszone przez stronę pozostałe represje, w ocenie Szefa Urzędu nie mieszczą się w katalogu wskazanym w art. 3 omawianej ustawy. Szef Urzędu podkreślił, że potwierdza status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych na podstawie udokumentowanego wniosku strony. Organ nie ma obowiązku poszukiwania "do skutku" dowodów potwierdzających zaistnienie okoliczności, których wykazanie leży w interesie strony. Nałożenie na organ prowadzący postępowanie administracyjne obowiązku wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego nie zwalnia jednak strony postępowania od współudziału w realizacji tego obowiązku. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy nieudowodnienie określonej czynności faktycznej może prowadzić do rezultatów niekorzystnych dla strony. W ocenie Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych strona nie wykazała, ani w toku postępowania nie udało się ustalić, by strona prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu art. 2 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej lub podlegała którejkolwiek z represji ujętych w art. 3 ustawy. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniosła G.K.. Wskazała, że z uwagi na trwającą od 20 lat depresję nie jest w stanie wszystkiego sobie przypomnieć, ale wszystkie informacje zawarte są w aktach sprawy. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w związku z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami [...]i (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 z późn. zm.), powoływanej dalej jako "p.p.s.a.", sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stwierdzenie, że zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego aktu administracji (art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 134 § 1 p.p.s.a. rozstrzygając daną sprawę sąd, co do zasady, nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, a ponadto może zastosować przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach danej sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.). Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi, sąd skargę oddala odpowiednio w całości albo w części (art. 151 p.p.s.a.). Przedmiotem skargi w niniejszej sprawie jest decyzja Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia 3 września 2024 r., utrzymująca w mocy decyzję własną z dnia 21 czerwca 2024 r. o odmowie potwierdzenia G.K. statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Podkreślenia przede wszystkim wymaga, że niniejsza sprawa była już przedmiotem rozpoznania Szefa Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, który decyzją z dnia 8 września 2022 r. odmówił stronie potwierdzenia statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Następnie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy decyzją z dnia 21 listopada 2022 r. organ utrzymał w mocy decyzję własną z dnia 8 września 2022 r. Z kolei wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SA/Łd 1118/22, tutejszy sąd uchylił powyższe decyzje, zarzucając, iż Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych nie przesłuchał wskazanych przez skarżącą w toku postępowania świadków, w tym m.in. męża skarżącej. Rozpoznając ponownie sprawę Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, zgodnie z zaleceniami tutejszego Sądu – stosownie do art. 153 p.p.s.a. - uzupełnił postępowanie dowodowe i przesłuchał wskazanych przez skarżącą świadków, w tym męża skarżącej. Podstawę materialnoprawną wydanych na gruncie rozpatrywanej rozstrzygnięć stanowiły przepisy ustawy z dnia 20 marca 2015 r. o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 906), [dalej: "ustawa"]. Według art. 5 wspomnianej wyżej ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza, w drodze decyzji administracyjnej, Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych po stwierdzeniu przez Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu, iż osoba ubiegająca się o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych spełnia warunki, o których mowa w art. 4 (ust. 1). Status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych potwierdza się na wniosek działacza opozycji antykomunistycznej, osoby represjonowanej z powodów politycznych, wdowy lub wdowca po działaczu opozycji antykomunistycznej lub osobie represjonowanej z powodów politycznych lub innego członka rodziny zmarłego działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 2). Do wniosku, o którym mowa w ust. 2, dołącza się: 1) dowody potwierdzające spełnienie warunków, o których mowa w art. 2 lub art. 3, oraz 2) decyzję administracyjną Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w sprawie spełniania warunków, o których mowa w art. 4, albo dokument potwierdzający nadanie Krzyża Wolności i Solidarności (ust. 3). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do Prezesa Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu o przekazanie informacji o treści zgromadzonych przez Instytut dokumentów dotyczących warunków, o których mowa w art. 2 i art. 3, oraz o przekazanie uwierzytelnionych kopii tych dokumentów (ust. 5). Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych może zwrócić się do właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej do spraw działaczy opozycji antykomunistycznej oraz osób represjonowanych z powodów politycznych o zaopiniowanie wniosku o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych (ust. 6). Wyjaśnienia wymaga, że zarówno nie każda działalność opozycyjna jak i nie każda represja z powodów politycznych ze strony władz komunistycznych jest przez ustawodawcę uznawana jako podlegająca ustawie, a w konsekwencji uprawniająca do ubiegania się o status takiej osoby i świadczenia pieniężne lub pomoc pieniężną. Dla potrzeb realizacji przewidzianych uprawnień ustawa wprowadza dwie kategorie podmiotów, tj. działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych, którym na jej gruncie przyznano różnego rodzaju uprawnienia. W rozumieniu art. 2 ustawy działaczem opozycji antykomunistycznej jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 4 czerwca 1989 r., łącznie przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach struktur zorganizowanych lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (ust. 1). Do okresu 12 miesięcy, o którym mowa w ust. 1, nie wlicza się okresów działalności w ramach niezależnego ruchu związkowego lub niezależnego ruchu studenckiego, prowadzonej w okresie od dnia 31 sierpnia 1980 r. do dnia 12 grudnia 1981 r. (ust. 2). Natomiast osobą represjonowaną z powodów politycznych zgodnie z art. 3 ustawy jest osoba, która w okresie od dnia 1 stycznia 1956 r. do dnia 31 lipca 1990r.: 1) przebywała w: a) więzieniu lub innym miejscu odosobnienia na terytorium Polski na mocy wyroku wydanego w latach 1956-1989 albo bez wyroku jednorazowo przez okres dłuższy niż 48 godzin lub wielokrotnie przez łączny okres dłuższy niż 30 dni, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce, b) ośrodku odosobnienia na podstawie art. 42 dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o stanie wojennym (Dz. U. poz. 154, z 1982 r. poz. 18, z 1989 r. poz. 178 oraz z 2011 r. poz. 342) za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 2) przez okres powyżej 30 dni pełniła zasadniczą służbę wojskową lub czynną służbę wojskową w ramach ćwiczeń wojskowych, do której odbycia została powołana z przyczyn politycznych za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce; 3) brała udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i w związku z tym: a) na skutek działania, w tym niejawnego, wojska, milicji lub organów bezpieczeństwa państwa, o których mowa w art. 5 ustawy z dnia 18 grudnia 1998 r. o Instytucie Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu (Dz. U. z 2021 r. poz. 177), zwanych dalej "organami bezpieczeństwa państwa", poniosła śmierć, doznała uszkodzenia ciała lub rozstroju zdrowia na okres dłuższy niż 7 dni, b) była inwigilowana przez organy bezpieczeństwa państwa i podjęto wobec niej bezprawne działanie polegające na popełnieniu na jej szkodę przestępstwa lub wykroczenia, c) była pozbawiona możliwości wykonywania swojego zawodu, d) została z nią rozwiązana umowa o pracę, e) została relegowana z uczelni wyższej lub innej szkoły, f) była objęta zakazem publikacji przez Główny Urząd Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, wojewódzki lub miejski urząd kontroli prasy, publikacji i widowisk albo Główny Urząd Kontroli Publikacji i Widowisk lub okręgowy urząd kontroli publikacji i widowisk przez okres dłuższy niż jeden rok; 4) była poszukiwana listem gończym, oskarżona lub skazana za popełnienie przestępstwa lub wielokrotnie skazywana za popełnienie wykroczenia, za działalność na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce. Zgodnie zaś z treścią art. 4 ustawy status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych przysługuje osobie: 1) która nie była pracownikiem, funkcjonariuszem lub żołnierzem organów bezpieczeństwa państwa, chyba że przedłoży dowody, że przed dniem 31 lipca 1990 r., bez wiedzy przełożonych, czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce i 2) co do której w archiwum Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie zachowały się dokumenty wytworzone przez nią lub przy jej udziale, w ramach czynności wykonywanych przez nią w charakterze tajnego informatora lub pomocnika przy operacyjnym zdobywaniu informacji przez organy bezpieczeństwa państwa. W pierwszej kolejności wskazać należy, że oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy wraz z jego uzupełnieniem rację przyznać należy organowi administracji, iż nie potwierdza on, aby skarżąca spełniała przesłanki z art. 2 ustawy tj. prowadziła działalność opozycyjną w rozumieniu tego przepisu. Z akt sprawy wynika, że skarżąca swoją działalność opozycyjną upatruje w: 1) udziale w spotkaniach, wiecach, odczytach w całym kraju – do 1979 r., a w latach 80tych - udziale w zebraniach, wiecach, demonstracjach oraz strajkach organizowanych we Wrocławiu, Łodzi i K.; 2) w przewożeniu i doręczaniu przesyłek w postaci paczek z żywnością, lekarstwami, pieniędzmi, dokumentami, ulotkami; 3) prowadzeniu zbiórek pieniędzy w celu wsparcia walczących. Mając na uwadze powołane przez skarżącą okoliczności faktyczne można co prawda zarzucić organowi administracji, że niezbyt precyzyjnie ustalił częstotliwość działalności kolportażowej skarżącej. Raz w miesiącu były bowiem rozwożone paczki żywnościowe, a nie jak twierdzi organ - ulotki. Jak wynika z wyjaśnień strony skarżącej ulotki były kolportowane raz w miesiącu przy okazji rozwożenia paczek, jednak skarżąca dostarczała ulotki także w miejscu swojego zamieszkania np. do szkół średnich, zakładów pracy. Bezpodstawnie także organ uznał za mało prawdopodobną okoliczność odbierania przez skarżącą plików po 500-1000 szt. ulotek w formie A3, o której strona wspomniała dopiero podczas przesłuchania w dniu 29 kwietnia 2024 r. Warto bowiem dostrzec, że skarżąca z uwagi na podeszły wiek i stan zdrowia zwykle tej okoliczności mogła nie pamiętać albo zwyczajnie mogła uważać, że tego rodzaju szczegół nie ma znaczenia dla sprawy. W żadnej jednak mierze tych wyjaśnień skarżącej organ nie podważył. Niemniej jednak, rozpoznając niniejszą sprawę nie sposób stracić z pola widzenia, na co słusznie zwracają uwagę sądy administracyjne, że współpraca, o której mowa w art. 2 ust. 1 ustawy, powinna opierać się na ścisłym współdziałaniu ze zorganizowaną strukturą, w szczególności na wykonywaniu powierzonych zadań, a także musi trwać co najmniej 12 miesięcy. Nie można za taką współpracę uznać samego rozwożenia ulotek, gdyż skarżąca nie podała w tym zakresie szczegółów, z których wynikałoby, że działanie to odbywało się w ramach ścisłego współdziałania ze zorganizowaną strukturą (por. wyrok NSA z 17 września 2024 r., III OSK 1236/24, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Z akt sprawy wynika, że skarżąca nie należała do żadnej zorganizowanej struktury. W postępowaniu prowadzonym przez [...] Wojewódzką Radą Konsultacyjną do Spraw Działaczy Opozycji Antykomunistycznej i Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych skarżąca wyjaśniła m.in., że ani ona ani jej mąż nie należeli do "Solidarności". Akta sprawy nie potwierdzają także, aby skarżąca współpracowała w sposób ścisły z jakąkolwiek zorganizowaną strukturą. Skarżąca prawdopodobnie należała do harcerstwa, jednak nie przestawiła żadnych dowodów, z których jednoznacznie wynikałoby, że jej udział w harcerstwie wiązał się z prowadzeniem działalności na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. Tym samym zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie potwierdza, aby skarżąca przez co najmniej 12 miesięcy prowadziła, w ramach zorganizowanych struktur lub we współpracy z nimi, zagrożoną odpowiedzialnością karną, działalność mającą na celu odzyskanie przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowanie politycznych praw człowieka. Z akt sprawy nie wynika ponadto, aby skarżąca podlegała represjom, o których mowa w art. 3 ustawy. Skarżąca stwierdziła, że stosowane wobec niej represje przejawiały się w: 1) pozbawieniu możliwości zakupu sprzętu rolniczego, 2) uniemożliwieniu otrzymania kredytu z banku na budowę domu i rozwój gospodarstwa rolnego, 3) nieodbieraniu wyprodukowanych płodów rolnych, 4) uniemożliwieniu odbywania nauki w Studium [...] w C., 5) rewizjach milicji w domu skarżącej, 6) dotkliwym pobiciu podczas dostarczania przesyłki na dworcu PKP w K.. Warto przede wszystkim zaznaczyć, że dokonując analizy wystąpienia przesłanek warunkujących przyznanie skarżącej statusu osoby represjonowanej w świetle art. 3 pkt 3 ustawy organ zobowiązany jest wziąć pod uwagę dwa elementy, które muszą wystąpić łącznie i pomiędzy którymi musi zaistnieć związek przyczynowo-skutkowy, tj. udział wnioskodawcy w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce oraz skutki takiej aktywności enumeratywnie wyliczone w art. 3 pkt 3 lit. a – f ustawy. Analizując pod tym kątem okoliczności faktyczne powołane przez skarżącą przyznać należy, że organ w żaden sposób nie podważył relacji skarżącej i jej męża (potwierdzonej zresztą przez M. C.) o wspominanym pobiciu skarżącej przez funkcjonariuszy milicji, nadto bezpodstawnie domagał się przedłożenia przez skarżącą "dokumentacji medycznej datowanej na okres następujący bezpośrednio po deklarowanym pobiciu". Skarżąca zeznała wszakże, że po pobiciu przebywała w domu, gdzie odwiedzał ją lekarz, który poza wypisaną receptą nie sporządził żadnej dokumentacji. Jednakże przyznać należy organowi, że w istocie z analizy stanu faktycznego sprawy nie wynika, aby powoływane pobicie miało związek z uczestnictwem strony w wystąpieniu wolnościowym. Warto w tym miejscu zaznaczyć, że udział w wystąpieniu wolnościowym nie jest wprawdzie pojęciem zdefiniowanym, jednak musi być formą świadomego uczestnictwa, w przedsięwzięciu zorganizowanym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka. Ponadto, pojęcie "wystąpienie" oznacza w języku polskim "publiczne zabranie głosu" i "zorganizowane działanie podjęte przeciwko czemuś". Wystąpienie musi co do zasady wiązać się z zewnętrzną manifestacją sprzeciwu przeciwko jakiemuś zjawisku lub działaniu osób, albowiem nie jest niczym innym, jak "publicznym okazywaniem uczuć, postawy wobec czegoś lub kogoś przez jednostkę lub grupę, pokazaniem swoich poglądów i opinii na ważne sprawy polityczne i społeczne". Nie można zatem pojęcia: "wystąpienie wolnościowe" interpretować w sposób rozszerzający i przyjmować, że każde zachowanie, wskazujące na brak akceptacji działań podejmowanych przez ówczesne władze i wyrażające niezadowolenie z braku poszanowania praw politycznych człowieka może być potraktowane jako indywidualne wystąpienie o charakterze wolnościowym w rozumieniu ustawy (por. wyroki NSA z 17 września 2024 r. III OSK 1236/24; z 19 listopada 2024 r. III OSK 958/23; dostępne j.w.). Za osobę represjonowaną może być uznana wyłącznie osoba, która spotkała się z dolegliwościami wyszczególnionymi w art. 3 ustawy wyłącznie z powodów politycznych, a więc w wyniku działalności politycznej lub udziału w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce (por. wyroki: WSA w Warszawie z 9 listopada 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 3264/16 oraz WSA w Rzeszowie z 23 maja 2018 r. sygn. akt II SA/Rz 314/18; dostępne j.w.). Powoływane przez skarżącą pobicie miało natomiast miejsce przy okazji rozwożenia paczek dla potrzebujących (wg. zeznań skarżącej i jej męża), a nie w związku z "wystąpieniem wolnościowym". Tym samym powoływana przez skarżącą okoliczność pobicia jej przez funkcjonariuszy milicji nie spełnia wymogów art. 3 pkt 3 lit. a ustawy. Skarżąca wskazywała co prawda także na swój udział w strajkach, manifestacjach, wiecach itp., jednak co już zostało wspomniane, sam udział w wystąpieniu wolnościowym na rzecz odzyskania przez Polskę niepodległości i suwerenności lub respektowania politycznych praw człowieka w Polsce musi być związany z określonym skutkiem wskazanym w art. 3 pkt 3 lit. a-f ustawy. Zaistnienia takiego skutku w powiązaniu z udziałem w strajku czy manifestacji skarżąca natomiast nie wykazała. Podobnie powoływane przez skarżącą okoliczności takie jak: rewizje milicji w domu skarżącej, pomijanie przy przydziale maszyn rolniczych, odmowa odbioru płodów rolnych, odmowa przyznania kredytu czy uniemożliwienie pobierania nauki na Studium [...] w C., nie spełniają również kazuistycznych wymogów powołanych w art. 3 ustawy. W przepisie tym enumeratywnie bowiem wskazano okoliczności, kiedy Szef Urzędu potwierdza status osoby represjonowanej z powodów politycznych. Katalog ten ma charakter zamknięty, w związku z czym Szef Urzędu nie mógł potwierdzić statusu osoby represjonowanej z innych przyczyn niż w nim wymienione (por. wyrok WSA w Olsztynie z 20 lutego 2024 r. sygn. akt II SA/Ol 923/23; wyrok NSA z 19 listopada 2024 r. III OSK 958/23; dostępne j.w). Warto także zaznaczyć, że organ administracji w trybie art. 5 ust. 5 ustawy, zwrócił się do Instytut Pamięci Narodowej o przekazanie informacji o treści zgromadzonych dokumentów dotyczących skarżącej, uzyskując odpowiedź, według której nie odnaleziono dokumentów spełniających wymogi art. 2 i 3 ustawy tj. potwierdzających status działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej. Z kolei [...] Wojewódzka Rada Konsultacyjna do Sprawy Działaczy Opozycji Antykomunistycznej oraz Osób Represjonowanych z Powodów Politycznych uchwałą z dnia 22 lipca 2022 r. negatywnie zaopiniowała wniosek skarżącej o potwierdzenie statusu działacza opozycji antykomunistycznej oraz osoby represjonowanej z powodów politycznych. Co prawda uchwała właściwej wojewódzkiej rady konsultacyjnej, podjęta w trybie art. 5 ust. 6 ustawy stanowi wyłącznie materiał pomocniczy, który nie przesądza kierunku rozstrzygnięcia organu, to jednak analiza akt administracyjnych daje podstawę do przyjęcia, że przedstawione przez skarżącą okoliczności nie mogą prowadzić do uwzględnienia jej wniosku i potwierdzenia jakiegokolwiek z powyższych statusów. Należy również wyjaśnić, że analiza powołanego wyżej art. 5 ust. 3 ustawy prowadzi do wniosku, iż to na wnioskodawcy ciąży obowiązek przedłożenia stosownych dowodów, potwierdzających spełnienie warunków dla uzyskania wnioskowanego statusu. Na stronie ciąży zarówno obowiązek współdziałania z organem, jak i przedstawienia konkretnych dowodów na poparcie swoich twierdzeń, zwłaszcza gdy postępowanie łączy się z uzyskaniem praw lub nałożeniem obowiązków, a nieudowodnienie konkretnego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej. Fakt przeniesienia ciężaru dowodu na wnioskodawcę nie zwalnia co prawda organu prowadzącego postępowanie administracyjne od obowiązku podejmowania działań zmierzających do wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, albowiem kluczowe znaczenie ma zebranie w toku postępowania całego materiału dowodowego, zaś obowiązek w tym zakresie spoczywa na organie, o czym stanowi art. 77 k.p.a. Jednakże na organie nie spoczywa nieograniczony obowiązek poszukiwania dowodów potwierdzających, że wnioskodawca spełnia przesłanki przyznania mu statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z przyczyn politycznych, zwłaszcza w sytuacji, gdy strona w tym przypadku ma pełną wiedzę co do wszystkich okoliczności, od których przyznanie tego statusu uzależniają przepisy ustawy (por. wyroki NSA z 29 września 2020 r. II OSK 1452/20 oraz WSA w Gdańsku z 5 października 2022 r. II SA/Gd 211/22; dostępne j.w.). W świetle okoliczności wynikających z oświadczeń strony i świadków oraz przedłożonych dokumentów stwierdzić należy, że organ administracji podjął wystarczające działania, zmierzające do zweryfikowania przesłanek koniecznych do ich potwierdzenia. Abstrahując od drobnych uchybień, które nie miały wpływu na wydane w sprawie decyzje, organ przeprowadził co do zasady rzetelne i wyczerpujące postępowanie administracyjne, czyniąc zadość wymogom określonym w przepisach Kodeksu postępowania administracyjnego. W ramach swoich kompetencji podjął czynności zmierzające do wyjaśnienia istotnych w sprawie okoliczności i zebrania niezbędnego materiału dowodowego. Poza tym, organ, zgodnie ze wskazaniami tutejszego sądu, uzupełnił materiał dowodowy, uwzględniając treść art. 153 p.p.s.a., wedle którego ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W ocenie składu orzekającego, organ należycie ocenił materiał dowodowy w kontekście przepisów prawa materialnego oraz zasadnie w oparciu o ten materiał uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącej statusu działacza opozycji antykomunistycznej lub osoby represjonowanej z powodów politycznych. Sąd podziela przy tym stanowisko wyrażane w orzecznictwie sądów administracyjnych, że wobec nieuzyskania dokumentów lub informacji potwierdzających, że skarżąca spełnia przesłanki z art. 2 i 3 ustawy o działaczach opozycji antykomunistycznej oraz osobach represjonowanych z powodów politycznych, organ nie miał obowiązku dalszego, bezgranicznego poszukiwania, niejako w jej zastępstwie, dowodów mających potwierdzić korzystne dla niej okoliczności. To na stronie postępowania administracyjnego ciąży obowiązek udowodnienia okoliczności, na podstawie których wywodzi korzystne dla siebie skutki prawne (por. wyroki NSA z 29 września 2020 r. II OSK 1452/20; WSA w Warszawie z 25 marca 2021 r. IV SA/Wa 2775/20; WSA w Łodzi z 15 lutego 2022 r. II SA/Łd 886/21; dostępne j.w.). Końcowo podkreślić należy, że sąd nie dopatrzył się także mogących mieć wpływ na wydane w sprawie decyzje uchybień na płaszczyźnie procesowej, w szczególności naruszenia art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 K.p.a., gdyż postępowanie w sprawie było przeprowadzone w sposób rzetelny i dokładny, co znalazło swoje potwierdzenie w dokumentach załączonych do akt administracyjnych i w uzasadnieniu skonstruowanym zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 K.p.a. Rekapitulując sąd uznał działanie organów administracji w przedmiotowej sprawie za zgodne z regulacją prawa materialnego. Skład orzekający nie dopatrzył się również naruszenia przepisów procedury w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. Wobec czego, na podstawie art. 151 p.p.s.a., sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku o oddaleniu skargi w całości. O kosztach pomocy prawnej, udzielonej skarżącemu z urzędu, orzeczono w pkt 2 wyroku na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w zw. z § 23 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 14 maja 2024 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2024, poz. 763 z późn. zm.). dc