II OSK 1552/22
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-18
Skład orzekający: Andrzej Jurkiewicz, Robert Sawuła, Grzegorz Antas
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy urządzenie reklamowe, zbudowane z połączonych kontenerów morskich posadowionych na płycie żelbetowej, stanowi budowlę w rozumieniu Prawa budowlanego, a jego budowa wymaga pozwolenia na budowę?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że urządzenie reklamowe zbudowane z połączonych kontenerów morskich, trwale związane z gruntem poprzez posadowienie na płycie żelbetowej, stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego. W związku z tym jego budowa wymaga pozwolenia na budowę, a realizacja bez niego stanowi samowolę budowlaną.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej od wyroku WSA w Lublinie, który oddalił skargę na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego. Organ ten, uchylając postanowienie PINB, wstrzymał inwestorowi – spółce S.A. – prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie urządzenia reklamowego z kontenerów morskich. Spółka zarzuciła Sądowi I instancji naruszenie przepisów proceduralnych i materialnych, w tym błędną kwalifikację obiektu jako budowli oraz uznanie instalacji za samowolę budowlaną.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Andrzej Jurkiewicz Sędziowie: sędzia NSA Robert Sawuła sędzia del. WSA Grzegorz Antas (spr.) Protokolant: starszy asystent sędziego Hubert Sęczkowski po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2025 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej [...] S.A. z siedzibą w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 15 marca 2022 r. sygn. akt II SA/Lu 809/21 w sprawie ze skargi [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 9 sierpnia 2021 r. znak ZOA-VII.7721.28.2021 w przedmiocie wstrzymania robót budowlanych oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 15 marca 2022 r., II SA/Lu 809/21 oddalił skargę [...] S.A. z siedzibą w [...] na postanowienie Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego (dalej: LWINB) z 9 sierpnia 2021 r., znak ZOA-VII.7721.28.2021, którym wskazany organ, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), dalej: k.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Lublinie (dalej: PINB) z 9 czerwca 2021 r., znak PINB 7355/Gar-1/2020 i na podstawie art. 48 ust. 1 pkt 1 i ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2020 r. poz. 1333 ze zm.), dalej: p.b., wstrzymał inwestorowi – [...] S.A. prowadzenie robót budowlanych polegających na budowie obiektu budowlanego – urządzenia reklamowego wybudowanego na działce nr ew. [...] w miejscowości [...], gmina G.
[...] S.A. złożyła skargę kasacyjną, którą zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając Sądowi I instancji, stosownie do art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2022 r. poz. 329 ze zm.), dalej: p.p.s.a., naruszenie przepisów prawa materialnego oraz przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez bezzasadne oddalenie skargi na zaskarżone postanowienie wskutek niedostrzeżenia przez Sąd I instancji, że LWINB w zaskarżonym postanowieniu naruszył art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. poprzez ich niezastosowanie wskutek wadliwego zawiadomienia o wszczęciu postępowania, co w konsekwencji doprowadziło do pozbawienia skarżącej kasacyjnie możliwości obrony swych praw oraz ustosunkowania się do przedmiotu postępowania;
2) art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 191 p.p.s.a. poprzez niezasadną odmowę zawieszenia postępowania, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że w niniejszej sprawie ziściły się przesłanki do zawieszenia postępowania, albowiem obecnie przed Trybunałem Konstytucyjnym (dalej: TK) toczy się postępowanie (SK 30/21) dotyczące konstytucyjności przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie, ergo rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed TK;
3) art. 3 pkt 1 w zw. z pkt 3 p.b. w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia nr 305/2011 Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) z dnia 9 marca 2011 r. ustanawiającego zharmonizowane warunki wprowadzania do obrotu wyrobów budowlanych i uchylającego dyrektywę Rady 89/106/EWG (Dz.U. UE.L.2011.88.5 ze zm.), dalej: rozporządzenie 305/2011, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że kontenery stanowią obiekt budowlany (budowlę) w sytuacji, w której ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że ww. kontenery nie stanowią obiektu budowlanego, w tym w szczególności budowli, bowiem kontenery (i) nie były trwale związane z gruntem; (ii) nie zostały wzniesione z użyciem wyrobów budowlanych;
4) art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b. poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że instalowanie urządzeń reklamowych wymaga uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę w sytuacji, w której z tego przepisu wprost wynika, iż instalowanie tablic i urządzeń reklamowych zwolnione jest z tego obowiązku, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego uznania instalacji urządzenia reklamowego za samowolę budowlaną;
5) art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na jego niezastosowaniu wskutek uznania, że wielkość, gabaryty i masa urządzenia reklamowego nie pozwalają na uznanie, iż wzniesienie przedmiotowego urządzenia reklamowego stanowi roboty budowlane w postaci instalacji, podczas gdy art. 29 ust. 3 pkt 3 lit. c p.b. nie wprowadza jakichkolwiek wymogów dotyczących instalowania urządzenia reklamowego.
Z uwagi na powyższe zarzuty skargi kasacyjnej skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i rozpoznanie skargi poprzez uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia PINB, a także umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a., względnie uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz uchylenie na podstawie art. 191 p.p.s.a. postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z 10 listopada 2021 r. o odmowie zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego, jak też zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego. Skarżąca na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. zwróciła się równocześnie o zawieszenie postępowania sądowego z uwagi na fakt, że rozstrzygnięcie niniejszej sprawy zależy od wyniku innego postępowania toczącego się przed TK.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego wyroku, przypomnieć należy, że zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez Naczelny Sąd Administracyjny.
Oceniając w tak zakreślonych granicach skargę kasacyjną wniesioną w niniejszej sprawie, należy stwierdzić, że nie została ona oparta przez skarżącą na uzasadnionych podstawach.
Nieusprawiedliwiony charakter ma zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 10 § 1 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a. W ocenie skarżącej kasacyjnie, wadliwe zawiadomienie jej o wszczęciu postępowania przez PINB doprowadziło do pozbawienia skarżącej możliwości obrony swych praw w postępowaniu zakończonym zaskarżoną decyzją oraz ustosunkowania się do jego przedmiotu. Tak sformułowanego zarzutu Naczelny Sąd Administracyjny jednakże nie podziela, co dotyczy zarówno dopuszczalności przypisania PINB błędu w zakresie nadania prawidłowej treści zawiadomieniu o wszczęciu postępowania, jak i możliwości wiązania z tym działaniem procesowym wskazanych w skardze kasacyjnej skutków mających ujemnie oddziaływać na uprawnienia skarżącej jako strony postępowania.
Obowiązek zawiadomienia strony o wszczęciu postępowania z urzędu wynika z dyspozycji art. 61 § 4 k.p.a., który nie został przez skarżącą objęty podstawą kasacyjną, pomimo że zgłoszone w skardze kasacyjnej zastrzeżenia koncentrują się na niewłaściwym dopełnieniu przez PINB tego obowiązku. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego odrzucić należy pogląd wskazujący na niejasny i ogólnikowy charakter zawiadomienia z 26 lutego 2021 r. (k. 29 akt adm.). Wynika bowiem z niego jednoznacznie legalność budowy jakiego obiektu budowlanego zrealizowanego przez skarżącą jako inwestora ma stanowić przedmiot postępowania zainicjowanego przez PINB w granicach sprawy pozostającej we właściwości rzeczowej tego organu opisanej w rozdziale 5a p.b., wobec ciążącego na tym organie zadania z zakresu kontroli zgodności wykonywania robót budowlanych z przepisami prawa budowlanego (art. 84a ust. 1 pkt 1 p.b.).
Przepis art. 61 § 4 k.p.a. stanowi formę realizacji zasady ogólnej czynnego udziału strony w postępowaniu administracyjnym (art. 10 § 1 k.p.a.), umożliwiając stronie powiadomionej o wszczęciu z urzędu postępowania realizację uprawnień procesowych określonych przepisami k.p.a. Czynności procesowe podejmowane przez stronę w następstwie uzyskania przez nią wiedzy o wszczęciu postępowania służyć mają ustaleniu stanu faktycznego i prawnego sprawy administracyjnej, toteż pozbawione trafności jest twierdzenie skarżącej kasacyjnie, że treść doręczonego jej zawiadomienia powinna była umożliwiać skarżącej nabycie "wiedzy o całokształcie okoliczności", ponieważ tylko w takiej sytuacji zapewniona mogłaby zostać należyta gwarancja obrony jej praw.
Przyjęte przez stronę założenie nie znajduje uzasadnienia na gruncie regulacji k.p.a., opiera się bowiem na niedostrzeganiu różnicy pomiędzy fazą wszczęcia postępowania, w ramach której stworzone przez organ powinny zostać wyłącznie warunki umożliwiające wstąpienie przez stronę do postępowania wszczętego z inicjatywy organu, a etapem przeprowadzania przez organ czynności wyjaśniających w ramach postępowania dowodowego. Jego podzielenie oznaczałoby, że obowiązek ciążący na organie we wstępnej fazie postępowania powinno się odnosić do wymogu dokonania ustaleń umożliwiających wyznaczenie sytuacji prawnej, w jakiej znajduje się strona, co oznaczałoby, że na etapie wszczęcia postępowania z urzędu osiągnięty powinien zostać cel, którego realizacji służyć ma postępowanie jurysdykcyjne.
Pomimo, że w orzecznictwie sądowoadministracyjnym zauważa się, iż w zawiadomieniu o wszczęciu postępowania administracyjnego organ powinien wskazać przepisy prawa materialnego kreujące sprawę administracyjną podlegającą przez organ rozpatrzeniu (por. postanowienie NSA z 27 kwietnia 2007 r., II OW 10/07, ONSAiWSA 2008/2/30), pominięcie tego obowiązku, gdy zawarty w zawiadomieniu opis przedmiotu postępowania pozwala określić stosowaną regulację materialnoprawną, nie stanowi wadliwości mogącej mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tym bardziej, gdy strona – tak jak to miało miejsce w kontrolowanym przez Sąd przypadku – po doręczeniu jej zawiadomienia, z uwagi na dostrzegane wątpliwości, nie występowała o wyjaśnienie przesłanek, które stały za uruchomieniem z urzędu postępowania, w tym nie zgłaszała jakichkolwiek zastrzeżeń odnośnie do istnienia podstawy prawnej podjętych przez organ działań, żądając ich sprecyzowania.
Nie znajduje potwierdzenia w zgromadzonym materiale dowodowym pogląd, zgodnie z którym skarżąca przed wydaniem zaskarżonego postanowienia nie była w stanie ustosunkować się do przedmiotu postępowania ani nie mogła podnieść odnośnie do niego "precyzyjnych argumentów", jeżeli w następstwie doręczonego jej zawiadomienia o wszczęciu postępowania, powiadomiona o przeprowadzeniu w dniu 30 marca 2021 r. dowodu z oględzin obiektu budowlanego brała w nich czynny udział (protokół oględzin nr PINB 7355/Gar-1/2021, k. 45 akt adm.), a niezależnie od tego przed wydaniem kwestionowanego postanowienia, wobec skierowania do niej zawiadomienia z 8 kwietnia 2021 r. (k. 49 akt adm.), miała możliwość wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów, w tym szczegółowego przedstawienia własnej oceny okoliczności faktycznych i prawnych wskazujących na niemożność przyjmowania, że prowadzenie robót budowlanych przy spornym obiekcie budowlanym - urządzeniu reklamowym zrealizowanym na działce nr ew. [...] w [...], gmina G. nastąpiło z naruszeniem przepisów p.b.
Sąd I instancji nie uchybił w toku kontroli legalności zaskarżonego postanowienia LWINB art. 3 pkt 1 w zw. z art. 3 pkt 3 p.b. w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011, przyjmując, że roboty budowlane zrealizowane przez skarżącą, stanowiące przedmiot postanowienia orzekającego o wstrzymaniu budowy (art. 48 ust. 1 pkt 1 p.b.), skutkowały powstaniem obiektu budowlanego, który powinien być kwalifikowany jako budowla (art. 3 pkt 3 p.b.). Nie cechuje się błędem stwierdzenie przez Sąd I instancji, że na przeszkodzie posłużeniu się taką kwalifikacją nie stał sposób definiowania pojęcia wyrobów budowlanych przyjęty w rozporządzeniu 305/2011.
Tenże akt prawa unijnego wskazuje, że za wyrób budowlany uznać należy każdy wyrób lub zestaw wyprodukowany i wprowadzony do obrotu w celu trwałego wbudowania w obiektach budowlanych lub ich częściach, którego właściwości wpływają na właściwości użytkowe obiektów budowlanych w stosunku do podstawowych wymagań dotyczących obiektów budowlanych. Z art. 1 rozporządzenia 305/2011 wynika, że określa ono warunki wprowadzania do obrotu lub udostępniania na rynku wyrobów budowlanych, poprzez ustanowienie zharmonizowanych zasad wyrażania właściwości użytkowych wyrobów budowlanych w odniesieniu do ich zasadniczych charakterystyk oraz zharmonizowanych zasad stosowania oznakowania CE na tych wyrobach, a przywołana definicja została sformułowana na jego użytek.
Jakkolwiek zgodzić się trzeba z twierdzeniem skarżącej kasacyjnie, że kontener morski, jako rodzaj urządzenia transportowego wielokrotnego użytku, o zunifikowanych wymiarach i konstrukcji, ułatwiający transport towarów w związku z brakiem potrzeby przeładowywania zawartego w kontenerze ładunku, nie jest obiektem budowlanym, tym niemniej wykorzystanie go w budownictwie jako elementu budowlanego, stanowiące o zaniechaniu używania go w sposób zgodny z pierwotnie posiadaną przez niego funkcją jako środka transportu, sprawia, że stając się prefabrykowaną konstrukcją stalową może podlegać przekształceniom, które mogą prowadzić do powstania obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 1 p.b. O ile przepisy rozporządzenia 305/2011 nie mają wpływu na wymagania, które powinien spełniać kontener morski, o tyle zaadoptowanie pojedynczego kontenera na obiekt budowlany czy też oparcie na konstrukcji kilku połączonych ze sobą kontenerów ustroju całego takiego obiektu tworzy wymaganie, by materiały użyte do produkcji kontenera spełniały wymagania właściwe dla wyrobów budowlanych, o których mowa w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o wyrobach budowlanych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1213) w zw. z art. 2 pkt 1 rozporządzenia 305/2011, skoro wpływają one na podstawowe właściwości powstałego obiektu, zapewniając mu w szczególności odpowiednią nośność, stateczność, czy izolacyjność.
W piśmiennictwie specjalistycznym nie jest sporne, że budownictwo kontenerowe należy postrzegać jako szczególnego rodzaju budownictwo opierające się na technologii modułowej, jak też to, iż wszelkie adaptacje kontenerów transportowych do pełnienia funkcji głównego elementu konstrukcyjnego obiektu budowlanego - z punktu widzenia stosowanej technologii - odpowiadają robotom budowlanym, a ich następstwem jest realizacja w zależności od właściwości, które posiada dany obiekt, budowli albo budynku w znaczeniu, jakie tym pojęciom nadają przepisy art. 3 pkt 2 i 3 p.b. (por. M. Skorupa, A. Sobotka, Analiza wykorzystania kontenerów morskich w budownictwie mieszkaniowym w kontekście gospodarki cyrkulacyjnej. Część I, Przegląd budowlany 2023, nr 1-2, s. 55 i n.).
Z materiału dowodowego zgromadzonego w kontrolowanej sprawie wynika, że zrealizowana przez skarżącą budowla ma wymiary 24,45 m x 2,59 m x 11,60 m i tworzy ją konstrukcja składająca się z połączonych ze sobą kontenerów morskich (typ 40HC) ułożonych w jednym rzędzie w dwóch kolumnach po cztery sztuki, postawionych na prefabrykowanych płytach żelbetowych ułożonych na gruncie, do której został przymocowany stelaż z rur stalowych tworzący ramę pod (trzy) banery reklamowe, a także oświetlenie led (8 szt.). Podjęte przez skarżącą roboty budowlane miały na celu zrealizowanie konstrukcji przestrzennej, stanowiącej budowlaną i techniczno-użytkową całość. Nie budzi wątpliwości Naczelnego Sądu Administracyjnego, że konstrukcja posiadająca wskazaną charakterystykę techniczną umożliwiającą uzyskanie powierzchni ekspozycyjnej (reklamowej) dużych wymiarów stanowi budowlę w rozumieniu art. 3 pkt 3 p.b. w postaci wolno stojącego urządzenia reklamowego trwale związanego z gruntem.
Analogiczne stanowisko dotyczące kwalifikacji prawnobudowlanej Naczelny Sąd Administracyjny zajął w wyroku z 18 grudnia 2024 r., II OSK 914/22, poddając swojej ocenie w toku kontroli instancyjnej wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 29 grudnia 2021 r., II SA/Ke 684/21, zrealizowany przez skarżącą kasacyjnie podobny obiekt służący prezentacji treści reklamowych. Zbieżność technologii zastosowanej przez stronę do jego budowy (konstrukcja urządzenia reklamowego oparta na ustawionych na sobie kontenerach morskich spoczywających na prefabrykowanych płytach drogowych ułożonych na gruncie) uzasadnia posłużenie się w kontrolowanej sprawie przy ocenie wykonanych przez skarżącą robót budowlanych argumentacją tożsamą do wyrażonej w ww. orzeczeniu, zważywszy, że Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą skargę kasacyjną w całości ją podziela, a zastrzeżenia zgłoszone przez stronę względem stanowiska przyjętego w wyroku Sądu I instancji pozostają paralelne do uwag, którzy przedmiotem była ocena prawidłowości rozstrzygnięcia wydanego przez Świętokrzyskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego.
Wbrew odmiennym twierdzeniom skarżącej, realizacja spornego obiektu stanowiła budowę (art. 3 pkt 6 p.b.), co nie pozwala przypisać stronie dokonania "instalacji" urządzenia reklamowego. Sąd I instancji trafnie przyjął, że instalowanie sprowadza się do podjęcia kategorialnie innych czynności wykonawczych niż te, które zostały przez skarżącą wykonane przy realizacji spornego obiektu budowlanego. Okoliczność, że sporne urządzenie reklamowe oparte na konstrukcji modułowej (kontenerowej) jest demontowalne i po rozebraniu może być przenoszone z miejsca na miejsce, nie oznacza, iż możliwe jest abstrahowanie od jego wielkości i znacznej masy, tj. tych parametrów, które przesądzały w kontrolowanej sprawie o sposobie jego posadowienia na gruncie. Posadowienie urządzenia reklamowego poprzez oparcie stanowiących element jego konstrukcji kontenerów na płytach żelbetowych ułożonych na gruncie, które przejmują obciążenia z tej budowli i przenoszą je na głębsze warstwy podłoża, niewątpliwie poprzedzone musi być wykonaniem robót ziemnych mających na celu wyrównanie podłoża, a w przypadku posadawiania budowli na gruncie o małej nośności (dużej odkształcalności) również obejmujących wzmocnienie gruntu lub jego wymianę. Nie może budzić wątpliwości, że jako konstrukcja przestrzenna sporne urządzenie reklamowe musi stawiać czoło czynnikom atmosferycznym. Bezpieczeństwo użytkowania analizowanego urządzenia reklamowego wymaga oceny mechaniki budowli jako takiej, która musi uwzględniać odpowiedź konstrukcji ustroju budowlanego poddanej działaniu obciążeń dynamicznych, w szczególności porywów wiatru. Ta płaszczyzna formułowania ocen dotyczących wymaganej stateczności urządzenia reklamowego składającego się z połączonych ze sobą ośmiu kontenerów uzasadnia zamierzenie budowlane wiązać z wykonaniem w określonym miejscu - budową (art. 3 pkt 6 p.b.) konkretnego obiektu budowlanego, a nie z robotami budowlanymi, których prawidłowość sprowadzić można byłoby do zgodności ze sztuką budowlaną wykonania samych czynności instalacyjnych (techniczno-organizacyjnych).
W całości podzielić trzeba wniosek Sądu I instancji, że ocenę trwałości związania z gruntem należy rozważać nie tyle poprzez możność odłączenia obiektu od gruntu bez jego uszkodzenia i możliwość jego przeniesienia w inne miejsce bez uszczerbku dla jego właściwości i użyteczności, ale poprzez przyjęte przy projektowaniu i wykonywaniu obiektu jego techniczne właściwości zapewniające jego trwałą stabilizację w miejscu zlokalizowania. Cecha trwałego związania obiektu budowlanego z gruntem powinna być rozpatrywana w kontekście regulacji prawa budowlanego, w tym przepisów techniczno-budowlanych wymagających, by taki obiekt mógł być bezpiecznie użytkowany w razie wystąpienia czynników zewnętrznych oddziaływujących na niego a nie na płaszczyźnie przyjmowanego jej znaczenia w prawie cywilnym. Powyższego pojęcia nie powinno się odnosić do rzeczy i jej części składowych w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. z 2020 r. poz. 1740), dalej: k.c. Przepisy prawa budowlanego kształtujące ww. pojęcie nie odwołują się do przepisów k.c. Zasadniczym celem tych ostatnich jest ustalenie statusu prawnego rzeczy, natomiast prawo budowlane, mówiąc o trwałym związaniu z gruntem, wskazuje na pewną charakterystykę faktyczną (techniczną) obiektu budowlanego, która determinuje stosowanie lub nie w odniesieniu do tego właśnie obiektu budowlanego poszczególnych norm prawa budowlanego (por. wyrok NSA z 22 maja 2024 r., II OSK 2109/21).
Naczelny Sąd Administracyjny w swoich orzeczeniach wielokrotnie wskazywał, że analiza przepisów p.b. nakazuje przyjąć, iż wyróżniać można urządzenia reklamowe wolnostojące, trwale związane z gruntem oraz ten rodzaj tablic i urządzeń reklamowych, których wykonanie jest rezultatem ich zainstalowania. Zwolnienie z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę ma zastosowanie wyłącznie do urządzeń reklamowych innych niż te, które pozostają budowlami w świetle art. 3 pkt 3 p.b. (por. wyrok NSA z 24 sierpnia 2023 r., II OSK 2773/20; wyrok NSA z 8 grudnia 2022 r., II OSK 3794/19; wyrok NSA z 3 października 2022 r., II OSK 3034/19).
Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdził, by w kontrolowanej sprawie ziściły się warunki nakazujące orzec o zawieszeniu postępowania sądowego, co sprawia, że nie mógł zostać uwzględniony wniosek skarżącej kasacyjnie o zawieszenie toczącego się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym postępowania z uwagi na wniesienie do Trybunału Konstytucyjnego skargi konstytucyjnej zarejestrowanej pod sygn. SK 30/21 (na rozprawie skarżąca kasacyjnie potrzebę zawieszenia postępowania powiązała również z faktem wniesienia skargi konstytucyjnej zarejestrowanej pod sygn. SK 3/24), jak też działaniu Sądu I instancji, którego wyrazem było wydanie postanowienia z 10 listopada 2021 r. o odmowie zawieszenia postępowania, nie da się przypisać uchybienia art. 125 § 1 pkt 1 w zw. z art. 191 p.p.s.a.
Przytoczone w skardze kasacyjnej okoliczności nie stanowią obligatoryjnej przesłanki do zawieszenia postępowania przez sąd administracyjny. Zawieszenie postępowania określone w art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. ma charakter fakultatywny, albowiem ocena jego zasadności pozostawiona została uznaniu sądu, który wydając postanowienie w tej kwestii, powinien rozważyć, czy w danym przypadku celowe jest wstrzymanie biegu sprawy. Kontekst faktyczny sprawy zakończonej wydanym przez LWINB postanowieniem nie pozwala, zdaniem Naczelnego Sądu Admiistracyjnego, uznać, by kwestie prawne kształtujące przedmiot wskazanych przez skarżącą skarg konstytucyjnych determinowały jej wynik. Mieć na uwadze równocześnie należy, że ewentualne orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego może stanowić przesłankę wznowienia, czy to postępowania sądowego (art. 272 § 1 p.p.s.a.), czy – administracyjnego (art. 145a § 1 k.p.a.).
Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło