III OSK 1596/23

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-19

Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Olga Żurawska-Matusiak, Mariusz Kotulski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych za uczestnictwo w działaniach ratowniczych i szkoleniach pożarniczych jest ważna, jeśli określa stawkę "za każdą rozpoczętą godzinę" bez wskazania momentu rozpoczęcia naliczania tej godziny oraz powierza wykonanie uchwały burmistrzowi?
Ratio decidendi
Uchwała rady gminy ustalająca wysokość ekwiwalentu pieniężnego musi ściśle odzwierciedlać upoważnienie ustawowe, które określa, że ekwiwalent nalicza się za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki OSP. Brak wskazania tego momentu w uchwale powoduje istotne naruszenie prawa skutkujące jej nieważnością. Powierzenie wykonania uchwały burmistrzowi nie stanowi istotnego naruszenia prawa. Ponadto stwierdzenie utraty mocy wcześniejszej uchwały, która już utraciła moc z mocy prawa, jest wadliwe i skutkuje nieważnością.
Stan faktyczny
Rada Miejska w Solcu Kujawskim podjęła uchwałę ustalającą wysokość ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych za udział w działaniach ratowniczych i szkoleniach. Prokurator Rejonowy w Bydgoszczy zaskarżył uchwałę, zarzucając m.in. niewypełnienie delegacji ustawowej poprzez nieokreślenie momentu rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu oraz przekroczenie delegacji ustawowej w powierzeniu wykonania uchwały burmistrzowi. WSA w Bydgoszczy stwierdził nieważność uchwały, a NSA oddalił skargę kasacyjną Rady Miejskiej.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim od wyroku WSA w Bydgoszczy stwierdzającego nieważność uchwały nr XLI/320/22 z dnia 18 lutego 2022 r.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Olga Żurawska-Matusiak Sędzia del. WSA Mariusz Kotulski po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 10 stycznia 2023 r. sygn. akt II SA/Bd 1060/22 w sprawie ze skargi Prokuratora Rejonowego Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy na uchwałę Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim z dnia 18 lutego 2022 r. nr XLI/320/22 w przedmiocie wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych za uczestnictwo w działaniach ratowniczych i szkoleniach pożarniczych oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 10 stycznia 2023 r. (II SA/Bd 1060/22) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 147 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2022 r., poz. 329 ze zm.; dalej "p.p.s.a.") stwierdził nieważność uchwały Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim z 18 lutego 2022 r. w przedmiocie wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członków ochotniczych straży pożarnych za uczestnictwo w działaniach ratowniczych i szkoleniach pożarniczych. Jak wynika z akt sprawy Rada Miejska w Solcu Kujawskim 18 lutego 2022 r. podjęła uchwałę nr XLI/320/22, w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej w Solcu Kujawskim uczestniczącego w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu (Dz.Urz. Woj. Kuj.-Pom. z 2022 r., poz. 878) w treści której wskazano: "§ 1. Ustala się ekwiwalent pieniężny dla strażaka ratownika Ochotniczej Straży Pożarnej w Solcu Kujawskim za udział w: 1) działaniu ratowniczym i akcji ratowniczej w wysokości 23 zł za każdą rozpoczętą godzinę; 2) szkoleniu i ćwiczeniu w wysokości 13 zł za każdą rozpoczętą godzinę. § 2 Wykonanie uchwały powierza się Burmistrzowi Solca Kujawskiego. § 3 Traci moc Uchwała Nr XXXIII/292/13 Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim z dnia 26 września 2013 r. w sprawie wysokości ekwiwalentu dla członków Ochotniczej Straży Pożarnej w Solcu Kujawskim za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych (Dz.Urz.Woj.Kuj.Pom. z 2013 r. poz. 2918). § 4 Uchwała wchodzi w życie po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia w Dzienniku Urzędowym Województwa Kujawsko-Pomorskiego z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2022 roku". Skargę na powyższą uchwałę wniósł Prokurator Prokuratury Rejonowej Bydgoszcz-Południe w Bydgoszczy, żądając stwierdzenia jej nieważności. W skardze zarzucił: 1. rażące naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 2021 r. o ochotniczych strażach pożarnych (Dz. U. z 2021 r. poz. 2490 ze zm.; dalej "u.o.s.p.") poprzez niewypełnienie zawartej tam delegacji ustawowej w ten sposób, że w § 1 pkt 1-2 zaskarżonej uchwały określono stawkę "za każdą rozpoczętą godzinę", nie wskazując - wbrew ustawie - od kiedy ta godzina zaczyna być liczona; 2. rażące naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z art. 15 ust. 2 ustawy w zw. z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym poprzez przekroczenie delegacji ustawowej w ten sposób, że w § 2 zaskarżonej uchwały powierzono jej wykonanie Burmistrzowi Solca Kujawskiego, do czego organ uchwałodawczy nie był uprawniony na podstawie przepisu delegującego, zaś obowiązek wykonywania uchwał rady gminy spoczywa na wójcie (burmistrzu) na mocy art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym; 3. rażące naruszenie art. 7 i art. 94 Konstytucji RP w zw. z § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" poprzez stwierdzenie w § 3 zaskarżonej uchwały, że traci moc poprzednia uchwała w tym zakresie, tj. uchwała Nr XXXIII/292/13 Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim z 26 września 2013 r. w sprawie wysokości ekwiwalentu dla członków Ochotniczej Straży Pożarnej w Solcu Kujawskim za udział w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych, podczas gdy stosownie do wskazanego rozporządzenia uchwała ta utraciła moc z chwilą uchylenia przepisu, na podstawie którego została wydana, tj. art. 28 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej, co nastąpiło z dniem 1 stycznia 2022 r. Powołując się na treść art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Prokurator wyjaśnił, że dyskrecjonalny charakter tego przepisu ma wyłącznie ustalenie przez organ wysokości ekwiwalentu pieniężnego, co jego zdaniem oznacza, że żadna inna kwestia nie może być przedmiotem uchwały rady gminy. Tymczasem użyte w zaskarżonej uchwale sformułowanie "za każdą rozpoczętą godzinę" nie jest wystarczająco precyzyjne, a tym samym odbiega od ustawowego upoważnienia nadanego radzie gminy, stanowiąc istotne naruszenie przepisu kompetencyjnego. Taki pogląd zresztą wyrażony został w wyroku WSA w Białymstoku z 14 czerwca 2022 r., sygn. akt II SA/Bk 324/22. Nieprawidłowości dotyczą również § 2 uchwały, albowiem Burmistrz Solca Kujawskiego na podstawie art. 30 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym był umocowany do jej wykonania z mocy prawa. Analogicznie oceniony został § 3 uchwały, który zdaniem Prokuratora narusza § 32 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej", albowiem poprzednia wydana w tej sprawie przez Radę Miejską w Solcu Kujawskim uchwała straciła moc z dniem 1 stycznia 2022 r., ponieważ w tym dniu wszedł w życie przepis art. 38 pkt 12 u.o.s.p., na mocy której uchylony został art. 28 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej stanowiący uprzednio podstawę prawną do podjęcia przez radę gminy uchwały w przedmiocie wysokości ekwiwalentu. Stąd też wcześniejsza uchwała z 26 września 2013 r. straciła moc z dniem 1 stycznia 2022 r. niezależnie od tego czy organ tak postanowił czy też nie. Odpowiadając na skargę Rada Miejska wniosła o jej oddalenie. Przyznając, że rada gminy jest ustawowo uprawniona wyłącznie do ustalenia wysokości ekwiwalentu dla strażaka przez ustalenie stawki za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa strażaka ratownika OSP w działaniach określonych art. 15 ust. 1 u.o.s.p., należy odróżnić tą czynność, jako akt prawa miejscowego od czynności materialno-technicznej o charakterze indywidualno-konkretnym w postaci naliczenia tego ekwiwalentu indywidualnie oznaczonej osobie z tytułu uczestnictwa w konkretnie wskazanym działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Zdaniem organu treść podjętej uchwały podlega ogólnym regułom wykładni, w tym językowej i systemowej, która to wykładnia nie sprzeciwia się treści przepisów upoważniających do jej wydania, co warunkowało bezzasadność zarzutu naruszenia obowiązujących przepisów prawa, w tym ustawy zasadniczej. W kwestii powierzenia wykonania skarżonej uchwały, organ odwołał się do dyspozycji art. 30 ust. 2 pkt 2 ustawy o samorządzie gminnym i wskazał, że w kompetencji wójta, jako organu wykonawczego mieści się określanie sposobu wykonywania uchwał organu stanowiącego. Jednocześnie powołując się na jedno z orzeczeń NSA, wyjaśnił, że powierzenie wykonania konkretnej uchwały wójtowi w jej treści nie stanowi istotnego naruszenia prawa uzasadniającego stwierdzenie jej nieważności. Z kolei odnośnie § 3 uchwały, Rada Miejska wyjaśniła, że zapis ten ma wyłącznie charakter deklaratoryjny, potwierdzający, że 1 stycznia 2022 r. utraciła moc wcześniejsza uchwała regulująca materię ekwiwalentu dla strażaków ratowników OSP z terenu gminy. Stwierdzenie zawarte we wskazanym paragrafie odpowiada zatem zarówno stanowi faktycznemu, jak też i prawnemu, a sam zapis miał na celu wykazanie jasności i bezsporności stanu prawnego kreowanego przez prawodawcę lokalnego. Stwierdzając nieważność zaskarżonej uchwały Sąd pierwszej instancji podzielił argumentację skargi. Uznał, że zakwestionowany § 1 skarżonej uchwały jest niezgodny z ustawą kompetencyjną, zaś pozostawienie go w obiegu może doprowadzić do sporów względem rozpoczęcia biegu terminu liczenia należnego dla strażaka ratownika OSP ekwiwalentu. Organ uchwałodawczy w zakresie stanowienia prawa miejscowego musi bowiem ściśle uwzględniać wytyczne zawarte w upoważnieniu, a normy kompetencyjne powinny być odczytywane w sposób literalny. Odstępstwo od tej zasady narusza związek formalny i materialny między aktem prawa miejscowego, a ustawą, stanowiąc istotne naruszenie prawa, powodujące konieczność wyeliminowania z obiegu prawnego danego aktu prawnego, poprzez stwierdzenie jego nieważności, o czym przesądza także aktualne orzecznictwo. Sąd pierwszej instancji podzielił również zapatrywania Prokuratora odnośnie zarzutu adresowanego do § 3 zaskarżonej uchwały. Przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych nie zawierają przepisów przejściowych, umożliwiających utrzymanie w mocy uprzednio wydanych na podstawie art. 28 ustawy o ochronie przeciwpożarowej uchwał dotyczących ekwiwalentów dla strażaków ratowników OSP. Dlatego też należało uznać, że akty prawa miejscowego wydane na podstawie poprzednio obowiązującego aktu prawnego utraciły moc z dniem wejścia w życie ustawy o ochotniczych strażach pożarnych. Skoro bowiem w dniu podjęcia skarżonej uchwały uprzednia uchwała już nie obowiązywała to regulacja zawarta w § 3 zaskarżonej uchwały, a dotycząca uchylenia wcześniejszej uchwały jest wadliwa, ponieważ uchyla akt już nieobowiązujący. WSA nie dopatrzył się jednak zasadności zarzutu dotyczącego powierzenia wykonania uchwały Burmistrzowi Solca Kujawskiego, jako istotnego naruszenia prawa. Precyzyjne wskazanie w treści aktu prawa miejscowego podmiotu, któremu powierzono jego wykonanie nie stanowi istotnego naruszenia prawa, skutkującego unieważnieniem tego aktu. Powołując się na brzmienie art. 91 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, Sąd meriti wskazał, że tylko w przypadku istotnego naruszenia prawa stwierdza się nieważność uchwały lub jej części, a taka sytuacja nie miała miejsca w odniesieniu do § 2 uchwały. W skardze kasacyjnej organu zarzucono: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.: a. art. 15 ust. 2 u.o.s.p., poprzez błędną jego wykładnię, polegającą na przyjęciu, że organ stanowiący gminy, podejmując na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uchwałę w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu za działania, o których mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., ma obowiązek wskazania w treści uchwały momentu rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu dla strażaka ratownika OSP; b. art. 91 ust. 1 zd. 1 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz.U. z 2023 r., poz. 40; dalej "u.s.g.") w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g. i art. 15 ust. 2 u.o.s.p., przez niewłaściwe jego zastosowanie i stwierdzenie nieważności § 1 uchwały, na skutek przyjęcia, że ustalenie w uchwale rady gminy, podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p., wysokości ekwiwalentu pieniężnego, o którym mowa w art. 15 ust. 1 u.o.s.p., za każdą rozpoczętą godzinę, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością tej uchwały; c. art. 91 ust. 1 zd. 1 u.s.g. w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g., przez niewłaściwe jego zastosowanie i stwierdzenie nieważności § 3 uchwały, na skutek przyjęcia, że stwierdzenie przez organ stanowiący gminy utraty mocy obowiązującej wcześniejszej uchwały tego organu, stanowi istotne naruszenie prawa skutkujące nieważnością; 2) naruszenie prawa procesowego mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a. art. 147 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 91 ust. 1 u.s.g. poprzez zastosowanie tego przepisu w stanie faktycznym i prawnym, w którym nie powinien on znaleźć zastosowania wobec niespełnienia się określonych w nim przesłanek, a w konsekwencji poprzez stwierdzenie nieważności uchwały, w sytuacji w której jest ona zgodna z przepisami prawa (nie narusza prawa w sposób istotny uzasadniający stwierdzenie jej nieważności) – zarówno u.o.s.p. jak i u.s.g. Wobec powyższych zarzutów skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania wg norm przepisanych, jednocześnie zrzekając się przeprowadzenia rozprawy. Odpowiadając na skargę kasacyjną Prokurator wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, a także o rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. W związku z oświadczeniem wnoszącego skargę kasacyjną organu o zrzeczeniu się rozprawy i braku żądania strony przeciwnej jej przeprowadzenia, sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 182 § 2 p.p.s.a. Ocena zarzutów kasacyjnych wymaga uprzedniego przedstawienia rozwiązań ustawodawczych regulujących materię uprawnień strażaków ratowników OSP do otrzymania ekwiwalentu za uczestnictwo w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu. Przepisem odnoszącym się do tej kwestii jest art. 15 ust. 1 u.o.s.p., który stanowi, że "[s]trażak ratownik OSP, który uczestniczył w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu, otrzymuje, niezależnie od otrzymywanego wynagrodzenia, ekwiwalent pieniężny". Redakcja cytowanego przepisu wskazuje, że każdy strażak ratownik OSP z chwilą zakończenia udziału w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu lub ćwiczeniu jest uprawniony do otrzymania ekwiwalentu pieniężnego. Zgodnie natomiast z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. "[w]ysokość ekwiwalentu pieniężnego ustala, nie rzadziej niż raz na 2 lata, właściwa rada gminy w drodze uchwały. Wysokość ekwiwalentu pieniężnego nie może przekraczać 1/175 przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego brutto, ogłoszonego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" na podstawie art. 20 pkt 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 291, z późn. zm.) przed dniem ustalenia ekwiwalentu pieniężnego, naliczanego za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Ekwiwalent pieniężny jest wypłacany z budżetu właściwej gminy". Z powyższego wynika, że prawodawca upoważnił radę gminy do ustalenia wysokości ekwiwalentu przysługującego strażakowi ratownikowi OSP za działania opisane w ust. 1 art. 15 u.o.s.p., w odstępach nie rzadszych niż raz na dwa lata, w wysokości respektującej limity przewidziane w art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Uchwała ustalająca wysokość ekwiwalentu za uczestnictwo w działaniach opisanych w tym przepisie, wyraża więc określoną stawkę ekwiwalentu, która ma charakter generalny i abstrakcyjny w tym znaczeniu, że abstrahuje od konkretnych okoliczności podmiotowo-przedmiotowych, w których strażak uzyskuje uprawnienie do tego świadczenia. Oczywistym jest, że uchwała podjęta na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie określa konkretnej kwoty ekwiwalentu, jaką otrzymuje strażak ratownik OSP w związku z uczestnictwem w konkretnym działaniu. Wysokość tej kwoty uzależniona jest bowiem od liczonego w godzinach przedziału czasu, jaki strażak ratownik OSP poświęcił na uczestnictwo w tym działaniu. Art. 15 ust. 2 u.o.s.p. zastrzega bowiem expressis verbis, że wysokość ekwiwalentu nalicza się "za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej". Posługując się terminologią przyjętą przez ustawodawcę należy zatem odróżnić "ustalenie wysokości ekwiwalentu" od "naliczenia wysokości ekwiwalentu". Ustalenie wysokości ekwiwalentu należy do rady gminy, która w podjętej na podstawie art. 15 ust. 2 u.o.s.p. uchwale ma obowiązek określić kwotową wysokość stawki za każdą rozpoczętą godzinę uczestnictwa strażaka ratownika OSP w działaniu ratowniczym, akcji ratowniczej, szkoleniu i ćwiczeniu. Należy zwrócić uwagę na dwa zagadnienia. Pojęcie "uczestnictwa" użyte przez ustawodawcę w art. 15 ust. 1 u.o.s.p. odzwierciedla określony przedział czasu, w którym strażak ratownik OSP pozostaje zaangażowany w działania określone w tym ustępie. Ustawodawca zdecydował się dookreślić moment rozpoczęcia owego uczestnictwa, zastrzegając, iż jest nim "zgłoszenie wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej" (art. 15 ust. 2 u.o.s.p.). Doprecyzowanie tej kwestii na poziomie ustawowym zasadniczo powinno czynić zbędnym normowanie jej w uchwale ustalającej wysokość ekwiwalentu. Upoważnienie do ustalenia wysokości ekwiwalentu zawarte w treści art. 15 ust. 2 u.o.s.p. nie umocowuje bowiem do określenia zakresu uprawnienia do tego ekwiwalentu. Materia ta została unormowana na poziomie ustawowym. Nie oznacza to jednak, że w treści uchwały ustalającej wysokość ekwiwalentu nie mogą znaleźć się postanowienia powtarzające treść art. 15 ust. 1 i ust. 2 u.o.s.p., w zakresie w jakim precyzują, że ekwiwalent przysługuje za uczestnictwo w działaniach ratowniczych, za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. W niniejszej sprawie treść § 1 zaskarżonej uchwały nie odzwierciedla jednak pełnego brzmienia sformułowania zawartego w przepisie art. 15 ust. 1 u.o.s.p., zawierając jego modyfikację, określając wysokość przysługującego strażakowi ratownikowi OSP ekwiwalentu "za każdą rozpoczętą godzinę". Jak trafnie stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w prawomocnym wyroku z 9 marca 2023 r. (III SA/Gd 689/22; to i inne orzeczenia dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie www.cbois.nsa.gov.pl.) za niedopuszczalne uznać należy zarówno pomijanie przez radę gminy materii przekazanej temu organowi do uregulowania na mocy delegacji ustawowej, jak i regulowanie tego, co zostało już uregulowane w źródle prawa powszechnie obowiązującego, bądź modyfikowanie przepisu ustawowego przez akt wykonawczy niższego rzędu, co możliwe jest tylko w granicach wyraźnie przewidzianego upoważnienia ustawowego. Każde unormowanie wykraczające poza udzielone upoważnienie ustawowe należy uznać za naruszenie normy upoważniającej i zarazem naruszenie konstytucyjnych warunków legalności aktu prawa miejscowego wydanego na podstawie upoważnienia ustawowego. Tego rodzaju wykroczenie przez organ uchwałodawczy poza granice normy kompetencyjnej do wydawania aktu prawa miejscowego należy ocenić jako istotne naruszenie prawa, skutkujące nieważnością wadliwego przepisu prawa miejscowego. Podzielić należy zatem pogląd organu, iż co do zasady w treści uchwały rady gminy nie musi znajdować się określenie momentu rozpoczęcia naliczania ekwiwalentu dla strażaka ratownika OSP, bowiem wynika to z treści aktu normatywnego poziomu ustawowego, jednakże zgodzić się należy z Prokuratorem i Sądem meriti, że redakcja § 1 skarżonej uchwały Rady Miejskiej w Solcu Kujawskim mogłaby prowadzić do sporów, co do rozpoczęcia terminu liczenia należnego dla strażaka ratownika OSP ekwiwalentu, np. wywodzeniu, że taki ekwiwalent liczony powinien być nie od zgłoszenia wyjazdu, lecz okresu wcześniejszego, jak przykładowo zgłoszenia gotowości czy pojawienia się w jednostce OSP. Tym samym rację ma Prokurator, że treść kwestionowanej uchwały nie pozwala przyjąć, iż właściwie realizuje upoważnienie normotwórcze z art. 15 ust. 2 u.o.s.p. Jej treść rodzi zasadniczą niepewność, czy ustalone kwoty ekwiwalentu za udział w działaniu ratowniczym lub akcji ratowniczej oraz w szkoleniu lub ćwiczeniach przysługują za każdą rozpoczętą godzinę od zgłoszenia wyjazdu z jednostki ochotniczej straży pożarnej. Organ wyszedł zatem poza uprawnienie kompetencyjne i oprócz kwotowego określenia wysokości stawki ekwiwalentu ustalił również moment od kiedy on przysługuje, w sposób sprzeczny z unormowaniami ustawowymi. Ustawa o ochotniczych strażach pożarnych weszła w życie z dniem 1 stycznia 2022 r. Uprzednio kwestia ekwiwalentu pieniężnego za udział w działaniu ratowniczym lub szkoleniu pożarniczym członków ochotniczych straży pożarnych regulowana była przepisami art. 28 ust. 1-6 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2021 r. poz. 869 z późn. zm.). W przepisie art. 28 ust. 1 powyższej ustawy zawarto analogiczną delegację ustawową upoważniającą radę gminy do określenia wysokości ekwiwalentu. Organ wypełnił obowiązek wynikający z powołanego, poprzednio obowiązującego upoważnienia ustawowego, wydając uchwałę z 26 września 2013 r. w sprawie ustalenia wysokości ekwiwalentu pieniężnego dla członków OSP za uczestnictwo w działaniach ratowniczych lub szkoleniach pożarniczych. Nowa ustawa z 2021 r. uchylając uprzednio obowiązujące regulacje odnoszące się do ekwiwalentów z tytułu udziału w akcjach ratowniczych i szkoleniach dla członków OSP nie wprowadziła jednak przepisów przejściowych, które utrzymywałyby czasowo w mocy przepisy prawa miejscowego uchwalone pod rządami poprzednio obowiązującego w tym zakresie prawa. A skoro tak to jak trafnie stwierdził organ i potwierdził następnie Sąd pierwszej instancji, powołując się na regulację zawartą w rozporządzeniu Rady Ministrów z 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283 ze zm.), że jeżeli uchyla się ustawę, na podstawie której wydano akt wykonawczy, albo uchyla się przepis ustawy upoważniający do wydania aktu wykonawczego, przyjmuje się, że taki akt wykonawczy traci moc obowiązującą odpowiednio z dniem wejścia w życie ustawy uchylającej albo z dniem wejścia w życie przepisu uchylającego upoważnienie do wydania tego aktu. W konsekwencji uprzednio uchwalony akt prawa miejscowego utracił moc z 31 grudnia 2021 r. Skoro zatem wymieniona w § 3 zaskarżonego aktu uchwała nie obowiązywała już w dacie podjęcia zaskarżonej uchwały to nie było ani podstaw prawnych, ani faktycznych do przyjmowania, że traci ona moc. Stwierdzenie zawarte w § 3 skarżonej uchwały naruszało zatem prawo w sposób istotny. Powyższe względy sprawiły, że podniesione przez skarżący kasacyjnie organ zarzuty prawa materialnego nie mogły odnieść zamierzonego rezultatu. W powiązaniu natomiast z brakiem zasadności zarzutów w kierunku prawa materialnego również i zarzut dotyczący naruszenia prawa procesowego nie mógł być uznany za słuszny. Prokurator, a w ślad za nim Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo uznali, że zaskarżona uchwała w sposób istotny naruszała przepisy prawa, co warunkowało konieczność stwierdzenia jej nieważności, zaś ocenę tą potwierdza również Naczelny Sąd Administracyjny. Jednolicie wskazuje się bowiem w orzecznictwie, że podstawą do wyeliminowania z obrotu prawnego aktu winno być każde istotne naruszenie prawa, bez względu na jego charakter - por. wyrok NSA z 7 kwietnia 2022 r., sygn. akt III FSK 4957/21. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi kasacyjnej również z przyczyn branych pod uwagę z urzędu (art. 183 § 2 p.p.s.a. i art. 189 p.p.s.a.), stosownie do art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło