II OSK 2146/24

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-02-20

Skład orzekający: Małgorzata Miron, Marzenna Linska-Wawrzon, Anna Szymańska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepisy art. 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym mają zastosowanie wyłącznie do obywateli Ukrainy, czy również do innych cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt czasowy?
Ratio decidendi
Przepisy art. 100c i 100d ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy stanowią regulację szczególną, która odnosi się do wszystkich cudzoziemców ubiegających się o zezwolenie na pobyt czasowy, niezależnie od ich obywatelstwa. W związku z tym bieg terminów na załatwienie takich spraw nie rozpoczyna się ani nie biegnie w okresie obowiązywania tych przepisów, a zaprzestanie czynności przez organ nie może być podstawą do wywodzenia bezczynności. WSA błędnie ograniczył zastosowanie tych przepisów wyłącznie do obywateli Ukrainy, co skutkowało nieprawidłowym stwierdzeniem bezczynności organu.
Stan faktyczny
Cudzoziemka, obywatelka Królestwa Arabii Saudyjskiej, złożyła 21 września 2023 r. wniosek o zezwolenie na pobyt czasowy w celu kontynuacji studiów. Wojewoda Śląski wezwał ją do uzupełnienia dokumentów, jednak po braku decyzji cudzoziemka złożyła skargę na bezczynność organu. Organ odmówił udzielenia zezwolenia decyzją z 4 kwietnia 2024 r. WSA w Gliwicach stwierdził bezczynność organu, ale nie z rażącym naruszeniem prawa, co zostało zaskarżone przez Wojewodę w skardze kasacyjnej.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok WSA w Gliwicach w punktach 1. i 4. oraz oddalił skargę na bezczynność w tym zakresie; odstąpił od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Miron Sędziowie sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon sędzia del. WSA Anna Szymańska (spr.) po rozpoznaniu w dniu 20 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Wojewody Śląskiego od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 91/24 w sprawie ze skargi K. K. I. M. na bezczynność Wojewody Śląskiego w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy 1. uchyla zaskarżony wyrok w punktach 1., 4. i w tym zakresie oddala skargę; 2. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego w całości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach (dalej: WSA w Gliwicach, sąd I instancji, sąd wojewódzki) wyrokiem z 26 czerwca 2024 r., sygn. akt II SAB/Gl 91/24, w wyniku rozpoznania skargi K. K. I. M. (dalej: cudzoziemka, strona, skarżąca) na bezczynność Wojewody Śląskiego (dalej: Wojewoda, organ, skarżący kasacyjnie) w przedmiocie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy: stwierdził, że Wojewoda dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1.), umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu w sprawie (pkt 2.), oddalił skargę w pozostałym zakresie (pkt 3.) oraz orzekł w przedmiocie kosztów postępowania sądowego (pkt 4.). Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Cudzoziemka – obywatelka Królestwa Arabii Saudyjskiej, wnioskiem z 21 września 2023 r. (wpływ do organu) wystąpiła o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy w celu kontynuacji studiów. Organ, 25 września 2023 r. wezwał do osobistego stawiennictwa w Urzędzie. Strona wykonała powyższe wezwanie 23 października 2023 r. W tym samym dniu, organ poinformował m.in. o treści art. 100d ustawy z 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa (Dz. U. z 2023 r. poz. 103 ze zm.; dalej: u.o.p.). Dalej, pismami z 16 listopada 2023 r. oraz 8 stycznia 2024 r. zwrócił się w trybie art. 109 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2023 r. poz. 519 ze zm.; dalej: u.o.c) do odpowiednich służb o informacje o cudzoziemce. Wobec braku aktywności organu strona złożyła ponaglenie z 7 lutego 2024 r. Organ, 1 marca 2024 r. wezwał do uzupełnienia dokumentów. Następnie cudzoziemka do WSA w Gliwicach wniosła skargę z 12 marca 2024 r. na bezczynność Wojewody. Organ, decyzją z 4 kwietnia 2024 r. odmówił udzielenia wnioskowanego zezwolenia. Zdaniem WSA w Gliwicach skarga zasługiwała na uwzględnienie. W ocenie sądu wojewódzkiego z akt administracyjnych sprawy wynika, że organ pozostawał w bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. Zdaniem sądu I instancji datą wszczęcia postępowania jest dzień doręczenia podania organowi, a nie data uzupełnienia jego braku, zatem w rozpoznawanej sprawie postępowanie zostało wszczęte 21 września 2023 r. i od tego dnia na organie ciążył obowiązek podejmowania czynności w celu załatwienia złożonego wniosku, w tym podjęcia czynności służących wezwaniu do uzupełnienia braków formalnych. Podkreślono, że art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c. nie wprowadził zmian w zakresie daty wszczęcia postępowania administracyjnego. WSA w Gliwicach wskazał ponadto, że art. 1 ust. 1 i 2 u.o.p. określa zakres przedmiotowy i podmiotowy, z którego wynika, że przepisy tej ustawy nie mają zastosowania w sprawie z wniosku skarżącej, która jest obywatelką Królestwa Arabii Saudyjskiej oraz nie przybyła na terytorium RP w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium Ukrainy. Sąd wojewódzki umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania do wydania aktu, mając na uwadze, że organ decyzją 4 kwietnia 2024 r. zakończył postępowanie. Na zakończenie wskazano, że niekwalifikowany charakter stwierdzonej bezczynności nie przemawiał za zasadnością przyznania na rzecz skarżącej sumy pieniężnej, jak również wymierzenia organowi grzywny. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył Wojewoda, zaskarżając go w części tj. co do pkt 1. i 4. zarzucając: - na podstawie art. 174 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) naruszenie prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 100d u.o.p w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2023 r. poprzez uznanie, że pojęcie cudzoziemca w rozumieniu art. 100d ust. 1 ustawy obejmuje wyłącznie obywateli Ukrainy, o których mowa w art. 1 ustawy, a nie cudzoziemców w rozumieniu art. 3 pkt 2 u.o.c., a w konsekwencji art. 100d ust. 3 ustawy nie ma zastosowania do obywateli innych państw niż Ukraina; - na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1 oraz art. 35 § 1-§ 3 i § 5 oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572; dalej: k.p.a.) poprzez błędne przyjęcie, że sprawa nie została załatwiona w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych, a postępowanie administracyjne prowadzone było z naruszeniem zasady szybkości postępowania i z naruszeniem ustawowych terminów załatwienia sprawy, co spowodowało stwierdzenie bezczynności, podczas gdy czas trwania postępowania usprawiedliwiony był stanem epidemii obowiązującym na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (paraliżującym pracę nie tylko urzędów), jak również wojną na Ukrainie, niedoborami kadrowymi oraz okolicznościami sprawy, to jest skomplikowanym jej charakterem i koniecznością zgromadzenia materiału dowodowego, a zatem podyktowany był przyczynami od organu niezależnymi, za które organ nie ponosi winy; b) art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i pkt 2 u.o.c. wobec braku wzięcia pod uwagę faktu, że termin wydania decyzji w sprawie udzielenia cudzoziemcowi zezwolenia na pobyt czasowy biegnie od dnia, w którym nastąpiło osobiste stawiennictwo w urzędzie wojewódzkim po złożeniu wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, względnie w którym cudzoziemiec złożył wniosek o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy, który nie zawiera braków formalnych lub zostały one uzupełnione; c) art. 64 § 2 w związku z art. 63 § 2, art. 61 § 3 k.p.a. i art. 105 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 112a ust. 1 i ust. 2 pkt 1 i 2 u.o.c. poprzez przyjęcie, że w sprawie doszło do wszczęcia w dacie złożenia wniosku w sytuacji, gdy wniosek był dotknięty brakami formalnymi, a wszczęcie postępowania na żądanie strony następuje w dniu doręczenia żądania organowi administracji publicznej pod warunkiem, że podanie (żądanie, wniosek) spełnia wymogi ustawowe; d) art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a. w związku z art. 35 § 5 k.p.a. poprzez niezastosowanie i brak uznania, że po dacie złożenia niekompletnego wniosku (który wymagał uzupełnienia) termin załatwienia sprawy nie biegnie, co miało wpływ na wynik sprawy i uznanie, iż w sprawie doszło do bezczynności organu; e) art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 12 § 1, art. 35 § 1-3 i § 5 i art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 112a u.o.c. polegające na nieoddaleniu skargi na bezczynność organu, mimo że na mocy art. 100d u.o.p. nie mogło dojść do stwierdzenia bezczynności, względnie gdy z bezczynnością nie mieliśmy do czynienia. Na podstawie przywołanych zarzutów, skarżący kasacyjnie organ wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części oraz rozpoznanie skargi na bezczynność poprzez jej oddalenie również w zaskarżonym zakresie; ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy w tym zakresie do ponownego rozpoznania WSA w Gliwicach oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Jednocześnie skarżący kasacyjnie organ oświadczył, że zrzeka się przeprowadzenia rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: "NSA") zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. NSA rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez NSA. Skarga kasacyjna jest usprawiedliwiona. Zasadny okazał się zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego. Istota tego zarzutu sprawdza się do oceny, czy art. 100d u.o.p. mógł znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie w sytuacji, w której skarżąca jest obywatelem Królestwa Arabii Saudyjskiej i ubiega się o udzielenie zezwolenie na pobyt czasowy. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że z dniem 15 kwietnia 2022 r. weszła w życie regulacja wkraczająca w bieg terminów załatwiania spraw administracyjnych dotyczących legalizowania pobytu cudzoziemców na terytorium RP, wprowadzona ustawą z 8 kwietnia 2022 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2022 r. poz. 830), mocą której (art. 1 pkt 44) dodano do ustawy o pomocy art. 100c. Zgodnie z art. 100c ust. 1 u.o.p. w okresie do 31 grudnia 2022 r. bieg terminów na załatwienie spraw dotyczących: 1) udzielenia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE, 2) zmiany: a) zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, b) zezwolenia na pobyt czasowy w celu wykonywania pracy w zawodzie wymagającym wysokich kwalifikacji, 3) cofnięcia cudzoziemcowi: a) zezwolenia na pobyt czasowy, b) zezwolenia na pobyt stały, c) zezwolenia na pobyt rezydenta długoterminowego UE – w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Następnie cytowana treść art. 100c u.o.p. została powtórzona na kolejny okres – tj. do 24 sierpnia 2023 r. – poprzez dodanie nowego przepisu z dniem 28 stycznia 2023 r., ale z mocą wsteczną od 1 stycznia 2023 r., tj. art. 100d u.o.p. (art. 1 pkt 32 ustawy z 13 stycznia 2023 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 185). Wskazany termin obowiązywania omawianych przepisów został kolejno przedłużony do 4 marca 2024 r. (art. 12 pkt 5 ustawy z 14 kwietnia 2023 r. o zmianie nazw uczelni służb państwowych nadzorowanych przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych, o zmianie ustawy o Policji, ustawy o Straży Granicznej, ustawy o Państwowej Straży Pożarnej oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2023 r. poz. 1088). Regulacje te miały i mają nadal charakter czasowy. W szczególności, na dzień wyrokowania przepis ten obowiązuje do dnia 30 września 2025 r. (zob. art. 1 pkt 3 ustawy z 15 maja 2024 r. o zmianie ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. poz. 854). Rodzaj spraw, w których bieg terminów na ich załatwienie nie rozpoczyna się, a wszczęty ulega zawieszeniu został utrzymany i obejmuje zezwolenie na pobyt czasowy (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p.). Skarżąca złożyła wniosek w dniu 21 września 2023 r., a z dniem 1 stycznia 2023 r. wszedł w życie art. 100d u.o.p., który w sprawie m.in. zezwolenia na pobyt czasowy tamował rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie takiej sprawy (art. 100d ust. 1 pkt 1 lit. a u.o.p.), a dalej uniemożliwiał wywodzenie środków prawnych dotyczących bezczynności i przewlekłości (art. 100d ust. 4 u.o.p.). W świetle zarzutów skargi kasacyjnej oraz motywów wyroku sądu wojewódzkiego kluczowym zagadnieniem jest zakres podmiotowy zastosowania art. 100d u.o.p. WSA w Gliwicach w zaskarżonym wyroku przyjął bowiem, że przepis powyższy dotyczy wyłącznie obywateli Ukrainy, którzy przybyli na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Natomiast Wojewoda twierdzi, że przepisy te odnoszą się do wszystkich cudzoziemców, którzy wnioskują o zalegalizowanie pobytu w oparciu o formy wymienione w tym przepisie i zdaniem NSA stanowisko to jest prawidłowe. Oznacza to, że zaprzestanie czynności przez organ prowadzący postępowanie w sprawach dotyczących m.in. udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy lub ich dokonywanie z opóźnieniem w okresie obowiązywania art. 100d u.o.p. nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności, jak przede wszystkim przepis ten skutkuje tym, że bieg terminów na załatwienie sprawy nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu. Stanowisko, że art. 100c i art. 100d u.o.p. stanowią rozwiązanie generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.o.p. jest ugruntowane w orzecznictwie NSA (zob. wyroki: z 13 lutego 2024 r. sygn. akt II OSK 2362/23, z 7 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1286/23, z 16 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2424/23, z 8 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 1551/23, z 27 czerwca 2024 r. sygn. akt II OSK 2608/23 i II OSK 2194/23, z 25 lipca 2024 r. sygn. akt II OSK 468/24 i II OSK 599/24, z 11 września 2024 r. sygn. akt II OSK 762/24, z 23 września 2024 r. sygn. akt II OSK 1129/24). Ponadto przyjmując, że powołane przepisy dotyczą wyłącznie cudzoziemców, o których mowa w art. 2 ust. 1 u.o.p. nie sposób racjonalnie wyjaśnić, dlaczego ustawodawca zdecydował się na pogorszenie sytuacji prawnej wyłącznie tej grupy cudzoziemców. Regulacja wprowadzona w art. 100c i art. 100d u.o.p. w sposób istotny ogranicza zasadę szybkości postępowania organów administracji (art. 12 k.p.a.) i prawo strony do załatwienia jej sprawy w rozsądnym terminie. Z przyczyn przedstawionych wyżej, a także mając na uwadze intencje ustawodawcy oraz nie do końca prawidłowe (z punktu widzenia zasad prawidłowej legislacji) zawarcie rozwiązań mających na celu usprawnienie postępowań dotyczących generalnej kategorii legalizacji pobytu cudzoziemców niejako "przy okazji" nowelizacji u.o.p., przy wykładni przepisów art. 100c i art. 100d u.o.p. nie należy kierować się wewnętrzną systematyką oraz samym celem tej szczególnej ustawy, w obrębie której zamieszczono omawiane przepisy. Zakres podmiotowy i przedmiotowy u.o.p. unormowany w art. 1 ust. 1 tej ustawy nie jest zbieżny z zakresem przepisów art. 100c i art. 100d u.o.p., których celem dodania w drodze ustaw nowelizujących odpowiednio z 8 kwietnia 2022 r. i 12 stycznia 2023 r. nie było bezpośrednio uregulowanie sytuacji prawnej obywateli Ukrainy przybywających na terytorium RP z terytorium Ukrainy w związku z działaniami wojennymi prowadzonymi na terytorium tego państwa. Wyżej wskazane przepisy stanowią regulację o charakterze szczególnym i mogą być stosowane samodzielnie. Epizodyczność omawianego rozwiązania prawnego (ograniczona czasowo obecnie do 30 września 2025 r.) jest skorelowana z przedłużeniem przez Radę Unii Europejskiej tymczasowej ochrony udzielanej wysiedleńcom z Ukrainy, o których mowa w art. 2 decyzji wykonawczej Rady (UE) 2022/382 z 4 marca 2022 r. stwierdzającej istnienie masowego napływu wysiedleńców z Ukrainy w rozumieniu art. 5 dyrektywy 2001/55/WE i skutkującej wprowadzeniem tymczasowej ochrony (zob. obowiązującą na dzień wydania zaskarżonego wyroku decyzję wykonawczą Rady (EU) 2023/2409 z dnia 19 października 2023 r. przedłużającą ochronę czasową do 4 marca 2025 r., Dz.U. L. 2023/2409). W tym kontekście należy zauważyć, że w uzasadnieniu do rządowego projektu ustawy o zmianie u.o.p. oraz niektórych innych ustaw (druk sejmowy nr 342, X Kadencja, s. 68) wskazano m.in., że uzasadnieniem dla przedłużenia obowiązywania ustawy o pomocy do 30 września 2025 r. jest zapewnienie sprawnego i nieobciążającego dodatkowo organów administracji rządowej, procesu przechodzenia przez obywateli Ukrainy, korzystających obecnie z ochrony czasowej, na pobyt czasowy. Równocześnie należy zastrzec, że sformułowane wyżej oceny dotyczące dopuszczalnego, proporcjonalnego ograniczenia prawa do sądu, zostały poczynione z uwzględnieniem nadzwyczajnych okoliczności aktualnych na dzień oceny bezczynności lub przewlekłości dokonanej w zaskarżonym wyroku (por. np. wyrok NSA z 18 listopada 2024 r., sygn. akt II OSK 926/24, CBOSA). Tym samym, ewentualna istotna zmiana tych okoliczności może doprowadzić do odmiennej oceny spełnienia przesłanki niezbędności wprowadzenia ograniczeń przewidzianych w art. 100d u.o.p. Rozwiązania legislacyjne uwarunkowane nadzwyczajnymi okolicznościami mogą bowiem być uznane za proporcjonalne tylko wówczas, gdy trwają te okoliczności. Wymóg niezbędności ograniczeń stanowi, obok przesłanek przydatności i proporcjonalności sensu stricto, nieodzowny element testu proporcjonalności (zob. np. wyrok TK z 22 września 2005 r., Kp 1/05, OTK-A 2005/8/93). Reasumując ten fragment rozważań, przepisy art. 100c i art. 100d u.o.p. stanowią rozwiązania generalne dotyczące wszystkich cudzoziemców – niezależnie od ich obywatelstwa, a nie tylko tych, których pobyt w Polsce jest wywołany wojną w Ukrainie. Oznacza to, że obowiązkiem WSA w Gliwicach było rozpatrzenie skargi na bezczynność Wojewody z uwzględnieniem dyspozycji art. 100d u.o.p. Mający zastosowanie w niniejszej sprawie przepis art. 100d ust. 1 u.o.p. zezwolił na czasowe, od wejścia w życie, tj. od 1 stycznia 2023 r. do 25 września 2025 r. wstrzymanie biegu terminu na załatwienie spraw dotyczących m.in. udzielenia cudzoziemcom zezwolenia na pobyt w postępowaniach prowadzonych przez wojewodę. Innymi słowy bieg tego terminu nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu na ten okres. Oznacza to, że bieg tego terminu w wypadku wniosku złożonego przez stronę - nie rozpoczął się. Przepisy te jako lex specialis wyprzedzają stosowanie art. 112a ust. 1 i 2 u.o.c., które po pierwsze ustalają termin na wydanie decyzji w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy i wynosi on 60 dni; po drugie ustalają reguły liczenia tego przepisu. Analiza art. 112a ust. 2 u.o.c. prowadzi do wniosku, że chodzi o uzupełnienie wszystkich wymogów wynikających z u.o.c. oraz jego braków formalnych. Kluczowe jest jednak, że art. 100d u.o.p. jako przepis szczególny (vide wyrok NSA z 22 maja 2024 r. sygn. akt II OSK 2476/23) ustanawia odrębna regułę na załatwienie spraw dotyczących m.in. zezwolenia na pobyt czasowy. Jako konsekwencję tego przewiduje dalej, że zaprzestanie czynności przez organ nie może być podstawą wywodzenia środków prawnych dotyczących bezczynności (art. 100d ust. 4 u.o.p.). Wobec powyższego irrelewantne dla stosowania art. 100d u.o.p., jest to, czy wniosek skarżącej był niekompletny i wymagał uzupełnienia. Terminu z art. 112 a ust. 1 u.o.c. nie rozpoczął w ogóle biegu z uwagi na złożenie wniosku w okresie obowiązywania art. 100d u.o.p. Jednocześnie bez znaczenia pozostaje kwestia daty wszczęcia postepowania w tej sprawie. Poza bowiem sporem jest zastosowanie art. 61 § 3 k.p.a. zgodnie z którym datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Zatem datą wszczęcia niniejszego postępowania jest 21 września 2023 r. Z racji działania art. 100d ust. 1 u.o.p. bieg terminu załatwienia sprawy nie rozpoczął się. Niemniej postępowanie trwa. Nie zmienia tego regulacja art. 112a ust. 2 u.o.c. ustalająca jedynie rozpoczęcie biegu terminu na załatwienie sprawy. Należy odróżnić datę wszczęcia postępowania (art. 61 § 3 k.p.a.) od daty rozpoczęcia biegu terminu na załatwienie sprawy (art. 112a ust. 2 u.o.c.). Odrzucenie przez WSA w Gliwicach normy art. 100d u.o.p w niniejszym stanie faktycznym skutkowało przyjęciem stanu bezczynności przy zastosowaniu art. 112a u.o.c. Tymczasem nastąpiło czasowe zatamowanie biegu terminu na załatwienie tej sprawy oraz wyłączono wywodzenie środków prawnych służących zwalczaniu bezczynności i przewlekłości. Jednocześnie bez znaczenia dla sprawy pozostają podnoszone w skardze kasacyjnej kwestie: epidemii COVID-19 i wywołane nimi ograniczenia w funkcjonowaniu administracji państwowej, znacznej ilości wpływających wniosków pobytowych, niedobory kadrowe, absencje chorobowe. Skarżąca złożyła wniosek we wrześniu 2023 r., czyli ponad trzy lata po rozpoczęciu epidemii COVID-19, kiedy już ograniczenia w funkcjonowaniu administracji dawno zostały zniesione, a sam stan zagrożenia epidemicznego został odwołany z dniem 1 lipca 2023 r. (rozporządzenie Ministra Zdrowia z 14 czerwca 2023 r. – Dz. U. z 2023 r. poz. 1118). Z kolei kwestie trudności kadrowych czy znacznego wpływu spraw, nadmiernej absencji pracowników nie stanowią usprawiedliwienia dla prowadzenia postępowania i nie stanowią przyczyny "niezależnej od organu" w rozumieniu art. 35 § 5 k.p.a. Terminy przewidziane dla załatwienia sprawy administracyjnej obowiązują i organy administracji publicznej pozostają nimi związane (vide wyrok NSA z 24 października 2022 r. sygn. akt II OSK 6/22, z 23 listopada 2022 r. sygn. akt II OSK 557/22). Z kolei fakt konfliktu zbrojnego na terytorium Ukrainy został uwzględniony przez prawodawcę właśnie w owym art. 100d u.o.p., którego wadliwie nie zastosował sąd wojewódzki. W świetle powyższych rozważań należy przyjąć, że pominięcie przez WSA w Gliwicach art. 100d u.o.p. nie miało wystarczających podstaw faktycznych i prawnych. Tym samym uzasadniony okazał się również zarzut naruszenia art. 151 p.p.s.a. poprzez nieoddalenie przez sąd I instancji wniesionej przez cudzoziemkę skargi. Konsekwentnie, na podstawie art. 188 w zw. z art. 151 p.p.s.a., NSA uchylił zaskarżony wyrok w zaskarżonej części, tj. co do punktów 1. i 4. zaskarżonego wyroku i w tej części oddalił skargę. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 207 § 2 p.p.s.a., mając na uwadze poważne rozbieżności w wykładni zakresu podmiotowego art. 100c i 100d u.o.p., jakie ujawniły się w orzecznictwie wojewódzkich sądów administracyjnych. NSA orzekał na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 182 § 2 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło