I SA/Po 542/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Waldemar Inerowicz Sędziowie WSA Katarzyna Nikodem WSA Barbara Rennert (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 20 lutego 2025 r. sprawy ze skargi F. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 5 lipca 2024 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. W dniu 7 sierpnia 2024 r. Firma F. B. wniosła skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z 5 lipca 2024 r. nr [...], stwierdzające uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Burmistrza [...] z 7 maja 2024 r. nr [...] Powyższa skarga została wywiedziona na tle stanu faktycznego sprawy, w którym ww. decyzją Burmistrz określił spółce wysokość zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2024 r. Decyzja ta, zawierająca prawidłowe pouczenie o prawie, terminie i sposobie jej zaskarżenia, została doręczona skarżącej 22 maja 2024 r. Pismem z 8 czerwca 2024 r., nadanym w placówce pocztowej 10 czerwca 2024 r., spółka wniosła odwołanie od ww. rozstrzygnięcia, załączając pisma z 14 i 25 marca 2024 r. Sądu Rejonowego w K. wraz z postanowieniem tego Sądu z 10 maja 2023 r. Do odwołania załączyła też wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od ww. decyzji, dołączając do niego potwierdzenia wypłaty świadczenia chorobowego za okres od 8 lutego 2024 r. do 31 maja 2024 r. Uzasadniając wniosek wskazała, że niedochowanie terminu do złożenia odwołania nastąpiło wskutek spowodowanej chorobą niezdolności do pracy jedynej osoby, która nieodpłatnie zajmuje się wszystkimi sprawami spółki od 1 września 2018 r., najpierw z konieczności jako jej prokurent, a następnie jako prezes jednoosobowego zarządu, tj. H. K.. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia odwołania, Kolegium na wstępie podniosło, że ostatecznym postanowieniem z 5 lipca 2024 r. odmówiło spółce przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 7 maja 2024 r. Następnie, odwołując się do treści art. 12 § 1 oraz art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.; dalej: "Ordynacja podatkowa") wyjaśniło, że z uwagi na fakt, iż w stanie faktycznym sprawy ww. decyzja, zawierająca prawidłowe pouczenie o przysługującym od niej środku odwoławczym i jego ustawowym terminie, została prawidłowo doręczona skarżącej 22 maja 2024 r., zatem ustawowy termin do jej zaskarżenia upływał z końcem dnia 5 czerwca 2024 r. Odwołanie zostało tymczasem nadane w placówce pocztowej w dniu 10 czerwca 2024 r., a więc pięć dni po upływie ustawowego terminu. Tym samym, zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W skardze na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie, spółka zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż postępowanie prowadzone przez organy obu instancji było bezprzedmiotowe co do istoty sprawy. Jednocześnie wniosła o przeprowadzenie dowodu ze wskazanych dokumentów oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W treści skargi strona wskazała, że Burmistrz wiedział o sprzedaniu na odbytej 12 kwietnia 2019 r. licytacji głównej części zakładu położonego na działce nr [...], a 20 września 2020 r. pozostałej części zakładu stanowiącej jej integralną część, połączoną z działką nr [...] i pomimo tego wydał decyzję z 7 maja 2024 r. Taka samą wiedzę posiadało również Kolegium wydając decyzję podatkową za 2023 r. w dniu 21 września 2023 r. oraz nieuwzględniając odwołania z 8 czerwca 2024r. ani pisma Burmistrza z 24 czerwca 2024 r. przekazującego Kolegium wniosek o przywrócenie terminu wraz z odwołaniem. Skarżąca podkreśliła, że organ pierwszej instancji przyznał, iż wydając ww. decyzję podatkową za 2024 r. nie posiadał wiedzy o postanowieniu Sądu przysądzającego własności nieruchomości, które stało się prawomocne z dniem 13 września 2023 r. Skarżąca podkreśliła, że nie zaprzecza uchybieniu przez siebie terminowi do wniesienia odwołania od ww. decyzji podatkowej, ale z uwagi bezprzedmiotowość prowadzonego przez Burmistrza, jak i SKO postępowania co do istoty sprawy, wniosła o przeprowadzenie dowodu uzupełniającego w postaci wniosku o przywrócenie terminu i odwołania z 8 czerwca 2024 r. oraz pisma Burmistrza z 24 czerwca 2024 r., które nie zostały ocenione. Wobec przedstawionego powyżej stanu faktycznego i prawnego strona wskazała, że przedmiotowa skarga jest zasadna i zasługuje na uwzględnienie. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Niniejsza sprawa została rozpoznana przez Sąd w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: "P.p.s.a."). Skarga jest niezasadna. Istotą sporu w kontrolowanej sprawie jest ocena, czy organ odwoławczy prawidłowo stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania od decyzji z 7 maja 2024 r. Zgodnie ze stanowiącym materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Przepis ten odnosi się do wstępnego stadium postępowania odwoławczego, które toczy się już przed organem odwoławczym, po przekazaniu mu odwołania wraz z aktami sprawy przez organ pierwszej instancji. W stadium wstępnym organ odwoławczy podejmuje czynności mające na celu ustalenie, czy złożone przez stronę odwołanie jest dopuszczalne, czy zostało wniesione w terminie oraz czy spełnia wymagania określone w art. 222 Ordynacji podatkowej. W orzecznictwie wskazuje się, że organ właściwy do rozpatrzenia odwołania bada z urzędu zachowanie terminu do wniesienia tego środka zaskarżenia. Stwierdzenie dopuszczalności odwołania oraz wniesienie go w terminie jest koniecznym warunkiem merytorycznego rozpatrzenia sprawy przez organ odwoławczy. Uchybienie ustawowego terminu powoduje bezskuteczność odwołania, czego następstwem jest ostateczność decyzji organu pierwszej instancji. W razie ustalenia, że odwołanie zostało wniesione po terminie, organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do jego wniesienia. Postanowienie w tej sprawie jest ostateczne. Co istotne, w orzecznictwie wskazuje się, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Nie jest to zależne od swobodnego uznania organu, lecz wynika z bezwzględnie obowiązującej normy prawnej. Tym samym każde, nawet nieznaczne przekroczenie terminu, stanowi samoistną podstawę do wydania postanowienia stwierdzającego jego uchybienie (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 8 lipca 2010 r., II FSK 372/09; 1 października 2009 r., I FSK 854/08 - wszystkie przytaczane w niniejszej sprawie orzeczenia sądów administracyjnych dostępne w bazie: publ. CBOSA). Sposób i termin wniesienia odwołania unormowany jest w art. 223 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym odwołanie wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu podatkowego, który wydał decyzję (§ 1). Odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie (§ 2 pkt 1). Termin określony w tym przepisie jest terminem zawitym, co oznacza, że jego przekroczenie, niezależnie od przyczyn, które to spowodowały, powoduje konieczność stwierdzenia, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu. Ponadto jest to termin ustawowy, wiąże więc wszystkie osoby i organy występujące w postępowaniu administracyjnym. Zatem warunkiem wydania rozważanego postanowienia jest w pierwszej kolejności bezsporne ustalenie daty, w której organ skutecznie doręczył stronie decyzję wydaną w toku postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i ustalenie daty, w której podatnik złożył odwołanie. Stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi do wniesienia odwołania powinno być więc poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego co do tego, czy strona przekroczyła termin określony w art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej. W przeciwnym razie postanowienie takie narusza art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej, a naruszenie to prowadzi do uchylenia postanowienia. Natomiast zgodnie z art. 12 § 6 pkt 2 Ordynacji podatkowej, termin uważa się za zachowany, jeżeli przed jego upływem pismo zostało nadane w krajowej placówce pocztowej operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2023 r. poz. 1640) lub w placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim U. E. lub otrzymane przez krajową placówkę pocztową operatora wyznaczonego po nadaniu w państwie spoza U. E. albo złożone w krajowym urzędzie konsularnym. W kontrolowanej sprawie, wobec strony skarżącej prowadzone było postępowanie podatkowe dotyczące określenia wysokości zobowiązania w podatku od nieruchomości za 2024 r. W postępowaniu tym została wydana decyzja z 7 maja 2024 r., która została skutecznie doręczona skarżącej w dniu 22 maja 2024 r., co wynika wprost ze zwrotnego potwierdzenia odbioru decyzji, na którym widnieje pieczątka H. K. z jej podpisem (k. [...] akt administracyjnych) i czego skarżąca nie kwestionuje. Natomiast odwołanie w przewidzianej przepisami formie zostało złożone przez skarżącą dopiero 10 czerwca 2024 r. (data stempla pocztowego na kopercie załączonej do odwołania – k. [...] akt administracyjnych). W takich okolicznościach, w ocenie Sądu, nie budzi wątpliwości, że odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji zostało złożone z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego wniesienia, czego również strona skarżąca nie kwestionuje. Stwierdzić zatem należy, że strona prawidłowo pouczona w decyzji o środkach zaskarżenia, uchybiła określonemu w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej ustawowemu terminowi do wniesienia odwołania, gdyż termin ten upłynął z dniem 5 czerwca 2024 r. To zaś czyni złożone przez skarżącą w dniu 10 czerwca 2024 r. odwołanie bezskutecznym. W konsekwencji tej bezskuteczności odwołania merytoryczne jego rozpatrywanie przez Kolegium było niedopuszczalne, w rezultacie czego SKO zobligowane było przepisem art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej do wydania postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania. Jak Sąd wyżej zaakcentował, uchybienie terminowi do wniesienia środka odwoławczego jest okolicznością obiektywną i organ odwoławczy ma obowiązek wydania postanowienia stwierdzającego to uchybienie w razie jego wystąpienia. Jednocześnie Sąd podkreśla, że poza granicami niniejszej sprawy pozostaje kwestia oceny prawidłowości decyzji organu pierwszej instancji, która wobec spóźnionego odwołania spółki stała się ostateczna. Zarzuty podniesione w skardze nie odnosiły się bowiem do istoty sporu, czyli kwestii uchybienia terminu do wniesienia odwołania, a kwestionowały, powołując się na bezprzedmiotowość, wydanie wobec spółki przez Burmistrza decyzji podatkowej z 7 maja 2024 r. Tymczasem przedmiotem zaskarżenia w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie stwierdzające uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Jednocześnie wskazać należy, że organ odwoławczy nie był związany treścią pisma Burmistrza z 24 czerwca 2024 r. i zawartymi w nim wnioskami. Burmistrz wydał decyzję podatkową, doręczył ją skutecznie spółce, a ta po upływie terminu złożyła od niej odwołanie wraz z wnioskiem o przywrócenie tego terminu. Zatem SKO przy wstępnym, formalnym badaniu złożonego odwołania, tj. terminowości i dopuszczalności jego wniesienia, stwierdziło złożenie go po upływie ustawowego terminu, nie mogło merytorycznie badać zaskarżonej tym odwołaniem decyzji Burmistrza, gdyż była już ona ostateczna. Zaznaczenia jednak wymaga, że bez wpływu na istotę niniejszej sprawy pozostaje kwestia oceny wniosku spółki z 8 czerwca 2024 r. o przewrócenie terminu do złożenia odwołana. Ocena ustawowych przesłanek do przywrócenia uchybionego terminu, była przedmiotem odrębnego postępowania przed Kolegium, które uznało, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu i postanowieniem z 5 lipca 2024 r. odmówiło jego przywrócenia. Natomiast tut. Sąd wyrokiem z 20 lutego 2025 r. o sygn. akt I SA/Po 541/24 oddalił skargę spółki na to postanowienie. W tym stanie rzeczy, uznając zarzuty skargi za chybione i stwierdzając brak innych naruszeń prawa skutkujących uchyleniem zaskarżonego postanowienia, Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. skargę oddalił.