I SA/Op 822/24
WyrokWSA w Opolu2025-02-21
Skład orzekający: Grzegorz Gocki, Tomasz Judecki, Remigiusz Mazur
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności ONW może zostać utrzymana w mocy pomimo wcześniejszego uchylenia decyzji odmawiającej przyznania tych płatności i czy w sprawie zachodzi obowiązek zwrotu zaliczkowo wypłaconych środków?Ratio decidendi
Sąd uznał, że decyzja ustalająca kwotę nienależnie pobranych płatności jest prawidłowa i może być utrzymana w mocy, gdyż wypłacone środki zostały pobrane nienależnie w wyniku nieprawidłowości po stronie beneficjenta, a okres przedawnienia obowiązku zwrotu nie upłynął. Postępowanie w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności jest odrębne od postępowania o przyznanie płatności i nie wymaga ponownego badania zasadności odmowy przyznania płatności.Stan faktyczny
Skarżąca K. J. otrzymała zaliczkę na płatności ONW za rok 2022, jednak uniemożliwiła przeprowadzenie kontroli przez inspektorów ARiMR, co skutkowało odmową przyznania płatności. Po uchyleniu pierwszych decyzji odmownych i ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzje odmowne zostały utrzymane w mocy prawomocnymi wyrokami WSA. Organ ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 2.011,42 zł i żądał jej zwrotu, co skarżąca kwestionowała.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w Opolu z dnia 10 lipca 2024 r., nr 161/2024, w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW za lata 2014-2022.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Gocki Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Judecki Asesor sądowy WSA Remigiusz Mazur (spr.) Protokolant Starszy inspektor sądowy Maria Żymańczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lutego 2025 r. sprawy ze skargi K. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu z dnia 10 lipca 2024 r., nr 161/2024 w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2022) oddala skargę.
Przedmiotem skargi wniesionej przez K. J. [dalej: skarżąca, strona] jest decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Opolu [dalej: organ odwoławczy, Dyrektor] z 10 lipca 2024 r., nr 161/2024, wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2024 r. poz. 572) [dalej: kpa] w związku z art. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz.U. z 2023 r. poz. 1199 ze zm.) [dalej: uARiMR], którą utrzymano w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w Namysłowie [dalej: Kierownik, organ I instancji] z 28 maja 2024 r., nr 0161-2023-002616, o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (2014-2020).
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy.
W dniu 27 maja 2022 r., za pośrednictwem aplikacji eWniosekPlus, skarżąca zwróciła się do Kierownika o przyznanie płatności na rok 2022, a w tym płatności ONW. Następnie w dniu 17 października 2022 r. na konto bankowe strony została przekazana kwota 2.011,42 zł z tytułu płatności ONW na rok 2022. Środki te stanowiły zaliczkę na poczet przyszłych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi ograniczeniami.
W toku postępowania Dyrektor podjął czynności kontroli w ramach rolnictwa ekologicznego. W dniu 30 grudnia 2022 r. kontrolę na miejscu rozpoczęło dwoje inspektorów Regionalnego Biura Kontroli na Miejscu Opolskiego Oddziału ARiMR, jednakże jej przeprowadzenie uniemożliwił "starszy mężczyzna", a inspektorzy, z powodu agresywnego zachowania tego mężczyzny i braku możliwości telefonicznego skontaktowania się ze skarżącą, przerwali czynności kontrolne. W dniu 13 stycznia 2023 r. jeden z inspektorów przeprowadził rozmowę telefoniczną ze skarżącą, w trakcie której strona stwierdziła, że nie wyraża zgody na kontynuowanie kontroli. W związku z powyższym w Raporcie z czynności kontrolnych w ramach rolnictwa ekologicznego nr [...], zatwierdzonym 18 stycznia 2023 r., inspektorzy zastosowali kod nieprawidłowości GR2 "Rolnik uniemożliwił przeprowadzenie kontroli".
Kierownik decyzją z 31 stycznia 2023 r., nr [...], odmówił skarżącej przyznania płatności ONW na rok 2022, podając w uzasadnieniu, że powodem odmowy przyznania płatności było uniemożliwienie wykonania czynności kontrolnych na miejscu. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor wydał 17 marca 2023 r. decyzję nr [...] utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, po rozpoznaniu skargi strony na powyższą decyzję organu odwoławczego, wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Op 160/23, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika z 31 stycznia 2023 r. z przyczyn opisanych w uzasadnieniu. Wyrok jest prawomocny.
Wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy organ I instancji wydał 23 listopada 2023 r. decyzję nr [...], którą odmówił przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2022. W uzasadnieniu podkreślił, że przyczyną takiego rozstrzygnięcia jest uniemożliwienie wykonania czynności kontrolnych. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor decyzją z 1 lutego 2024 r., nr [...], utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.
Strona wniosła skargę na powyższą decyzję organu odwoławczego, jednak WSA w Opolu, wyrokiem z 30 października 2024 r., sygn. akt I SA/Op 345/24, skargę tę oddalił. Wyrok jest prawomocny. Skarżąca nie wniosła o sporządzenie jego uzasadnienia.
Postanowieniem z 16 maja 2023 r., nr [...], Kierownik wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalania kwot nienależnie pobranych płatności ONW przyznanych skarżącej w formie zaliczki na poczet płatności ONW na rok 2022. Następnie w dniu 2 sierpnia 2023 r. organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (ONW) w wysokości 2.011,42 zł.
Postanowieniem z 23 listopada 2023 r., nr [...], Kierownik wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z 2 sierpnia 2023 r., nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Następnie decyzją z 20 grudnia 2023 r., nr [...], Kierownik uchylił własną decyzję nr [...].
W takim stanie sprawy Dyrektor wszczął z urzędu w dniu 15 stycznia 2024 r. postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika z 20 grudnia 2023 r., nr [...]. Następnie Dyrektor decyzją z 31 stycznia 2024 r., nr [...], stwierdził nieważność decyzji Kierownika nr [...].
W dniu 12 marca 2024 r. postanowieniem nr [...] organ I instancji wznowił postępowanie zakończone jego decyzją nr [...] o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności ONW. Następnie decyzją z 3 kwietnia 2024 r., nr [...], Kierownik uchylił własną decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW w całości i umorzył postępowanie o ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.
Zawiadomieniem z 5 stycznia 2024 r., nr [...] Kierownik wszczął z urzędu postępowanie w sprawie ustalenia kwot nienależnie pobranych płatności w ramach ONW przyznanych skarżącej w formie zaliczki na poczet płatności ONW, o które ubiegała się we wniosku o przyznanie płatności na rok 2022.
Po przeprowadzeniu postępowania organ I instancji wydał 28 maja 2024 r. decyzję nr 0161-2023-002616, ustalającą skarżącej kwotę nienależnie pobranych płatności dla obszarów ONW (2014-2020) uzyskanych na mocy zaliczki w kampanii 2022 w łącznej wysokości 2.011,42 zł.
Strona nie zgodziła się z decyzją Kierownika i wniosła odwołanie. Po jego rozpatrzeniu Dyrektor wydał 10 lipca 2024 r. decyzję nr 161/2024 utrzymującą w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu organ odwoławczy przywołał treść art. 29 ust. 1 uARiMR i stwierdził, że organ I instancji odmówił przyznania stronie płatności ONW ostateczną decyzją z 23 listopada 2023 roku. Na podstawie zebranego materiału dowodowego (dane zawarte w systemie ZSZiK) Dyrektor ustalił, że w dniu 17 października 2022 roku na konto bankowe strony wpłynęła kwota objęta decyzją organu I instancji, stanowiąca zaliczkę na poczet przyszłych płatności ONW. W ocenie organu odwoławczego wypłacona kwota stanowi sumę nienależnie pobranych płatności, gdyż została przekazana bez podstawy prawnej, a więc powinna podlegać zwrotowi. Dyrektor zaznaczył, że zgodnie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego Komisji (UE) nr 809/2014 z dnia 17 lipca 2014 r. ustanawiającego zasady stosowania rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli, środków rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz.U.UE.L. z 2014 r. Nr 227, str. 69 ze zm.) [dalej: rozporządzenie 809/2014] w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zobowiązany jest do jej zwrotu.
Dalej Dyrektor wyjaśnił, że w sprawie brak jest przesłanki całkowitego odstąpienia od ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 2298) [dalej: uwrow] w związku z art. 54 ust. 3 lit. a pkt (i) rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz.U.UE.L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.) [dalej: rozporządzenie 1306/2013]. Organ odwoławczy ustalił bowiem, że kwota płatności wynosząca 2.011,42 zł przekracza kwotę stanowiącą równowartości 100 euro.
W ocenie organu odwoławczego nie wystąpiły też inne przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu wynikające z art. 7 ust. 3 rozporządzenia nr 809/2014 oraz z art. 3 ust. 1 rozporządzenia Rady (WE, EURATOM) nr 2988/95 z dnia 18 grudnia 1995 r. w sprawie ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich (Dz.U.UE.L. z 1995 r. Nr 312, str. 1) [dalej: rozporządzenie 2988/95]. W szczególności w sprawie nie wystąpiły przesłanki określone w art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014, ponieważ płatności będące przedmiotem ustalenia, nie zostały zrealizowane na skutek pomyłki organu.
Natomiast w kwestii przedawnienia Dyrektor wskazał, że w zakresie płatności finansowanych w całości lub w części ze środków unijnych przedawnienie obowiązku zwrotu płatności zgodnie z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, następuje po 4 latach od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości lub najpóźniej 8 lat od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości uwzględniając przerwanie okresu przedawnienia. W przedmiotowej sprawie termin przedawnienia należy liczyć od dnia 30 grudnia 2022 roku (daty uniemożliwienia przeprowadzenia kontroli na miejscu). Nie doszło więc do przedawnienia obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności.
Na opisaną decyzję strona wniosła skargę do Sądu, żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i podnosząc zarzut naruszenia przez organ odwoławczy przepisów kpa, mającego istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, w szczególności:
a) art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 75 § 1 kpa oraz art. 80 kpa, poprzez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego dla rozstrzygnięcia sprawy, w tym wydania zaskarżonej decyzji, mimo że na ostateczną decyzję o przyznaniu płatności numer: [...] z dnia 23 listopada 2023 r. (odmowa przyznania płatności ONW) została złożona skarga do Sądu, która nie została rozpoznania, a zależność tych orzeczeń jest oczywista poprzez wzajemne na siebie oddziaływanie;
b) art. 7 kpa, poprzez naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego: praworządności, prawdy obiektywnej oraz uwzględnienia słusznego interesu obywateli w ramach prowadzonego postępowania;
c) art. 8 kpa, poprzez przeprowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej.
Argumentacja uzasadnienia skargi została skoncentrowana wokół problemu nieprawidłowości zaistniałych, zdaniem skarżącej, w toku kontroli podjętej przez pracowników ARiMR.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie.
Na rozprawie Sąd, działając na podstawie art. 106 § 3 ppsa, ujawnił i dopuścił dowód z akt WSA w Opolu o sygn. I SA/Op 345/24 w sprawie ze skargi strony na decyzję Dyrektora w przedmiocie odmowy przyznania płatności ONW na rok 2022, a w tym prawomocnego wyroku z 30 października 2024 r., oraz decyzji Kierownika z 3 kwietnia 2024 r. nr [...] wraz z dowodem jej doręczenia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu zważył, co następuje.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 1 ust. 1-2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.
Na podstawie art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej: ppsa), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach.
W razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości albo w części (art. 151 ppsa). Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa).
Na podstawie art. 106 § 3 ppsa Sąd wydał na rozprawie postanowienie dowodowe ponieważ dokumenty dopuszczone jako dowody uzupełniające pozostają w ścisłym związku z dokumentami zebranymi w sprawie niniejszej i są wobec nich komplementarne, a ich ujawnienie i dopuszczenie jako dowodów było konieczne do należytego zobrazowania stanu faktycznego i prawnego sprawy obecnie rozpoznanej.
Sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czyli weryfikuje czy jest on zgodny z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd administracyjny nie rozstrzyga sprawy merytorycznie, lecz ocenia zgodność z przepisami prawa decyzji, postanowień i innych aktów podejmowanych przez organy administracji publicznej.
Badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przez organy administracji publicznej przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność zastosowania wykładni tych przepisów. Sąd administracyjny nie rozstrzyga o uprawnieniach, czy też obowiązkach, a jedynie może uchylić zaskarżony akt lub czynność, lub stwierdzić ich nieważność w przypadkach wskazanych w ustawie. W konsekwencji sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy, kierując się zasadami współżycia społecznego, czy zasadami ekonomiki obrotu gospodarczego, ale w zakresie dokonywanej kontroli zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji – orzekając w sprawie – nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy.
Badając legalność zaskarżonej decyzji w ramach swojej kognicji, Sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracyjne przepisów prawa materialnego lub procesowego, w stopniu uzasadniającym uwzględnienie skargi i podjęcie orzeczenia na podstawie art. 145 § 1 ppsa.
W pierwszej kolejności Sąd wyjaśnia, że sprawa niniejsza dotyczy zwrotu zaliczki wypłaconej tytułem płatności ONW. Wydanie decyzji nakazującej stronie zwrot zaliczkowo przekazanej kwoty płatności było warunkowane uprzednim wydaniem przez organ decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW na rok 2022.
Odnotować zatem należy, że Kierownik decyzją z 31 stycznia 2023 r. odmówił skarżącej przyznania płatności ONW na rok 2022. Po rozpatrzeniu odwołania strony, Dyrektor decyzją z 17 marca 2023 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. Jednak WSA w Opolu, po rozpoznaniu skargi strony, prawomocnym wyrokiem z 2 sierpnia 2023 r., sygn. akt I SA/Op 160/23, uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika. Zniesiona zatem została podstawa żądania zwrotu zaliczkowo wypłaconej stronie płatności ONW. Słusznie więc organ I instancji poczynił skuteczne starania o usunięcie z obrotu prawnego decyzji Kierownika z 2 sierpnia 2023 r. o ustaleniu skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami, co nastąpiło wskutek decyzji organu I instancji z 3 kwietnia 2024 r., wydanej po wznowieniu postępowania, uchylającej jego decyzję z 2 sierpnia 2023 r. w całości i umarzającej postępowanie w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW.
Na skutek wspomnianego już wyroku Sądu z 2 sierpnia 2023 r. Kierownik wydał 23 listopada 2023 r. decyzję, którą ponownie odmówił przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2022. Po rozpatrzeniu odwołania strony Dyrektor decyzją z 1 lutego 2024 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Po rozpoznaniu skargi strony WSA w Opolu, prawomocnym wyrokiem z 30 października 2024 r., sygn. akt I SA/Op 345/24, skargę tę oddalił.
W efekcie powyższego prawomocnie potwierdzone zostało, że skarżącej nie przysługuje płatność ONW na rok 2022 i w konsekwencji dopuszczalne jest żądanie od strony przez organ I instancji zwrotu zaliczkowo przekazanych płatności ONW na rok 2022. W takim stanie sprawy Kierownik wydał 28 maja 2024 r. decyzję w sprawie ustalenia nienależnie pobranych przez skarżącą płatności ONW na rok 2022, utrzymaną następnie w mocy przez Dyrektora decyzją z 10 lipca 2024 r.
Zaskarżona obecnie do Sądu decyzja Dyrektora z 10 lipca 2024 r. w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności ONW na rok 2022 jest prostą konsekwencją ustalenia, że płatności te stronie nie przysługiwały, a więc kwota wypłacona zaliczkowo jest nienależna. W toku postępowania administracyjnego organy nie były już zobligowane do badania, czy należy uwzględnić wniosek strony o płatności ONW na rok 2022 ani do analizowania zdarzeń, które doprowadziły do wydania decyzji odmawiającej przyznania tych płatności.
Płatności rolne są wypłacane na wniosek beneficjenta i to wniosek o przyznanie danej płatności uruchamia postępowanie administracyjne. Natomiast, postępowanie w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych płatności nie jest kontynuacją postępowania, które zostało wszczęte na wniosek beneficjenta. Jest to odrębne postępowanie, które jest inicjowane z urzędu, w formie zawiadomienia o wszczęciu postępowania w przedmiocie ustalenia nienależnie pobranych kwot płatności. Brak jest zatem podstawy prawnej do uznania, że zachodzi tożsamość pod względem podmiotowym i przedmiotowym sprawy administracyjnej dotyczącej przyznania płatności rolnych oraz dotyczącej ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności rolnych (wyrok NSA z 10 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 1837/20).
Sąd wyjaśnia i przypomina w tym miejscu, że zagadnienie legalności decyzji Dyrektora z 1 lutego 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2022 zostało już rozstrzygnięte prawomocnym (oddalającym skargę) wyrokiem z 30 października 2024 r. wydanym w sprawie o sygn. akt I SA/Op 345/24. Wyrok ten jest wiążący również w niniejszej sprawie na podstawie art. 170 ppsa, tak dla stron postępowania, jak i Sądu. Z tego powodu argumenty skargi dotyczące problemu prawidłowości przeprowadzonej przez pracowników ARiMR kontroli na miejscu oraz zasadności odmowy przyznania płatności ONW pozostają bezskuteczne, ponieważ odnoszą się do okoliczności już wiążąco ocenionych przez Sąd w innej sprawie, a także dlatego, że wykraczają poza granice sprawy niniejszej wyznaczone przez przedmiot zaskarżonej decyzji. Zaskarżona obecnie decyzja Dyrektora dotyczy bowiem innego stosunku administracyjnoprawnego niż decyzja odmawiająca przyznania płatności.
Dalej Sąd stwierdził, że sprawa niniejsza dotyczy gospodarowania środkami publicznymi w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020, którego celem jest wspierania rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (patrz art. 1 uwrow), a więc środków pochodzących z budżetu Unii Europejskiej. Program obejmuje między innymi płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami (art. 3 ust. 1 pkt 12 uwrow). W kwestii przedawnienia należy więc odwołać się do przepisów rozporządzenia 2988/95.
Artykuł 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 stanowi, że okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1. Zasady sektorowe mogą jednak wprowadzić okres krótszy, który nie może wynosić mniej niż trzy lata (akapit 1). W przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała. W przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu (akapit 2). Przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości. Po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo (akapit 3). Upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary; nie dotyczy to przypadków, w których postępowanie administracyjne zostało zawieszone zgodnie z art. 6 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 (akapit 4).
Według art. 3 ust. 3 rozporządzenia 2988/95 Państwa Członkowskie zachowują możliwość stosowania dłuższego okresu niż okres przewidziany odpowiednio w ust. 1 i 2.
Na zasadzie art. 4 ust. 1 tiret pierwszy rozporządzenia 2988/95 każda nieprawidłowość będzie pociągała za sobą z reguły cofnięcie bezprawnie uzyskanej korzyści, poprzez zobowiązanie do zapłaty lub zwrotu kwot pieniężnych należnych lub bezprawnie uzyskanych. Środków przewidzianych w niniejszym artykule nie uznaje się za kary (art. 4 ust. 3 rozporządzenia 2988/95).
Według art. 1 ust. 1-2 rozporządzenia 2988/95, w celu ochrony interesów finansowych Wspólnot Europejskich niniejszym przyjmuje się ogólne zasady dotyczące jednolitych kontroli oraz środków administracyjnych i kar dotyczących nieprawidłowości w odniesieniu do prawa wspólnotowego. Nieprawidłowość oznacza jakiekolwiek naruszenie przepisów prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniedbania ze strony podmiotu gospodarczego, które spowodowało lub mogło spowodować szkodę w ogólnym budżecie Wspólnot lub w budżetach, które są zarządzane przez Wspólnoty, albo poprzez zmniejszenie lub utratę przychodów, które pochodzą ze środków własnych pobieranych bezpośrednio w imieniu Wspólnot, albo też w związku z nieuzasadnionym wydatkiem.
W analizowanej sprawie początek biegu przedawnienia nie jest związany z otrzymaniem środków finansowych, lecz z samym zdarzeniem zaistnienia nieprawidłowości i ich ustania (wyrok NSA z 5 lutego 2020 r., sygn. akt I GSK 925/19).
NSA w wyroku z 14 lipca 2021 r., sygn. akt I GSK 1956/18, stwierdził, że nie podziela poglądu, wedle którego podstawę rekonstrukcji normy prawnej do ustalenia okresu przedawnienia prawa żądania zwrotu dofinansowania ze środków budżetu Unii Europejskiej stanowi przepis art. 70 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111), w świetle bowiem zasady pierwszeństwa unijnego podstawę tę stanowią przepisy Unii Europejskiej. Pomimo zatem odesłania zawartego w art. 29 ust. 7 uARiMR do przepisów działu III Ordynacji podatkowej, przepisów tych w zakresie regulującym przedawnienie, co do zasady, nie stosuje się z uwagi na przepisy szczególne rozporządzenia unijnego.
Ostateczne zakończenie programu w rozumieniu art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia 2988/95 nie oznacza upływu terminu przedawnienia nieprawidłowości, których dopuszczono się w toku jego realizacji. W terminie tym przedawniają się jedynie te nieprawidłowości, które popełniono cztery lata przed ostatecznym zakończeniem programu, jeżeli termin przedawnienia nie został przerwany wcześniej z powodów przewidzianych w art. 3 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia 2988/95. Innymi słowy, termin przedawnienia nieprawidłowości popełnianych w toku wdrażania programów wieloletnich (art. 3 ust. 1 akapit 2 rozporządzenia 2988/95) pozwala na wydłużenie terminu przedawnienia, a nie na jego skrócenie (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 11 czerwca 2015 r., C-52/14).
W realiach sprawy należy wskazać, że rozporządzenie 1305/2013 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1305/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1698/2005 (Dz.U.UE.L. z 2013 r. Nr 347, str. 487 ze zm.), co do zasady utraciło moc ze skutkiem od dnia 1 stycznia 2023 r. (art. 154 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2021/2115 z dnia 2 grudnia 2021 r. ustanawiającego przepisy dotyczące wsparcia planów strategicznych sporządzanych przez państwa członkowskie w ramach wspólnej polityki rolnej (planów strategicznych WPR) i finansowanych z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) i z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) oraz uchylające rozporządzenia (UE) nr 1305/2013 i (UE) nr 1307/2013, Dz.U.UE.L. z 2021 r. Nr 435, str. 1 ze zm.).
Na mocy art. 1 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2020/2220 z dnia 23 grudnia 2020 r. ustanawiającego niektóre przepisy przejściowe dotyczące wsparcia z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) i z Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji (EFRG) w latach 2021 i 2022 oraz zmieniającego rozporządzenia (UE) nr 1305/2013, (UE) nr 1306/2013 i (UE) nr 1307/2013 w odniesieniu do zasobów i stosowania w latach 2021 i 2022 oraz rozporządzenie (UE) nr 1308/2013 w odniesieniu do zasobów i rozdziału takiego wsparcia na lata 2021 i 2022 (Dz.U.UE.L. z 2020 r. Nr 437, str. 1 ze zm.), w przypadku programów wspieranych z Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) okres od dnia 1 stycznia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2020 r. określony w art. 26 ust. 1 rozporządzenia (UE) nr 1303/2013 (rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1303/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiające wspólne przepisy dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności, Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz ustanawiające przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego, Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Morskiego i Rybackiego oraz uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 1083/2006, Dz.U.UE.L. z 2013 r. Nr 347, str. 320 ze zm.) został przedłużony do dnia 31 grudnia 2022 r.
Jak z tego wynika skarżąca mogła się ubiegać o płatności ONW w roku 2022 w ramach programu, który nominalnie przewidziany był na okres lat 2014-2020, lecz nie został zakończony, ponieważ przedłużono jego okres do 31 grudnia 2022 r. Zakończenie okresu realizacji programu nie oznacza jednak upływu terminu przedawnienia nieprawidłowości.
Artykuł 3 ust. 2 akapit 1 rozporządzenia 2988/95 należy interpretować w ten sposób, że wywołuje on bezpośredni skutek w krajowych porządkach prawnych, bez konieczności przyjmowania przez organy krajowe przepisów wykonawczych. Wynika z tego, że adresat decyzji o odzyskaniu nienależnie pobranych kwot powinien w każdym wypadku móc powołać się na upływ terminu wykonania przewidzianego w art. 3 ust. 2 akapit 1 tego rozporządzenia lub, w odpowiednim przypadku, na upływ przedłużonego na podstawie art. 3 ust. 3 wspomnianego rozporządzenia terminu wykonania aby sprzeciwić się przymusowej egzekucji tych kwot (wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 7 kwietnia 2022 r., C-447/20). Taka sama zasada bezpośredniego skutku obowiązuje też w odniesieniu do art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95.
Jak wynika z powyższego zwrot środków unijnych powinien pozostawać w zgodzie z regulacjami prawa unijnego, w odniesieniu do których istnieje pierwszeństwo ich stosowania w stosunku do prawa krajowego. Z unormowania art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 wynikają następujące warunki przedawnienia: 1) okres przedawnienia wynosi cztery lata od czasu dopuszczenia się nieprawidłowości określonej w art. 1 ust. 1 rozporządzenia 2988/95, okres ten może być wydłużony przepisami prawa krajowego, przepisy prawa krajowego nie mogą jednak skutecznie wprowadzać modyfikacji warunków przedawnienia w pozostałym zakresie, unormowanym w przepisach prawa unijnego; 2) w przypadku nieprawidłowości ciągłych lub powtarzających się okres przedawnienia biegnie od dnia, w którym nieprawidłowość ustała; 3) w przypadku programów wieloletnich okres przedawnienia w każdym przypadku biegnie do momentu ostatecznego zakończenia programu, 4) przerwanie okresu przedawnienia jest spowodowane przez każdy akt właściwego organu władzy, o którym zawiadamia się daną osobę, a który odnosi się do śledztwa lub postępowania w sprawie nieprawidłowości, po każdym przerwaniu okres przedawnienia biegnie na nowo; 5) upływ terminu przedawnienia następuje najpóźniej w dniu, w którym mija okres odpowiadający podwójnemu terminowi okresu przedawnienia, jeśli do tego czasu właściwy organ władzy nie wymierzył kary.
W ocenie Sądu organy obu instancji zasadnie przyjęły, że skarżąca dopuściła się nieprawidłowości w dniu 30 grudnia 2022 r. – poprzez uniemożliwienie kontroli na miejscu – i do dnia wydania decyzji przez Kierownika a następnie przez Dyrektora, nie upłynął jeszcze okres przedawnienia.
Zgodnie bowiem z art. 58 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 w sprawie finansowania wspólnej polityki rolnej, zarządzania nią i monitorowania jej oraz uchylające rozporządzenia Rady (EWG) nr 352/78, (WE) nr 165/94, (WE) nr 2799/98, (WE) nr 814/2000, (WE) nr 1290/2005 i (WE) nr 485/2008 (Dz. U. UE. L. z 2013 r. Nr 347, str. 549 ze zm.) [dalej: rozporządzenie 1306/2013], państwa członkowskie przyjmują, w ramach WPR (wspólnej polityki rolnej), wszystkie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne, a także podejmują wszelkie inne środki niezbędne do zapewnienia skutecznej ochrony interesów finansowych Unii. O ile nie przewidziano inaczej, system kontroli ustanowiony przez państwa członkowskie zgodnie z art. 58 ust. 2 obejmuje systematyczne kontrole administracyjne wszystkich wniosków o przyznanie pomocy oraz wniosków o płatność. System ten jest uzupełniany o kontrole na miejscu (art. 59 ust. 1 rozporządzenia 1306/2013).
Jak stanowi art. 24 rozporządzenia 809/2014 kontrole administracyjne i kontrole na miejscu przewidziane w niniejszym rozporządzeniu są przeprowadzane w sposób zapewniający skuteczną weryfikację: a) poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o przyznanie pomocy, wniosku o wsparcie, wniosku o płatność lub innej deklaracji; b) zgodności ze wszystkimi kryteriami kwalifikowalności, zobowiązaniami i innymi obowiązkami w odniesieniu do przedmiotowego systemu pomocy lub środka wsparcia, warunków, na których przyznaje się pomoc lub wsparcie lub zwolnień z obowiązków; c) przestrzegania wymogów i norm odnoszących się do zasady wzajemnej zgodności.
Właściwy organ przeprowadza inspekcje fizyczne w terenie, w przypadku gdy fotointerpretacja satelitarnych lub lotniczych ortoobrazów lub innych odpowiednich dowodów, w tym dowodów przedstawionych przez beneficjenta na wniosek właściwego organu, nie dostarcza wyników, które pozwalają na wyciągnięcie ostatecznych wniosków, satysfakcjonujących właściwy organ, w odniesieniu do kwalifikowalności lub, w stosownych przypadkach, właściwej powierzchni obszaru, który jest przedmiotem kontroli administracyjnej lub kontroli na miejscu (art. 24 ust. 4 rozporządzenia 809/2014).
Przepisy unijne zostały uzupełnione przepisami rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 sierpnia 2015 r. w sprawie warunków i trybu przeprowadzania czynności kontrolnych w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2014-2020 (Dz.U. z 2023 r. poz. 2549).
W takim stanie prawnym, w ocenie Sądu, uniemożliwienie przez skarżącą kontroli na miejscu stoi w sprzeczności z zasadą ochrony interesów finansowych Unii, w szczególności poprzez weryfikację poprawności i kompletności informacji podanych we wniosku o płatność, a także zgodności z kryteriami kwalifikowalności, również w drodze inspekcji fizycznej w terenie. Zachowanie strony mogło spowodować szkodę w budżecie Unii i słusznie zostało zakwalifikowane przez organy jako nieprawidłowość, która wystąpiła w dniu 30 grudnia 2022 r., kiedy to udaremniono kontrolę podjętą przez pracowników ARiMR. Liczony od tego dnia podstawowy czteroletni okres przedawnienia z art. 3 ust. 1 rozporządzenia 2988/95 upłynąłby więc wraz z dniem 30 grudnia 2026 r. Jednak Dyrektor wydał zaskarżoną decyzję 10 lipca 2024 r., a więc przed upływem okresu przedawnienia, nawet bez uwzględnienia ewentualnych zdarzeń przerywających bieg tego okresu. Przedawnienie nie stało więc na przeszkodzie do wydania zaskarżonej decyzji.
Dalej Sąd ustalił, że w sprawie nie znajduje zastosowania art. 44 ust. 3 uwrow, zgodnie z którym w przypadku, o którym mowa w art. 54 ust. 3 lit. a pkt i rozporządzenia nr 1306/2013, organ, o którym mowa w art. 29 ust. 2 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, odstępuje od ustalenia nienależnych kwot pomocy. Przepis rozporządzenia 1306/2013, do którego odsyła ustawa głosi, że w należycie uzasadnionych przypadkach państwa członkowskie mogą zadecydować o zaprzestaniu odzyskiwania. Taka decyzja może zostać podjęta jedynie w następujących przypadkach: a) w przypadku gdy łączna kwota już dokonanych oraz przewidywanych kosztów odzyskiwania przewyższa kwotę do odzyskania; warunek ten uznaje się za spełniony (i) jeżeli kwota do odzyskania od beneficjenta w kontekście płatności indywidualnej w ramach programu pomocy lub środka wsparcia nie przekracza 100 EUR, nie licząc odsetek. Organy prawidłowo ustaliły, że kwota zaliczkowo wypłacona skarżącej wynosząca 2.011,42 zł przekracza wartość 100 euro, po przeliczeniu według reguł z art. 106 ust. 3 rozporządzenia 1306/2013, który stanowi, że w przypadku gdy bezpośrednia płatność przewidziana w rozporządzeniu (UE) nr 1307/2013 (rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. ustanawiającym przepisy dotyczące płatności bezpośrednich dla rolników na podstawie systemów wsparcia w ramach wspólnej polityki rolnej oraz uchylającym rozporządzenie Rady (WE) nr 637/2008 i rozporządzenie Rady (WE) nr 73/2009, Dz.U.UE.L. z 2013 r. Nr 347, str. 608 ze. zm.) zostaje dokonana na rzecz beneficjenta w walucie innej niż euro, państwa członkowskie dokonują przeliczenia na walutę krajową kwoty pomocy wyrażonej w euro na podstawie ostatniego kursu walutowego ustalonego przez Europejski Bank Centralny przed dniem 1 października roku, dla którego pomoc została przyznana. Kurs ten wynosił 4,8483 zł w dniu 30 września 2022 r. (dane opublikowane na stronie internetowej Europejskiego Banku Centralnego, ecb.europa.eu). Zatem kwota "bagatelna" wynosiła 484,83 zł i była niższa od kwoty płatności przekazanej skarżącej zaliczkowo.
Na mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia 809/2014, w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną, w stosownych przypadkach, o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2. Według ust. 3 tego artykułu obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego istotnych dla obliczania przedmiotowej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
Zwrot "na skutek pomyłki" organu wskazuje, że chodzi tu o takie działanie organu, które jest czynnikiem sprawczym bezpodstawnego przyznania rolnikowi płatności. W ocenie Sądu organy obu instancji słusznie stwierdziły, że w stanie sprawy nie zaistniała pomyłka, o której mowa w przywołanych przepisach. Wypłata zaliczki znajdowała swoje uzasadnienie w przepisach art. 75 ust. 1 akapit 3 rozporządzenia 1306/2013, który stanowi, że niezależnie od akapitów pierwszego i drugiego niniejszego ustępu państwa członkowskie mogą: a) przed dniem 1 grudnia, ale nie przed dniem 16 października – wypłacać zaliczki w wysokości do 50% z tytułu płatności bezpośrednich; b) przed dniem 1 grudnia – wypłacać zaliczki w wysokości do 85% z tytułu wsparcia przyznanego w ramach rozwoju obszarów wiejskich, o którym mowa w art. 67 ust. 2. Trafnie też organy zauważyły, że nie było możliwe do przewidzenia, iż strona uniemożliwi przeprowadzenie kontroli, co doprowadzi do wydania decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW na rok 2022. W sprawie nie zaistniała więc również negatywna przesłanka zwrotu płatności z art. 7 ust. 3 rozporządzenia 809/2014.
W opisanym wyżej stanie sprawy zastosowanie znajduje więc art. 29 ust. 1 uARiMR, zgodnie z którym środki publiczne: 1) pochodzące z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowe, przeznaczone na: a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - podlegają zwrotowi, jeżeli płatność lub pomoc finansowa wypłacone z tych środków zostały pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości w wyniku naruszenia prawa albo regulaminu naboru wniosków o przyznanie pomocy finansowej lub w przypadkach określonych w przepisach odrębnych dotyczących przyznawania lub wypłaty płatności lub pomocy finansowej lub zwrotu tych środków lub w postanowieniach umów o przyznaniu pomocy finansowej.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo stwierdziły, że wypłacone środki publiczne podlegają zwrotowi, ponieważ zostały pobrane nienależnie. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków przyznanych w ramach działań objętych programem, występuje zatem nie tylko wówczas, gdy pomoc zostaje przyznana i wypłacona na podstawie decyzji, która została wyeliminowana z obrotu prawnego, ale także wtedy, gdy organ ustali, że beneficjent dopuścił się nieprawidłowości, które skutkują brakiem podstaw do przyznania pomocy lub koniecznością wycofania korzyści. Należy podkreślić, że w postępowaniu uregulowanym w art. 29 ust. 1 uARiMR organ ma za zadanie zbadać, czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych lub nadmiernie pobranych środków, co ma miejsce w postępowaniu odrębnym od postępowania o przyznanie danej płatności. Postępowanie prowadzone w trybie art. 29 ust. 1 i 2 uARiMR jest bowiem samodzielnym postępowaniem administracyjnym, którego przedmiotem jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z funduszy wskazanych w tym przepisie, a następnie określenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków (wyrok NSA z 10 maja 2024 r., sygn. akt I GSK 1789/20).
Nienależną płatnością jest wypłacona rolnikowi przez organ administracji kwota nienależnie pobranych środków publicznych pochodzących z funduszy Unii Europejskiej i krajowych przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, jako świadczenie dokonane przez organ administracji publicznej na rzecz rolnika, które przestało być należnym na skutek wygaśnięcia obowiązku jego wypłacenia z powodu późniejszego zaistnienia okoliczności przewidzianych w przepisach regulujących pomoc finansową. Do płatności nienależnej zalicza się wszelkie przypadki, w których stwierdzono jakiekolwiek nieprawidłowości w działaniu lub zaniechaniu rolnika, a więc są to należności, które powstały z przyczyn leżących po stronie rolnika (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 września 2022 r., sygn. akt III SA/Łd 455/22, nieprawomocny).
W sprawie o sygn. akt I SA/Op 345/24 przyczyna odmowy przyznania skarżącej płatności ONW na rok 2022 leżała po stronie rolnika, który uniemożliwił przeprowadzenie kontroli na miejscu, co zostało ustalone w postępowaniu administracyjnym i potwierdzone przez Sąd, który oddalił skargę na decyzję Dyrektora z 1 lutego 2024 r. W konsekwencji więc organy ARiMR były zobowiązane do wydania decyzji ustalającej kwotę nienależnie pobranych środków publicznych (art. 29 ust. 1c uARiMR) wypłaconych tytułem zaliczki na poczet płatności ONW na rok 2022, co też uczyniły, a skarga na decyzję Dyrektora z 10 lipca 2024 r w tym przedmiocie została obecnie rozpoznana w przez Sąd, który nie znalazł podstaw do jej uwzględnienia.
Postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności jest postępowaniem stosunkowo nieskomplikowanym. W postępowaniu o zwrot nienależnie pobranych płatności (uregulowanym w art. 29 ust. 1 uARiMR) będącym postępowaniem odrębnym od postępowania w przedmiocie przyznania płatności, organ ma jedynie za zadanie zbadać czy dana kwota stanowi kwotę nienależnie pobranych środków (por. wyrok WSA w Białymstoku z 2 grudnia 2022 r., sygn. akt I SA/Bk 370/22, nieprawomocny). Przywołany przepis nie uzależnia konieczności wydania decyzji od przyczyny, z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem pobranie środków publicznych przekazanych na rachunek bankowy strony, uznanych następnie za pobrane nienależnie z powodu wystąpienia nieprawidłowości, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W ocenie Sądu, w stanie niniejszej sprawy, organy prowadzące postępowanie w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranej (zaliczkowo) płatności ONW – wbrew zarzutom skargi – nie dopuściły się naruszenia podstawowych zasad postępowania wyjaśniającego i postępowania dowodowego uregulowanych w kpa. Strona została zawiadomiona o wszczęciu postępowania administracyjnego pismem z 5 stycznia 2024 r. Skarżącą pouczono o prawie czynnego udziału w postępowaniu (art. 10 § 1 kpa). Strona uczestniczyła w tym postępowaniu, a w szczególności wniosła odwołanie. Dowody zebrane w sprawie znajdowały się już uprzednio w posiadaniu organu I instancji, który dokonał ich prawidłowej oceny i przedstawił właściwe wnioski płynące ze stanu faktycznego i prawnego sprawy. Zebrany w sprawie materiał dowodowy był dobrze znany stronie, która poprzednio kwestionowała legalność decyzji odmawiającej przyznania płatności ONW na rok 2022. Zebrane dowody były wystarczające do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1c uARiMR. Również zaskarżona obecnie decyzja organu odwoławczego wydana została na podstawie wystarczającego materiału dowodowego i zawiera prawidłową analizę stanu sprawy, a jej uzasadnienie odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa. Jak już wyżej wskazano, zarzuty skargi zmierzające do podważenia ustalenia o zaistnieniu nieprawidłowości podlegały ocenie organów i następnie Sądu w odrębnym postępowaniu. Zdaniem Sądu zarzuty skargi, jak również stan sprawy wynikający z akt administracyjnych i przeanalizowany przez Sąd z uwzględnieniem art. 134 § 1 ppsa, nie dawały podstawy do uchylenia zaskarżonej decyzji.
Z tych przyczyn Sąd, na podstawie art. 151 ppsa, oddalił skargę.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło