II OZ 182/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Anna Żak po rozpoznaniu 25 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. K. i K. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 28 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 294/24 o utrzymaniu w mocy zaskarżonego zarządzenia starszego referendarza sądowego z 15 października 2024 r. w sprawie ze skargi K. P. i D. K. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 5 stycznia 2024 r. nr 51/2024 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia postanawia: odrzucić zażalenie. Postanowieniem z 28 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 294/24, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, dalej "WSA w Warszawie" na podstawie art. 257 w zw. z art. 260 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., dalej "p.p.s.a.") utrzymał w mocy zaskarżone zarządzenie starszego referendarza sądowego WSA w Warszawie z 15 października 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 294/24 o pozostawieniu wniosku D. K. o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. K. P. oraz D. K., dalej "skarżące" zaskarżyły ww. postanowienie, wnosząc pismo zatytułowane jako "skarga kasacyjna". Skarżące zarzuciły naruszenie art. 7,10, 28 k.p.a. oraz naruszenie zasad współżycia społecznego i utratę zaufania do organów Państwa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do NSA przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego, gdy ustawa wyraźnie przewiduje możliwość wniesienia zażalenia oraz na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Ustawodawca, w powołanej wyżej ustawie w brzmieniu nadanym nowelizacją, która weszła w życie w dniu 15 sierpnia 2015 r., nie przewidział środków odwoławczych od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, które zapadły po rozpoznaniu sprzeciwu od orzeczenia referendarskiego (art. 260 p.p.s.a.). Taka kolejność zapadłych orzeczeń przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi kończy merytoryczne rozpoznawanie wniosków w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W takim przypadku wojewódzki sąd administracyjny działa jako instancja kontrolująca orzeczenie referendarza sądowego. Orzeczenia tych sądów stają się prawomocne z chwilą ich wydania i nie przysługują od nich żadne środki odwoławcze, w tym także zażalenie (art. 168 § 1 p.p.s.a.). Nie jest to bowiem przypadek, o którym stanowi art. 258 § 4 p.p.s.a. Stosownie bowiem do treści art. 260 § 1 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu - art. 260 § 2 p.p.s.a. W tym stanie rzeczy zażalenie wniesione na postanowienie WSA w Warszawie z 28 listopada 2024 r., sygn. akt VII SPP/Wa 294/24, utrzymujące w mocy zarządzenie starszego referendarza sądowego z 15 października 2024 r. w przedmiocie prawa pomocy, jest niedopuszczalne i podlega odrzuceniu. Odnosząc się zaś do zażalenia złożonego w niniejszej sprawie przez K. P. wskazać trzeba, że jest ono niedopuszczalne, ponieważ nie była ona adresatem zaskarżonego postanowienia. Podkreślić należy, że niedopuszczalność może wynikać zarówno ze względów podmiotowych, jak i przedmiotowych. Przyczyny o charakterze podmiotowym zachodzą wówczas, gdy zażalenie wniesione zostanie przez osobę nie będącą adresatem zaskarżonego rozstrzygnięcia, ponieważ jego skutki prawne dotyczą wyłącznie adresata takiego rozstrzygnięcia – w tym przypadku wyłącznie D. K. Rozstrzygnięcia Sądu wydawane w postępowaniu wpadkowym wszczętym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy doręczane są bowiem wyłącznie stronie, której dotyczył ten wniosek (zob. postanowienie NSA z 26 października 2017 r. II OZ 1265/17, LEX nr 2391464). W tej sytuacji zażalenie wniesione przez K. P. podlegało odrzuceniu. Na marginesie Sąd wskazuje, że choć rozpoznawany środek zaskarżenia został zatytułowany jako skarga kasacyjna, to należało go zakwalifikować jako zażalenie. Powyższe w ocenie Sądu uzasadnione jest tym, że skarga kasacyjna (obarczona przymusem adwokacko-radcowskim) przysługuje od wydanego przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (art. 173 p.p.s.a.), a przepisy Działu V Rozdziału 3 Oddziału 2 p.p.s.a. przewidują, iż środkami zaskarżenia w sprawach w przedmiocie prawa pomocy są zażalenie i sprzeciw. Z przedstawionych względów orzeczono jak sentencji na podstawie art. 197 § 2 w zw. z art. 180 w zw. z art. 178 p.p.s.a.