II SA/Bd 778/20
WyrokWSA w Bydgoszczy2020-12-02
Skład orzekający: Jerzy Bortkiewicz, Jarosław Wichrowski, Grzegorz Saniewski
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji oraz wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego jest zasadne mimo braku formalnego statusu przedsiębiorcy przez kierowcę?Ratio decidendi
Sąd uznał, że wykonywanie transportu drogowego podlega sankcji niezależnie od formalnego statusu przedsiębiorcy i prowadzenia działalności gospodarczej. Kara pieniężna została prawidłowo nałożona, gdyż skarżący wykonywał przewóz okazjonalny pojazdem niespełniającym wymogów konstrukcyjnych oraz nie posiadał wymaganej licencji. Organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny i zastosowały przepisy ustawy o transporcie drogowym.Stan faktyczny
W dniu kwietnia 2019 r. skarżący A. G. wykonywał przewóz okazjonalny jednej osoby pojazdem marki A. niespełniającym wymogów konstrukcyjnych dla przewozów okazjonalnych, bez posiadania zezwolenia lub licencji na wykonywanie transportu drogowego. Przewóz był zamówiony za pomocą aplikacji Bolt, a kierowca nie dysponował pisemną umową z pasażerem. Organ I instancji nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12 000 zł, którą utrzymał organ odwoławczy.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jerzy Bortkiewicz (spr.) Sędziowie sędzia WSA Jarosław Wichrowski sędzia WSA Grzegorz Saniewski po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2020 r. sprawy ze skargi A. G. na decyzję Inspektor Transportu Drogowego z dnia [...] czerwca 2020 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej oddala skargę.
Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z [...] czerwca 2020 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 256 – dalej "k.p.a."), art. 4 pkt 11 i 22, art. 5 ust. 1, art. 5b ust. 1, art. 18 ust. 4a i 4b, art. 87 ust. 1, art. 92a ust. 1, 3 i 7 pkt 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (t. j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2140 - dalej "u.t.d.") oraz Ip. 1.1 i 2.11 załącznika nr [...] do u.t.d., utrzymał w mocy w całości decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...] o nałożeniu na A. G. (skarżącego) kary pieniężnej w wysokości 12.000,00 zł za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym.
Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w następującym stanie faktycznym:
W dniu [...] kwietnia 2019 r. w T. kontroli Inspekcji Transportu Drogowego poddany został pojazd marki A. o numerze rejestracyjnym [...] kierowany przez A. G.. Z ustaleń organu I instancji wynika, że wykonywał on okazjonalny przewóz osób we własnym imieniu. W chwili kontroli skarżący dokonywał przewozu jednego pasażera. Kierowca nie dysponował podczas kontroli żadnym dokumentem pisemnym potwierdzającym umowę zawartą z pasażerem. Kontrolowany pojazd nie był wyposażony ani oznakowany jako taksówka. Przewóz był dokonywany przy pomocy aplikacji elektronicznej działającej ówcześnie pod nazwą Bolt (Bolt Driver). W związku z powyższym organ I instancji stwierdził:
- wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji (Ip. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.),
- wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym
I w związku z tym, decyzją z dnia [...] lipca 2019 r., nr [...], nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 12.000,00 zł. za naruszenie art. 5b ust. 1 oraz art. 18 ust. 4a u.t.d., wyliczoną w oparciu o art. 92a ust. 1 i 3 u.t.d w zw. z lp. 1.1 i 2.11 załącznika nr 3 do u.t.d.
W odwołaniu od powyższej decyzji skarżący zarzucił:
1) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy takich jak ustalenie czy wykonywane przez skarżącego czynności stwierdzone protokołem kontroli nosiły cechy wykonywania działalności gospodarczej, zwłaszcza w sytuacji, w której skarżący takiej działalności nie prowadzi;
2) naruszenie art. 7 i 77 § 1 k.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych czynności oraz niezebranie i nierozpatrzenie materiału dowodowego, a w szczególności zaniechania ustalenia okoliczności mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, takich jak ustalenie, czy w ogóle doszło do wykonywania transportu drogowego; pominięcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w postaci wystawionej faktury VAT przez firmę [...] oraz wyjaśnień skarżącego – z których to dowodów wynika, że nie powinien być adresatem decyzji, albowiem nie jest on podmiotem odpowiedzialnym za ewentualne naruszenie;
3) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 5b u.t.d. w zw. z lp. 1.1. załącznika nr 3 do ustawy polegające na wymierzeniu skarżącemu kary w wysokości 12.000 zł za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia, w sytuacji, w której czynności podejmowane przez skarżącego nie mieszczą się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d.;
4) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia tj. art. 92a ust. 1 i 6 w zw. z lp. 1.1 oraz lp. 2.11 załącznika nr 3 do ustawy, w zw. z 4 pkt. 6a ustawy o transporcie drogowym poprzez nałożenie kary pieniężnej przewidzianej dla podmiotów świadczących przewóz drogowy w rozumieniu ustawy, pomimo braku spełnienia tego kryterium przez skarżącego.
Po rozpoznaniu odwołania opisaną na wstępie decyzją Główny Inspektor Nadzoru Drogowego utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy zacytował treść przepisów stanowiących podstawę prawną zaskarżonej decyzji. W obszernym uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż w dniu kontroli skarżący nie posiadał uprawnień do wykonywania transportu drogowego osób. Podczas przeprowadzonej kontroli skarżący nie okazał zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego ani licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób taksówką. Również informacje uzyskane z Urzędu Miasta T., że w dniu kontroli skarżący nie posiadał żadnych uprawnień do wykonywania krajowego transportu drogowego osób, zaś zgodnie z informacją uzyskaną z Biura ds. Transportu Międzynarodowego w Głównym Inspektoracie Transportu Drogowego w ewidencji nie zarejestrowano ww. przedsiębiorcy. Organ za prawidłowe uznał zakwalifikowanie usługi przewozowej dokonywanej w oparciu o aplikację Bolt jako mieszczącej się w definicji krajowego transportu drogowego, o którym mowa w art. 4 pkt 1 u.t.d. Organ stwierdził w oparciu o protokół z kontroli z dnia [...] kwietnia 2019 r., protokół z przesłuchania świadka (pasażera) i skarżącego (kierowcy) oraz ustalenia wynikające z regulaminu platformy Bolt, że wykonywana usługa była usługą odpłatną, dokonywaną we własnym imieniu skarżącego, realizowaną była w ramach przedsięwzięcia ciągłego i zorganizowanego. Wykonywany przez skarżącego przewóz w dniu kontroli nie spełnił też w ocenie organu wymogów wykonywania przewozu okazjonalnego, kontrolowany pojazd nie spełniał bowiem kryterium konstrukcyjnego przewidzianego dla pojazdów przeznaczonych do wykonywania przewozów okazjonalnych osób. Ustawodawca umożliwił wykonywanie tego typu przewozów jedynie pojazdami przeznaczonymi konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą, skontrolowany pojazd bezsprzecznie zaś jest przeznaczony konstrukcyjnie do przewozu maksymalnie 5 osób wraz z kierowcą. Nadto opłata za przejazd nie została określona ryczałtowo, a nadto nie zawarto z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa. Organ stwierdził w konsekwencji, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b u.t.d., które muszą być spełnione łącznie. Powyższe wynika faktu zamówienia usługi przewozu za pośrednictwem aplikacji Bolt, która wyłącza możliwość zawarcia z pasażerem umowy w siedzibie przedsiębiorstwa przed realizacją przewozu. W opinii organu II instancji zebrany w postępowaniu materiał dowodowy w sposób wystarczający potwierdza wykonywanie przez skarżącego zarobkowych okazjonalnych przewozów osób pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym. Organ wskazał, że zgodnie z art. 4 pkt 11 u.t.d. przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. Przewóz miał charakter odpłatny, opłata miała być pobrana za pomocą aplikacji Bolt.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy strona powtórzyła zarzuty sformułowane w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że w dniu kontroli nie tylko nie posiadał statusu przedsiębiorcy, ale również wykonywane przez niego czynności stwierdzone protokołem kontroli nie mają cech wykonywania działalności gospodarczej, a więc nie mógł on dopuścić się wykonywania transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia. Ponadto podniósł, że nie wykonywał on przewozu okazjonalnego, którego immanentną cechą, jak wskazał, jest okoliczność, iż przewóz grupy pasażerów następuje z inicjatywy kierującego lub pasażera. Tymczasem, w ocenie skarżącego, organ nie ustalił z czyjej inicjatywy miałoby dojść do przejazdu, oraz nie ustalił w ogóle, że czynności skarżącego mieściły się w pojęciu przewozu okazjonalnego. Zarzucił też brak odniesienia się organu odwoławczego do zarzutów odnoszących się do konieczności wyjaśnienia zasad i działalności aplikacji Bolt.
W odpowiedzi na skargę, Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 – dalej "p.p.s.a.") sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie ocenie podlega, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu, i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie bądź stwierdzenie nieważności tego aktu. Jednocześnie, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia (art. 135 p.p.s.a.).
Kontrola zaskarżonej decyzji dokonana w ramach tak określonych zasad wykazała, że wniesiona skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (publ. jak wcześniej wskazano), która określa zasady odpowiedzialności za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego podmiotów wykonujących przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem (art. 1 ust. 2 pkt 2 lit. a u.t.d.). Zauważyć należy, że przepisy ww. ustawy zmieniły brzmienie z dniem 1 stycznia 2020 r., w związku z wejściem w życie ustawy z dnia z dnia 16 maja 2019 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r., poz. 1180), która to ustawa wprowadziła uregulowania dotyczące pośrednictwa w przewozie osób (m.in. art. 4 pkt 24, art. 5b ust. 2 i art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d.). Zmiany te jednak nie mają wpływu na ocenę stwierdzonej w kontrolowanym postępowaniu sytuacji faktycznej.
Zgodnie z art. 4 pkt 1 u.t.d, krajowy transport drogowy oznacza podejmowanie i wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie przewozu osób lub rzeczy pojazdami samochodowymi zarejestrowanymi w kraju, za które uważa się również zespoły pojazdów składające się z pojazdu samochodowego i przyczepy lub naczepy, na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przy czym jazda pojazdu, miejsce rozpoczęcia lub zakończenia podróży i przejazdu oraz droga znajdują się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej.
Warunki podjęcia i wykonywania krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób określa art. 5b ust. 1 u.t.d, stanowiąc, że podjęcie i wykonywanie krajowego transportu drogowego w zakresie przewozu osób:
1) samochodem osobowym,
2) pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 i nie więcej niż 9 osób łącznie z kierowcą,
3) taksówką
- wymaga uzyskania odpowiedniej licencji. Licencji takiej udziela się na czas oznaczony, nie krótszy niż 2 lata i nie dłuższy niż 50 lat, uwzględniając wniosek strony i jest ona zezwoleniem w rozumieniu ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (art. 5b ust. 3 i 4 ustawy). W myśl art. 87 u.t.d, podczas wykonywania przewozu drogowego kierowca pojazdu samochodowego, z zastrzeżeniem ust. 4, jest obowiązany mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu kontroli m.in. kartę kierowcy, zapisy urządzenia rejestrującego samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i czas postoju, obowiązkowe przerwy i czas odpoczynku (...), a ponadto wykonując transport drogowy – wypis z zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego albo wypis z licencji.
Poza sporem pozostaje, że w dniu [...] kwietnia 2019 r. skarżący, wykonując przewóz drogowy jednej osoby, nie dysponował zezwoleniem na wykonywanie krajowego transportu drogowego ani też żadną licencją na wykonywanie transportu drogowego osób. Z ustaleń faktycznych sprawy wynika, że skarżący w czasie kontroli poruszał się (jako kierowca) samochodem marki A. o numerze rejestracyjnym [...]. W chwili zatrzymania do kontroli wykonywał odpłatny kurs od ul. [...] do ul. [...] (Dworzec Główny PKP), gdzie dokonano kontroli. Przewóz osób kierujący wykonywał pojazdem przeznaczonym do przewozu 5 osób łącznie z kierowcą. Za wykonanie usługi pasażer zapłacił opłatę w wysokości [...] zł (przed wykonaniem przewozu opłata za przejazd ustalona była na kwotę [...]zł). Przejazd został zamówiony za pomocą aplikacji telefonicznej o nazwie własnej Bolt. Za jej pośrednictwem pasażer został skojarzony z kierującym, który również korzystając z tej samej aplikacji telefonicznej, uzyskał informację o potrzebie wykonania przewozu na ww. trasie. Pasażer zrealizował płatność za przejazd za pomocą aplikacji telefonicznej i jego rachunek bankowy został obciążony odpowiednią opłatą za przejazd, skalkulowaną przez aplikację (program informatyczny); skarżący nie dysponował licencją, ani zezwoleniem na wykonywanie transportu drogowego (vide: protokół z kontroli drogowej, protokół z przesłuchania kierowcy i świadka – pasażera – k. 9-18 akt adm.).
W kontekście stanowiska skarżącego dotyczącego braku znamion wykonywania przez niego działalności gospodarczej oraz braku posiadania przez niego statusu przedsiębiorcy, wyjaśnienia wymaga, że zaniechanie zarejestrowania prowadzonej działalności gospodarczej, w tym uzyskania stosownych licencji, nie wyłącza odpowiedzialności podmiotu wykonującego przewóz za popełnione naruszenia (por. wyrok NSA z 20 stycznia 2009 r., II GSK 670/08, dostępny na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). W wyroku tym Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że "z przepisów ustawy o transporcie drogowym nie można wyprowadzić wniosku, że przewóz osób lub rzeczy bez licencji podlega sankcji tylko wtedy, gdy dokonujący przewozu podmiot prowadzi działalność gospodarczą w zakresie transportu drogowego o wszelkich cechach wynikających z przepisów o swobodzie działalności gospodarczej i jej ewidencjonowaniu. Gdyby taka była wola ustawodawcy, nałożenie kary pieniężnej za wykonywanie transportu drogowego bez wymaganej licencji byłoby w praktyce niemożliwe, gdyż jedną z podstawowych cech działalności gospodarczej w zakresie transportu drogowego jest właśnie jej prowadzenie na podstawie licencji. Wykonywanie transportu drogowego podlegające sankcji traktowane musi być jako działanie faktyczne, polegające na przewozie osób lub rzeczy, odpowiadające definiowanemu transportowi drogowemu, z tym jednak, że nie musi stanowić przedmiotu trwale prowadzonej działalności gospodarczej, a tym bardziej ewidencjonowanej". Innymi słowy wykonywanie transportu drogowego będzie zachodziło nawet wówczas, gdy podmiot nie jest przedsiębiorcą i nie prowadzi trwale działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy z 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2018 r., poz. 646), czyli działalności zarobkowej w sposób zorganizowany i ciągły na własny rachunek, ani nie figuruje w ewidencji działalności gospodarczej lub rejestrze przedsiębiorców w Krajowym Rejestrze Sądowym, lecz faktycznie świadczy odpłatnie usługę przewozu osób lub rzeczy (nawet jednorazowo) odpowiadającą definicji transportu drogowego zawartej w art. 4 pkt 1 ustawy o transporcie drogowym (vide - wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 16 maja 2013 r., sygn. akt II SA/Op 529/12, nieprawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 11 października 2019 r., sygn. akt VI SA/Wa1112/19, dostępne jw.). Bez znaczenia zatem – wbrew zarzutom podniesionym w skardze – pozostaje więc okoliczność, czy skarżący formalnie posiadał status przedsiębiorcy. Zdaniem Sądu, pomimo tego, że skarżący nie prowadził formalnie działalności gospodarczej, to jego działanie, było faktycznie prowadzoną działalnością odpowiadającą definicji działalności gospodarczej, zawartej w art. 3 ustawy z 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.
Nieuzasadniony jest w tym kontekście zarzut skargi dotyczący pominięcia przez organy faktury VAT wystawionej przez firmę [...], z której to miałaby wynikać (jak się wydaje) ta okoliczność, jakoby to ww. podmiot winien być adresatem decyzji o nałożeniu spornych kar za naruszenia wymienione w załączniku 3 do u.t.d.
Zasadne było wobec tego nałożenie na skarżącego kary w związku z naruszeniem wskazanym w lp. 1.1 załącznika nr 3 do u.t.d. ("wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji").
Organy zasadnie nadto przyjęły, że stwierdzony podczas kontroli przewóz miał charakter przewozu okazjonalnego. Przepis art. 4 pkt 11 u.t.d. stanowi, że przewóz okazjonalny to przewóz osób, który nie stanowi przewozu regularnego, przewozu regularnego specjalnego albo przewozu wahadłowego. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że skoro jedyna definicja przewozu okazjonalnego, jaka znajduje się w art. 4 pkt 11 ustawy o transporcie drogowym jest nieprecyzyjna i nie określa, co dokładnie jest przewozem okazjonalnym, uzasadnione jest sięgnięcie po kryteria charakteryzujące przewóz okazjonalny przez przepisy prawa wspólnotowego, gdzie jak wynika z § 2 pkt 4 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1073/2009 z dnia 21 października 2009 r. w sprawie wspólnych zasad dostępu do międzynarodowego rynku usług autokarowych i autobusowych i zmieniającego rozporządzenie (WE) nr 561/2006 (Dz. U. UE. L z 2009 r.; 300. s. 8, dalej w skrócie jako "rozporządzenie nr 1073/2009"), za usługi okazjonalne uznaje "usługi, które nie są objęte definicją usług regularnych, w tym szczególnych usług regularnych, oraz których główną cechą jest to, że obejmują przewóz grup pasażerów utworzonych z inicjatywy zleceniodawcy lub samego przewoźnika". Wskazać ponadto należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zawarte w przepisach dotyczących transportu drogowego sformułowanie "przewóz okazjonalny" należy odczytywać zgodnie ze znaczeniem przymiotnika "okazjonalny", jako "odnoszący się do określonej okazji - okoliczności, sytuacji, wywołany przez nią, dostosowany do niej" (Słownik języka polskiego, pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymczaka, t. II, Warszawa 1998, s. 499). W odróżnieniu od przewozów regularnych, przewóz okazjonalny osób wiąże się ze świadczeniem usług przewozowych osób w nadarzających się okazjach zainicjowanych przez zleceniodawcę lub przewoźnika (vide - wyrok NSA z 20 września 2007 r., sygn. akt I OSK 1361/06, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 30 maja 2019 r., sygn. akt III SA/Gd 149/19, wyrok WSA w Lublinie z dnia 7 listopada 2019 r., sygn. akt III Sa/Lu 271/19, wyrok WSA w Łodzi z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt III SA/Łd 900/17, dostępny jw.).
W myśl art. 18 ust. 4a u.t.d. przewóz okazjonalny wykonuje się pojazdem samochodowym przeznaczonym konstrukcyjnie do przewozu powyżej 7 osób łącznie z kierowcą. Przepis art. 18 ust. 4b u.t.d. dopuszcza przewóz okazjonalny:
1) pojazdami zabytkowymi,
2) samochodami osobowymi:
a) prowadzonymi przez przedsiębiorcę świadczącego usługi przewozowe albo zatrudnionego przez niego kierowcę,
b) na podstawie umowy zawartej bezpośrednio z klientem, każdorazowo przed rozpoczęciem usługi danego przewozu w formie pisemnej lub w formie elektronicznej, o której mowa w art. 781 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145), w lokalu przedsiębiorstwa będącym nieruchomością albo częścią nieruchomości,
c) po ustaleniu opłaty ryczałtowej za przewóz przed rozpoczęciem tego przewozu; zapłata za przewóz regulowana jest na rzecz przedsiębiorcy w formie bezgotówkowej; dopuszcza się wniesienie opłat gotówką w lokalu przedsiębiorstwa
- niespełniającymi kryterium konstrukcyjnego określonego w ust. 4a i będącymi wyłączną własnością przedsiębiorcy lub stanowiącymi przedmiot leasingu tego przedsiębiorcy.
Jak wskazano stwierdzony przewóz został zamówiony przez pasażera za pomocą aplikacji Bolt i wykonywany był przy użyciu samochodu osobowego przeznaczonego konstrukcyjnie do przewozu pięciu osób. W dacie rozstrzygania przez organ I instancji art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d. dopuszczał przewóz okazjonalny samochodami osobowymi niespełniającymi kryterium z art. 18 ust. 4a u.t.d. "na podstawie umowy zawartej w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa". Organ I instancji przyjął zatem, że skoro umowa na przewóz zawarta została poza lokalem przedsiębiorstwa, to w stosunku do skarżącego nie zachodziło odstępstwo opisane w art. 18 ust. 4b in fine u.t.d. Zauważyć jednak należy, że w chwili rozstrzygania przez organ II instancji komentowany przepis (art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d.) przyjął formę taką jak wyżej zacytowano. W sytuacji zaś braku przepisów intertemporalnych w przywołanej wcześniej ustawie nowelizującej odnoszących się do postępowań innych niż dotyczących udzielenia albo zmian licencji, o których mowa w art. 5b ust. 1 i 2 (art. 4 ustawy nowelizującej), ponownie rozpoznając sprawę organ odwoławczy winien wziąć pod uwagę przepisy u.t.d. w brzmieniu znowelizowanym. Wtenczas argumentacja organu I instancji traciłaby aktualność, albowiem w omawianym przypadku umowę zawarto z klientem w formie elektronicznej przed rozpoczęciem przewozu (tj. w sposób opisany w znowelizowanym art. 18 ust. 4b pkt 2 lit. b u.t.d.). Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, organ odwoławczy nie wziął powyższej okoliczności pod uwagę, stwierdzając, że "nie zostały spełnione przesłanki z art. 18 ust. 4b u.t.d. (...) opłata za przewóz nie została określona ryczałtowo, a nadto nie zawarto z pasażerem umowy w formie pisemnej w lokalu przedsiębiorstwa". Uchybienie powyższe nie miało jednak żadnego wpływu na zasadność nałożenia na skarżącego kary za naruszenie określone w lp. 2.11 załącznika do u.t.d. ("wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a ustawy o transporcie drogowym, z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b tej ustawy") albowiem niezmiennym warunkiem do skorzystania z odstępstwa przewidzianego w art. 18 ust. 4b u.t.d. jest posługiwanie się przez przedsiębiorcę samochodem osobowym stanowiącym wyłączną własność tego przedsiębiorcy lub stanowiącym przedmiot jego leasingu. W niniejszej sprawie jest bezspornym, że pojazd, którym posługiwał się skarżący przy wykonywaniu usługi przewozu, nie stanowił jego własności ani nie był przedmiotem jego leasingu (vide – k. 8 i 13 akt adm.).
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że organy prawidłowo ustaliły, iż skarżący wykonywał transport drogowy mający charakter okazjonalnego przewozu osób, pojazdem niespełniającym wymagań konstrukcyjnych do wykonywania takiego transportu – pojazd posiadał bowiem tylko pięć miejsc siedzących.
Zgodnie z lp. 1.1. załącznika nr 3 do u.t.d. wykonywanie transportu drogowego bez wymaganego zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub bez wymaganej licencji skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 12.000 zł. Natomiast wykonywanie przewozu okazjonalnego pojazdem niespełniającym kryterium konstrukcyjnego określonego w art. 18 ust. 4a u.t.d. z zastrzeżeniem przewozów, o których mowa w art. 18 ust. 4b u.t.d. skutkuje nałożeniem kary pieniężnej w kwocie 8.000 zł (lp. 2.11. załącznika nr 3 do u.t.d.). Suma kar pieniężnych, o których mowa w ust. 1, nałożonych za naruszenia stwierdzone podczas jednej kontroli drogowej, nie może przekroczyć kwoty 12.000 zł. o czym mowa w art. 92a ust. 3 u.t.d.
W konsekwencji, w świetle przywołanych wyżej przepisów ustawy o transporcie drogowym zachodziły podstawy do nałożenia na skarżącego kary przewidzianej w lp. 2.11. załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym.
W ocenie Sądu, organy obu instancji zrealizowały obowiązki wynikające z art. 7 oraz art. 77 § 1 k.p.a., podjęły wszelkie czynności niezbędne do wyjaśnienia sprawy oraz w sposób wyczerpujący zgromadziły, a następnie rozpatrzyły materiał dowodowy niezbędny do poczynienia ustaleń faktycznych i wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Ocena materiału dowodowego zebranego w sprawie jest prawidłowa, a uzasadnienie wyrażonego stanowiska znalazło odzwierciedlenie w uzasadnieniach decyzji obu instancji. Wskazane wcześniej uchybienie organu odwoławczego było tu nieistotne i nie wpłynęło na powyższą ocenę. Zapewniono również skarżącemu udział w postępowaniu. Dlatego też nie można dopatrzyć się naruszenia przez organy zasad ogólnych postępowania, w tym art. 7, art. 77 § 1 i art. 8 k.p.a., a także naruszenia art. 107 § 3 k.p.a.
Wobec zaistnienia przewidzianych w przepisach prawa materialnego podstaw do nałożenia na skarżącego kary w wysokości 12000 zł za naruszenia ustawy o transporcie drogowym, organ odwoławczy utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji nie dopuścił się też naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.
Wobec bezzasadności zarzutów zawartych w skardze oraz wobec niestwierdzenia uchybień, które mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, a które Sąd miał obowiązek uwzględniać z urzędu, skargę należało oddalić.
Z tych wszystkich względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło