II SA/Gd 1139/24

WyrokWSA w Gdańsku2025-05-14

Skład orzekający: Katarzyna Krzysztofowicz, Diana Trzcińska, Wojciech Wycichowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a ustawy o gospodarce nieruchomościami może zostać wydana bez konieczności przedstawienia przez inwestora dowodów uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, jeśli spełnione są przesłanki z art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy?
Ratio decidendi
Decyzja o zezwoleniu na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany i subsydiarny względem decyzji o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Organ nie bada ponownie przesłanek ograniczenia sposobu korzystania, lecz ocenia, czy wystąpił przypadek z art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Wystarczające jest przedstawienie cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji, bez konieczności przedstawiania dowodów na potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości. W niniejszej sprawie przesłanki te zostały spełnione, a decyzje organów były zgodne z prawem.
Stan faktyczny
P. Spółka z o.o. wystąpiła do Starosty Kartuskiego o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości należącej do R. S. i M. S. w celu przeprowadzenia gazociągu średniego ciśnienia. Starosta wydał decyzję ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, którą Wojewoda utrzymał w mocy. Następnie Spółka złożyła wniosek o zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, które Starosta udzielił, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Wojewoda utrzymał tę decyzję w mocy pomimo odwołania R. S. i M. S., którzy zarzucili naruszenia prawa materialnego i procesowego.
Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz Sędziowie: Sędzia WSA Diana Trzcińska Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) Protokolant Specjalista Anna Rusajczyk po rozpoznaniu w dniu 14 maja 2025 r. w Gdańsku na rozprawie sprawy ze skargi R. S. i M. S. na decyzję Wojewody Pomorskiego z dnia 3 września 2024 r., nr NSP-VIII.7581.1.54.2024.PG w przedmiocie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości oddala skargę. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością (dalej: "Spółka", "Inwestor") wystąpiła do Starosty Kartuskiego (dalej: "Starosta", "organ pierwszej instancji") z wnioskiem o ograniczenie sposobu korzystania z nieruchomości, tj. działki nr [...] położonej w S., dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...], stanowiącej własność R. S. i M. S. (dalej: "Strona", "Skarżący"), poprzez zezwolenie Spółce na założenie i przeprowadzenie gazociągu średniego ciśnienia dn90PE. Decyzją z 31 maja 2022 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2021 r., poz. 1899 ze zm.) - dalej: "u.g.n.", ograniczył sposób korzystania z nieruchomości, tj. działki nr [...] o powierzchni 1,5575 ha położonej w S., poprzez udzielenie Inwestorowi zezwolenia na przeprowadzenie sieci gazowej średniego ciśnienia dn90PE o długości 52,85 m, stanowiącej inwestycję celu publicznego (pkt 1). Starosta orzekł, że całkowita powierzchnia zajęcia działki nr [...] na czas budowy wynosi 105,70 m2 (pkt 2), ustalił strefę kontrolowaną na działce nr [...] o powierzchni 52,85 m2 (pkt 3), oraz wskazał, że szczegółowy zakres zajęcia działki nr [...] określa załącznik graficzny numer 1, stanowiący integralną cześć tej decyzji (pkt 4). W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez R. S. i M. S. Wojewoda Pomorski (dalej: "Wojewoda", "organ odwoławczy") decyzją z 3 lutego 2023 r. utrzymał ją w mocy. Na powyższą decyzję Wojewody R. S. i M. S. wnieśli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku (dalej: "WSA w Gdańsku"), który wyrokiem z 20 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 306/23 oddalił ją. Wnioskiem z 20 grudnia 2023 r. Spółka wystąpiła do Starosty o wydanie decyzji zezwalającej na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, tj. działki nr [...], w celu realizacji inwestycji celu publicznego, zgodnie z decyzją Starosty z 31 maja 2022 r. Uzasadniając wniosek Inwestor podał, że jest on podyktowany ważnym interesem Spółki oraz koniecznością uzyskania zezwolenia właściwego organu architektoniczno-budowlanego. Wskazano, że na podstawie ww. decyzji Inwestor będzie realizował cel publiczny, co spełnia przesłankę interesu społecznego. Wyjaśniono, że przedsięwzięcie stanowi rozbudowę sieci dystrybucji gazu ziemnego we wsi S. (przyłączenie zakładów mięsnych oraz zespołu budynków mieszkalnych w rejonie ul. W.), ponadto umożliwi przyłączenie kolejnych nieruchomości w przyszłości oraz zapewni większe bezpieczeństwo dostaw do odbiorców. Decyzją z 29 lutego 2024 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n., udzielił Spółce zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości objętej księgą wieczystą nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], o powierzchni 1,5575 ha, położonej w obrębie S., w celu przeprowadzenia na tej działce sieci gazowej średniego ciśnienia dn90PE o długości 52,85 m, w zakresie zgodnym z decyzją Starosty z 31 maja 2022 r. ograniczającą sposób korzystania z tej nieruchomości, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W wyniku odwołania wniesionego od powyższej decyzji przez R. S. i M. S. Wojewoda decyzją z 3 września 2024 r. utrzymał ją w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania wskazując następnie, że udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. może nastąpić, gdy spełnione zostaną następujące przesłanki: 1) została wydana uprzednio decyzja na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n. ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, 2) wniosek dotyczy realizacji inwestycji celu publicznego, 3) zostaną spełnione przesłanki wskazane w art. 108 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", tj. konieczność ochrony zdrowia lub życia ludzkiego, konieczność zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami, interes społeczny, wyjątkowo ważny interes strony, 4) występuje ważny interes gospodarczy, przy czym przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Za bezsporną Wojewoda uznał okoliczność, że w sprawie zaistniała przesłanka uprzedniego wydania decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości, w trybie art. 124 ust. 1 u.g.n. Decyzję taką wydał bowiem Starosta w dniu 31 maja 2022 r., zaś decyzją z 3 lutego 2023 r. została ona utrzymana w mocy. Kwestia, czy planowana inwestycja realizuje cel publiczny również nie wzbudziła wątpliwości organu odwoławczego - została ona rozstrzygnięta w decyzji utrzymującej w mocy decyzję orzekającą o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Wojewoda wskazał, że do ustalenia pozostała kwestia, czy w zaistniałym stanie faktycznym zostały spełnione pozostałe przesłanki warunkujące wydanie przedmiotowej decyzji, której ustawa nakazuje nadanie rygoru natychmiastowej wykonalności, tj. czy zaistniał którykolwiek z przypadków wskazanych w art. 108 k.p.a., albo czy zachodzi w niniejszym przypadku ważny interes gospodarczy. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że we wniosku z 20 grudnia 2023 r. Inwestor wskazał, iż "przedsięwzięcia stanowi rozbudowę sieci dystrybucji gazu ziemnego we wsi S. (przyłączenie zakładów mięsnych oraz zespołu budynków mieszkalnych w rejonie ul. W.), ponadto umożliwi przyłączenie kolejnych nieruchomości w przyszłości oraz zapewni większe bezpieczeństwo dostaw do odbiorców". Zdaniem Wojewody prace związane z wybudowaniem sieci gazowej stanowią realizację celu publicznego. Świadczy o tym art. 6 pkt 2 u.g.n. stanowiący, że celami publicznymi są m.in. budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. W ocenie organu odwoławczego realizacja celu publicznego, w szczególności związana z zapewnieniem i utrzymaniem odpowiedniej ilości dostaw gazu oraz zwiększeniem bezpieczeństwa dostaw do odbiorców, wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego. Wojewoda zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu do projektu ustawy z dnia 5 listopada 2009 r. o zmianie ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 206, poz. 1590), która w art. 1 pkt 7 dodała do art. 124 u.g.n. ustęp 1a w obowiązującej obecnie treści, prawodawca wskazał, że ze względu na doniosłość inwestycji celu publicznego zaproponowano, aby w przypadku wydania decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości decyzji tej obligatoryjnie był nadawany rygor natychmiastowej wykonalności, a także, że możliwość wydania na wniosek inwestora decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości, w przypadku wystąpienia omówionych wyżej przesłanek, znacząco przyśpieszą rozpoczynanie inwestycji celu publicznego, w tym zwłaszcza inwestycji liniowych. Dodając zatem niniejszy ustęp do regulacji ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości ustawodawca zwrócił uwagę na doniosłość i szczególne znaczenie inwestycji realizowanych w jej ramach. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Wojewoda podniósł, że cel w postaci stworzenia warunków dla zapewnienia i utrzymania odpowiedniej ilości dostaw energii oraz zwiększenia bezpieczeństwa energetycznego całej aglomeracji wskazuje na istnienie zarówno interesu społecznego, jak i ważnego interesu gospodarczego. Inwestycje tego typu spełniają przesłanki ważnego interesu społecznego, gospodarczego oraz ważnego interesu inwestora. Ponadto w odniesieniu do przesłanek przemawiających za nadaniem decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności inwestor nie jest zobligowany do przedłożenia dowodów świadczących o konieczności jak najszybszej realizacji inwestycji. Wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego, czy też ważnego interesu gospodarczego nie jest kwestią wykazania, a raczej argumentacji, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji dokonanej przez organ. Nie istnieje zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające jest ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji. Zdaniem Wojewody w realiach niniejszej sprawy niewątpliwie przedmiotowa inwestycja będzie służyć uzasadnionemu interesowi społecznemu i ważnym interesom gospodarczym, gdyż realizacja tego zamierzenia niewątpliwie ma istotny wymiar społeczny i gospodarczy dla całego regionu. W skardze na decyzję organu odwoławczego R. S. i M. S., reprezentowani przez pełnomocnika będącego adwokatem, zarzucili jej naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy, tj.: 1. art. 7, art. 8, art. 77 § 1 w zw. z art. 80 oraz w zw. z art 107 § 3 k.p.a. polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez: – nie wyjaśnienie wszystkich istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i brak wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego co do stanu faktycznego sprawy, w szczególności w odniesieniu do okoliczności uzasadniających konieczność niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych w ramach inwestycji, nie jest bowiem wystarczające ogólne powołanie się przez Inwestora na ważny interes gospodarczy czy społeczny, ale konieczne jest podanie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, a ponadto wystąpienie tych przesłanek powinno wynikać z przedstawionej przez Inwestora dokumentacji, która w niniejszej sprawie nie została przez Inwestora przedstawiona, – oparcie rozstrzygnięcia na podstawie gołosłownych i niepotwierdzonych (niezweryfikowanych) twierdzeń Inwestora, które stanowią również twierdzenia nieprawdziwe, a przy tym nie poparte żadnymi dowodami, w tym w szczególności stosowną dokumentacją, z której wynikałyby przesłanki uzasadniające wydanie zaskarżonej decyzji, – nie wskazanie obszaru, który ma być zajęty na potrzeby realizacji inwestycji, – zaniechanie przez organ odwoławczy ustalenia, czy planowana inwestycja realizuje cel publiczny; 2. art. 8 i art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia zaskarżonej decyzji w sposób uniemożliwiający realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa i w sposób uniemożliwiający dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji oraz niespełniającej wymogów określonych przepisami prawa z uwagi na zawarcie w nim zbyt ogólnych i lakonicznych stwierdzeń, co w konsekwencji nie pozwala stronie na poznanie przesłanek, jakimi kierował się organ drugiej instancji wydając zaskarżone rozstrzygnięcie, w szczególności nie wyjaśnienie przez organ drugiej instancji kwestii, czy planowana inwestycja realizuje ceł publiczny; 3. art. 6, art. 8 oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. poprzez niedopełnienie obowiązków w zakresie zebrania materiału dowodowego i błędne uznanie, że Inwestor przedstawił i udowodnił cechy, parametry i przeznaczenie inwestycji; 4. art 15 k.p.a. w zw. z art. 78 Konstytucji RP polegające na braku poszanowania zasady dwuinstancyjności postępowania, tj. zaniechaniu rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy i ograniczenie się do kontroli rozstrzygnięcia wydanego przez organ pierwszej instancji, w szczególności zaniechaniu dokonania uzgodnień w zakresie ustalenia, czy planowana inwestycja realizuje cel publiczny; 5. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. poprzez utrzymanie w mocy błędnego rozstrzygnięcia organu pierwszej instancji, zamiast jego uchylenia. Zaskarżonej decyzji zarzucono również naruszenie przepisów prawa materialnego mające wpływ na wynik sprawy, tj. art 124 ust. 1a u.g.n. w zw. z art. 108 § 1 k.p.a. poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zostały spełnione przesłanki wynikające z tych przepisów, pozwalające na wydanie zaskarżonej decyzji, podczas gdy brak jest zaistnienia w niniejszej sprawie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, w tym w szczególności ważnego interesu gospodarczego, czy też ważnego interesu społecznego, od wystąpienia których to okoliczności przepis uzależnia możliwość wydania decyzji w przedmiocie zezwolenia na zajęcie nieruchomości. Stawiając powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji oraz zasądzenie na rzecz strony skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych. Wniesiono również o skierowanie skargi do rozpoznania na rozprawie. W uzasadnieniu skargi zarzucono m.in., że organy obu instancji w sposób nienależyty odniosły się do okoliczności uzasadniających konieczność niezwłocznego rozpoczęcia prac budowlanych w ramach inwestycji. Zdaniem strony skarżącej nie jest wystarczające ogólne powołanie się przez Inwestora na ważny interes gospodarczy czy społeczny, ale konieczne jest podanie konkretnych przesłanek uzasadniających potrzebę niezwłocznego zajęcia nieruchomości, a takich przesłanek próżno szukać zarówno we wniosku Inwestora, jak i w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego. Podkreślono, że wystąpienie tych przesłanek powinno wynikać z przedstawionej przez Inwestora dokumentacji, która w niniejszej sprawie nie została przedstawiona. W ocenie strony skarżącej Spółka nie przedstawiła żadnych, nawet przybliżonych wyliczeń ewentualnego zwiększenia poboru gazu, ilości przyłączanych gospodarstw, które muszą zostać podłączone do sieci gazowej, a poprzestano jedynie na ogólnikowych stwierdzeniach, które są niewystarczające. Zarzucono również, że organ nie zbadał wystarczająco, z jakiego powodu aktualnie konieczne jest szybkie rozpoczęcie ewentualnej budowy sieci, co jest znacznym nadużyciem ze strony Inwestora i de facto stoi w sprzeczności z ratio legis instytucji przewidzianej w art. 124 ust. 1a u.g.n. Strona skarżąca zwróciła również uwagę, że w sentencji decyzji organu pierwszej instancji wskazano podmiot, który ma realizować cel, tj. Spółkę, natomiast nie określono w sposób jednoznaczny właścicieli nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja. Za jednoznaczne wskazanie adresatów decyzji nie można bowiem uznać "stron wg odrębnego wykazu". Wojewoda w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. W piśmie procesowym z 13 grudnia 2024 r. działający w charakterze uczestnika postępowania Inwestor wniósł o oddalenie skargi jako bezzasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Wojewody Pomorskiego z 3 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Starosty Kartuskiego z 29 lutego 2024 r., którą organ pierwszej instancji udzielił P. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, objętej księgą wieczystą nr [...], oznaczonej w ewidencji gruntów i budynków numerem [...], o powierzchni 1,5575 ha, położonej w obrębie S., w celu przeprowadzenia na tej działce sieci gazowej średniego ciśnienia dn90PE o długości 52,85 m, w zakresie zgodnym z decyzją Starosty Kartuskiego z 31 maja 2022 r. ograniczającą sposób korzystania z tej nieruchomości, nadając decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Materialnoprawną podstawę wydanych w sprawie rozstrzygnięć stanowi art. 124 ust. 1a ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2024 r., poz. 1145 ze zm.), który stanowi, że w przypadkach określonych w art. 108 Kodeksu postępowania administracyjnego lub uzasadnionych ważnym interesem gospodarczym starosta, wykonujący zadanie z zakresu administracji rządowej, na wniosek podmiotu, który będzie realizował cel publiczny, udziela, w drodze decyzji, zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości po wydaniu decyzji, o której mowa w ust. 1. Decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości nadaje się rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie zaś z art. 108 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) decyzji, od której służy odwołanie, może być nadany rygor natychmiastowej wykonalności, gdy jest to niezbędne ze względu na ochronę zdrowia lub życia ludzkiego albo dla zabezpieczenia gospodarstwa narodowego przed ciężkimi stratami bądź też ze względu na inny interes społeczny lub wyjątkowo ważny interes strony. Należy zauważyć, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter subsydiarny względem decyzji, o której mowa w art. 124 ust. 1 tej ustawy, tj. decyzji w przedmiocie ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości. Subsydiarność decyzji o niezwłocznym zajęciu nieruchomości oznacza, że może ona istnieć w obrocie prawnym tylko wtedy, kiedy występuje w obrocie prawnym poprzedzająca ją decyzja o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości. Zatem wydanie decyzji w trybie art. 124 ust. 1a u.g.n. musi każdorazowo być poprzedzone ustaleniem, że istnieje w obrocie prawnym wydana wcześniej decyzja ograniczająca sposób korzystania z nieruchomości, choć nie ma wymogu, aby ostatnia z tych decyzji posiadała walor prawomocności lub ostateczności. Dopiero wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości oznacza automatycznie konieczność uchylenia późniejszej decyzji o niezwłocznym zajęciu (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego (dalej: "NSA"): z 18 kwietnia 2019 r. sygn. akt I OSK 64/19 i z 15 maja 2018 r. sygn. akt I OSK 482/17, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępnie na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Z przekazanych Sądowi akt sprawy wynika, że decyzją z 31 maja 2022 r. Starosta, na podstawie art. 124 ust. 1 u.g.n., ograniczył sposób korzystania z nieruchomości, tj. działki nr [...] o powierzchni 1,5575 ha położonej w S., poprzez udzielenie Inwestorowi zezwolenia na przeprowadzenie sieci gazowej średniego ciśnienia dn90PE o długości 52,85 m, stanowiącej inwestycję celu publicznego. W wyniku odwołania wniesionego od tej decyzji przez Skarżących Wojewoda decyzją z 3 lutego 2023 r. utrzymał ją w mocy. Nie ulega zatem wątpliwości, że w momencie orzekania przez organy w niniejszym postępowaniu decyzja Starosty z 31 maja 2022 r. o ograniczeniu sposobu korzystania z nieruchomości funkcjonowała w obrocie prawnym. Na marginesie należy zwrócić uwagę na prezentowany w judykaturze pogląd, że dla zastosowania art. 124 ust. 1a u.g.n. znaczenie ma tylko fakt samego wydania decyzji, o której mowa w ust. 1 tego przepisu, nie zaś jej wykonalność, skuteczność, prawidłowość, czy nawet skuteczne doręczenie (zob. wyrok NSA z 8 marca 2017 r. sygn. akt I OSK 2418/16). Należy podkreślić, że decyzja wydawana na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. ma charakter związany, gdyż kwestii wydania zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości, w przypadku spełnienia przesłanek wymienionych w tym przepisie, ustawodawca nie pozostawił uznaniu organów orzekających (zob. wyrok NSA z 22 marca 2023 r. sygn. akt I OSK 244/22). W dalszej kolejności należy wskazać, że rozpatrując wniosek o wydanie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości organ orzekający (a następnie sąd administracyjny kontrolując legalność podjętych w tym zakresie rozstrzygnięć) nie sprawdza po raz kolejny spełnienia przesłanek do ograniczenia sposobu korzystania z nieruchomości, ale uwzględnia sam fakt wydania decyzji z art. 124 ust. 1 u.g.n. Organ analizuje natomiast, czy w sprawie wystąpił przypadek określony w art. 108 k.p.a. lub ważny interes gospodarczy. Jeżeli warunki te zostaną spełnione, organ orzekający jest obowiązany zezwolić na niezwłoczne zajęcie nieruchomości na realizację celu publicznego wskazanego w decyzji ograniczającej sposób korzystania z nieruchomości. W związku z powyższym sformułowane w skardze zarzuty dotyczące niewyjaśnienia przez organ odwoławczy, czy planowana inwestycja realizuje cel publiczny nie mogły być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu. Powyższa kwestia została rozstrzygnięta w postępowaniu zakończonym decyzją Starosty z 31 maja 2022 r. ograniczającą sposób korzystania z nieruchomości, którą Wojewoda utrzymał w mocy decyzją z 3 lutego 2023 r. Na marginesie należy odnotować, że oddalając skargę na tę decyzję Wojewody WSA w Gdańsku (w wyroku z 20 grudnia 2023 r. sygn. akt II SA/Gd 306/23) podzielił stanowisko organów, że planowana przez Spółkę inwestycja ma charakter inwestycji celu publicznego w rozumieniu art. 6 u.g.n., albowiem odpowiada hipotezie normy prawnej wynikającej z pkt 2 tego artykułu, który stanowi, że celami publicznymi w rozumieniu ustawy jest budowa i utrzymywanie ciągów drenażowych, przewodów i urządzeń służących do przesyłania lub dystrybucji płynów, pary, gazów i energii elektrycznej, a także innych obiektów i urządzeń niezbędnych do korzystania z tych przewodów i urządzeń. WSA w Gdańsku zwrócił uwagę, że inwestycja taka może zaopatrywać zarówno obiorców indywidualnych, jak i publicznych w określone źródło energii, zwiększając jej zasięg oraz poprawiając bezpieczeństwo energetyczne, a jej realizacja jest uzasadniona ze względu na interes społeczny oraz gospodarczy. Dalej należy zwrócić uwagę na utrwalone stanowisko judykatury, zgodnie z którym przesłanka zaistnienia okoliczności wskazanych w art. 108 k.p.a. i przesłanka ważnego interesu gospodarczego nie wymagają łącznego ich wystąpienia, a tym samym wykazywania przez organ. Już zaistnienie jednej z nich uprawnia organ do wydania decyzji wyrażającej zezwolenie na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Z brzmienia przepisu art. 124 ust. 1a u.g.n. wynika, że przesłanki w nim wymienione są rozłączne, o czym świadczy użycie spójnika "lub", co oznacza, że wystąpienie którejkolwiek z nich skutkuje spełnieniem dyspozycji uregulowanej tym przepisem. Uprawnione jest przy tym stanowisko, że przesłanki "ważnego interesu gospodarczego" i "interesu społecznego" mogą się przenikać i można je kwalifikować łącznie (zob. wyroki NSA: z 16 maja 2023 r. sygn. akt I OSK 1834/18 i z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1834/18). Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy należy zauważyć, że we wniosku z 20 grudnia 2023 r. Inwestor wskazał m.in., iż przedsięwzięcia stanowi rozbudowę sieci dystrybucji gazu ziemnego we wsi S. (przyłączenie zakładów mięsnych oraz zespołu budynków mieszkalnych w rejonie ul. W.), ponadto umożliwi przyłączenie kolejnych nieruchomości w przyszłości oraz zapewni większe bezpieczeństwo dostaw do odbiorców. Z powyższego wynika, że analizowane przedsięwzięcie ma na celu poprawę niezawodności funkcjonowania systemu dystrybucyjnego gazu, zapewnienie pokrycia zapotrzebowania na to źródło energii dla określonego obszaru, zapewnienie ciągłości dostaw gazu dla zasilanych za ich pośrednictwem odbiorców. Zrealizowanie inwestycji zapewni stały dopływ gazu do gospodarstw domowych oraz przedsiębiorstw na wskazanym przez Inwestora obszarze. Zapewni także bezpieczeństwo energetyczne poprzez ograniczenie zagrożenia przerwaniem dostaw gazu, np. wskutek awarii czy katastrofy energetycznej. Zdaniem Sądu na aktualnym etapie rozwoju gospodarczego i społecznego zapewnienie nieprzerwanych dostaw gazu ma istotne znaczenie dla prawidłowego funkcjonowania nie tylko gospodarki, ale także zapewnienie bezpieczeństwa ludności. Należy również zwrócić uwagę, że z wnioskiem wystąpił podmiot specjalizujący się w przesyłaniu oraz dostawach gazu i co za tym idzie posiadający wiedzę fachową pozwalającą na dokonanie oceny, czy potrzeba przeprowadzenia przedmiotowej inwestycji jest zasadna. W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że oczywiste jest i niewymagające dowodzenia, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw energii, że energia (elektryczna, cieplna) posiada szczególną rolę. Zagadnienia zaspokajania potrzeb energetycznych i gospodarka zasobami energii są w judykaturze uznawane za niezwykle ważne, przez co materię tę zalicza się do zadań publicznych (zob. wyroki NSA z: z 10 października 2013 r. sygn. akt I OSK 1030/13, z 26 września 2013 r. sygn. akt I OSK 831/13 i z 4 kwietnia 2013 r. sygn. akt I OSK 102/13). Jak już wyżej wskazano - przedmiotowe przedsięwzięcie jest realizacją celu publicznego w rozumieniu art. 6 pkt 2 u.g.n. Tym samym, umożliwienie Spółce niezwłocznego zajęcia części nieruchomości Skarżących jest uzasadnione wystąpieniem przesłanki interesu społecznego oraz ważnego interesu gospodarczego, wyrażających się w konieczności zapewnienia pokrycia zapotrzebowania oraz ciągłości dostaw gazu dla obecnych i przyszłych odbiorców. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieprzedłożenia przez Inwestora dokumentacji, z której wynikałaby potrzeba niezwłocznego zajęcia nieruchomości, należy zauważyć, że ani przepisy u.g.n. ani przepisy innych aktów prawnych nie przewidują szczególnej formy wniosku o udzielenie zezwolenia na niezwłoczne zajęcie nieruchomości. Inwestor nie jest zobligowany do przedłożenia dowodów świadczących o konieczności jak najszybszej budowy. W szczególności nie jest konieczne wykazanie, że bezpieczeństwo energetyczne regionu jest zagrożone, a przedmiotowa inwestycja stan ten niweluje, czy też wykazanie wpływu realizacji inwestycji na stabilności dostaw energii cieplnej. Wystąpienie przesłanki ważnego interesu społecznego czy też ważnego interesu gospodarczego nie jest kwestią wykazania, lecz raczej uargumentowania, nie odnosi się bowiem wyłącznie do sfery faktów, lecz wymaga ich ewaluacji dokonanej przez organ. Nie istnieje zatem potrzeba przedstawiania dowodów na okoliczność spełnienia powyższych przesłanek, a wystarczające jest ograniczenie się do przedstawienia cech, parametrów i przeznaczenia inwestycji (zob. wyrok NSA z 7 września 2016 r. sygn. akt I OSK 33/16). W ocenie Sądu planowana rozbudowa sieci i zwiększenie dostępności energii cieplnej, wobec postępującego rozwoju cywilizacyjnego i rosnącego uzależnienia społeczeństwa od nieprzerwanych dostaw mediów pełni szczególną rolę i działania w tym zakresie wypełniają przesłankę ważnego interesu gospodarczego. Zagadnienia związane z zaspokajaniem potrzeb energetycznych i gospodarki zasobami energetycznymi uznaje się bowiem za kluczowe i w związku z tym stanowią one zadania publiczne (zob. wyrok NSA z 14 listopada 2019 r. sygn. akt I OSK 1834/18). Rozbudowa sieci poprzez zakładanie i przeprowadzanie nowych odcinków gazociągu, jak ma to miejsce w niniejszej sprawie, umożliwia realizację nowych inwestycji, polepszając warunki rozwoju gospodarczego regionu. W tym stanie rzeczy stwierdzić trzeba, że poddane sądowej kontroli decyzje zostały wydane z zachowaniem wszelkich wymogów określonych w art. 124 ust. 1a u.g.n. Organy miały jedynie obowiązek ustalenia, czy została wydana decyzja w trybie art. 124 ust. 1 tej ustawy, czy wniosek złożył podmiot, który będzie realizował cel publiczny oraz czy zostały spełnione przesłanki, o których mowa w art. 108 k.p.a. lub wniosek jest uzasadniony ważnym interesem gospodarczym. Zdaniem Sądu wszystkie te przesłanki zostały w niniejszej sprawie spełnione. Odnosząc się końcowo do zarzutu, że w decyzji organu pierwszej instancji nie określono w sposób jednoznaczny właścicieli nieruchomości, na której ma być realizowana inwestycja, należy wskazać, że na s. 1 decyzji z 29 lutego 2024 r. Starosty wskazał, iż przeprowadzenie sieci gazowej średniego ciśnienia dn90PE ma nastąpić na działce nr [...] położonej w S., dla której jest prowadzona księga wieczysta nr [...]. Natomiast na s. 2 tej decyzji organ pierwszej instancji podał, że właścicielami tej działki są R. S. i M. S. Decyzja Starosty z 29 lutego 2024 r. została skierowana do Skarżących, którzy odebrali ją 4 marca 2024 r., a następnie wnieśli od niej odwołanie. Nie można tym samym podzielić argumentacji zawartej w uzasadnieniu skargi, że organ pierwszej instancji nie określił adresatów decyzji w wydanym przez siebie rozstrzygnięciu. Podsumowując należy stwierdzić, że postępowanie w niniejszej sprawie zostało przeprowadzone w sposób prawidłowy, zgodnie z zasadami określonymi w art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. Organy zgromadziły materiał dowodowy w zakresie niezbędnym do rozstrzygnięcia sprawy, co pozwoliło na ustalenie stanu faktycznego i istotnych okoliczności, a następnie dokonały jego oceny, która nie przekracza granic wyznaczonych w art. 80 k.p.a. W rezultacie, w wydanych decyzjach - spełniających wymogi stawiane przez art. 107 § 3 k.p.a. - trafnie przyjęto, że w sprawie zostały spełnione wszystkie przesłanki do wydania rozstrzygnięcia na podstawie art. 124 ust. 1a u.g.n. Jednocześnie oceny tej nie zdołały podważyć zarzuty skargi, dotyczące zarówno naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Mając na względzie przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 151 P.p.s.a., oddalił skargę uznając ją za bezzasadną.[pic]

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło