II SA/Gd 1125/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Diana Trzcińska Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Asesor WSA Wojciech Wycichowski (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 marca 2025 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 23 września 2024 r. sygn. akt SKO Gd/3045/24 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z dnia 14 maja 2024 r. nr GCŚ/DŚO/007026/SP/05/2024 i umarza postępowanie administracyjne. Stan faktyczny sprawy przedstawia się następująco: Wnioskiem z 27 marca 2024 r. M. S. (dalej: "Wnioskodawca", "Strona", "Skarżący") wystąpił do Prezydenta Miasta Gdańska (dalej: "Prezydent", "organ pierwszej instancji") o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. S. Decyzją z 14 maja 2024 r. Prezydent, na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 i ust. 1b ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 323) - dalej: "u.ś.r.", odmówił Stronie przyznania wnioskowanego świadczenia. Zdaniem organu pierwszej instancji rozmiar opieki sprawowanej przez Wnioskodawcę nad matką nie jest na tyle duży, aby uniemożliwiał mu podjęcie lub wykonywanie pracy zarobkowej w jakimkolwiek wymiarze, przez co w sprawie brak jest związku przyczynowego pomiędzy niepodejmowaniem zatrudnienia a sprawowaniem opieki (art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r.). Ponadto w sprawie zachodzi również przesłanka z art. 17 ust. 1b u.ś.r., gdyż niepełnosprawność J. S. powstała w wieku, który nie mieści się w przedziale wiekowym zakreślonym we wskazanym przepisie. W wyniku wniesionego od powyższej decyzji odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku (dalej: "Kolegium", "organ odwoławczy") decyzją z 23 września 2024 r. utrzymało ją w mocy. Kolegium nie podzieliło stanowiska Prezydenta w kwestii zaistnienia w sprawie negatywnej przesłanki z art. 17 ust. 1b u.ś.r. W ocenie organu odwoławczego nie jest dopuszczalne oparcie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na tej części art. 17 ust. 1b u.ś.r., która została uznana przez Trybunał Konstytucyjny (dalej: "TK") za niezgodną z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok z 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13). Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych Kolegium podniosło, że ww. wyrok przesądza o tym, iż organy rozpoznając wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożony przez opiekuna dorosłej osoby niepełnosprawnej mają obowiązek zbadać, czy wnioskodawca spełnia warunki do przyznania tego świadczenia określone w art. 17 u.ś.r., tj. z wyłączeniem tej części tego przepisu, która z dniem 23 października 2014 r. została przez TK ostatecznie uznana za niekonstytucyjną. Organ odwoławczy uznał natomiast, że ze zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, aby Wnioskodawca zrezygnował bądź nie podejmował zatrudnienia w związku z koniecznością opieki nad matką. Kolegium podkreśliło, że nie tylko rezygnacja z zatrudnienia stanowi przesłankę przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, lecz także jego niepodejmowanie w związku z koniecznością opieki nad niepełnosprawnym, jednakże istotne jest, aby rezygnacja z zatrudnienia (lub jego niepodejmowanie) wymuszona była koniecznością sprawowania permanentnej opieki nad osobą niepełnosprawną, wymagającą stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby. Odwołując się do orzecznictwa sądów administracyjnych organ odwoławczy wskazał, że przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego polegająca na "niepodejmowaniu lub rezygnacji z zatrudnienia celem sprawowania opieki nad niepełnosprawnym członkiem rodziny" powinna być rozumiana jako wystąpienie takiej sytuacji, w której sprawowanie osobistych starań o zapewnienie opieki osobie niepełnosprawnej na tyle wypełnia czas podmiotowi te opiekę sprawującemu, że nie jest on w stanie podjąć innej stałej aktywności wymagającej jego codziennego i stałego zaangażowania, przez którą należy rozumieć aktywność zawodową. W ocenie Kolegium ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie można ustalić, jaki był przebieg aktywności zawodowej Wnioskodawcy i czy rzeczywiście zrezygnował on z zatrudnienia w celu sprawowania opieki nad matką. Zwrócono uwagę, że Strona nie załączyła żadnej dokumentacji do wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, nie odpowiedziała także na zawiadomienie organu pierwszej instancji, którym została poinformowana o możliwości przedłożenia do akt sprawy stosownych materiałów potwierdzających wcześniejsze zatrudnienie bądź inną pracę zarobkową. Organ odwoławczy zaznaczył, że nie kwestionuje niepełnosprawności J. S., której znaczny stopień został potwierdzony stosownym orzeczeniem właściwego organu, jednakże z akt sprawy, w tym także z wywiadu środowiskowego, nie wynika, aby charakter, częstotliwość oraz zakres opieki wymuszał na Wnioskodawcy rezygnację z zatrudnienia bądź jego niepodejmowanie. Kolegium wskazało, że J. S. w wielu aspektach życia codziennego jest samodzielna - w kwestiach związanych z higieną osobistą, korzystaniem z toalety, spożywaniem posiłków, poruszaniem się w domu, przyjmowaniem leków. Czynności opiekuńcze wykonywane przez Stronę i nakierowane ściśle na niepełnosprawną matkę to towarzyszenie podczas wizyt lekarskich, przygotowywanie posiłków, pomoc przy ubieraniu, pomoc w dojściu do toalety (w dni, kiedy matka ma zawroty głowy). Pozostałe czynności związane są natomiast z prowadzeniem gospodarstwa domowego, zatem są to czynności, które są podejmowane w każdej rodzinie, także w tej, w której wszyscy członkowie pracują. Podsumowując organ odwoławczy podniósł, że rozmiar pomocy świadczonej wobec osoby niepełnosprawnej jest znikomy, przez co nie uniemożliwia podjęcia zatrudnienia w jakimkolwiek wymiarze czasu pracy. Zdaniem Kolegium czynności opiekuńcze świadczone przez Wnioskodawcę, odpowiednio zaplanowane i zorganizowane, nie uniemożliwiają podjęcia zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. W skardze na decyzję organu odwoławczego M. S. wskazał, że jest dla matki jedynym opiekunem, który całodobowo sprawuje nad nią dozór i opiekę. Skarżący wskazał, że jego matka wymaga pomocy przy podstawowych czynnościach dnia codziennego, co potwierdzają dostarczone przez niego dokumenty potwierdzające stan zdrowia matki (udar mózgu, dwa zawały serca, zakrzepica żył prawej nogi, bardzo wysokie ciśnienie, cukrzyca powodująca konieczność przyjmowania insuliny, cieśń nadgarstka prawej dłoni - po zabiegu zostały uszkodzone nerwy, przez co ręka i cała prawa strona ciała ma niedowład). M. S. dodał, że u jego matki wykryto złośliwy nowotwór prawej piersi w okolicach węzłów chłonnych, co bardzo negatywnie wpływa na jej stan psychiczny. Skarżący wskazał, że jego matka ma 72 lata i bez jego opieki nie jest w stanie sama poruszać się nawet po mieszkaniu, nie mówiąc już o dostaniu się do lekarza, czy wyczekiwaniu w kolejkach. M. S. nadmienił, że pomimo tylu chorób on i jego matka muszą zrezygnować z pewnych finansowych zobowiązań, gdyż matka ma 2.012 zł brutto emerytury i nie sposób zrobić opłat, czy wykupić lekarstw. Zdaniem Skarżącego bez jego opieki i wsparcia duchowego u matki pojawiłyby się "czarne myśli". Dodał również, że jego bracia nie mieszkają z nimi, mają swoje rodziny i od czasu, kiedy matka doznała udaru, przez co pojawił się prawostronny paraliż, tylko on opiekuje się matką. Kolegium w odpowiedzi na skargę, wnosząc o jej oddalenie i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, podtrzymało dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku ustalił i zważył, co następuje: Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej: "P.p.s.a.", stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c P.p.s.a.). Z przepisu art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Tym samym, sąd ma prawo i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 2 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli strona zgłosi wniosek o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym, a żadna z pozostałych stron w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu wniosku nie zażąda przeprowadzenia rozprawy. Aktem poddanym sądowej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z 23 września 2024 r. utrzymująca w mocy decyzję Prezydenta Miasta Gdańska z 14 maja 2024 r. odmawiającą M. S. świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. S. W sentencjach ww. rozstrzygnięć jako ich materialnoprawną podstawę organy obu instancji wskazały ustawę z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, przy czym Prezydent, jako miejsce publikacji, wskazał Dziennik Ustaw z 2024 r., poz. 323, natomiast Kolegium Dziennik Ustaw z 2023 r., poz. 390 ze zm. Na s. 1 decyzji z 14 maja 2024 r. organ pierwszej instancji podał: "zgodnie z art. 63 ust. 1 ustawy o świadczeniu wspierającym, w sprawach o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy, o których mowa w ustawie zmienianej w art. 43 w brzmieniu dotychczasowym, do których prawo powstało do dnia 31 grudnia 2023 r., stosuje się przepisy dotychczasowe". Z kolei organ odwoławczy na s. 2 i 3 decyzji z 23 września 2024 r. przytoczył treść przepisów art. 17 ust. 1, 1a, 1b i 5 u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Organy nie uzasadniły jednak w żaden sposób, dlaczego w ich ocenie należy stosować przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności - jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Od dnia 1 stycznia 2024 r., na podstawie art. 43 ust. 1 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 7 lipca 2023 r. o świadczeniu wspierającym (Dz. U. z 2023 r., poz. 1429 ze zm.) - dalej: "u.ś.w.", art. 17 ust. 1 u.ś.r. otrzymał następujące brzmienie: świadczenie pielęgnacyjne przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1359 oraz z 2022 r. poz. 2140) ciąży obowiązek alimentacyjny, a także małżonkom, 3) opiekunowi faktycznemu dziecka, 4) rodzinie zastępczej, osobie prowadzącej rodzinny dom dziecka, dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej, dyrektorowi regionalnej placówki opiekuńczo-terapeutycznej albo dyrektorowi interwencyjnego ośrodka preadopcyjnego - jeżeli sprawują opiekę nad osobą w wieku do ukończenia 18. roku życia legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji. Zmiana, jaka nastąpiła w wyniku nowelizacji ww. przepisu względem poprzedniego stanu prawnego oznacza, że świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli niepełnosprawny członek rodziny jest osobą, która ukończyła 18 rok życia. Osoby te od 1 stycznia 2024 r. zostały objęte nową formą wsparcia ze strony Państwa w postaci świadczenia wspierającego, którego celem jest udzielanie osobom niepełnosprawnym mającym potrzebę wsparcia pomocy służącej częściowemu pokryciu wydatków związanych z zaspokojeniem szczególnych potrzeb życiowych tych osób. Zdaniem Sądu, przepisy u.ś.r. dotyczące przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej mocą przepisów u.ś.w., czyli przed 1 stycznia 2024 r., należało stosować wobec tych osób, które najpóźniej do dnia 31 grudnia 2023 r. złożyły wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i jednocześnie przed tą datą nabyły prawo do wnioskowanego świadczenia. Tylko w przypadku tych osób można mówić o potrzebie stosowania starych regulacji z powodu nabycia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego pod ich rządami. Oba wskazane warunki przełamujące zasadę działania nowego prawa powinny zaistnieć łącznie, co oznacza, że organ nie można poprzestawać na stwierdzeniu powstania prawa do świadczenia w dacie przed 31 grudnia 2023 r. Ten wniosek opiera się na początkowym zdaniu art. 63 ust. 1 u.ś.w., gdzie ustawodawca wyraźnie wyodrębnił kategorie spraw o świadczenie pielęgnacyjne i specjalny zasiłek opiekuńczy w brzmieniu dotychczasowym, czyli kategorie spraw ukształtowanych dotychczasową treścią art. 17 ust. 1 u.ś.r. obejmującą opiekę nad osobami dorosłymi. A contrario, sprawą o świadczenie pielęgnacyjne w brzmieniu dotychczasowych przepisów, czyli z elementem wykonywania opieki nad dorosłymi osobami niepełnosprawnymi, nie jest sprawa zainicjowana w dacie obowiązywania nowego brzmienia art. 17 ust. 1 u.ś.r. Kontekst czasowy wynikający ze zmiany prawa dokonanej 1 stycznia 2024 r. powoduje, że jest to sprawa administracyjna, na którą w warstwie normatywnej składają się nowe unormowania u.ś.r. Innymi słowy: art. 63 ust. 1 u.ś.w., jako przepis znajdujący się w rozdziale 7 tej ustawy o tytule: "Przepisy przejściowe, dostosowujące i przepis końcowy", porządkuje stosowanie przepisów wobec spraw wszczętych, ale pod rządami starego prawa, tj. sprawy o przyznanie m.in. świadczenia pielęgnacyjnego w kształcie formowanym brzmieniem sprzed dokonanej nowelizacji. Tego przepisu nie można już stosować wobec spraw zainicjowanych po dniu wejścia życie zmian skutkujących przeniesieniem publicznego wsparcia dorosłych osób niepełnosprawnych do systemu świadczeń wspierających. Względem wniosków o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożonych po 1 stycznia 2024 r., zgodnie z zasadą lex proscipit non rescipit ("prawo patrzy naprzód, nie wstecz") znajduje zastosowanie reguła działania nowego prawa, a więc wymóg zachowania określonych w nim warunków związanych z kategorią wiekową osób wymagających opieki z powodu niepełnosprawności. Ponieważ sytuacja niepełnosprawnych osób dorosłych nie pozostała poza obszarem regulacji prawnych, osoby te uzyskały systemowe wsparcie w nowej instytucji świadczenia wspierającego. W tej sytuacji ani organy administracji publicznej, ani sądy administracyjne nie mogą powoływać się na ważne racje natury aksjologicznej, przemawiające za swoistym "rozciągnięciem" dotychczasowych unormowań materialnoprawnych na postępowania wszczęte po dniu 1 stycznia 2024 r. Z przekazanych wraz ze skargą akt administracyjnych sprawy wynika, że wniosek M. S. o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z opieką nad niepełnosprawną matką J. S. został złożony do organu pierwszej instancji w dniu 27 marca 2024 r. Do wniosku dołączono m.in. orzeczenie o stopniu niepełnosprawności z 18 stycznia 2024 r., którym Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności w Gdańsku zaliczył J. S. do osób ze znacznym stopniem niepełnosprawności. Z orzeczenia wynika m.in., że matka Skarżącego urodziła się w 1952 r., a zatem w dniu składania wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego miała ukończone 18 lat. Nie ulega zatem wątpliwości, że składając w dniu 27 marca 2024 r. wniosek Skarżący ubiegał się o świadczenie pielęgnacyjne z tytułu niepodejmowania zatrudnienia w związku z opieką nad osobą dorosłą. Wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na dorosłą matkę Strona złożyła pod rządami nowych rozwiązań prawnych. Datą wszczęcia postępowania w sprawie o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, która wyznaczyła właściwy reżim prawny tej sprawy, jest data wpływu wniosku o przyznanie tego świadczenia do organu właściwego, w tym przypadku do Prezydenta. Zatem, wbrew stanowisku orzekających w sprawie organów, sprawa zainicjowana wnioskiem Skarżącego z 27 marca 2024 r. nie była sprawą o świadczenie pielęgnacyjne, do której należało stosować przepisy u.ś.r. w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2023 r. W tym przypadku nie zaistniały warunki umożliwiające stosowanie przepisów dotychczasowych. Z uwagi na datę złożenia wniosku organ pierwszej instancji miał obowiązek kierować się nowym brzmieniem art. 17 ust. 1 u.ś.r., który nie pozwala rozpatrywać wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, jeżeli wnioskodawca opiekuje się dorosłym niepełnosprawnym. W odniesieniu do Skarżącego zaistniały zatem podstawy do wydania postanowienia na podstawie art. 61a § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) - dalej: "k.p.a.", o odmowie wszczęcia postępowania. Zgodnie z powołany wyżej artykułem gdy żądanie, o którym mowa w art. 61 (tj. żądanie wszczęcia postępowania - przyp. Sądu), zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio. W przytoczonej wyżej regulacji zawarto dwie odrębne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Pierwszą jest wniesienie podania przez osobę, która nie jest stroną. Odmowa wszczęcia postępowania na tej podstawie jest możliwa wówczas, gdy wnioskodawca nie posiada zdolności prawnej lub nie ma interesu prawnego w sprawie (nie jest stroną postępowania w rozumieniu art. 28 k.p.a.) oraz ustalenie tej kwestii jest oczywiste i nie wymaga złożonego procesu wykładni. Zatem odmowa wszczęcia postępowania powinna być ograniczona do przypadków, gdy brak przymiotu strony wynika z samego podania wnioskodawcy, bądź gdy ustalenie tego może być dokonane w drodze prostych czynności wyjaśniających organu administracji (zob. wyrok NSA z 24 stycznia 2017 r. sygn. akt II OSK 1060/15, przywołane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: orzeczenia.nsa.gov.pl). Drugą przesłanką jest istnienie innych uzasadnionych przyczyn uniemożliwiających wszczęcie postępowania. Ustawodawca nie zdefiniował tego pojęcia i nie zawarł nawet przykładowego katalogu tego rodzaju przyczyn. Na tym tle w doktrynie został wypracowany pogląd, że przez inne uzasadnione przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a., należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania. Podkreśla się, że zastosowanie komentowanego przepisu może mieć miejsce na wstępnym etapie badania wniosku, tj. gdy nie trzeba prowadzić postępowania wyjaśniającego po to, aby stwierdzić, że sprawa wywołana konkretnym wnioskiem powinna zakończyć się odmową wszczęcia postępowania z przyczyn formalnych. Jako "inną uzasadnioną przyczynę" nakazującą odmowę wszczęcia postępowania wskazuje się ponadto brak w przepisach prawa podstawy materialnoprawnej do rozpatrzenia żądania w trybie administracyjnym (zob. A. Wróbel [w:] A. Wróbel, M. Jaśkowska, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016, s. 394). Należy również zwrócić uwagę na akcentowaną w piśmiennictwie kwestię, że przepisy k.p.a. dotyczące wszczęcia postępowania (art. 61 i nast.) muszą być interpretowane w związku z przepisami prawa materialnego, które nie tylko wyznaczają rodzaj spraw załatwianych w formie decyzji administracyjnej, ale i normują inicjatywę co do powstania danej treści stosunku materialnoprawnego (tak: B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz, Wydawnictwo C.H. Beck, Warszawa 2006, s. 344). Jak wyżej wskazano, odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania. Chodzi więc zasadniczo o sytuacje jednoznaczne, oczywiste, dostrzegalne prima facie, możliwe do zidentyfikowania już na etapie wstępnej analizy zgłoszonego żądania, niewymagające prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu administracji (zob. wyrok WSA w Gdańsku z 1 sierpnia 2024 r. sygn. akt III SA/Gd 248/24). Zdaniem Sądu postępowanie w przedmiocie wniosku Skarżącego z 27 marca 2024 r., z uwagi na opisane wyżej zmiany ustawowe, nie mogło zostać wszczęte, albowiem opieka nie jest sprawowana wobec osoby, która nie ukończyła 18. roku życia. W rezultacie organ, do którego po 1 stycznia 2024 r. wpłynął wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad osobą dorosłą, może a limine stosować art. 61a § 1 k.p.a. motywując to zmianami ustawodawczymi, które od ww. daty całkowicie zniosły możliwość przyznania ww. świadczenia w związku z opieką nad osobą, która ukończyła 18 rok życia. W razie ustalenia, że wniosek o świadczenie został złożony po 1 stycznia 2024 r., art. 63 ust. 1 u.ś.w. nie znajdzie zastosowania, a tym samym organ powinien rozpatrzyć wniosek na gruncie przepisów obowiązujących w dniu orzekania, tj. uwzględniając nowe brzmienie art. 17 ust. 1 u.ś.r. (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 14 marca 2024 r. sygn. akt II SA/Gl 1811/23). Mając na uwadze przedstawione powyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 P.p.s.a., uchylił zarówno zaskarżoną, jak i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, a na podstawie art. 145 § 3 P.p.s.a. umorzył postępowanie administracyjne. Sąd orzekał w niniejszej sprawie w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, korzystając z przepisu art. 119 pkt 2 P.p.s.a., bowiem wniosek w tej sprawie złożył organ administracji publicznej w odpowiedzi na skargę (k. 6 akt sądowych), a Skarżący w terminie czternastu dni od zawiadomienia o złożeniu tego wniosku nie zażądał przeprowadzenia rozprawy.[pic]