II SA/Kr 1587/24

WyrokWSA w Krakowie2025-03-14

Skład orzekający: Sebastian Pietrzyk, Magda Froncisz, Małgorzata Łoboz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy uchwała zmieniająca miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznacza działki skarżącego pod usługi komercyjne, narusza jego prawo własności i konstytucyjne zasady równości i proporcjonalności?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że procedura uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego została przeprowadzona zgodnie z prawem. Przeznaczenie działek skarżącego pod usługi komercyjne jest zgodne ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy, a tym samym nie narusza prawa własności w sposób nieproporcjonalny ani nie narusza zasad równości. Gmina wykazała, że ingerencja w prawo własności była konieczna dla realizacji interesu publicznego i pozostawała w racjonalnej proporcji do celów planistycznych.
Stan faktyczny
Skarżący J. S. zaskarżył uchwałę Rady Gminy Kłaj zmieniającą miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, która przeznaczyła jego działki pod usługi komercyjne, podczas gdy poprzedni plan przewidywał przeznaczenie mieszkaniowo-usługowe. Skarżący zarzucił naruszenie jego prawa własności, konstytucyjnych zasad równości i proporcjonalności oraz nadużycie władztwa planistycznego przez gminę. Gmina Kłaj wniosła o oddalenie skargi, wskazując na zgodność procedury uchwalenia planu z prawem oraz zgodność ustaleń planu ze studium uwarunkowań.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Sebastian Pietrzyk (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magda Froncisz Sędzia WSA Małgorzata Łoboz Protokolant: starszy referent sądowy Paulina Filipek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 marca 2025 r. sprawy ze skargi J. S. na uchwałę nr III/31/2024 Rady Gminy Kłaj z dnia 25 czerwca 2024 r. w sprawie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Targowisko na terenie Gminy Kłaj oddala skargę. Przedmiotem skargi J. S. – dalej jako "skarżący" jest uchwała Nr III/31/2024 Rady Gminy Kłaj z 25 czerwca 2024 roku sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Targowisko, na terenie Gminy Kłaj (opubl. w Dz. Urz. Woj. Małop. z 10 lipca 2024 roku, poz. 4748) – dalej jako "uchwała", "plan miejscowy", "mpzp". W skardze skarżący wskazał, że za pismem z dnia 19 sierpnia 2024 roku wystąpił do Rady Gminy Kłaj z wnioskiem o usunięcie nieprawidłowości wywołanych zaskarżoną uchwałą, a które godzą w jego interes prawny. Wskazał, że działki nr [...] i [...] w miejscowości Targowisko, których jej właścicielem, w poprzednio obowiązującym planie miejscowym miały przeznaczenie MNU, natomiast nowy plan ustalił przeznaczenie dla jego nieruchomości pod usługi komercyjne, które oznaczone są symbolem "U". Takie przeznaczenie obejmuje teren około 100 metrów od drogi. Przy czym jak wskazał skarżący działki te są widokowe i dookoła nich nie ma zabudowań. Podkreślił też, że trzykrotnie składał kolejne pisma do urzędu w dniach 31 sierpnia 2021 roku, 13 grudnia 2023 roku i 29 maja 2024 roku jednakże nie spowodowały one zmiany przeznaczenia nieruchomości. Wskazał, że gmina celowo zapomniała nakreślić jego działki w studium. Zaznaczył dalej, że Gmina wydała błędne decyzje pod budowę hotelu z restauracją z miejscowości G. w bezpośredniej bliskości z zabudowaniami skarżącego niszcząc jego gospodarstwo rolne, to jest działkę oraz zabudowania. Podkreślił, że sprawa jest prowadzona od 2001 roku i nie jest jeszcze zakończona. Skarżący wskazał dalej, że Gmina Kłaj powołując się na władztwo planistyczne w sposób niedopuszczalny ingeruje w jego prawo własności poprzez zmianę dotychczasowego przeznaczenia jego nieruchomości, co uniemożliwia mu wykorzystania jej zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem i jego zamiarami inwestycyjnymi. To z kolei narusza jego własność, godząc przy tym w konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Skarżący podkreślił, że konieczne było wyważenie dwóch dóbr, to jest prawa własności skarżącego i władztwa planistycznego gminy. Zaznaczył on przy tym, że nie jest dopuszczalne przedkładanie interesu gminy ponad interes poszczególnych jej mieszkańców. Gmina faworyzuje samą siebie, stawiając się ponad jej mieszkańców i narusza w ten sposób konstytucyjne zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz własności (art. 64 ust. 1 Konstytucji). Powołując się na powyższe wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej uchwały. W odpowiedzi na skargę Gmina Kłaj wniosła o oddalenie skargi jako pozbawionej uzasadnionych podstaw. Gmina wskazała, że procedura zmierzająca do zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, będącej przedmiotem niniejszej skargi, została przeprowadzona zgodnie z procedurą przewidzianą w ustawie z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. Podkreślono, że w toku procedury planistycznej złożył uwagi, które nie zostały uwzględnione. Sposób rozpatrzenia uwag uwzględniał kierunek rozwoju ustalony w obowiązującym dokumencie Studium. Działki zlokalizowane są, zgodnie z dokumentem Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Kłaj w części zachodniej w terenach zabudowy mieszkaniowo usługowej MU i w części wschodniej i środkowej w terenach usług komercyjnych U. Ustalony kierunek rozwoju związany jest z działalnością w zakresie: handlu detalicznego i hurtowego, gastronomii, rzemiosła usługowego i produkcyjnego, wytwórczości, realizowanych w budynkach użyteczności publicznej, budynkach produkcyjnych, gospodarczych, magazynowych i składowych, a także dla usług publicznych, funkcji towarzyszących, zieleni urządzonej oraz urządzeń sportu i rekreacji. Uwzględnienie uwagi, wg oczekiwań Skarżącego, spowodowałoby naruszenie wymogów ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w zakresie zgodności i nienaruszalności ustaleń Studium. Zgodnie z ustaleniami zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Targowisko na terenie Gminy Kłaj, wskazane w skardze działki nr [...] i [...], zlokalizowane są w terenach oznaczonych symbolami 10.MNU i 22.U, tj. w terenie zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług oraz terenie usług. Granice wyznaczonych terenów wynikają z ustaleń obowiązującego dokumentu Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłaj przyjęte uchwałą Nr VII/73/2019 Rady Gminy Kła z dnia 22 maja 2019 r. z późn.zm. Nienaruszanie przez projekt zmiany planu ustaleń Studium, zostało zapewnione poprzez zachowanie zgodności co do zasady rozwiązań z kierunkami zagospodarowania przestrzennego, w zakresie: 1) funkcji/przeznaczenia terenów: poprzez wyznaczenie w planie przeznaczeń terenu zgodnych z podstawowymi funkcjami określonymi w studium, 2) standardów przestrzennych: poprzez wyznaczenie w planie standardów zabudowy i zagospodarowania poszczególnych terenów w zgodności z ustaleniami studium, 3) wskaźników zabudowy: poprzez ustalenie parametrów, wskaźników i zasad zagospodarowania poszczególnych terenów; 4) zasad dotyczących środowiska kulturowego: poprzez uwzględnienie istniejących zasobów oraz ustalenia zasad ochrony; 5) zasad dotyczących środowiska przyrodniczego: poprzez wprowadzenie ustaleń zapewniających wyższą jakość życia; 6) zasad dotyczących układu komunikacyjnego oraz infrastruktury technicznej poprzez ustalenia dotyczące zasad obsługi terenu. Ustalenia zmiany planu nie są ani dowolne ani pozbawione uzasadnienia merytorycznego i są zgodne z zapisami studium. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje. Zgodnie z dyspozycją art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935), zwanej dalej w skrócie p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie, przy czym na podstawie art. 3 § 2 pkt 5 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej. Sąd uwzględniając skargę na akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5, stwierdza nieważność aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności (art. 147 § 1 p.p.s.a.). W przeciwnym wypadku sąd skargę oddala (art. 151 p.p.s.a.). Sąd dokonuje zatem kontroli legalności aktów prawa miejscowego pod względem ich zgodności z prawem, jak i zachowania przez organy planistyczne przepisów postępowania. Sąd nie ocenia celowości podjętych przez organ rozwiązań. Przepisy te korespondują z art. 91 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm., dalej też jako "u.s.g."), który przewiduje, że uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Skarga podlega oddaleniu, ponieważ nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Dla porządku, w związku z wniesionym przez skarżącego wezwaniem w trybie art. 101 ust. 1 ustawy dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, należy wskazać, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 935), która weszła w życie 1 czerwca 2017 r., zmieniono treść art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym. Jednocześnie w art. 17 ust. 2 ustawy z dnia 7 kwietnia 2017 r. wskazano, że przepisy art. 52 i art. 53 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, oraz przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, stosuje się do aktów i czynności organów administracji publicznej dokonanych po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy. W związku z tym, że zaskarżona uchwała została podjęta w dniu 25 czerwca 2024 roku, dlatego też na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie ma norma art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 40 z późn. zm. - dalej też jako "u.s.g."), w nowym brzmieniu, zgodnie z nowym brzmieniem, stosownie do art. 101 ust. 1 u.s.g. "każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego." Oznacza to, że skarżący nie musiał już przed wniesieniem skargi wzywać gminy do usunięcia naruszenia interesu prawnego lub uprawnienia. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest uchwała Nr III/31/2024 Rady Gminy Kłaj z 25 czerwca 2024 roku sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Targowisko, na terenie Gminy Kłaj (opubl. w Dz. Urz. Woj. Małop. z 10 lipca 2024 roku, poz. 4748) – dalej jako "uchwała", "plan miejscowy", "mpzp" W pierwszej kolejności koniecznym było zbadanie legitymacji skarżącego do zaskarżenia przedmiotowej uchwały. Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g. każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem na skarżącym spoczywa obowiązek wykazania się nie tylko indywidualnym interesem prawnym lub uprawnieniem, ale także zaistniałym w dacie wniesienia skargi (nie w przyszłości) naruszeniem tego interesu prawnego lub uprawnienia. Interes prawny skarżącego powinien wynikać z normy prawa materialnego kształtującej sytuację prawną wnoszącego skargę. W orzecznictwie i doktrynie eksponowany jest przy tym element bezpośredniości, konkretności i realnego charakteru interesu prawnego strony. Skarżący wywodzi swój interes prawny z prawa własności (art. 140 k.c.) nieruchomości składającej się z działek nr [...] i [...] w miejscowości Targowisko. Nie ulega również wątpliwości, że działki będące własnością skarżącego są objęte zaskarżonym planem. Skarżący upatruje naruszenia jego interesu prawnego w nieuzasadnionym ograniczeniu uprawnień w wykonywaniu przysługującego mu prawa własności, w tym możliwości planowanych przez niego inwestycji. Wobec tego należy uznać, że Skarżący wykazał, że doszło do naruszenia ich interesu prawnego lub uprawnienia zaskarżoną uchwałą i jest legitymowany do wniesienia skargi na wskazaną uchwałę. W kontekście natomiast wykazanego naruszenia interesu prawnego, odnosząc się do reguł obowiązujących przy rozpatrywaniu skarg na uchwały dotyczące planów miejscowych, należy zaznaczyć, że wykazanie przez skarżącego naruszenia jego interesu prawnego jest nie tylko warunkiem skutecznego wniesienia skargi w trybie art. 101 ust. 1 ustawy o samorządzie gminnym, ale też determinuje zakres merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu. Rozstrzyganie przez Sąd dotyczy bowiem tych części planu miejscowego, których ustalenia pozostają w związku z indywidualnym interesem skarżącego i powodują dla niego następstwa w postaci ograniczenia bądź pozbawienia konkretnych uprawnień właścicielskich do danej nieruchomości. Oznacza to, że przedmiotem badania pod względem zgodności z prawem jest cała uchwała w sprawie planu, jednakże w przypadku stwierdzenia naruszenia zasad sporządzania planu lub istotnego trybu sporządzania planu, sąd może orzec o stwierdzeniu nieważności uchwały, ale tylko w części wyznaczonej granicami interesu prawnego skarżącego. Jeśli zatem skarżący wywodzi swój interes z prawa własności nieruchomości – jak ma to miejsce na gruncie niniejszej sprawy – to stwierdzenie nieważności tego planu powinno nastąpić tylko w odniesieniu do części tego planu dotyczącej tych nieruchomości. Przyjęcie poglądu, że w sytuacji zaskarżenia uchwały w sprawie miejscowego planu w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., sąd może stwierdzić nieważność całej uchwały, niezależnie od tego, czy stwierdzone naruszenia odnoszą się do całości planu, czy tylko części, która odnosi się do nieruchomości skarżącego, prowadzi w efekcie do wypaczenia istoty skargi z art. 101 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 roku o samorządzie gminnym, gdyż skarga taka staje się w efekcie narzędziem do eliminowania z obrotu prawnego uchwał w całości, bez względu na to, czy stwierdzone naruszenia przy jej procedowaniu miały jakikolwiek wpływ na interes prawny skarżącego. Przez to nie różni się ona niczym od skargi organu nadzoru składanej w trybie art. 93 ust. 1 u.s.g., której celem jest wyeliminowanie z obrotu sprzecznej z prawem uchwały organu samorządu (por. np. uzasadnienia do wyroków NSA: z dnia 5 czerwca 2014 roku, sygn. II OSK 117/13, z dnia 24 listopada 2016, sygn. II OSK 1565/16, z dnia 18 czerwca 2020, sygn. II OSK 334/20). Podstawą uwzględnienia skargi na uchwałę dotyczącą planu jest wyłącznie naruszenie obiektywnego porządku prawnego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 977), dalej też jako "uPlan", istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, istotne naruszenie trybu jego sporządzania, a także naruszenie właściwości organów w tym zakresie, powodują nieważność uchwały rady gminy w całości lub części. Pojęcie zasad sporządzania planu zagospodarowania przestrzennego należy wiązać ze sporządzeniem aktu planistycznego, a więc merytoryczną zawartością aktu planistycznego (część testowa, graficzna i załączniki), zawartych w nim ustaleń, a także standardów dokumentacji planistycznej. Tryb sporządzania planu odnosi się do sekwencji czynności, jakie podejmuje organ w celu doprowadzenia do uchwalenia planu miejscowego począwszy od uchwały o przystąpieniu do sporządzenia planu, a skończywszy na uchwaleniu planu. Zaniechanie którejś z czynności może stanowić istotne naruszenie trybu, skutkujące nieważnością uchwały w całości lub części. W pierwszej kolejności, niezależnie od podniesionych zarzutów skargi sąd skontrolował prawidłowość przeprowadzonej procedury planistycznej. Jak wynika z przedłożonych akt planistycznych w toku przeprowadzonej procedury wykonano następujące czynności: 1. Uchwała Nr XVII/160/2020 Rady Gminy Kłaj z dnia 26 lutego 2020 r. w sprawie przystąpienia do sporządzenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Targowisko na terenie Gminy Kłaj, 2. Ogłoszenie i obwieszczenie Wójta Gminy Kłaj o przystąpieniu do sporządzania zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla miejscowości Targowisko na terenie Gminy Kłaj, 3. Uzgodnienie zakresu i stopnia szczegółowości informacji wymaganych w prognozie oddziaływania na środowisko (RDOS, PPIS), 4. Rozpatrzenie złożonych wniosków do planu i sporządzenie projektu planu miejscowego 5. Przekazanie projektu planu do opiniowania i uzgodnień ustawowych – grudzień 2021 r. 6. Wyłożenie do publicznego wglądu projektu planu wraz z prognozą oddziaływania na środowisko – od 15 listopada 2023 roku do 13 grudnia 2023 roku, 7. Dyskusja publiczna nad rozwiązaniami przyjętymi w wyłożonym projektu planu – 11 grudnia 2023 r. 8. Termin składania uwag do wyłożonego projektu planu – do 27 grudnia 2023 r. 9. Rozpatrzenie uwag do wyłożonego projektu planu – Zarządzenie Nr OA.0050.08.2024 Wójta Gminy Kłaj z dnia 17 stycznia 2024 r. 10. Przekazanie projektu planu do opiniowania i uzgodnień ustawowych – marzec 2024 r. 11. Ponowne wyłożenie do publicznego wglądu części projektu planu – od 29 kwietnia 2024 roku do 3 czerwca 2024 r. 12. Dyskusja publiczna nad rozwiązaniami przyjętymi w ponownie wyłożonej części projektu planu – 21 maja 2024 r. 13. Termin składania uwag do ponownie wyłożonej części projektu planu – do 17 czerwca 2024 r. 14. Rozpatrzenie uwag do ponownie wyłożonej części projektu planu –– Zarządzenie Nr OA.0050.72.2024 Wójta Gminy Kłaj z dnia 17 czerwca 2024 r. 15. Przekazanie pod obrady Rady Gminy Kłaj projektu uchwały w sprawie uchwalenia planu miejscowego wraz z załącznikami 16. Uchwalanie planu – w dniu 25 czerwca 2024 roku – Rada Gminy Kłaj podjęła uchwałę Nr III/31/2024 w sprawie zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miejscowości Targowisko, na terenie Gminy Kłaj Powyższe czynności, jak wynika z przedłożonych akt planistycznych, zostały wykonane z zachowaniem wszelkich wymogów formalnych i terminowo. W związku z tym w ocenie Sądu procedura została przeprowadzona w sposób zgodny z przepisami. Podniesione zarzuty koncentrują się na naruszeniu przez Gminę władztwa planistycznego, co w ocenie skarżącego nastąpiło poprzez przeznaczenie części działek nr [...] i [...] w miejscowości Targowisko, których skarżący jest właścicielem, pod usługi komercyjne oznaczone symbolem "U". Skarżący wskazał, że Gmina Kłaj "powołując się na władztwo planistyczne w sposób niedopuszczalny ingeruje w jego prawo własności poprzez zmianę dotychczasowego przeznaczenia jego nieruchomości, co uniemożliwia mu wykorzystania jej zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem i jego zamiarami inwestycyjnymi. To z kolei narusza jego własność, godząc przy tym w konstytucyjną zasadę proporcjonalności. Skarżący podkreślił, że konieczne było wyważenie dwóch dóbr, to jest prawa własności skarżącego i władztwa planistycznego gminy. Zaznaczył on przy tym, że nie jest dopuszczalne przedkładanie interesu gminy ponad interes poszczególnych jej mieszkańców. Gmina faworyzuje samą siebie, stawiając się ponad jej mieszkańców i narusza w ten sposób konstytucyjne zasady równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) oraz własności (art. 64 ust. 1 Konstytucji)". Odnosząc się do tych zarzutów, należy wskazać, że władztwo planistyczne jest rozumiane jako wyłączna kompetencja gminy do ustalania w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego przeznaczenia oraz sposobów zagospodarowania terenów. Kompetencja ta nie jest jednak nieograniczona. Gmina może te uprawnienia wykonywać jedynie w granicach wynikających z Konstytucji RP oraz ustaw. Zgodnie art. 31 ust. 3, zgodnie z którym ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. Ponadto stosownie do art. 6 ust. 1 uPlan ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują, wraz z innymi przepisami, sposób wykonywania prawa własności nieruchomości. Natomiast zgodnie z art. 1 ust. 2 pkt. 6) i pkt. 7) uPlan w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym uwzględnia się walory ekonomiczne przestrzeni oraz prawo własności. Z powyższych przepisów należy wynika, że Gmina sprawując władztwo planistyczne, musi mieć jednak na uwadze, że wprowadzone ograniczenia prawa własności muszą być konieczne ze względu na wartości wyżej cenione np. potrzeba interesu publicznego. Na organie uchwalającym akt planistyczny ciąży każdorazowo obowiązek wyważenia interesów prywatnych i interesu publicznego. W każdym więc przypadku organ gminy musi wykazać, że ingerencja w sferę prawa własności pozostaje w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. W świetle art. 64 ust. 3 Konstytucji RP ingerencja w sferę prawa własności musi pozostawać w racjonalnej i odpowiedniej proporcji do celów, dla osiągnięcia których ustanawia się określone ograniczenia. Rolą organu planistycznego jest właśnie wyważenie interesu publicznego i interesów prywatnych. Konieczne jest takie wyważenie ww. interesów, aby w jak największym stopniu zabezpieczyć i rozwiązać potrzeby wspólnoty, jednak w jak najmniejszym naruszając prawa właścicieli nieruchomości objętych planem. Dokonując ingerencji w sferę prywatnych interesów właścicieli gmina powinna kierować się zasadą proporcjonalności, która wyraża zakaz nadmiernej ingerencji w sferę praw i wolności jednostki. Nadto posunięcia planistyczne gminy, w wyniku których doszło do naruszenia własności, powinny być rzeczowo uzasadnione, z powołaniem przepisów prawnych, na mocy których nie istnieją inne rozwiązania niż te, które przyjęto w uchwale planistycznej (por. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 14 listopada 2019 roku, sygn. II OSK 3269/17). Z powołanego natomiast art. 6 ust. 1 uPlan wynika, że ustalenia planu miejscowego są ze swej istoty wyrazem władztwa planistycznego gminy, w wyniku którego korzystanie z własności nieruchomości może doznawać szeregu ograniczeń. Oczywiście ograniczenia te muszą mieścić się w granicach obowiązującego porządku prawnego, co zostało podniesione między innymi w art. 1 ust. 2 pkt 7 uPlan, który obliguje organy planistyczne do uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawa własności. Nie oznacza to jednak, jak wynika to chociażby z przywołanego art. 6 ust. 1 uPlan, że ustalenia planu nie mogą w żaden sposób wkraczać w sferę praw podmiotowych właściciela nieruchomości. Ograniczenie w korzystaniu z własności nieruchomości może i bywa konsekwencją objęcia prawną ochroną innych wartości wysoko cenionych, określnych w art. 1 ust. 2 uPlan, w tym wymagań ochrony środowiska, zgodnie z przywołanym wyżej art. 1 ust. 2 pkt 3 uPlan. Poza tym obowiązek uwzględniania w planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym prawa własności nie dotyczy jedynie prawa własności inwestora, ale również prawa własności innych podmiotów, w tym właścicieli nieruchomości położonych w pobliżu nieruchomości inwestora (por. uzasadnienia do wyroków: NSA z 19 października 2022 r., II OSK 1518/21, NSA z dnia 17 kwietnia 2024 roku, sygn. II OSK 1858/21). Ocena zatem w tym kontekście kwestii nadużycia władztwa planistycznego w konkretnym przypadku sprowadza się do zbadania, czy ustalone w planie miejscowym ograniczenia prawa własności nieruchomości są konieczne dla ochrony takich wartości, jak bezpieczeństwo i porządek publiczny lub ochrona środowiska, zdrowia i moralności publicznej, a także wolności i praw innych osób (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 31 maja 2016 roku, sygn. II OSK 2337/14). Niezależnie trzeba także wskazać, że plan miejscowy jednocześnie musi być zgodny ze studium, co wynika z art. 9 ust. 4 uPlan (zgodnie z którym ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych), art. 15 ust. 1 uPlan (w myśl którego: Wójt, burmistrz albo prezydent miasta sporządza projekt planu miejscowego, zawierający część tekstową i graficzną, zgodnie z zapisami studium oraz z przepisami odrębnymi, odnoszącymi się do obszaru objętego planem, wraz z uzasadnieniem) oraz art. 20 ust. 1 uPlan (zgodnie z którym plan miejscowy uchwala rada gminy, po stwierdzeniu, że nie narusza on ustaleń studium, rozstrzygając jednocześnie o sposobie rozpatrzenia uwag do projektu planu oraz sposobie realizacji, zapisanych w planie, inwestycji z zakresu infrastruktury technicznej, które należą do zadań własnych gminy, oraz zasadach ich finansowania, zgodnie z przepisami o finansach publicznych). W studium następuje ustalenie dla poszczególnych terenów (obszarów) gminy kierunków zagospodarowania. Jakkolwiek studium nie ma mocy aktu powszechnie obowiązującego i nie jest aktem prawa miejscowego, to jednak jako akt planistyczny określa politykę przestrzenną gminy i bezwzględnie wiąże organy gminy przy sporządzeniu miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Oznacza to, że określone obszary gminy mogą mieć tylko takie przeznaczenie w planie miejscowym, które jest zgodne ze studium. Ustalenia planu miejscowego są zatem konsekwencją zapisów studium. W ramach uprawnień wynikających z władztwa planistycznego gmina może zmienić w planie miejscowym dotychczasowe przeznaczenie określonych obszarów gminy, ale tylko w granicach zakreślonych ustaleniami studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego. Inne przeznaczenie określonego terenu w planie miejscowym niż w studium należy zakwalifikować jako istotne naruszenie zasad sporządzania planu miejscowego, to jest art. 9 ust. 4 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, zwłaszcza wówczas, gdy to "inne przeznaczenie terenu" w planie miejscowym jest całkowicie odmienne od ustalonego w studium (por. np. uzasadnienie do wyroku NSA z dnia 26 maja 2011 roku, sygn. II OSK 412/11). Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy wskazać, że zgodnie z zapisami uchwały Nr VII/73/2019 Rady Gminy Kłaj z dnia 22 maja 2019 roku w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłaj – dalej jako "studium", nieruchomość Skarżącego składająca się z części działek nr 445 i 446 w miejscowości Targowisko, to jest w części środkowej i wschodniej znajdowały się w terenie, dla którego ustalono kierunek usług o charakterze komercyjnym oznaczone symbolem "UC". Zgodnie z zapisami studium tereny usług o charakterze komercyjnym ("UC") przeznacza się na cele działalności w zakresie: handlu detalicznego i hurtowego, gastronomii, rzemiosła usługowego i produkcyjnego, wytwórczości, realizowanych w budynkach użyteczności publicznej, budynkach produkcyjnych, gospodarczych, magazynowych i składowych, a także dla usług publicznych, funkcji towarzyszących, zieleni urządzonej oraz urządzeń sportu i rekreacji (por. s. 70 załącznika nr 1 do uchwały Nr VII/73/2019 Rady Gminy Kłaj z dnia 22 maja 2019 roku w sprawie studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego Gminy Kłaj; studium dostępne także ze strony: https://rejestrurbanistyczny.gison.pl/klaj). Zgodnie natomiast z przepisami zaskarżonego planu miejscowego, w tym zakresie nieruchomość skarżącego składająca się z działek nr [...] i [...] w miejscowości Targowisko, znajduje się w terenie zabudowy w części zachodniej w terenach zabudowy mieszkaniowo usługowej "10.MNU" i w części wschodniej i środkowej w terenach usług komercyjnych "22.U". Zgodnie z treścią przepisu § 17 ust. 1 i ust. 2 planu miejscowego: "1. Wyznacza się tereny usług (1.U – 29.U) 2. Jako przeznaczenie podstawowe terenów U ustala się: 1) usługi komercyjne oraz usługi publiczne, wraz z niezbędnymi obiektami i urządzeniami towarzyszącymi; 2) zieleń urządzoną, urządzenia sportu i rekreacji; 3) komunikację kołową i pieszą (dojazdy, zjazdy, dojścia, ciągi pieszo-jezdne, parkingi); 4) urządzenia i obiekty infrastruktury technicznej." Analiza cytowanych przepisów planu miejscowego prowadzi do wniosku, że w tym zakresie zaskarżona uchwała jest zgodna ze studium. Przeznaczenie "Tereny usług" w planie miejscowym z przeznaczeniem podstawowym pod usługi komercyjne oraz usługi publiczne, wraz z niezbędnymi obiektami i urządzeniami towarzyszącymi jest zgodne z wyznaczonym w studium kierunkiem usług o charakterze komercyjnym ("UC") przeznaczonym na cele działalności w zakresie: handlu detalicznego i hurtowego, gastronomii, rzemiosła usługowego i produkcyjnego, wytwórczości, realizowanych w budynkach użyteczności publicznej, budynkach produkcyjnych, gospodarczych, magazynowych i składowych, a także dla usług publicznych, funkcji towarzyszących, zieleni urządzonej oraz urządzeń sportu i rekreacji. Trafnie wskazuje przy tym gmina, że w świetle zasady zgodności planu miejscowego ze studium nie było również możliwe uwzględnienie najpierw przez wójta a następnie przez rad gminy uwag złożonych przez skarżącego do wyłożonego do publicznego wglądu projektu planu miejscowego. Zarówno podczas pierwszego jak i drugiego wyłożenia skarżący wnioskował o przeznaczenie części działek nr 445 i 446, dla których przewidziano przeznaczenie pod usługi komercyjne oznaczone symbolem "U" pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej i usług oznaczone symbolem MNU. Organy gminy nie uwzględniły jednak tych uwag, słusznie wskazując, że ich uwzględnienie skutkowałoby w istocie uchwaleniem planu miejscowego, który w tym zakresie byłby niezgodny ze studium, co stanowiłoby o naruszeniu powołanych powyżej przepisów art. 9 ust. 4 uPlan, art. 15 ust. 1 uPlan oraz art. 20 ust. 1 uPlan i w konsekwencji stanowiłoby o nieważności planu w tym zakresie na zasadzie art. 28 ust. 1 uPlan. Z tego też względu podniesione w skardze zarzuty są bezzasadne. Niezależnie od podniesionych zarzutów Sąd nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień, które uzasadniały stwierdzenie nieważności zaskarżonego planu w całości lub części. Ze względu na powyższe skarga na zasadzie art. 151 p.p.s.a. została oddalona.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło