I SAB/Sz 213/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie: Przewodniczący sędzia WSA Katarzyna Sokołowska po rozpatrzeniu w dniu 18 marca 2025 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi M. Ż. na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w Szczecinie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: odrzucić skargę. Pismem z 12 listopada 2024 r., M. Z., złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie skargę na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w S. , w przedmiocie rozpoznania wniosku z 21 października 2024 r., dotyczącego "wydania kopii harmonogramu korzystania z biblioteki, czytelni, kontaktów za pomocą komunikatora Skype, serwisów prawnych oraz BIP w Areszcie Śledczym w S. Oddziale Zewnętrznym w S. ". W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie w całości. Postanowieniem z 30 stycznia 2025 r., sygn. akt I SPP/Sz 186/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie oddalił wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy z uwagi na oczywistą bezzasadność wskazanej wyżej skargi. Skarżący nie wniósł zażalenia na to postanowienie, skutkiem tego stało się ono prawomocne. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie zważył, co następuje: Badanie merytorycznej zasadności skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności, w tym w zakresie, czy skarga dotyczy przedmiotu objętego kontrolą sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z treścią przepisu art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 – j.t. ze zm.), dalej jao "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne, 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty, 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie, 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2023 r. poz. 2383 i 2760), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2023 r. poz. 615, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw, 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej, 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej, 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego, 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę (art. 3 § 2 i § 3 p.p.s.a.). Z przytoczonych regulacji wynika, że kontrola bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania prowadzona być może tylko w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 8 i pkt 9 p.p.s.a. Powyższe wyliczenie stanowi katalog zamknięty, a zatem kontrola sprawowana przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie wyłącznie w sprawach ściśle przez ustawę określonych. W konsekwencji sprawy dotyczące aktów lub czynności niewymienionych w art. 3 p.p.s.a. nie są objęte właściwością sądu administracyjnego. W takiej sytuacji również bezczynność w takim zakresie nie może być poddana kontroli sądowoadministracyjnej. W niniejszej sprawie skarżący zarzucił Dyrektorowi Aresztu Śledczego w S. bezczynność, polegającą na braku odpowiedzi na wniosek o udostępnienie harmonogramu korzystania z biblioteki, czytelni oraz Internetu w tym aplikacji służących do komunikowania się, do serwisów prawnych oraz dostępu do witryny internetowej BIP Aresztu Śledczego. Podstawową kwestią jest ustalenie, czy skarżący mógł w ogóle domagać się udostępnienia żądanej informacji w trybie ustawy z 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r., poz. 902 ze. zm., zwanej dalej: "u.d.i.p."), a w konsekwencji, czy skarżącemu przysługiwało prawo zaskarżenia bezczynności organu we wskazanej sprawie. Skarżący domagał się bowiem udzielenia informacji łączących się z możliwością realizowania przysługujących mu praw jako osobie osadzonej. Stosownie zaś do treści art. 1 ust. 2 u.d.i.p., przepisy tej ustawy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Oznacza to, że niedopuszczalne jest stosowanie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie. W dalszej konsekwencji daje to podstawę do stwierdzenia, że o ile prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane. Nie tylko bowiem sama ustawa o dostępie do informacji publicznej zawiera ograniczenia w jej stosowaniu, ale również nie uchybia w tym względzie przepisom innych ustaw odmiennie regulującym te kwestie. W ocenie Sądu powołana sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Jak wynika całokształtu akt sprawy, skarżący zwrócił się z wnioskiem o udzielenie informacji do organu jednostki penitencjarnej, w której skarżący aktualnie przebywa. Należy w związku wskazać, że z ustawy z 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. z 2024 r., poz. 706 ze zm.), dalej "k.k.w." wynika wprost prawo skazanego do składania wniosków kierowanych do organów postępowania wykonawczego. Stosownie do art. 102 pkt 6 k.k.w., skazany ma prawo do korzystania z urządzeń i zajęć kulturalno-oświatowych i sportowych, radia, telewizji, książek i prasy. W myśl art. 6 § 2 k.k.w., skazany może więc składać wnioski, skargi i prośby do organów wykonujących orzeczenie w zakresie określonym w art. 102 pkt 6 k.k.w. Nadto prawo skazanego do składania wniosków, skarg i próśb przewidziane jest także w art. 102 pkt 10 k.k.w., zgodnie z którym skazany ma prawo w szczególności do składania wniosków, skarg i próśb organowi właściwemu do ich rozpatrzenia oraz przedstawiania ich, w nieobecności innych osób, administracji zakładu karnego, kierownikom jednostek organizacyjnych Służby Więziennej, sędziemu penitencjarnemu, prokuratorowi i Rzecznikowi Praw Obywatelskich. Z kolei uszczegółowienie zasad składania oraz załatwiana skarg i wniosków nastąpiło w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z 14 września 2022 r. w sprawie sposobów załatwiania wniosków, skarg i próśb osób osadzonych w zakładach karnych i aresztach śledczych. Ten akt normatywny wskazuje organy właściwe w tych sprawach, terminy załatwienia skarg i określa szereg czynności trybu postępowania, jak i organy sprawujące nadzór nad jednostką, do której skierowano skargę (B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, C.H. Beck 2012, s. 707-708, nb 9). Zgodnie z § 1 powołanego rozporządzenia, prośby i wnioski dotyczące działalności jednostek organizacyjnych Służby Więziennej załatwiają kierownicy tych jednostek w ramach swoich zadań. Prośby i wnioski powinny być załatwione bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 30 dni (§ 7 ust. 1 rozporządzenia). Jeżeli rozpoznanie wniosku, skargi lub prośby wymaga zebrania dowodów, informacji lub przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego oraz zbadania akt, termin załatwienia wniosku, skargi lub prośby można przedłużyć o czas niezbędny do dokonania tych czynności. O przedłużeniu terminu załatwienia należy pisemnie poinformować osobę składającą wniosek, skargę lub prośbę, wskazując nowy termin załatwienia wniosku, skargi lub prośby (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Organ właściwy do załatwienia wniosku, skargi lub prośby zawiadamia pisemnie osobę składającą wniosek, skargę lub prośbę o sposobie ich załatwienia (§ 8 ust. 1 powołanego rozporządzenia). Powyższe dowodzi, że regulacja rozporządzenia jest kompleksowa i wskazuje nie tylko sposób załatwienia wniosku, formę i termin rozparzenia wniosku czyli regulację szczególną do regulacji kodeksu postępowania administracyjnego z racji podmiotu składającego wniosek, skargę czy prośbę. Skazany może także, jeżeli Kodeks karny wykonawczy nie stanowi inaczej, na podstawie art. 7 § 1 tej ustawy zaskarżyć do sądu decyzje organów postępowania wykonawczego wymienionych w art. 2 pkt 3-6 i 10 k.k.w., w tym decyzje dyrektora zakładu karnego, aresztu śledczego, a także dyrektora okręgowego i Dyrektora Generalnego Służby Więziennej. Stosownie do treści art. 7 § 2 k.k.w., skargi rozpoznaje właściwy sąd powszechny (sąd okręgowy miejsca pobytu skazanego), zgodnie z art. 3 k.k.w. Zdaniem Sądu, niewątpliwie sprawa wniosku skarżącego jest sprawą związaną z realizacją przez niego dostępu do urządzeń i informacji, do których ma prawo w świetle art. 102 k.k.w., a zatem zastosowanie znajdują tu przepisy k.k.w. i wskazanego rozporządzenia. Niedopuszczalne jest stosowanie przepisów u.d.i.p. wówczas, gdy żądane informacje, mające charakter informacji publicznych, osiągalne są w innym trybie, bowiem o ile prawo do informacji jest zasadą, to jednak wyjątki od niej powinny być ściśle interpretowane (por. postanowienie NSA z 29 listopada 2011 r., sygn. akt I OSK 2154/11). Podsumowując Sąd stwierdził, ż przedmiot sprawy objętej skargą nie należy do właściwości sądów administracyjnych, ponieważ - w omawianym zakresie - nie sprawują one kontroli nad sposobem załatwiana składanych przez osadzonych w zakładach karnych skarg, wniosków i próśb. W konsekwencji również bezczynność lub prowadzenie przewlekłe sprawy we wskazanym przedmiocie podlega wyłączeniu spod kontroli sądu administracyjnego. Tego rodzaju skarga jest oczywiście bezzasadna, co oznacza, że w tej sprawie skarżącemu prawo pomocy nie przysługuje (por. postanowienie NSA w Warszawie z 17 czerwca 2014 r. sygn. akt I OZ 447/14,opubl. w internetowej bazie orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym samym skarga do sądu administracyjnego na bezczynność Dyrektora Aresztu Śledczego w stosunku do wniosku skarżącego jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie skargę odrzucił na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 p.p.s.a.