II SA/Łd 17/25

WyrokWSA w Łodzi2025-03-20

Skład orzekający: Jarosław Czerw, Agnieszka Grosińska-Grzymkowska, Beata Czyżewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek wydać zaświadczenie stwierdzające ostateczność aktu własności ziemi, który został uchylony w obrocie prawnym?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej nie ma obowiązku wydania zaświadczenia stwierdzającego ostateczność aktu własności ziemi, który został uchylony i tym samym wyeliminowany z obrotu prawnego. Postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony i opiera się na danych posiadanych przez organ; organ nie jest uprawniony do badania przyczyn uchylenia aktu ani do prowadzenia klasycznego postępowania administracyjnego w tym zakresie.
Stan faktyczny
H.B. złożyła wniosek o wydanie zaświadczenia stwierdzającego ostateczność aktu własności ziemi z 1973 r. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia, wskazując, że akt ten został uchylony. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżąca podnosiła, że uchylenie aktu było wynikiem sfałszowanego podpisu i wniosła o wydanie zaświadczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę H.B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 20 marca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Jarosław Czerw Sędziowie: Sędzia WSA Agnieszka Grosińska-Grzymkowska Asesor WSA Beata Czyżewska (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 marca 2025 roku sprawy ze skargi H. B. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi z dnia 29 października 2024 r. znak: SKO.4100.127.2024 w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia stwierdzającego ostateczność aktu własności ziemi oddala skargę. ał Zaskarżonym postanowieniem z 29 października 2024 r. znak: SKO.4100.127.2024 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, po rozpatrzeniu zażalenia H.B., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy D. z 7 października 2024 r. znak: RGN.6870.37.2024. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z 7 października 2024 r. Wójt Gminy D., na podstawie art. 217, art. 219 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572 - dalej w skrócie "k.p.a."), odmówił wydania zaświadczenia o treści żądanej przez H.B. - tj. stwierdzenia ostateczności aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bełchatowie w dniu [...] maja 1973 r. nr [...], Dec. [...] (powierzchnia 3,86 ha) na A.B. i jego żonę F.B., z uwagi na fakt, że akt ten został uchylony, wobec czego nie zyskał waloru prawomocności i nie jest wykonalny. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodziła się H.B., która w zażaleniu na powyższe postanowienie podniosła zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 2, art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 9, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. w zakresie mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy poprzez nienależyte rozważenie zebranego materiału dowodowego, w tym ekspertyzy grafologicznej z [...] grudnia 2019 r., skutkujące odmową wydania zaświadczenia o treści żądanej, to jest stwierdzenia ostateczności aktu własności ziemi nr [...] z [...] maja 1973 r. Zdaniem H. B., organ niezasadnie pominął dowód z ekspertyzy grafologicznej z [...] grudnia 2019 r., z której wynika, że protokół z ustalenia stanu władania gruntami gospodarstwa rolnego z dnia [...]listopada 1971 r. był sfałszowany. Ekspertyza wykazała, że matka nie podpisała tego dokumentu, jej podpis został sfałszowany. Dokument ten nie mógł stanowić podstawy do uchylenia aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. w dniu [...] maja 1973 roku pod numerem [...], Dec. [...]. Z tego względu organ powinien dowód ten uwzględnić i podjąć stosowne działania. Podsumowując żaląca się wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i orzeczenie co do istoty poprzez wydanie zaświadczenia o żądanej przez nią treści, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. H.B. wniosła ponadto o dopuszczenie dowodu z załączonych do zażalenia dokumentów w postaci: aktu własności ziemi oraz ekspertyzy grafologicznej z [...] grudnia 2019 r. wraz z protokołem z ustalenia stanu władania gospodarstwa rolnego według stanu na dzień 7 listopada 1971 r. Powołanym na wstępie postanowieniem z 29 października 2024 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 1 pkt 4, art. 144, art. 217, art. 218, art. 219 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie Kolegium wyjaśniło, że H.B. pismem z 17 czerwca 2024 r. złożyła wniosek o nadanie klauzuli prawomocności na akcie własności ziemi nr [...] - dec. nr [...] z 1973 r., bowiem akt jest jej niezbędny do założenia księgi wieczystej. Do wniosku załączyła odpis aktu własności ziemi, odpis ekspertyzy grafologicznej z [...] grudnia 2019 r., odpis protokołu z ustalenia stanu władania gruntami gospodarstwa rolnego według stanu na dzień 4 listopada 1971 r. Postanowieniem z 24 lipca 2024 r. organ pierwszej instancji w trybie art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie nadania klauzuli wykonalności to jest stwierdzenia ostateczności aktu własności ziemi. W toku postępowania zażaleniowego Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r. uchyliło powyższe postanowienie i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Kontynuując postępowanie, organ pierwszej instancji postanowieniem z 7 października 2024 r. odmówił wydania zaświadczenia o żądanej przez H. B. treści. Jak stwierdziło Kolegium, opisany powyżej wniosek H.B. poprzedzają inne, wcześniej złożone wnioski, które to były przedmiotem rozstrzygnięć podejmowanych przez Wójta Gminy D. jak i Kolegium, czego przykładem jest ostateczne postanowienie Wójta Gminy D. z 4 września 2017 r. o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści, to jest stwierdzenia ostateczności aktu własności ziemi; ostateczne postanowienie Kolegium z 22 listopada 2016 r. uznające zażalenie H.B. na bezczynność Wójta Gminy D. za nieuzasadnione; ostateczne postanowienie Kolegium z 27 stycznia 2016 r. utrzymujące w mocy postanowienie Wójta Gminy D. z 21 września 2015 r. o odmowie nadania klauzuli prawomocności aktowi własności ziemi, wydane w trybie odmowy wydania zaświadczenia. Następnie organ odwoławczy przytoczył regulacje art. 144, art. 138 § 1 i 2 k.p.a. i stwierdził, że zażalenie H.B. nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ postanowienie organu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Kolegium podkreśliło, że organ pierwszej instancji mając na uwadze wniosek H.B. z 17 czerwca 2024 r., zastosował normę zawartą w art. 219 w związku z art. 217 oraz art. 218 k.p.a. i wydał postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej treści. W sprawie zostały zastosowane normy zawarte w dziale VII powołanej powyżej ustawy, a więc w dziale - WYDAWANIE ZAŚWIADCZEŃ. Ustawodawca w art. 1 k.p.a., unormował nie tylko postępowanie administracyjne czy też postępowanie ogólne bądź też innymi słowy postępowanie administracyjne sensu stricto (pkt 1 tej normy), lecz także szereg innych postępowań, konkretnie sześć postępowań, w tym postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń (pkt 4 tej normy). Postępowanie administracyjne zmierza do wydania decyzji administracyjnej (lub załatwienia: danej sprawy milcząco), zaś postępowanie w sprawach o wydanie zaświadczenia zmierza do wydania zaświadczenia określonej treści. Postępowanie o wydanie zaświadczenia jest postępowaniem uproszczonym, postępowaniem odrębnym i nie jest z przyczyn oczywistych postępowaniem administracyjnym (postępowaniem ogólnym, bowiem nie zmierza do załatwienia sprawy administracyjnej), co wprost wynika chociażby z art. 1 pkt 1 i pkt 4 k.p.a. i tym samym postępowaniem, które nie jest objęte zasadami rządzącymi postępowaniem administracyjnym. Odwołując się następnie do regulacji art. 217 § 1 i 2, art. 218 § 1 i 2 k.p.a. Kolegium stwierdziło, że w przypadku żądania H.B., jak wskazano to już w uzasadnieniu postanowienia Kolegium z 27 sierpnia 2024 r., można twierdzić jedynie o dwóch formach rozstrzygnięcia - nadanie klauzuli wykonalności w drodze czynności materialno-technicznej, co wyklucza automatycznie postępowanie administracyjne bądź też, który to pogląd dominuje, przez wydanie zaświadczenia stwierdzającego ostateczność, prawomocność, wykonalność uprzednio wydanego aktu własności ziemi lub też wydania postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia określonej treści (co zresztą wielokrotnie w tym przypadku już uczyniono) i ma miejsce obecnie, a więc zastosowania norm zawartych w dziale VII powołanej powyżej ustawy i tym samym postępowania w sprawach wydawania zaświadczeń. W tej sprawie organ pierwszej instancji, jak zresztą miało to miejsce już wielokrotnie, przeprowadził w koniecznym zakresie postępowanie mając na uwadze art. 218 § 2 k.p.a., które wykazało, że nie może wydać zaświadczenia stwierdzającego ostateczność aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1973 roku, [...], dec. [...], powierzchnia 3,86 ha, wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bełchatowie na A.B. i jego żonę F.B., ponieważ został on uchylony w wyniku przeprowadzonego przez ówczesny organ odwoławczy postępowania - Zespół Orzekający Wojewódzkiej Komisji d/s Uwłaszczenia dla województwa łódzkiego - decyzją z dnia [...] lipca 1973 r., [...]. W następstwie czego wydano kolejny akt własności ziemi z dnia [...] maja 1974 roku, [...], dec. [...], i ten akt własności ziemi jest opatrzony klauzulą ostateczności od dnia [...] sierpnia 1974 r. W tym stanie rzeczy organ pierwszej instancji prawidłowo odmówił wydania zaświadczenia w żądanym przez H. B. zakresie. Skoro bowiem organ nie dysponuje żadnymi dowodami w prowadzonych przez siebie ewidencjach czy też rejestrach lub w innych danych (dokumentach), to nie może wydać zaświadczenia stwierdzającego prawomocność, ostateczność, wykonalność aktu własności ziemi z dnia [...] maja 1973 roku, pomijając kwestię, iż ten akt ziemi nie występuje w obrocie prawnym, bowiem został uchylony - nie ma go, a w następstwie tego uchylenia wydano inny akt własności ziemi z dnia [...] maja 1974 r. Wójt Gminy D., jako organ administracji (organ podatkowy) np. prowadzi ewidencję podatkową w zakresie podatku rolnego, podatku od nieruchomości i może dysponując tymi danymi potwierdzić określone fakty, w tym może również potwierdzić określone dane innymi dokumentami, które posiada (dysponuje), tak jak zresztą ma to miejsce w tym przypadku, a te jednoznacznie wskazują, iż nie ma podstaw do wydania zaświadczenia o żądanej przez H.B. treści. Bezzasadne - zdaniem Kolegium - są zarzuty zawarte w zażaleniu H.B.. Istota zagadnienia nie sprowadza się do ustalenia jakie dokumenty przedstawia H.B., jak również czy protokół z ustalenia stanu władania gruntami gospodarstwa rolnego według stanu na dzień [...] listopada 1971 r. został faktycznie podpisany przez F.B. (czy też nie), lecz czy organ pierwszej instancji dysponuje dokumentami wskazującymi, że akt własności ziemi z [...] maja 1973 r. stał się aktem prawomocnym. Takich dokumentów nie ma, niezależnie od kwestii, że akt ten z przyczyn oczywistych nie występuje w obrocie prawnym, ponieważ został uchylony. Jeżeli więc Wójt Gminy D. nie dysponuje takimi danymi czy też takimi dokumentami, nie ma ich, to nie może wydać zaświadczenia o żądanej treści, co skutkowało wydaniem postanowienia o odmowie wydania zaświadczenia. Według organu odwoławczego, w sprawie nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., bowiem ze swej istoty organ pierwszej instancji nie może zastosować tej normy. Nie zostały również naruszone art. 7, art. 9, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie zachodzi konieczność przeprowadzania obszernego postępowania dowodowego, po drugie materiał dowodowy został oceniony w sposób prawidłowy, jest pełny, po trzecie dokonana ocena w świetle tego materiału jest prawidłowa, po czwarte nie zachodzi "nienależyte rozważenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym, ekspertyzy grafologicznej", bowiem został on należycie oceniony przez organ i nie można stwierdzić prawomocności aktu własności ziemi, którego nie ma w obrocie prawnym, niezależnie od wyników ekspertyzy grafologicznej, która to zresztą doń się nie odnosi. W toku postępowania nie zostały również naruszone przepisy art. 217 § 2 pkt 2, art. 218, art. 219 k.p.a. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi H.B. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wydanie zaświadczenia o treści żądanej przez stronę, podnosząc zarzuty naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 i art. 219 k.p.a. Zdaniem skarżącej, rozstrzygnięcie Kolegium jest wadliwe, ponieważ w toku postępowania pominięta została okoliczność, iż rodzice skarżącej posiadali akt własności ziemi wydany przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bełchatowie w dniu [...] maja 1973 r. pod numerem [...], dec. [...]. powierzchnia 3,86 ha. Rodzicie poprzednim właścicielom dokonali spłaty za grunty, zaś następnie uzyskali uwłaszczenie na te grunty. W toku postępowania nie zostało wyjaśnione w jakich okolicznościach sporządzony został protokół odłączenia dwóch działek, na którym widnieje sfałszowany podpis mamy skarżącej F.B.. Fakt sfałszowania podpisu potwierdza ekspertyza grafologiczna, która została sporządzona [...] grudnia 2019 r. Skarżąca podniosła, że wszystkie działki gruntu objęte aktem własności ziemi należą do VI klasy i są zwolnione z podatku rolnego. Nikt zatem nie mógł opłacać podatku za te działki. W związku z powyższym skarżąca wniosła o stwierdzenie ostateczności aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w Bełchatowie w dniu [...] maja 1973 r. pod numerem [...], dec. [...], powierzchnia 3,86 ha na A.B. i jego żonę F.B.. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Łodzi wniosło o jej oddalenie i podtrzymało stanowisko zaprezentowane w motywach zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Sąd rozpoznał sprawę niniejszą w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym mając na uwadze dyspozycję art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 - dalej w skrócie "p.p.s.a."), który stanowi, że sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. W rozpatrywanej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Wspomniana kontrola sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, sąd administracyjny bada, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami proceduralnymi normującymi podstawowe zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W rozpatrywanej sprawie istotą sporu jest ustalenie czy organ prawidłowo odmówił H.B. wydania zaświadczenia o żądanej przezeń treści, a mianowicie stwierdzenia ostateczności aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w B. w dniu [...] maja 1973 r. pod numerem [...], Dec. [...] (powierzchnia 3,86ha) na A.B. i jego żonę F.B. Problematyka wydawania zaświadczeń przez organy administracyjne unormowana została przez ustawodawcę w przepisach Działu VII ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 572). Zgodnie z art. 217 § 1 i 2 k.p.a. organ administracji publicznej wydaje zaświadczenie na żądanie osoby ubiegającej się o zaświadczenie. Zaświadczenie wydaje się, jeżeli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego wymaga przepis prawa; osoba ubiega się o zaświadczenie ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Według art. 218 § 1 i 2 k.p.a. w przypadkach, o których mowa w art. 217 § 2 pkt 2, organ administracji publicznej obowiązany jest wydać zaświadczenie, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, wynikających z prowadzonej przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Organ administracji publicznej, przed wydaniem zaświadczenia, może przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające. Po myśli art. 219 k.p.a. odmowa wydania zaświadczenia bądź zaświadczenia o treści żądanej przez osobę ubiegającą się o nie następuje w drodze postanowienia, na które służy zażalenie. Z przywołanych wyżej unormowań wynika, że ustawodawca rozróżnia dwa rodzaje zaświadczeń: zaświadczenie wydawane, gdy wymaga tego przepis prawa (art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a.) oraz zaświadczenie wydawane na żądanie strony mającej interes prawny (art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a.). Przepis art. 217 § 2 pkt 1 k.p.a. ma zastosowanie, gdy przepis prawa wymaga potwierdzenia pewnego stanu rzeczy zaświadczeniem. Wówczas organ ma obowiązek jego wystawienia bez wnikania w prawny interes osoby ubiegającej się o zaświadczenie, albowiem jest on z góry ustalony przez przepis prawa. Natomiast art. 217 § 2 pkt 2 k.p.a. będzie miał zastosowanie w wypadku, gdy podmiot ubiega się o wydanie zaświadczenia powołując się na swój interes prawny. Przed wydaniem zaświadczenia organ musi ustalić, czy osoba ubiegająca się o jego wydanie rzeczywiście ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Podkreślić wobec tego trzeba, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter odformalizowany i uproszczony. Nie znajdują w nim zastosowania przepisy ogólnego postępowania administracyjnego. W postępowaniu o wydanie zaświadczenia nie prowadzi się postępowania dowodowego. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem sądów administracyjnych zaświadczenie jest aktem wiedzy, a nie woli organu i nie ma charakteru prawotwórczego, nie rozstrzyga żadnej sprawy, nie tworzy nowej sytuacji prawnej, ani też nie kształtuje bezpośrednio stosunku prawnego (vide: wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 22 grudnia 2009 r., I OSK 377/09; 14 marca 2019 r., I OSK 1225/17; 25 marca 2022 r., I OSK 1126/21 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest dopuszczalne dokonywanie, w trybie dotyczącym wydawania zaświadczeń jakichkolwiek ustaleń faktycznych i ocen prawnych niewynikających z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wydawanie zaświadczeń co do zasady jest oparte na danych, posiadanych przez organ. Natomiast dopuszczalność prowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego, o którym mowa w art. 218 § 2 k.p.a. - tylko w koniecznym zakresie oznacza, że może ono odnosić się do zbadania okoliczności wynikających z posiadanych przez organ ewidencji, rejestrów i innych danych, czy dane te odnoszą się do osoby wnioskodawcy, faktów, stanu prawnego, którego poświadczenia domaga się wnioskodawca. Postępowanie wyjaśniające spełnia jedynie pomocniczą rolę przy ustalaniu treści zaświadczenia, a jego przedmiotem winno być ustalenie, jakiego rodzaju ewidencje, rejestry i inne zbiory danych mogą zawierać żądane przez wnioskodawcę okoliczności i ustalenie ich dysponentów. Postępowanie to ma na celu usunięcie wątpliwości co do znanych bo istniejących już faktów lub stanu prawnego (vide: wyroki NSA z: 8 września 2009 r., I OSK 104/09; 26 lutego 2013 r., I OSK 1778/11; 28 sierpnia 2013 r., I OSK 605/12 - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie jest dopuszczalne tworzenie i pozyskiwanie na użytek konkretnego postępowania, materiałów dowodowych mających służyć wydaniu zaświadczenia określonej treści (vide: wyrok NSA z 6 lipca 2020 r., I OSK 2858/19 - dostępny jak wyżej wskazano). W rozpatrywanej sprawie skarżąca H.B. domagała się od organu wydania zaświadczenia stwierdzającego ostateczność aktu własności ziemi wydanego przez Wydział Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Rady Narodowej w B. w dniu [...] maja 1973 r. pod numerem [...], Dec. [...], powierzchnia 3,86ha na A.B. i jego żonę F.B.. Organ pierwszej instancji prawidłowo, nie naruszając przepisów obowiązującego prawa, orzekł o odmowie wydania zaświadczenia o żądanej przez skarżącą treści, a Kolegium zasadnie utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Z dokumentów będących w dyspozycji organu wynika, że decyzją z [...] lipca 1973 r. nr [...] Prezydium Rady Narodowej w Łodzi Zespół Orzekający Woj. Komisji ds. Uwłaszczenia dla woj. łódzkiego, po rozpatrzeniu odwołania J. C. i M.P., pkt 1 - uchylił akt własności ziemi z [...] maja 1973 r. nr [...], Dec. [...] i orzekł, że A. i F. małż. B. stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości rolnej o łącznym obszarze 3,60ha, położonej w Z. i K., pow. bełchatowskiego; pkt 2 - orzekł, że działka nr [...] o pow. 0,12 ha poł. we wsi Z. i działka nr [...] o pow. 0,14 ha poł. w P. nie podpadają pod działanie ustawy wywłaszczeniowej, pkt 3 - zlecił organowi I instancji wydanie prawomocnego aktu własności, zgodnego z treścią niniejszej decyzji. W następstwie powyższego rozstrzygnięcia, aktem własności ziemi z [...] maja 1974 r. nr [...], dec. [...] Naczelnik Powiatu Bełchatowskiego stwierdził, że A. B. i jego żona F. B. stali się z mocy prawa właścicielami - nieruchomości (działek) oznaczonych w ewidencji gruntów wsi Z. [...],[...],[...] (pow. 0,36 ha), wsi K. [...],[...],[...] (pow. 3,24 ha) o powierzchni 3,60 ha, położonych w Z., K. – B.. Wspomniany wyżej akt własności ziemi z [...] maja 1974 r. został opatrzony w klauzulę prawomocności z dniem [...] maja 1974 r. Uchylenie aktu własności ziemi z [...] maja 1973 r. nr [...], Dec. [...] oznacza, że decyzja w tym przedmiocie nie funkcjonuje w obrocie prawnym. Innymi słowy, decyzji tej nie ma w obrocie prawnym. Wyeliminowanie z obrotu prawnego aktu własności ziemi z [...] maja 1973 r. oznacza tym samym, że nie wywołuje on skutków prawnych z niego wynikających (zatem nie potwierdza on nabycia z mocy prawa przez rodziców skarżącej określonych działek gruntu). Skoro zaś aktu tego nie ma, to nie może on posiadać przymiotu ostateczności. W toku postępowania w przedmiocie wydania zaświadczenia nie jest rzeczą organów badanie przyczyn takiego stanu rzeczy. W rozważanym postępowaniu organy nie są uprawnione, ani tym bardziej zobowiązane do prowadzenia klasycznego postępowania administracyjnego, w toku którego zostanie ustalone czy uchylenie aktu własności ziemi z [...] maja 1973 r. było prawidłowe, czy też może wadliwe, jak oczekuje tego skarżąca. Bez znaczenia w rozważanym postępowaniu pozostaje więc podnoszona przez skarżącą kwestia sfałszowania podpisu matki na protokole z ustalenia stanu władania gruntami gospodarstwa rolnego z [...] listopada 1971 r., pominięcia dowodu z ekspertyzy grafologicznej z [...] grudnia 2019 r., dokonanych przez rodziców skarżącej spłat na rzecz poprzednich właścicieli czy też okoliczności w jakich został sporządzony protokół odłączenia dwóch działek. W kontrolowanym postępowaniu, które ma charakter uproszczony organ, w oparciu o dokumenty, rejestry bądź ewidencje, którymi dysponuje może potwierdzić wyłącznie to co z tych dokumentów, rejestrów, ewidencji wynika. Skoro więc z dokumentów, rejestrów, ewidencji wynika, że akt własności ziemi z [...] maja 1973 r. został uchylony, to nie jest możliwe wydanie zaświadczenia o żądanej przez H.B. treści. Co jednak istotne, na skutek uchylenia aktu własności ziemi z [...] maja 1973 r. został wydany akt własności ziemi z [...] maja 1974 r. opatrzony klauzulą prawomocności z [...] maja 1974 r., co do którego skarżąca mogłaby ewentualnie wnioskować o wydanie stosownego zaświadczenia. Skoro jednak przedmiotem żądania skarżącej o wydanie zaświadczenia w tym postępowaniu jest usunięty z obrotu prawnego akt z [...] maja 1973 r., to organ nie mógł uczynić inaczej, jak odmówić wydania spornego zaświadczenia, co zresztą wielokrotnie, choć bezskutecznie starały się wyjaśnić skarżącej organy orzekające. Podsumowując Sąd stwierdził, że organ pierwszej instancji prawidłowo postanowił o odmowie wydania H.B. zaświadczenia o żądanej przezeń treści, zaś Kolegium poprawnie, nie naruszając przepisów art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 k.p.a. i art. 219 k.p.a., utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Skoro więc zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Łodzi odpowiada prawu, a żaden z zarzutów skargi nie zasługiwał na uwzględnienie, Sąd zobligowany był oddalić skargę. Kończąc rozważania godzi się podkreślić, że rolą Sądu jest wyłącznie kontrola działalności organów administracji publicznej z punktu widzenia legalności. Sąd nie może tym samym orzekać w zastępstwie organów administracyjnych, jako że nie posiada kompetencji do wydawania zaświadczeń. Z tych wszystkich względów Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło